جُۄن جلائی دے ڈیڑ مہِینے وِچ پٹرۄل دِییاں کِیمتاں وِچ ہۄئے پںجّوِیں وار وادھے نیں اِک واری ناں کیول لۄکاں نُۄں ہَیران ہی کر دِتّا سگۄں مِہگائی دی چکّی وِچ پِسدے لۄکاں دا لکّ تۄڑ دِتّا ہَے۔ پٹرۄل دِییاں کِیمتاں وِچ ہۄئے وادھے دِییاں خبراں دی اجے شِیائی وی نہِیں سُکّی ہُںدّی کِہ کِیمت اِک واری پھِر ودھ جاںدی ہَے۔ پٹرۄل دِییاں کِیمتاں دے ودھݨ دے نال ناں کیول پٹرۄلِیئم وستاں دِییاں ہی کِیمتاں ودھدِییاں ہن سگۄں اُۄرجا دا اِک وڈّا سادھن ہۄݨ کرکے اِس نال سماج پْربںدھّ دِییاں چُۄلاں وی ہِلّ جاںدِییاں ہن۔ رۄجمرا دِییاں وستاں دے بھاء اسمانی چڑھ جاںدے ہن۔ آواجائی دے سادھنا دے کِرائے وِچ وادھا ہۄ جاںدا ہَے۔ پٹرۄل دِییاں کِیمتاں دے وادھے دے نال اُہ وِئکتی وی پْربھاوِت ہُںدّا ہَے جِس نیں کدے وی کِسے آواجائی دے مَیکینِیکل سادھن دی ورتۄں نہِیں کِیتی ہُںدّی۔ اُہ وی کھاݨ والِییاں بُنِییادی وستاں دی کِیمت وِچ پٹرۄل دی کِیمت دے ودھے مُل دی کِیمت تاردا ہَے۔

ہُݨ سوال اِہ پَیدا ہُںدّا ہَے کِہ جے پٹرۄل دِییاں کِیمتاں دا وادھا اینا ہی مہتّوپُۄرن ہَے تاں کی اِس نُۄں بذار دے رہِمۄں کرم اُپر چھڈِّیا جا سکدا ہَے؟ جِس ترہاں بھارت دی سرکار نیں بہُ راشٹری کمپّنِییاں دے رہِمۄںکرم اُپّر اِس نُۄں چھڈِّیا ہۄئِیا ہَے؟ جواب یکِینن ہی ناںہ وِچ ہۄویگا۔ جِس ترہاں نال بھارت دا پٹرۄلِیئم مںتّرالا مُۄک درشک بݨکے اِس ورتارے نُۄں دیکھ رِہا ہَے اِہ یکِینن ہی اِک ناں اِک دِن بھارتی سماج لئی وڈّی مُسِیبت کھڑی کر دیویگا۔ اِس لئی لۄڑ ہَے اِس ورتارے وارے پُنر وِچار کرن دی کِہ پٹرۄل نُۄں کنّٹرۄل مُکت کرنا ہَے جاں سرکاری کنّٹرۄل ہیٹھ ہی رکھّݨا ہَے۔

ہر وار تیل دِییاں کِیمتاں وِچ ہۄئے وادھے نُۄں اِکۄ ہی بیبُنِیادی ترک نال پیش کِیتا جاںدا ہَے کِہ کچّے تیل دِییاں کِیمتاں وِچ وادھا ہۄ جاݨ نال اِس دِییاں کِیمتاں وِچ وادھا کرن تۄں بِنا ہۄر کۄئی چارا ہی نہِیں سی۔ کچّے تیل دِییاں کِیمتاں دے وادھے دا جھُۄٹھا ترک پُۄںجِیوادی چِںتّکاں ولّۄں اِہ دِتّا جاںدا ہَے کِہ ایشِییا دے دیشاں کھاس کرکے بھارت اتے چِین وِچ تیل دی کھپت ودھّ جاݨ نال کچّے دیش دا نِرجات کرن والے دیشاں نیں اِس دی ودھدی مںگّ نُۄں دیکھدِیاں ہۄئِیا اِس دِییاں کِیمتاں وِچ وادھا کر دِتّا ہَے۔ جدکِہ اِس دی اسلِیئت ہۄر ہَے۔ اِہ کۄرا جھُۄٹھ ہَے جۄ سںسّار بھر دے لۄکاں نُۄں سرمائیداراں ولّۄں پرۄسِیا جاںدا ہَے۔ جدکِہ تتھّ اِس گلّ دے گواہ ہن کِہ دُنِییاں بھر وِچ کھپت ہۄݨ والے تیل دا چَۄتھا ہِسّا اِکلّے امرِیکا وِچ ہی کھپت ہُںدّا ہَے جِتھّے دُنِییاں بھر دی آبادی دا کیول 5% ہِسّا ہی رہِںدّا ہَے۔ کُدرتی کھجانِیاں دی ہُںدّی لُٹّ نُۄں آدھار بݨاکے جے پٹرۄل دے کچّے مال دی ودھ رہی مںگّ دی گلّ کِیتی جاوے تاں اِہ کِہا جا سکدا ہَے کِہ دُنِییاں دے ستّ وِکست دیش جِہڑے وِشوِیکرن دِییاں نو سامراجی نِیتِییاں دے مُڈھلے پْرچارک تے ہامائِتی ہن اُنہاں دیشاں ولّۄں وڈّے پدھّر اُپّر تیل دے بھںڈّار بھوِکھّ لئی اِکٹھّے کِیتے جا رہے ہن۔ اجّ امرِیکا تے ناٹۄ دے دیش کُدرتی سۄمِیاں دی لُٹّ لئی ہی اِک تۄں باد دُۄسرے دیش اُپّر راجسی تے پھَۄجی ہملے کروا رہے ہن۔ اِس گلّ دے وی تتھّ گواہ ہن کِہ تیل ورگے کُدرتی کھجانِیاں نال بھربھُۄر دیشاں دِییاں ہکُۄمتاں نُۄں ہی امرِیکی ہِتّاں دے انُساری کرن لئی بدلِیا جا رِہا ہَے۔ جے اِہ بدلاو چھڑیںتّری چالا نال سمبھّو ناں ہۄوے تاں کِسے وی بہانے نال پھَۄجی بُۄٹاں ہیٹھ دیش نُۄں کُچلݨ تۄں باد اُس دے کُدرتی مال کھذانِیاں نُۄں لُٹِّیا جاںدا ہَے۔ اِتِہاس وِچ اِس ترہاں دی لُٹّ کدے وی نہِیں ہۄئی جِس ترہاں دی لُٹّ اجّ ہۄ رہی ہَے اِس دا اِکۄ اِک کارن اِہ ہی ہَے کِہ ناٹۄ دے مچھّرے ساناں نُۄں ڈکّݨ والا سںسّار پدھّر اُّپر اجّ کۄئی وی نہِیں ہَے۔

تیل دِییاں کِیمتاں دے وادھے بارے اجّ جِہڑا دُۄسرا بیبُنِیادی ترک دِتّا جاںدا ہَے اُہ ہَے ڈالر دے مُکابلے رُپئے دی کِیمت دا گھٹنا۔ اِہ دُکھدائِک ورتارا وی سِدھّے تَۄر اُپر وِشوِیکرن دِییاں لۄک مارُۄ نِیتِییاں نال ہی جُِڑیا ہۄئِیا ہَے۔ جدۄں بھارت دی سرکار اِران تے اِراک دِییاں سرکاراں دے نال رُپئے وِچ وِئُپار کرن لئی تِیار ہن تاں اِس وِچ کۄئی وی مُشکل نہِیں آئُݨی چاہِیدی۔ پر اِتِہاس اِس گلّ دا گواہ ہَے کِہ کِویں امرِیکا دی اِک گھُرکی دے نال ہی تیل دا سارا کارۄبار امرِیکی ڈالر وِچ کرن لئی بھارت سرکار تِیار ہۄ گئی۔ اجّ بھارت وِچ تیل دِییاں کِیمتاں دے وادھے لئی بھارتی کسںسّی دی کِیمت دا گھٹݨا وی کچّے تیل دی کِیمت دے ودھݨ واںگ اِک کارن بݨ گِیا ہَے کِہ رُپئے دی کِیمت گھٹݨ دے نال ڈالر دی کِیمت دا ودھݨا تہِ ہَے تے اِس نال پٹرۄل دی کِیمت ودھݨی وی تہِ ہی ہَے۔ اِس ورتارے کرکے ہی اںتّرراشٹری پدھّر اُپّر بھارت نُۄں تے بھارت دے لۄکاں نُۄں تیل دی ودھی کِیمت دا مُلّ تارنا پَیںدا ہَے۔

اِہ ہی دۄ کارن نہِیں ہن اِس تۄں بِنہاں ہۄر وی انیکا کارن ہن جِنہاں کرکے پٹرۄل دِییاں کِیمتاں اجّ اسمان نُۄں چھُۄہ رہِییاں ہن۔ بھارت وِچ تیل دا کارۄبار کر رہِییاں تیل کمپّنِییاں ناں تاں آپݨے مُناپھے ہی گھٹّ کر رہِییاں ہن تے ناں ہی سرکار پاسۄں مِلدِییاں سُکھ سہُۄلتاں لَیݨِییاں بںدّ کر رہِییاں ہن۔ کئی کِسم دِییاں ٹَیکس رائِتا لَیݨ والِییاں اِہ کمپّنِییاں ہی اِس گلّ دا ترک سِرج رہِییاں ہن کِہ تیل وِچ لۄکاں نُۄں مِلدی ہر تراں دی سبِیسڈی بںدّ ہۄئی چاہِیدی ہَے۔ جِس دے سِٹّے وجۄں بھارت دے کھپتکار نُۄں مِلدی سبسِڈی تاں بںدّ ہۄ گئی پر اِناں کمپّنِییاں نُۄں مِلدِییاں سہُۄلتاں تے وڈِّییاں ٹَیکس چھۄٹاں دی ورکھا بھارت سرکار ولّۄں بِنہاں رۄک ٹۄک دے جاری ہَے۔ جدکِہ بھارت دے آم کھپتکاراں اُّپر ودھ تۄں ودھ ٹَیکس لائے جا رہے ہن۔ اِس گلّ وِچ کۄئی بھرم نہِیں ہۄݨا چاہِیدا کِہ بھارت سرکار نیں پٹرۄل نُۄں کںٹّرۄۄل مُکت کرن دا پھَیسلا نِجّی کمپّنِییاں نُۄں مالا مال کرن لئی ہی لِیا سی۔ اِہ گلّ تاں ہُݨ سارا ہی جہان جاݨدا ہَے کِہ ڈا. منمۄہݨ سِںگھّ دی سرکار نُۄں اِہ پھَیسلا لَیݨ لئی مجبُۄر رِیلائِس تے اَیسار ورگِییاں کمپّنِییاں نیں ہی کِیتا سی۔ جِہڑِییاں اجّ مالۄ مال ہۄ گئیِیاں ہن۔ جِس دے بدلے وِچ بھارت دے آم کھپتکار نُۄں اِس دا کھمِیاذا بھُگتݨا پَے رِہا ہَے۔ جدۄں یُۄ.پی. اے دی سرکار کیںدر وِچ بݨی سی اُس ویلے پٹرۄل دی کِیمت کیول 40 رُپئے پْرتی لِیٹر ہی سی۔ سرکار دے اِس پھَیسلے دے نال ہُݨ آئے ہر چَۄتھے دِن پٹرۄل دِییاں کِیمتاں وِچ وادھا ہۄ رِہا ہَے۔ سرکار دی پٹرۄل نُۄں کںٹّرۄل مُکت کرن دی پالسی دے نال ارباں رُپئے دا لابھ نِجّی کمپّنِییاں نُۄں ہۄئِیا ہَے جِس بارے کدے جِکر تکّ نہِیں ہُںدّا۔ 2011دِییاں سلاناں رِپۄٹاں دے انُسار آئی.اۄ.سی. نُۄں 7445 کرۄڑ رُپئے٬اَیچ.پی.سی.اَیل. نُۄں 1539 کرۄڑ اتے بی.پی. سی.اَیل. نُۄں 1547 کرۄیڑ رُپئے دا مُناپھا ہۄئِیا ہَے۔

جیکر پٹرۄل اُپّر لگدے ہۄر ٹَیکساں دی گلّ ہی کِیتی جاوے تاں پتا لگدا ہَے کِہ پٹرۄل دے اِک لِیٹر دے نال کِناں ٹَیکس وی ادا کرنا پَیںدا ہَے۔ جِنہاں وِچ کیںدر سرکار دے ٹَیکس ہن٬ بیسِک کسٹم ڈِئۄُٹی٬ اڈِیشنل کسٹم ڈِئۄُٹی٬ کائۄُٹر ویلِںگّ ڈِئۄُٹی٬سپَیشل اڈِیشنل ڈِئۄُٹی٬ سین وَیٹ٬اڈِیشنل اَیکسائیِذ٬ سپَیشل اڈِیشنل اَیکسائِذ اِہ سارے ٹَیکس مِلکے پْرتی لِیٹر 30 کُ رپئے بݨ جاںدے ہن تے اِنہاں تۄں بِناں وکھّ وکھّ سُبائی سرکاراں وی آپۄ آپݨے ٹَیکس لائُںدِییاں ہن جِنہاں وِچ پْرمُکھ ہن٬ وَیٹ٬ سرچارج٬ سَیس تے اَیںٹری ٹَیکس اِہ وی رل مِل کے دس کُ رپئے پْرتی لِیٹر بݨ ہی جاںدے ہن۔ اِہۄ ہی کارن ہَے کِہ وکھّ وکھّ سُۄبِیاں وِچ ٹَیکٹ گھٹّ ودھّ ہۄݨ کرکے پٹرۄل دِییاں کِیمتاں وِچ پھرک ہُںدّا ہَے۔ اجّ لگبھگ 49% ٹَیکس دی کِیمت پٹرۄل دی کِیمت وِچ شامل ہَے جِس نُۄں گھٹّا کے کھپتکار نُۄں راہت دِتّی جا سکدی ہَے۔

سرکار دی پٹرۄل سمبّںدھّی نِیتی کِنّی گرِیب مارُۄ ہَے اِس دا پتا اِس گلّ تۄں وی لگّ جاںدا ہَے کِہ اجّ وی اُتّم کُیالٹی دا پٹرۄل , ایئر ٹربائیِن پھِئۄُل (اے.ٹی.اَیپھ.) آم پٹرۄل نالۄں سستا ہَے۔ اِس تۄں اِہ ہی سِدھّ ہُںدّا ہَے کِہ ساڈِییاں سرکاراں آم لۄکاں دے سِرۄں ناں کیول آپ ہی اَیش کردِییاں ہن سگۄں آپݨے ورگ نُۄں وی اِسے ٹَیکساں دے سِر تۄں اَیس کروائُںدِییاں ہن۔