پںجّاب دا کانُۄن پْربںدھّ پِچھلے لمبّے سمیں تۄں خَۄپھناک اپرادھِک گھٹناواں کارن سوالاں دے گھیرے وِچّ ہَے۔ اِکّ پاسے ڈرگّ ماپھِییا٬ ریت ماپھِییا٬ ذمِین مافِییا٬ جںگّل مافِییا٬ شراب مافِییا لۄکاں دا کچُۄمر کڈھّ رِہا ہَے٬ دُۄجے پاسے دِن دِہاڑے لۄک گھراں٬ دُکاناں٬ کارکھانِیاں٬ کھیتاں٬ بذاراں اتے کھیڈ دے مَیداناں وِچّ گۄلِییاں دا شِکار ہۄ رہے ہن۔ پںجّاب دا اُدیۄگ تباہ ہۄݨ کںڈھّے ہَے۔ پںجّاب دا ہر ورگ آپݨے آپ نُۄں اسُرکھِّئت مہِسُۄس کر رِہا ہَے۔ 1849, 1947 اتے 1966 وِچّ پںجّاب اُجّڑ کے پھِر آپݨے پَیراں تے کھڑھا ہۄݨ لئی یتنشِیل رِہا۔ 1978-1993 دے اتّواد سمیں وی پںجّابِییاں نیں خَۄپھ دا سںتّاپ ہںڈھّائِیا۔ 1980 تۄں لگاتار نشِیاں دے مارُۄ سںتّاپ نیں وی پںجّابِییاں دی ہالت ککھّۄں ہَۄلی کر دِتّی ہَے۔ پر اِس سمیں گَیںگسٹراں دِییاں دھمکِییاں٬ پھِرَۄتِییاں دی مںگّ٬ گۄلِییاں دی واچھڑ کارن لۄک آپݨے آپ نُۄں اسُرکھِّئت مہِسُۄس کر رہے ہن۔ ستھِتی اِس ترہاں دی بݨی ہۄئی ہَے:

گھر سے جۄ شکھس وی نِکلے٬ وۄہ سمبھّل کر نِکلے۔

جانے کِس مۄڑ پے٬ کِس ہاتھ میں خںجّر نِکلے۔

اِکّ پاسے پںجّاب دے کئی تھاݨِیاں ’تے گرنیڈ ہملے٬ تھاݨِیاں نُۄں بمبّ نال اُڈائُݨ دی دھمکی٬ مۄہالی ذِلہا ادالت نُۄں بمبّ نال اُڈائُݨ دی دھمکی٬ گَیںگسٹراں دا پُلِس نال سِدھّا مُکابلا٬ گَیںگسٹراں ولّۄں پُلِس کرمچارِییاں دے ہتھِیار کھۄہ کے اُنہاں ’تے وار کرنا٬ کئی تھاںواں ’تے تھاݨِیاں دے نذدِیک ہی اپرادھِک گھٹناواں نُۄں اںجّام دیݨ تۄں بائد سُرکھِّئت بھجّ جاݨ نال امن کانُۄن دی ستھِتی دے ڈاواںڈۄل ہۄݨ دا پْرگٹاوا ہۄئِیا ہَے۔ وکھّ-وکھّ تھاںواں ’تے ہۄئے بمبّ دھماکِیاں نیں وی پںجّابِییاں نُۄں کامبا چھیڑِیا ہَے۔ پِچھلے دِنِیں پٹِیالا٬ جلںدھّر اتے امّْرِتسر دے سکُۄلاں نُۄں اِیمیل بھیج کے بمبّ نال اُڈائُݨ دِییاں دھمکِییاں مِلِییاں ہن۔ اِنہاں دھمکِییاں نال جِتھّے وِدِیارتھِییاں اتے ادھِیاپکاں وِچّ ڈر دا ماہَۄل بݨِیا ہَے٬ اُتھّے ہی وِدِیارتھِییاں دے ماپے اتے سماج وی چِںتّا وِچّ ہَے۔ بھلا دہِشت دے ماہَۄل وِچّ ادھِیاپک وِدِیارتھِییاں نُۄں کِںجّ پڑھائُݨگے؟ بمبّ دی پائی دہِشت کارن وِدِیارتھی ورگ دا دھِیان کِتاباں ’تے کیںدرت نہِیں ہُںدّا۔ اُدھّر جِنّی دیر ماپِیاں دے بچّے سکُۄلۄں گھر نہِیں آئُںدے٬ اُہ وی کالجے ’تے ہتھّ دھر کے سکُۄل تۄں بچّے دی سُکھِیں ساںدی گھر آئُݨ دی دُیا کردے رہِںدّے ہن۔

15 دسمبّر 2025 نُۄں کبڈّی دے کھِڈاری اتے پْرمۄٹر راݨا بلاچَۄرِییا نُۄں مُہالی نیڑے سُہاݨا دے کھیڈ گرائۄُںڈ وِچّ دۄ گَیںگسٹراں نیں گۄلِییاں مار کے مَۄت دے گھاٹ اُتار دِتّا۔ ماݨیۄگ ہائی کۄرٹ نیں اِس کتل دا گمبھِّیر نۄٹِس لَیںدِیاں پںجّاب سرکار نُۄں پُچھِّیا ہَے کِہ پںجّاب وِچّ گَیںگسٹرواد نُۄں کھتم کرن لئی کی ٹھۄس کدم چُکّے گئے ہن؟ پںجّاب اتے ہرِیاݨا ہائیِکۄرٹ نیں سخت رُخ اپݨائُںدِیاں اِہ سپشٹ کِہا ہَے کِہ سُۄبے دی کانُۄن وِوستھا دا بُرا ہال ہَے۔ اجِہی ہالت وِچّ جیکر کۄرٹ جواب تلبی نہِیں کریگی تاں پھِر کَۄݨ کریگا؟ کۄرٹ نُۄں ہر ناگرِک دی سُرکھِّیا دی چِںتّا ہَے۔ دُۄجے پاسے سرکار ولّۄں دسِّیا گِیا کِہ سۄہاݨا دے کھیڈ مَیدان وِچّ 500-1000 تک درشک سن اتے سُرکھِّیا لئی 10 ہتھِیاربںدّ کرمچارِییاں دی ڈِئۄُٹی لائی گئی سی۔ ہائیِکۄرٹ ولّۄں اسںتُّشٹتا دا پْرگٹاوا کردے ہۄئے کِہا کِہ 10 ہتھِیاربںدّ پُلِس کرمچاری دۄ گَیںگسٹراں نُۄں کابُۄ نہِیں کر سکے۔ ماݨیۄگ ہائیِکۄرٹ ولّۄں پںجّاب پُلِس مُکھی نُۄں اگلی پیشی ’تے نِجّی رُۄپ وِچّ پیش ہۄکے امن کانُۄن سبںدھّی چُکّے کدماں دی جاݨکاری دیݨ لئی کِہا ہَے۔

اجِہے ڈر بھرے ماہَۄل وِچّ پںجّاب دے وِئُپاری اتے اُدیۄگپتی آپݨا کارۄبار سمیٹ کے راجستھان٬ مدھّ پْردیش اتے اُتّر پْردیش ولّ جاݨ سبںدھّی گمبھِّیرتا نال سۄچ رہے ہن۔ پر دُۄجے پاسے پںجّاب دے مُکھّ مںتّری کۄرِییا اتے جپان دے دَۄرے ’تے جا کے اُتھّے بَیٹھے پںجّابِییاں نُۄں پںجّاب وِچّ نِویش کرن لئی سدّا دے کے آئے ہن۔ بھلا اجِہے انِشچِتتا بھرے ماہَۄل وِچّ وِدیشی اِس پْراںت وِچّ نِویش کرن لئی کِس ترہاں اُتشاہِت ہۄ سکدے ہن؟

پُلِس وِبھاگ نیں آپݨی کارگُذاری سبںدھّی اِکّ بِیان وِچّ کِہا ہَے کِہ ہُݨ تک 902 گَیںگسٹر اتے 39867 نشے دے تسکراں نُۄں گْرِپھتار کِیتا گِیا ہَے۔ گْرِپھتار کِیتے گئے اِنہاں گَیںگسٹراں اتے تسکراں تۄں بِناں جیلہاں وِچّ ہۄر وکھّ وکھّ جُرماں نال سبںدھّت ہذاراں کَیدی اتے ہوالاتی وی شامل ہن۔ گمبھِّیر پْرشن اُٹھّدا ہَے کِہ پںجّاب دِییاں کُلّ 26 جیلہاں وِچّ 26081 کَیدی جاں ہوالاتی رکھّݨ دی سمرتھّا ہَے۔ پھِر بھلا اںدّاذن 50 ہذار تۄں اُپّر کَیدِییاں اتے تسکراں نُۄں جیلہاں وِچّ کِںجّ تُنّ کے رکھِّیا ہۄئِیا ہَے؟

گائِکی دے کھیتر وِچّ نامݨا کھٹّݨ والے سِدھُّۄ مُۄسے والا نُۄں 29 مئی 2022 نُۄں مانسا ذِلہے دے پِںڈّ جواہروالا وِچّ گَیںگسٹراں نیں دِن دِہاڑے گۄلِییاں مار کے کتل کر دِتّا سی۔ اِس تۄں پہِلاں اُس نُۄں لگاتار دھمکِییاں وی مِل رہِییاں سن۔ کتل دی ذِمّیواری گَیںگسٹر لارںسّ بِشنۄئی گرُپّ نیں کھُلّہے رُۄپ وِچّ لَے لئی۔ کتل تۄں بائد کُجھ گْرِپھتارِییاں وی ہۄئیِیاں۔ مْرِتک سِدھُّۄ مُۄسیوالا دا پِتا سرکار ’تے کھُلّہے آم اِلذام لائُںدا رِہا کِہ اُسدے پُتّ دے کاتل گَیںگسٹراں نُۄں جیلہاں وِچّ سہُۄلتاں دِتِّییاں جا رہِییاں ہن۔ اُسدے پِتا دا اِہ اِلذام اُس ویلے سہی سابت ہۄئِیا جدۄں تِنّ اتے چار ستمبّر 2022 نُۄں ادھّی رات سمیں کھرڑ تھاݨے وِچّ لارںسّ بِشنۄئی دی اِںٹروِئۄُ رِکارڈ کِیتی گئی۔ مارچ 2023 وِچّ اِکّ نِجّی سماچار چَینل ولّۄں اِہ اِںٹروِئۄُ پْرسارِت ہۄݨ ’تے ترتھلّی مچ گئی۔ اُس ویلے پُلِس مُکھی ولّۄں کِہا گِیا کِہ لارںسّ بِشنۄئی دی اِںٹروِئۄُ پںجّاب وِچّ نہِیں سگۄں پںجّاب تۄں باہر کِسے ہۄر سُۄبے وِچّ رِکارڈ کِیتی گئی ہَے۔ ماݨیۄگ پںجّاب اتے ہرِیاݨا ہائیِکۄرٹ ولّۄں پںجّاب دے سابکا پُلِس مُکھی سِدھارتھ شںکّر چٹۄپادھِیائے دی اگوائی وِچّ سِٹّ دا گٹھن کِیتا گِیا٬ جِس وِچّ سِٹّ ولّۄں پْرگٹاوا کِیتا گِیا کِہ اِہ اِںٹروِئۄُ پںجّاب دے کھرڑ تھاݨے وِچّ کِیتی گئی اتے اِس مںتّو لئی اُس نُۄں بُلٹ پرُۄپھ گڈّی وِچّ لِیاںدا گِیا۔ بائد وِچّ پُلِس مُکھی نیں آپݨے ہلپھنامے وِچّ پْرگٹاوا کِیتا کِہ لارںسّ بِشنۄئی دی اِںٹروِئۄُ پْرسارِت ہۄݨ تۄں بائد پھِرَۄتِییاں٬ اگوا اتے کتل دے کیساں وِچّ وادھا ہۄئِیا ہَے۔ اِںٹروِئۄُ پْرسارِت ہۄݨ تۄں پہِلاں نَۄں مہِینِیاں وِچّ 300 ماملے ساہمݨے آئے سن٬ پر اِںٹروِئۄُ پْرسارِت ہۄݨ تۄں بائد اگلے تِنّ مہِینِیاں وِچّ 324 کیس پھِرَۄتِییاں٬ اگوا اتے کتل دے ساہمݨے آئے ہن۔ دُۄجے شبداں وِچّ لارںسّ بِشنۄئی دی اِںٹروِئۄُ نیں گَیںگسٹراں دے ہَۄسلے ہۄر بُلںدّ کِیتے اتے اُہ کانُۄن نُۄں ٹِچّ سمجھکے بیکھَۄپھی نال وارداتاں کردے رہے۔ مانیۄگ پںجّاب اتے ہرِیاݨا ہائیِکۄرٹ نیں اپرادھِک گرۄہاں راہِیں مِل رہِییاں دھمکِییاں نُۄں دبائُݨ لئی کانُۄنی چَۄکھٹے دی اݨہۄںد ’تے چِںتّا دا پْرگٹاوا کِیتا ہَے۔ اُہناں کِہا کِہ جِس ترہاں اپرادھی بیکھَۄپھ ہۄ کے وِچردے ہن٬ اُس تۄں لگدا ہَے کِہ ناں اُہناں نُۄں کانُۄن دا ڈر ہَے اتے ناں ہی کانُۄن لاگُۄ کرن والِیاں دا۔ اِسدا سِٹّا ہَے کِہ آم لۄکاں دا پُلِس تۄں بھرۄسا اُٹھّ رِہا ہَے۔ اُنہاں نیں سخت لہِجے وِچّ کِہا کِہ سٹیٹ دا مُڈھلا کمّ لۄکاں دی جان مال دی سُرکھِّیا کرنا ہَے٬ نہِیں پھِر لۄکاں نُۄں گَیںگسٹراں دے رہِمۄ کرم ’تے رہِݨا پویگا۔

پُلِس دی کُلّ 81 ہذار دی نپھری وِچّۄں 73% وِییائیِپی دی سُرکھِّیا وِچّ لگّی ہۄئی ہَے۔ 10% پُلِس مُلاذم دھرنے٬ مُذاہرِیاں نُۄں کابُۄ کرن وِچّ لگّے ہۄئے ہن۔ 12% ٹرَیپھِک پُلِس وجۄں تائِنات ہَے اتے سِرپھ 5% پُلِس کرمچاری لۄکاں دی سُرکھِّیا لئی تھاݨے وِچّ تائِنات ہن۔ جدۄں کۄئی وڈّی واردات کرن اُپرںتّ گَیںگسٹر جاں اُہناں دے گُرگے سُرکھِّئت بھجّ جاںدے ہن تاں لۄک سڑکاں جام کرن جاں پھِر تھاݨے اگّے رۄس مُذاہرا کرن لئی مجبُۄر ہۄ جاںدے ہن۔ درئسل آم لۄکاں دی سُرکھِّیا لئی بݨائی پُلِس مںتّرِییاں اتے نیتاواں دی سُرکھِّیا وِچّ ہی اُلجھی پئی ہَے۔

دُکھاںتک پہِلُۄ اِہ وی ہَے کِہ چۄہلا ساہِب دا اے.اَیسّ.آئی پُلِس نیں گْرِپھتار کِیتا ہَے۔ اُسنے آپݨا پِستَۄل گَیںگسٹراں نُۄں دِتّا ہۄئِیا سی۔ اِکّ پُلِس مُکابلے وِچّ گَیںگسٹراں نُۄں پھڑن اُپرںتّ اے.اَیسّ.آئی دی اِہ کرتُۄت ساہمݨے آئی۔ اجِہِییاں کُجھ کالِییاں بھیڈاں دی گَیںگسٹراں نال مِلی بھُگت نیں وی پںجّابِییاں دے مناں وِچّ خَۄپھ پَیدا کِیتا ہَے۔

اِکّ وِدوان دے بۄل ہن٬ “وۄٹاں راہِیں سِیاستداناں نُۄں دِتّا سمرتھن لۄکاں دی امانت ہَے۔ آپݨی امانت وِچّ خِیانت لۄک کدے وی برداشت نہِیں کردے۔” اجِہی ستھِتی وِچّ مرہُۄم شائِر پاش دے اِہ بۄل لۄکاں دے اںگّ سںگّ رہِݨگے:

“کتل ہۄئے جذبِیاں دی کسم کھاکے

بُجھِییاں ہۄئیِیاں نذراں دی کسم کھاکے

ہتھّاں وِچّ پئے رٹّݨاں دی کسم کھاکے

اسِیں لڑاںگے ساتھی٬

کِئُںکِہ لڑن بِناں کُجھ نہِیں مِلݨا۔”

* * * * *