سُۄبے دِییاں کئی نِجّی سِکھِّیا سںسّتھاواں بچِّیاں نُۄں اُنہاں دی ماں بۄلی نُۄں دُۄر کرن وِچّ لگِّییاں ہۄئیِیاں ہن۔ اِہی کارن ہَے کِہ ہال ہی وِچّ سُۄبے دے مُکھّ مںتّری ولّۄں پںجّابی بۄلݨ ’تے پابںدّی لائُݨ والِییاں سِکھِّیا سںسّتھاواں نُۄں سخت تاڑنا کردِیاں اُنہاں دی مانتا کھتم کرن ورگی سخت کاروائی کرن دی چِتاونی دِتّی گئی۔ سرکار دی اِس سختی نیں مَینُۄں اِکّ پُراݨی گلّ چیتے کروا دِتّی ہَے۔

میرے بیٹے نیں اِکّ نِجّی سںسّتھا وِچّۄں +2 کِیتی سی۔ اِکّ وار مَینُۄں بیٹے راہِیں اُس دی ادھِیاپکا نیں سُنیہا بھیجِیا کِہ سکُۄل آ کے مِلۄ۔ مَیں اگلے دِن ہی سکُۄل جا کے ادھِیاپکا نُۄں مِلِیا۔ اُنہاں مَینُۄں شِکائِت کِیتی کِہ “سکُۄل دے فَیسلے انُسار سکُۄل وِچّ ہریک بچّے لئی کیول ہِںدّی ہی بۄلݨی ذرُۄری ہَے۔” پر تُہاڈا بیٹا پںجّابی ہی بۄلدا ہَے اتے اُس دے کلاس دے دۄست وی اُہدے کر کے پںجّابی ہی بۄلدے ہن۔ اِس کارن سکُۄل دا ماہَۄل کھراب ہۄ رِہا ہَے۔ اُنہاں نیں کِہا کِہ تُسِیں آپݨے بیٹے نُۄں سمجھائۄ کِہ اُہ سکُۄل وِچّ ہِںدّی ہی بۄلے۔ مَیں ادھِیاپکا نُۄں کِہا پہِلاں مَینُۄں اِہ دسّۄ کِہ میرا بیٹا ہِںدّی دے پِیرِیئڈ وِچّ ہِںدّی٬ اںگّریذی دے پِیرِیئڈ وِچّ اںگّریذی بۄلدا ہَے؟ اُنہاں نیں کِہا کِہ “ہاں بۄلدا ہَے” مَیں آکھِیا کِہ جے بۄلدا ہَے تاں پھِر اُس ’تے پںجّابی بۄلݨ دی پابںدّی کِئۄں لائی گئی ہَے؟ مَیں اُنہاں نُۄں پھِر پُچھِّیا کِہ تُسِیں مَینُۄں سکُۄل دے اُس فَیسلے دی کاپی دیوۄ٬ جِس وِچّ سکُۄل وِچّ پںجّابی بۄلݨ دی مناہی ہَے۔ اُنہاں نیں آکھِیا کِہ فَیسلے دی کاپی ساڈے کۄل نہِیں ہَے٬ پر سکُۄل پْربںدھّکاں ولّۄں اِہ گلّ آکھی گئی ہَے کِہ بچِّیاں نُۄں سکُۄل وِچّ پںجّابی بۄلݨ تۄں منہاں کِیتا جاوے۔

ادھِیاپکا دی اِہ گلّ سُݨ کے مَینُۄں بہُت گُسّا آئِیا تے مَیں آکھِیا کِہ پںجّابِییاں نیں دیش نُۄں آذاد کروائُݨ لئی 90پھِیسدی تۄں ودھّ کُربانِییاں دِتِّییاں سن تے اجّ تُسِیں سانُۄں مجبُۄر کر رہے ہۄ کِہ اسِیں آپݨی ماں بۄلی دی کُربانی دے دیئیِئے تے ہِںدّی بۄلݨ لگّ جائیِئے؟ اُہ کہِݨ لگّے کِہ مَیں تاں سکُۄل مالکاں ولّۄں دِتّے آدیش تُہانُۄں دسّے ہن۔ مَیں اُنہاں نُۄں سوال کِیتا کِہ “پںجّاب وِچّ وسدے ہۄئے٬ پںجّاب دا کھا رہے ہۄ٬ پاݨی پںجّاب دا ہی پی رہے ہۄ٬ پھِر وی پںجّابی ماں بۄلی نُۄں نفرت کردِیاں٬ اُس نُۄں کھتم کرن دی ساذِش رچ رہے ہۄ؟ ”

ادھِیاپکا نیں میری گلّ دا کۄئی جواب ناں دِتّا اتے اُہ چُپّ کر گئی۔ مَیں اُنہاں نُۄں آکھِیا کِہ میرا پھۄن نمبّر پْربںدھّکاں نُۄں دے دِئۄ۔ نال ہی مَیں اِہ وی آکھ دِتّا کِہ میرا بیٹا تاں پںجّابی ہی بۄلیگا تُسِیں اُس نُۄں ہِںدّی بۄلݨ لئی مجبُۄر نہِیں کر سکدے۔ مَیں اُنہاں کھِلاف شِکائِت کرن لئی وی کِہا۔ مَیں جدۄں واپس پرتݨ لگّا تاں اُہ کہِݨ لگّی کِہ تُسِیں پہِلے وِئکتی ہۄ٬ جِنہاں وِرۄدھ کِیتا ہَے۔ ہۄر کِسے نیں سکُۄل دے اِس فَیسلے دا وِرۄدھ نہِیں کِیتا۔

نِجّی سںسّتھاواں وِچّ اِہ ورتارا لمّے سمیں تۄں چلّ رِہا ہَے٬ پر سرکاراں دی خامۄشی کارن اتے پںجّابِییاں ولّۄں ٹھۄس کدم ناں چُکّے جاݨ کارن٬ پںجّابی نُۄں ڈھاہ لگدی آ رہی ہَے۔ لۄکاں نُۄں اِس پْرتی سُچیت ہۄݨ دی ذرُۄرت ہَے کِہ نِجّی سکُۄلاں ولّۄں اُنہاں دی ماں بۄلی ’تے وار ناں کِیتا جاوے٬ بلکِہ ہۄر بھاشاواں دی ترہاں پںجّابی نُۄں وی مہتّو دِتّا جاوے۔ اِہ سِدھّ ہۄ چُکِّیا ہَے کِہ بچِّیاں نُۄں مات بھاشا دا گِیان ہۄݨا ذرُۄری ہَے٬ جِسدے دم ’تے ہی بچّا ذِںدّگی دی چڑھائی چڑھ سکیگا۔ اُنہاں ’تے ذبردستی کۄئی بھاشا ناں تھۄپی جاوے بلکِہ بچِّیاں نُۄں اُنہاں دے سبھِّیاچارک تے سماجِک ماہَۄل وِچّ ہی پڑھن دِتّا جاوے۔