پںجّاب دے پُلِس وِبھاگ نیں دائوا کِیتا ہَے کِہ پِچھلے دس مہِینِیاں وِچّ 13.62 کرۄڑ دی ڈرگّ منی پھڑی گئی ہَے۔ نشا تسکری دا دھںدّا کرن والِیاں دی 200 کرۄڑ دی سمپّتی ذبت کِیتی گئی ہَے۔ 7086 تسکراں اُتّے کیس درج کرکے اُنہاں نُۄں جیلہ بھیجِیا گِیا ہَے۔ 780 کِلۄگْرام ہَیرۄئِن٬ 860 گْرام اپھِیم٬ 357 کُئِںٹل بھُکّی اتے 290 کرۄڑ دِییاں نشِیلِییاں دوائیِیاں پھڑکے نشِیاں دی رۄکتھام لئی یتن کِیتا گِیا ہَے۔

گمبھِّیر پْرشن ساڈے ساہمݨے آئُںدا ہَے کِہ اِکّ پاسے تسکراں دی گْرِپھتاری اتے اُنہاں کۄل برامد نشِیاں دے اںکّڑے ساہمݨے آئُںدے ہن٬ پر دُۄجے پاسے اَۄستن ہر چھے گھںٹِّیاں بائد اِکّ نشئی دا سِوا بلدا ہَے۔ پِیڑت لۄک دُہائیِیاں پا رہے ہن کِہ نشِیاں دی شرییام وِکری نیں جِتھّے سِوِیاں دی اگّ نُۄں پْرچںڈّ کِیتا ہَے٬ اُتھّے ہی لۄکاں دے چُلّہے ٹھںڈھّے٬ چِہرِیاں دی رَۄݨک گُمّ اتے ستھّاں سُنِّییاں ہۄ رہِییاں ہن۔ جیکر پںجّاب دے وِہڑے سُکھّ ہُںدّی تاں لۄکاں دے چِہرِیاں تے چِںتّا دِییاں ریکھاواں ناں ہُںدِّییاں۔ نشے دی اۄورڈۄذ نال کِتے جھاڑِییاں وِچّ ڈِگی نَۄجوان دی لاش٬ کِتے کھیڈ سٹیڈِیئم وِچّ نشِیاں دی بھیںٹ چڑھِیا نَۄجوان گبھّرُۄ٬ کِتے ماپِیاں دا اِکلَۄتا پُتّ پِںڈّ دی پھِرنی ’تے مُۄدھے مُۄںہ ڈِگِیا پِیا٬ کِتے باتھرُۄم وِچّ نشے دی سرِںجّ نال وِنّہِیا بیہۄش نَۄجوان ذِںدّگی اتے مَۄت وِچکار لٹک رِہا ہَے۔ مارُۄ دُکھاںت اِہ وی ہَے کِہ پںجّاب دِییاں بہُت سارِییاں کُڑِییاں وی نشے دی لت دا شِکار ہۄکے بربادی دے راہ تُر پئیِیاں ہن۔ اِس پکھّ تۄں سۄشل مِیڈِییا اتے پْرِںٹّ مِیڈِییا وِچّ پْرکاشِت کھبراں من نُۄں جھںجّۄڑ دِںدِّییاں ہن۔

دُکھاںتک پکھّ اِہ وی ہَے کِہ نشا راجسی لۄکاں لئی ستّا پْراپتی دا سادھن ہی بݨِیا ہَے۔ ہر اِکّ راجنِیتک پارٹی نیں وِدھان سبھا دِییاں چۄݨاں وِچّ مُدّا بݨا کے اُبھارِیا اتے ستّا پْراپتی لئی سادھن بݨاکے لۄکاں دِییاں بھاوناواں نال کھیڈِیا۔ اںدّاذن ساڈھے چار دہاکِیاں تۄں پںجّاب دے لۄک نشے دا سںتّاپ جھلّ رہے ہن اتے راجسی آگُۄ وائدِیاں اتے لارِیاں نال راج ستّا دے پاوِیاں نُۄں مذبُۄت کر رہے ہن۔ بھارت دے پْردھان مںتّری ہُراں نیں وی 2014 وِچّ ’من کی بات‘ ریڈِیئۄ وارتا سمیں پںجّاب دی اِس دُکھدی رگّ نُۄں چھیڑکے چِںتّا دا پْرگٹاوا کِیتا سی۔ پر اُس سمیں راج ستّا ’تے کابذ پارٹی نیں اِس چِںتّا نُۄں گمبھِّیرتا نال ناں لَیںدِیاں نشا سپلائی لئی بی.اَیسّ.اَیپھّ نُۄں دۄشی ٹھہِرائُںدِیاں کیںدر سرکار پْرتی رۄس دا پْرگٹاوا کردِیاں سرہدّ ’تے دھرنا دے دِتّا۔ دلِیل اِہ دِتّی گئی کِہ نشا سرہدّ پار تۄں آئُںدا ہَے اتے اِسدی رۄک تھام بی.اَیسّ.اَیپھّ نیں کرنی ہَے۔ کِئُںکِہ بی.اَیسّ.اَیپھّ کیںدر سرکار دے ادھِین ہَے٬ اِس لئی پںجّاب وِچّ نشِیاں دی سپلائی رۄکݨا کیںدر سرکار دی ذِمّیواری ہَے۔ راج ستّا والی پارٹی نیں نشے دے مُدّے تے گیںد کیںدر سرکار دے پالے وِچّ سُٹّ دِتّی٬ پر وِرۄدھی دھِر نیں اُنہاں دے دھرنے دا سِیاسی لاہا لَیںدِیاں اِہ نائرا بُلںدّ کر دِتّا:

جۄ دھرنا لائُںدے بارڈر ’تے٬

اُہ نشا ویچدے آرڈر تے۔

دۄناں راجسی پارٹِییاں نُۄں پںجّاب دے لۄکاں دی ککھّۄں ہَۄلی اتے پاݨِیئۄں پتلی ستھِتی دی کۄئی چِںتّا نہِیں٬ نشِیاں کارن جوانی دے گھاݨ دا کۄئی پھِکر نہِیں۔ پںجّاب دی آرتھِک٬ سماجِک٬ مانسِک اتے بَۄدھِک کںگّالی پْرتی گمبھِّیر ہۄکے سۄچݨا وی مُناسِب نہِیں سمجھِیا۔ ہاں٬ وۄٹ بَیںک کِںجّ پکّا کرنا ہَے٬ اِسدی وِئُںتبںدّی کردے رہے۔ مرہُۄم شائِر سُرجِیت پاتر نیں اِنہاں کاوِک بۄلاں راہِیں سِیاسی سۄچ والِیاں دی سہی ترذمانی کِیتی ہَے:

چۄݨ نِشان سِوا ہَے ساڈا٬

اِس نُۄں بُجھݨ ناں دیئیِئے۔

جدۄں تک اُہ لاشاں گِݨدے نیں٬

آپاں وۄٹاں گِݨِیئے۔

سِیاسی لۄک اِس گمبھِّیر مُدّے ’تے سِیاسی رۄٹِییاں سیکدے رہے٬ پر لۄکاں دے گھراں اںدّر وِچھے ستھّراں ’تے اِہ پْرشن دھُکھدے رہے کِہ اِہ کِہۄ جِہا وِکاس ہَے٬ جِس نیں لۄکاں دے اتھّرُۄیاں وِچّ وادھا کرن دے نال نال سِوِیاں ولّ جاںدی بھِیڑ وِچّ نِرںتّر وادھا کِیتا ہَے۔ 2017 وِچّ پںجّاب دِییاں وِدھان سبھا چۄݨاں وِچّ کَیپٹن سرکار نیں اِس مُدّے نُۄں اُبھارِیا۔ گُٹکا ساہِب ’تے ہتھّ دھرکے پںجّاب نُۄں نشا مُکت کرن دا دْرِڑھ سںکّلپ دُہرائِیا۔ ستا پْراپتی اُپرںتّ اُنہاں اپرَیل 2017 وِچّ اَیسّ. ٹی.اَیپھّ دا گٹھن کِیتا۔ چھتِّیسگڑھ تۄں وِشیش تَۄر ’تے اِس مںتّو لئی اِماندار پُلِس ادھِکاری شْری ہرپْرِیت سِدھُّۄ نُۄں لِیاکے اَیسّ.ٹی.اَیپھّ دا مُکھی لائِیا۔ اُسنے کُجھ مہِینِیاں اںدّر ہی نشا تسکری کرن والے وڈّے مگّرمچھّاں نُۄں گْرِپھتار کر لِیا۔ پر جدۄں اُس دی کارگُذاری وِچّ پُلِس دے وڈّے ادھِکاری اتے سِیاستدان ساہمݨے آئے تاں اِکّ کھلبلی جِہی مچّ گئی۔ نشے دے وڈّے تسکر٬ راجسی نیتا اتے کُجھ پُلِس ادھِکارِییاں دی مِلِیبھُگت نال شْری ہرپْرِیت سِںگھّ سِدھُّۄ نُۄں اَیسّ.ٹی.اَیپھّ دے مُکھی والی پۄسٹ تۄں لامبھے کر دِتّا گِیا۔ اِںج نشِیاں دا لکّ تۄڑن دی تھاں لکّ نُۄں ہۄر مذبُۄت کرن والا اِہ کدم پںجّابِییاں لئی ’کالے دِن‘ وجۄں یاد رہیگا۔ ہرپْرِیت سِدھُّۄ دی کارگُذاری چار سِیلبںدّ لِپھاپھِیاں وِچّ سِمٹ کے رہِ گئی۔

2022 دِییاں وِدھان سبھا چۄݨاں وِچّ اِہ مُدّا پھِر اُبھّرِیا۔ لۄک بھْرِشٹاچار اتے نشے دے مُدّے کارن کاںگرس پارٹی اتے اکالی پارٹی تۄں دُکھی وی سن اتے نِراس وی۔ لۄکاں دِییاں دُکھی بھاوناواں نُۄں وائدِیاں٬ دائوِیاں اتے گرںٹِّییاں راہِیں تِیجی پارٹی آم آدمی پارٹی نیں کَیش کرن وِچّ کۄئی کسر نہِیں چھڈّی۔ تِنّ مہِینِیاں وِچّ پںجّاب نُۄں نشا مُکت کرن٬ بھْرِشٹاچار دِییاں جڑھاں پُٹّݨ اتے نَۄجواناں نُۄں رُذگار دیݨ دِییاں گرںٹِّییاں دے جھاںسے وِچّ لۄک پھِر آ گئے۔ آم آدمی پارٹی نُۄں بھاری بہُمت نال جِتائِیا گِیا۔ آم آدمی پارٹی دی سرکار نُۄں ہۄںد وِچّ آئِیاں اںدّاذن تِنّ سال ہۄ چلّے ہن۔ اِکّ پاسے پںجّاب سِر کرذے دی پںڈّ ہۄر بھاری ہۄئی ہَے اتے دُۄجے پاسے نشے سمیت بہُ-پکھّی سمسِّیاواں کارن پںجّاب دی ستھِتی اِںج ہَے جِویں گُبارا اݨگِݨت سُۄئیِیاں دی نۄک ’تے کھڑھا ہۄوے۔ کرذائی پںجّاب سرکار آپݨے کھرچ دا 11-12% سِکھِّیا ’تے کھرچ کر رہی ہَے جدۄں کِہ دُۄجے سُۄبے اَۄستن 15-16% اِس اہِم کارج ’تے کھرچ کر رہے ہن۔ بجّٹ وِچّ سِہت سیواواں لئی کُلّ بجّٹ دا 4% رکھِّیا گِیا ہَے٬ جدۄں کِہ دُۄجے سُۄبے اَۄست 5.5% کھرچ کر رہے ہن۔ پیںڈُۄ کھیتراں دے وِکاس لئی پںجّاب سرکار ولّۄں 2-3% بجّٹ رکھِّیا ہَے٬ جدۄں کِہ اِس کھیتر وِچّ ہۄراں سُۄبِیاں ولّۄں بجّٹ دا اَۄست 6-7% رکھِّیا گِیا ہَے۔ اِس ترہاں ہی سڑکاں اتے پُلاں دے نِرماݨ لئی کُلّ بجّٹ دا 1-2% رکھِّیا گِیا ہَے پر دُۄجے سُۄبِیاں نیں اِس کارج لئی بجّٹ دا اَۄست 4-5% رکھِّیا گِیا ہَے۔ مَۄجُۄدا سرکار سمیں پںجّابِییاں سِر ہر سال اںدّاذن تِیہ ہذار کرۄڑ دا کرذا چڑھ رِہا ہَے۔

8 نومبّر٬ 2024 نُۄں لُدھِیاݨا لاگے پںجّاب دے 19 ذِلہِیاں دے 10,031 سرپںچّاں نُۄں سہُں چُکائُںدِیاں آم آدمی پارٹی دے سُپرِیمۄ نیں آپݨے سںدّیش وِچّ پںجّاب وِچّ نشِیاں دی گمبھِّیر سمسِّیا نُۄں ہلّ کرن لئی سرپںچّاں نُۄں پْریرنا دِںدِّیاں کِہا ہَے کِہ اُہ اِس گمبھِّیر سمسِّیا ’تے کابُۄ پائُݨ لئی اگّے آئُݨ اتے نشا مُکت سماج سِرجݨ لئی سِرتۄڑ یتن کرن۔ جدۄں سْری کیجرِیوال اِہ شبد بۄل رہے سن٬ اُس سمیں گھُسر-مُسر اِہ وی شُرُۄ ہۄ گئی سی کِہ جیکر سرپںچّاں ’تے ہی اِہ ذِمّیواری پائُݨی ہَے٬ پھِر 2022 وِچّ کِیتا گرںٹّی والا اِہ وائدا کِہ تِنّ مہِینِیاں دے اںدّر-اںدّر پںجّاب وِچّۄں نشا کھتم کِیتا جاویگا٬ اُس وائدے دا کی بݨِیا؟ دُۄجے پاسے 15 اکتُۄبر٬ 2024 دِییاں پںچّائِت چۄݨاں وِچّ سرپںچّی پْراپت کرن لئی دۄ دۄ کرۄڑ دی بۄلی٬ دھکّیشاہی٬ سِیاسی دخل اںدّاذی٬ اُمِیدواراں دے چۄݨاں نال سمبّںدھِّت کاگذ پاڑنے٬ اَینّ.اۄ.سی. دیݨ وِچّ سرکاری رُکاوٹاں٬ لُٹّ تںتّر٬ کُٹّ تںتّر اتے کُۄٹنِیتک تںتّر بھارُۄ رِہا۔ اٹھّ سَۄ تۄں ودھّ پٹِیشناں ہائی کۄرٹ وِچّ پائیِیاں گئیِیاں۔ ہُݨ مانیۄگ سُپرِیم کۄرٹ دی اِہ ٹِپّݨی کِہ پںجّاب وِچّ اںدّاذن تِنّ ہذار سرپںچّاں دا سربسمّتی نال چُݨے جاݨا ’ہَیرانِیجنک‘ ہَے۔ 21.11.24 نُۄں وِجِیلَیںس بِئُرۄ پھِرۄذپُر نیں اِس شہِر دے نہِری وِبھاگ دے اَیسّ.ڈی.اۄ. اتے کھیتِیباڑی وِبھاگ دے سبئِںسپَیکٹر نُۄں گْرِپھتار کِیتا ہَے٬ جۄ پںچّائِت چۄݨاں وِچّ کرموار رِٹرنِںگّ اپھسر اتے سہائِک رِٹرنِںگّ اپھسر وجۄں نِیُکت سن۔ دۄناں نیں اِکّ پِںڈّ دے سرپںچّی دے اُمِیدوار تۄں پںدّراں لکھّ رُپئے رِشوت وجۄں لئے سن۔ بھلا اِہۄ جِہے سربسمّتی نال جاں وۄٹاں راہِیں چُݨے گئے سرپںچّ پِںڈّ دا مُۄںہ متھّا سںوّارن دے نال نال نشا مُکت سماج سِرجݨ لئی کِہۄ جِہی بھُۄمِکا نِبھائُݨگے؟ اِہ اِکّ گمبھِّیر پْرشن ہَے۔ ہاں٬ پںجّاب دِییاں کُجھ پںچّائِتاں نیں آپݨے آپݨے پِںڈّاں نُۄں نشا مُکت کرن لئی دْرِڑھ سںکّلپ دا پْرگٹاوا کِیتا ہَے اتے اِہ اِکّ شُبھ سںکّیت ہَے۔

جیکر لۄکاں دے بھرویں سہِیۄگ٬ پںچّائِتاں دی سُہِرد بھاونا اتے سرکار دی دْرِڑھ اِچھّا شکتی دا آپس وِچّ سُمیل ناں ہۄئِیا تاں نشِیاں کارن سِوِیاں دی پْرچںڈّ اگّ مدھّم ہۄݨ دی تھاں ہۄر تیذ ہۄویگی۔ ربّ خَیر کرے!

* * * * *