ہر سال 11 جُلائی دا دِن ابادی دے مسلِیاں بارے سۄچݨ اتے وِچارن لئی وِشو ابادی دِوس وجۄں جاݨِیا اتے منائِیا جاںدا ہَے۔ یُۄ.اَینّ. اۄ. دے سںیُّکت راشٹر وِکاس پْرۄگرام (یُۄ. اَینّ. ڈی. پی.) دی گورنِںگّ کَۄںسل نیں 1989 وِچّ اِہ دِن ستھاپِت کِیتا سی جِہڑا کِہ 11 جُلائی 1987 وِچّ وِشو ابادی دے 5 بِلِیئن ہۄݨ ’تے چِںتّا وجۄں سی۔ اجّ اِہ ابادی 8.2 بِلِیئن ہۄ چُکّی ہَے اتے کُدرتی سںکّٹ پہِلاں نالۄں کِتے ذِیادا ودھ چُکّے ہن۔ دسمبّر 1990 دے متے انُسار سںیُّکت راشٹر دی جنرل اسَیمبلی نیں وِشو ابادی دے واتاورݨ اتے وِکاس دے مسلِیاں پْرتی جاگرُۄکتا لِیائُݨ لئی اِس دِن نُۄں لگاتار منائے جاݨ دا پھَیسلا کِیتا سی۔ پہِلی وار 11 جُلائی 1990 نُۄں 90 تۄں ودھیرے دیشاں نیں اِس دِن نُۄں ماݨتا دِتّی سی۔ یُۄ. اَینّ. اۄ. ہر سال اِس دِن لئی اِکّ وِشا-تھِیم دِںدّا ہَے٬ اُس سال دے سارے پْرۄگرام اُس وِشے نُۄں ادھار بݨا کے ہی کِیتے جاںدے ہن۔

وِشو ابادی دِوس 2025 دا تھِیم: اِس سال دا اِس دِن لئی یُۄ اَینّ اۄ ولّۄں دِتّا گِیا تھِیم ہَے:

نَۄجواناں نُۄں اُہناں دے پرِوار بݨائُݨ لئی سشکت بݨائُݨا۔

(Empowering Youth to Build The Families They Want)

گھٹ رہِییاں وِشووِیاپی پْرجݨن دراں نال “جنسںکھِّیا دے پتن” بارے چِتاونِییاں مِل رہِییاں ہن۔ پر سںیُّکت راشٹر ابادی پھںڈّ (UNFPA) دی وِشو ابادی دی ستھِتی رِپۄرٹ درسائُںدی ہَے کِہ اسل مُدّا پْرجݨن ایجںسّی دی گھاٹ ہَے۔ بہُت سارے لۄک٬ کھاس کرکے نَۄجوان٬ اُہ بچّے پَیدا کرن تۄں اسمرتھّ ہن٬ جۄ اُہ چاہُںدّے ہن۔

وِشو ابادی دِوس 2025 اِس چُݨَۄتی نُۄں سوِیکار کردا ہَے۔ نَۄجواناں دی ہُݨ تک دی سبھ تۄں وڈّی پِیڑھی ’تے کیںدرِت کردا ہَے۔ تھِیم “نَۄجواناں نُۄں اِکّ نِرپکھّ اتے اُمِید والی دُنِییاں وِچّ اُہ پرِوار بݨائُݨ لئی سشکت بݨائُݨا” اِہ یکِینی بݨائُݨ دی مںگّ کردا ہَے کِہ نَۄجواناں کۄل آپݨے بھوِکھّ نُۄں آکار دیݨ لئی ادھِکار٬ سادھن اتے مَۄکے ہۄݨ۔

نَۄجوان پہِلاں ہی تبدِیلی لِیا رہے ہن پر آرتھِک اسُرکھِّیا٬ لِںگّ اسمانتا٬ سِیمِت سِہت سمبھّال اتے سِکھِّیا٬ جلوایُۄ وِگھن اتے ٹکراء ورگِییاں وڈِّییاں رُکاوٹاں دا ساہمݨا کر رہے ہن۔ 14 دیشاں دے 14 ہذار تۄں ودھّ لۄکاں دے UNFPA YouGov سرویکھݨ وِچّ دیکھِیا گِیا کِہ لۄک ہۄر بچّے پَیدا کرنا چاہُںدّے سن٬ پر سماجِک٬ آرتھِک جاں سِہت رُکاوٹاں کرکے رُکے رہے۔

وِشووِیاپی ابادی دے رُجھاناں نُۄں پْربھاوشالی ڈھںگّ نال جواب دیݨ لئی نیتاواں نُۄں نَۄجواناں دِییاں ذرُۄرتاں اتے آواذاں نُۄں ترجِیہ دیݨی چاہِیدی ہَے۔ اُہناں نُۄں سیواواں نالۄں اُمِید٬ ستھِرتا اتے بھوِکھّ لئی یۄجنابںدّی دی ودھیرے لۄڑ ہَے۔ جِویں کِہ اِکّ نَۄجوان نیں انپھپا نُۄں دسِّیا “نَۄجوان سِرپھ آپݨے بھوِکھّ دے بچِّیاں بارے ہی نہِیں سۄچ رہے٬ اُہ اُس دُنِییاں بارے سۄچ رہے ہن جۄ اُہناں بچِّیاں نُۄں وِراست وِچّ مِلیگی۔” اُہناں دے ادھِکاراں دا سمرتھن کرنا ٹِکائۄُ وِکاس٬ شاںتی اتے منُکھّی سنمان دی کُںجّی ہَے۔”

اَینٹۄنِیئۄ گُٹرِس دے شبد ہن:

“آئۄ اسِیں آپݨے نَۄجواناں نال کھڑھے ہۄئیِئے تاں کِہ اُہ اجِہا بھوِکھّ بݨا سکݨ جِتھّے وِشو دا ہر وِئکتی آپݨی کِسمت اِدّاں گھڑ سکے جِہڑی کِہ اُتّم٬ شاںتِیپُۄرن اتے اِکّ ودھِییا آس نال بھری ہۄئی ہۄوے۔”

یُۄ اَینّ سکتّر جنرل اَینٹۄنِیئۄ گُٹرِس بھوِکھّ پْرتی ڈر: بھوِکھّ پْرتی ڈر جِویں جلوایُۄ پرِورتن٬ واتاورݨ وِگاڑ٬ جںگّاں اتے مہاماری آدِ جݨن سمبّںدھّی پھَیسلِیاں نُۄں پْربھاوِت کر رہے ہن۔ سںیُّکت راشٹر ابادی پھںڈّ دے ہیٹھ دِتّے اںکّڑے وِچارنیۄگ ہن:

* لگبھگ 5 وِچّۄں اِکّ دا کہِݨا ہَے کِہ اِنہاں چِںتّاواں نیں اُہناں نُۄں اِچھّا تۄں گھٹّ بچّے پَیدا کرن لئی پْریرِت کِیتا ہَے۔ آرتھِک کارج جِس وِچّ رِہائِش٬ بچِّیاں دی دیکھبھال دِییاں لاگتاں اتے نَۄکری دی اسُرکھِّیا شامل ہَے٬ پرِوار دے آکار ’تے مُکھّ سِیماواں ہن۔

* 39% نیں وِتّی مُدِّیاں دی رِپۄرٹ کِیتی ہَے جۄ اُہناں دی لۄڑِیںدی گِݨتی وِچّ بچّے پَیدا کرن دی یۄگتا نُۄں پْربھاوِت کردے ہن۔ بچّے پَیدا کرن دی وِشووِیاپی اَۄست اُمر وی ودھی ہَے اتے ہُݨ اِہ 28 سال ہَے۔

* پْرجݨن اُمر دے لگبھگ 20% بالگ اُمِید کردے ہن کِہ اُہ آپݨے لۄڑِیںدے بچّے پَیدا نہِیں کر سکݨگے۔

* 18% نیں گربھ نِرۄدھ جاں پْرجݨن سمبّںدھّت سیواواں پْراپت کرن وِچّ مُشکِل دی رِپۄرٹ کِیتی ہَے۔

کِسے وی دِن دا نِشچِت کِیتے جاݨا اُس مسلے ’تے دھِیان کیںدرِت کرن لئی ہُںدّا ہَے۔ ہُݨ آپاں آپݨے دیش بھارت دی گلّ کرِیئے۔ اںکّڑِیاں ولّ نذر مارِیئے تاں سںسّار وِچّ ابادی پکھّۄں بھارت (1.438 بِلِیئن) دا پہِلا ستھان ہَے٬ چِین (1.411 بِلِیئن) دُۄجے اتھان ’تے ہَے۔ جے اسِیں کھیترپھل دیکھِیئے اتے جن-سںکھِّیا گھݨتا پکھّ تۄں دیکھِیئے٬ تاں بھارت دی گھݨتا 492 وِئکتی پْرتی ورگ کِلۄمِیٹر اتے چِین دی گھݨتا 151 وِئکتی پْرتی ورگ کِلۄمِیٹر ہَے۔ سںسّار پکھّ تۄں جن سںکھِّیا گھݨتا مُتابک وی کُلّ 195 دیشاں وِچّۄں ساڈا نمبّر 31واں ہَے٬ جۄ کِہ بہُت چںگّا نہِیں ہَے۔ گھٹّ تھاں ’تے ودھّ وِئکتِییاں دے رہِݨ کارن سمسِّیاواں دا نِتّ دِن ودھدے جاݨا آم گلّ ہی ہَے۔ ہلکی جِہی جھات پِچھلے ورہِیاں دی جن-سںکھِّیا ’تے مارنی گلت نہِیں ہۄویگی۔ اذادی تۄں بائد 1951 وِچّ بھارت دی جن سںکھِّیا 361 مِلِیئن سی٬ 1961 وِچّ 439 مِلِیئن٬ 1971 وِچّ 548 مِلِیئن٬ 1981 وِچّ 683 مِلِیئن٬ 1991 وِچّ 846 مِلِیئن٬ 2001 وِچّ 1.028 بِلِیئن٬ 2011 وِچّ 1.210 بِلِیئن٬ 2021 وِچّ 1.402 بِلِیئن اتے ہُݨ جُلائی 2024 وِچّ اِہ 1.438 بِلِیئن ہَے۔ جیکر وادھا در ولّ نِگہا مارِیئے تاں جِتھّے اِہ 1950-60 سمیں 2% تۄں وی ودھّ رِہا ہَے۔ تسلّی دی گلّ ہَے کِہ پِچھلے دہاکے وِچّ اِہ 1% تۄں وی گھٹّ ہَے۔ پْرجݨن در پہِلاں 2.1 بچّے پْرتی اَۄرت سی٬ اُہ ہُݨ گھٹ کے 1.9 بچّے پْرتی اَۄرت ہۄ گئی ہَے۔

بھارت ’تے کیںدرِت ہُںدِّیاں:

ہر دیش دے لۄکاں نیں آپݨی سِیمِت ہدّ دے اںدّر رہِݨا ہُںدّا ہَے اتے اُسے دیش وِچّ مِلدے سِیمِت سادھناں تۄں ہی آپݨِییاں سارِییاں لۄڑاں پُۄرِییاں کرنِییاں ہُںدِّییاں ہن۔ بھارت دی ابادی 1.4 بِلِیئن تۄں وی ودھّ ہَے۔ کُدرتی ہَے کِہ جے ساڈے کۄل سادھن گھٹّ ہۄݨگے اتے اُنہاں دی ورتۄں کرن والے ودھّ ہۄݨگے تاں دیش نُۄں بیئںتّ سمسِّیاواں دا ساہمݨا کرنا پَیںدا ہَے۔ ساڈے دیش دِییاں اُہ مُکھّ سمسِّیاواں جِنہاں دا مُڈھلا کارن اسِیں ابادی نُۄں منّ سکدے ہاں٬ اِہ ہن:

* سادھناں دی گھاٹ: ودھّ ابادی نال ساڈے کُدرتی کھذانِیاں ’تے ذِیادا بۄجھ پَیںدا ہَے۔ پاݨی٬ رہِݨیۄگ اتے کھیتِییۄگ ذمِین اتے اُۄرجا اُہ مُکھّ سادھن ہن٬ جِنہاں دی گھاٹ کارن جِیون دِییاں مُڈھلِییاں سہُۄلتاں وی کھترے وِچّ پَے جاںدِییاں ہن۔ ذمِین نیں تاں ہر رۄذ گھٹݨا ہی ہَے٬ نویں لۄکاں لئی رہِݨ لئی مکان وی چاہِیدے ہن۔٬ سکُۄل٬ ہسپتال٬ سڑکاں٬ دپھتر٬ آدِ دی اُساری نال ودھیرے ذمِین دی ورتۄں ہۄویگی٬ جِس نال کھیتی یۄگ ذمِین ہۄر گھٹیگی۔ اِسے ترہاں پاݨی اتے اُۄرجا دی ودھیرے کھپت دی لۄڑ ساڈے سمِیکرݨاں نُۄں ہِلا کے رکھّ دیویگی۔

* بُنِیادی سہُۄلتاں دی گھاٹ: کھاس کرکے شہِری ابادی اِس سمیں بُنِیادی سہُۄلتاں دی گھاٹ دے دباء ہیٹھ آ رہی ہَے۔ شہِراں وِچّ ودھیرے مکان٬ ودھیرے آواجائی اتے ساپھ سپھائی رکھّ سکݨا اَۄکھا ہۄ رِہا ہَے۔

* بیرُذگاری دی سمسِّیا: اِہ ساڈے دیش دی وڈّی سمسِّیا بݨ چُکّی ہَے۔ کمّ کرن والے مذدُۄراں وِچّ ہۄئِیا وڈّا وادھا بیرُذگاری اتے الپ-رُذگاری دا کارن بݨدا ہَے۔ سرکار سبھ نُۄں رُذگار دیݨ تۄں اسمرتھّ جاپدی ہَے اتے نِجّی ادارے کِسے کِسم دی سُرکھِّیا لئی وچنبدھّ نہِیں ہن۔

* سِہت اتے سِکھِّیا: کِسے وی دیش دے وِکاس دا ادھار اُس دیش دے ناگرِکاں دی چںگّی سِہت اتے پڑھے لِکھے ہۄݨا ہُںدّا ہَے۔ پر بھارت ولّ نذر مارِیئے تاں اِنہاں دۄہاں دی ہالت ترسیۄگ ہَے۔ اِکّ پل لئی گُݨوتّا نُۄں پرے وی کر کے سۄچِیئے تاں گِݨاتمِک پکھّ تۄں وی ہر ناگرِک نُۄں ودھِییا سِہت اتے سِکھِّئت ہۄݨ دا مَۄکا نہِیں مِل رِہا۔ سرکاراں دے کِیتے جا رہے یتن اُۄٹھ دے مُۄںہ وِچّ جِیرے والی گلّ لگدی ہَے۔ سِہت دی کۄئی گرںٹّی نہِیں٬ کۄئی بِیما کرائُݨا ذرُۄری نہِیں٬ گمبھِّیر بِمارِییاں دے اِلاج کروائُݨا اتے اپریشن کروائُݨا آدِ گرِیب اتے مدھّ ورگ دی پہُںچّ تۄں بہُت دُۄر ہن۔ ابادی دے انُپات وِچّ ڈاکٹراں اتے مَیڈِیکل سہُۄلتاں بہُت ہی گھٹّ ہن۔ اِہی ہال سِکھِّیا دا وی ہَے۔ اُچّ سِکھِّیا تاں دیش دی بہُت گھٹّ گِݨتی ہی لَے رہی ہَے۔ جے گُݨوتّا ولّ آئیِئے تاں سِکھِّیا پْراپت کرن تۄں بائد رُذگار دی کۄئی گرںٹّی نہِیں ہَے۔ سِکھِّیا کِتّامُکھی نہِیں ہَے اتے آپݨا کمّ کرن ولّ نہِیں پْریردی۔

* گرِیبی: ودھّ ابادی اتے گھٹّ رُذگار تۄں گرِیبی پَیدا ہُںدّی ہَے۔ ساڈی سرکار جِہڑی وی آوے٬ اُسدا ودھیرے ذۄر مُفت راشن جاں ہۄر سہُۄلتاں ولّ جاںدا ہَے٬ لۄکاں نُۄں ودھیرے کمّ دے مَۄکے دیݨ اتے مذدُۄری در وِچّ سُدھار لِیائُݨ ولّ نہِیں۔ گرِیب لۄکاں دی گِݨتی کرۄڑاں وِچّ ہَے۔ بہُت سارے لۄک گرِیبی ریکھا تۄں ہیٹھاں وِچر رہے ہن٬ جِنہاں کۄل ذِںدّگی جِئۄُݨ لئی لۄڑِیںدِییاں مُڈھلِییاں اتے بُنِیادی سہُۄلتاں وی نہِیں ہن۔

* واتاورݨ پْردُۄشݨ: ودھیرے ابادی ودھیرے وستُۄیاں اتے اُۄرجا دی کھپت کردی ہَے٬ جِس کارن ساڈے واتاورݨ دا سںتُّلن وِگڑ چُکِّیا ہَے۔ ہوا پْردُۄشݨ اتے پاݨی دے پْردُۄشݨ نیں سِہت نُۄں بہُت نُکسان پہُںچّائِیا ہَے اتے اِہ لگاتار جاری ہَے۔

* سماجِک اتے راجنِیتِک بیچَینی: ودھّ ابادی بہُت سارے سماجِک اتے راجنِیتِک وِوادپُۄرن مسلِیاں نُۄں جنم دِںدّی ہَے۔ وڈّے آکار دی وکھّ وکھّ پِچھۄکڑ والی جن سںکھِّیا نُۄں اِکّ سُۄت وِچّ پرۄ رکھّݨا آسان نہِیں ہُںدّا۔ سماجِک بیئِنساپھِییاں اتے وِتکرے٬ سادھناں دی وںڈّ٬ اتے راجنِیتِک پْرتِینِدھتا نُۄں لَے کے بہُت وڈّے وِواد٬ تکرار اتے جھگڑے پَیدا ہُںدّے ہن جِس نال دیش وِچّ سماجِک اتے راجنِیتِک اشاںتی پھَیلدی ہَے۔

اِنہاں سارے مسلِیاں نُۄں ہلّ کرنا اتے ودھِییا اتے شُدھّ واتاورݨ نال آرتھِک ترکّی٬ سماجِک اتے راجنِیتِک ستھِرتا بݨائی رکھّݨی اِکّ وڈّی چُݨَۄتی بݨ کے ساڈے ساہمݨے کھڑھی ہَے۔ جے کُجھ کرن دا سۄچِیئے٬ اسمبھّو کُجھ وی نہِیں ہُںدّا٬ سرکاراں اتے دیش دے آم ناگرِک مِل کے بَیٹھݨ, ودھِییا نِیتِییاں بݨائُݨ اتے لۄک نِجّی سوارتھاں نُۄں بھُلّ کے ساںجھے مسلِیاں نُۄں پہِل دیݨ, سرکاراں وِکاس پْراجَیکٹ ولّ٬ رُذگار دے مَۄکے ودھائُݨ اتے چںگّا شُدھّ واتاورݨ دیݨ دا نِشچا کر لوے تاں سمسِّیا دا ہلّ نِکل سکدا ہَے۔

کُجھ سُجھاء جۄ اِس سمسِّیا نُۄں دُۄر کرکے دیش دے وِکاس وِچّ سہائی ہۄ سکدے ہن٬ ہیٹھ لِکھ رہے ہاں:

* سرکار اِکّ جاں ودھّ تۄں ودھّ دۄ بچِّیاں دا نِئم پُۄری سکھتی نال لاگُۄ کرے۔ کِسے دھرم٬ جات٬ ورگ دی پرواہ کِیتے بِناں۔ ودھّ بچّے ہۄݨ دی سُۄرت وِچّ وڈّی ماترا وِچّ جُرمانا لائِیا جاوے۔ چِین نیں اِہ پھارمُۄلا ورت کے آپݨی ابادی ’تے نِیںتّرݨ کِیتا ہَے٬ اسِیں کِئۄں نہِیں کر سکدے؟ لۄکاں نُۄں پِیار نال سمجھا کے اِس کمّ لئی منائِیا جا سکدا ہَے۔

* سادھناں دی ٹھِیک ورتۄں٬ پرِوار نِیۄجن٬ کھُد وسِیلے بݨائُݨ اتے مِل کے رہِݨ دی ودھیرے سِکھِّیا اتے جاگْرتی دی لۄڑ ہَے۔

* واتاورݨ نُۄں ہرا بھرا بݨائُݨ لئی سںکّٹ-کالِین ستھِتی واںگ کمّ کِیتا جاوے۔ پچھّمی مُلکاں وِچّ آپݨے گھراں وِچّ درکھّت لائُݨے٬ گھاہ لائُݨا٬ اُس نُۄں ساپھ کرنا آدِ سبھ ذرُۄری ہَے۔ ناں کِیتے جاݨ دی سُۄرت وِچّ بھاری جُرمانے ہن۔ بھارت وِچّ اجِہا کِئۄں نہِیں کِیتا جا سکدا؟ جے اِکّ درکھّت کِتے کٹّݨا پَے وی جاوے٬ اُس اِکّ مگر دس نویں درکھّت لائُݨے ذرُۄری ہۄݨ۔

* مکاناں دی سمسِّیا نُۄں ہلّ کرن لئی بہُ مںذّلے مکان بݨائُݨے ذرُۄری کِیتے جاݨ۔ نوِیں تھاں ’تے ہر اُساری لئی سرکار تۄں منذُۄری لَیݨی ذرُۄری کر دِتّی جاوے۔ سرکار اِہ یکِینی بݨاوے کِہ کھیتِییۄگ ذمِین نُۄں اِس لئی ناں ورتِیا جاوے۔

* پرِواراں نُۄں اِکٹھّے رکھّݨ لئی سرکار٬ سماج٬ سوَے سیوی سںسّتھاواں اتے دھارمِک ادارے ساںجھے یتن کرن اتے اِہ گلّ لۄکاں نُۄں پکّی کروائُݨ کِہ جلدی کِیتے بچّے وکھّرا رہِݨا ناں چاہُݨ۔ سںیُّکت پرِوار تاں شائِد دُبارا لِیائُݨے ودھیرے اَۄکھے ہۄݨ, اِکّ وِئکتی دا ٹبّر ہی اِکٹھّا رکھِّیا جا سکے٬ اُہ وی کاپھی ہۄویگا۔ اِکلّے نَۄجوان آپݨے ماپِیاں تۄں وی الگّ ہۄ کے رہِںدّے ویکھے گئے ہن۔

* باکی مُکھّ مُدّے سِکھِّیا اتے سِہت ٹھِیک ہۄݨگے۔ اِنہاں بارے ودھیرے جاگْرتی ہۄویگی اتے ودھیرے گُݨوتّا ہۄویگی٬ تاں لۄک آپ ہی بہُت سمسِّیاواں سُلجھائُݨ دے یۄگ ہۄ جاݨگے۔

* کھیتِیباڑی نُۄں اِکّ اُدیۄگ دی ترہاں وِکسِت کِیتے جاݨ دی لۄڑ ہَے۔

* سرکاراں نُۄں ذمِینی پدھّر ’تے لۄکاں دے مسلے ہلّ کرن ولّ دھِیان دیݨا چاہِیدا ہَے۔ سرمائیدار جمات دا اِکّۄ اِکّ منۄرتھ لابھ کمائُݨا ہُںدّا ہَے۔ اُس نُۄں اُدیۄگ راہِیں دُۄشِت ہۄ رہے واتاورݨ نال٬ وِگڑ رہی لۄکاں دی سِہت نال اتے لۄکاں دے کِردار وِچّ آ رہی گِراوٹ دی کۄئی چِںتّا نہِیں ہُںدّی۔ پر اِکّ کلِیاݨکاری راج ہمیشا لۄکاں دی بِہتری دا اِچھّک ہُںدّا ہَے۔ جے ساڈے راجنِیتِک نیتا آپݨِییاں کُرسِییاں٬ چَۄدھراں٬ مائِیا٬ سوارتھ ورگِییاں بھاوناواں تۄں اُچّا اُٹھّ کے دیش دی جنتا بارے دھُر ہِردے تۄں اِمانداری نال کُجھ کرنا چاہُݨگے٬ تاں پارٹی جِہڑی مرذی ہۄوے٬ لۄک اُس سرکار دا ساتھ ذرُۄر دیݨگے اتے مِلجُل کے سِر ’تے کُۄکدے سںکّٹ دا اِلاج کر سکݨگے۔ اسِیں ہمیشا چںگّے دی ہی آس رکھّدے ہاں۔ اِنہاں کالے ہنیرِیاں تۄں بائد اِکّ چانݨ نیں ذرُۄر آئُݨا ہَے۔ آئۄ پکّا کرِیئے کِہ آپاں سارے آپݨا بݨدا یۄگدان ذرُۄر پائُںدے رہاںگے۔