چِٹّے تے گَیںگسٹرواد واںگ چائیِنا ڈۄر دا کہِر دِن بدِن ودھدا جا رِہا ہَے٬ جِس نیں ہُݨ تک ہذاراں لۄکاں نُۄں ذکھمی کرن تۄں اِلاوا سَیںکڑے لۄکاں دِییاں جاناں وی لَے لئیِیاں ہن۔ پر اِسدے باوجُۄد ناں تاں ساڈِییاں سرکاراں نیں اتے ناں ہی لۄکاں نیں چائیِنا ڈۄر دی ورتۄں ناں کِیتے جاݨ نُۄں لَے کے گمبھِّیر ہن۔ جیکر چائیِنا ڈۄر دے اِس ودھ رہے کہِر نُۄں وکت رہِںدِّیاں لگام ناں لائی گئی تاں اُہ دِن دُۄر نہِیں جدۄں اِس اُتّے نکیل پائُݨی ساڈے وسّۄں باہر ہۄ جاویگی تے اسِیں ہتھّ ملدے رہِ جاواںگے۔ چائیِنا ڈۄر دی سمسِّیا اِس کدر ودھ چُکّی ہَے کِہ گھرۄں باہر نِکلدے ہی اِس ڈۄر دا ڈر ستائُݨ لگّ جاںدا ہَے۔ مَیں جدۄں وی آپݨے گھر دی چھتّ اُتّے چڑھدا ہاں تاں چھتّ اُتّے چائیِنا ڈۄر دا جال وِچھِیا ہُںدّا ہَے٬ جۄ کۄٹھے اُتّے چلّݨ وکت مُشکِل کھڑھی کردا ہَے۔ اِتھّۄں تک کِہ اِہ مَۄت دی ڈۄر سڑکاں اتے گلِییاں وِچّ تُرن وکت راہگِیراں دے پَیراں وِچّ اڑدی ہَے۔ اِہ لۄکاں لئی دِکّتاں ہی کھڑھِییاں نہِیں کردی بلکِہ لتّاں پَیراں ’تے جکھم وی کر دِںدّی ہَے تے خُۄن وگݨ لا دِںدّی ہَے۔ ہر رۄذ اِس ڈۄر دی وجاہ کرکے انیکاں لۄکاں دے ذکھمی ہۄݨ اتے اِس ڈۄر دی وجاہ نال مَۄت ہۄ جاݨ دِییاں خبراں اکھباراں دِییاں سُرکھِییاں بݨدِییاں رہِںدِّییاں ہن۔

جیکر سںجِّیدگی نال دیکھِیا جاوے تاں ہُݨ تک چائیِنا ڈۄر نال ہذاراں مَۄتاں ہۄ چُکِّییاں ہن۔ اِس سمبّںدھّی سَیںکڑے نہِیں٬ ہذاراں کیس ادالتاں وِچّ چلّ رہے ہن۔ میرے شہِر وِچّ اجّ وی چائیِنا ڈۄر دی کھُلّہے آم ورتۄں ہۄ رہی ہَے۔ چائیِنا ڈۄر ویچݨ والِیاں جاں ورتۄں کرن والِیاں وِرُدھّ کۄئی سخت کاروائی نہِیں کِیتی جا رہی٬ جِس کرکے اِس نُۄں بݨائُݨ, ویچݨ اتے ورتݨ والِیاں دے ہَۄسلے بُلںدّ ہن۔ اُدھّر جدۄں اِس ڈۄر دی کارن کۄئی گھٹنا واپردی ہَے تاں پْرشاسن ولّۄں سخت اتے ستھائی کدم چُکّے جاݨ دی تھاں گۄںگلُۄیاں تۄں مِٹّی جھاڑ دِتّی جاںدی ہَے۔ اجّ چِٹّے اتے گَیںگسٹرواد واںگ اِس ڈۄر دا کارۄبار وی وڈّے پدھّر اُتّے پھَیل چُکّا ہَے۔ لکھّ کۄشِشاں دے باوجُۄد اِس نُۄں ہالے تک نتھّ نہِیں پائی جا سکی۔ نتھّ پویگی کِویں٬ کِئُںکِہ اِس ڈۄر دے کارۄبار نال کرۄڑاں دی کمائی جُ ہۄ رہی ہَے۔ چِٹّے دے نشے دی سپلائی کرن والِیاں واںگ اِس ڈۄر دے کارۄبار پِچھّے وی وڈّے لۄک جُڑے ہۄئے ہن٬ جِنہاں دی بدَۄلت اِسدی ورتۄں ہر ورہے لگاتار ودھدی ہی جا رہی ہَے۔ اِسے کارن اِس نُۄں لگام نہِیں لگّ رہی۔ ہُݨ تاں اِس ڈۄر دی ورتۄں ناں کیول پتںگّ (گُڈّی) چڑھائُݨ لئی ہی کِیتی جاںدی ہَے٬ سگۄں اِسدی ورتۄں دُشمݨی کڈھّݨ لئی وی کِیتی جا رہی ہَے٬ جۄ بیہدّ کھترناک رُجھان ہَے۔ اِسدے باوجُۄد پتا نہِیں ساڈِییاں سرکاراں تے لۄک کدۄں سمجھݨگے؟ سُۄجھوان لۄک اِہ سوال پُچھّدے ہن کے سرکار ولّۄں چائیِنا ڈۄر اُتّے پابںدّی لائُݨ دے باوجُۄد امل کِئۄں نہِیں ہۄ رِہا؟ لگدا ہَے پْرشاسن اِس پْرتی بِلکُل وی گمبھِّیر نہِیں ہَے۔ رۄذانا اِس کھترناک ڈۄر دی وجاہ سدکا لۄک ذکھمی ہۄ رہے ہن تے مَۄتاں وی ہۄ رہِییاں ہن۔ پھِر وی ناں تاں ماپے ہی آپݨے بچِّیاں نُۄں اِس ڈۄر دی ورتۄں تۄں ورج رہے ہن اتے ناں ہی بچّے اِس ڈۄر دی ورتۄں کرن تۄں مُڑدے ہن۔ پتا نہِیں ساڈِییاں سرکاراں تے لۄک اِس مُدّے پْرتی کدۄں گمبھِّیر ہۄݨگے؟ چاہِیدا تاں اِہ ہَے کِہ اِس ڈۄر اُتّے رۄک نُۄں لَے کے سانُۄں سبھ نُۄں سخت ہۄݨا پویگا تاں ہی اِس جانلیوا ڈۄر دی ورتۄں رُک سکدی ہَے۔ نہِیں تاں ’پںچّا دا کِہا سِر متھّے٬ پرنالا اُتھّے دا اُتھّے‘ اِسدی ورتۄں نِرںتّر جاری رہیگی تے پْرشاسن مُۄک درشک بݨِیا رہیگا۔

اُدھّر امّْرِتسر دے ذِلہا مَیگِسٹْرٹ ولّۄں چائیِنا ڈۄر دی رۄکتھام واستے کارگر کدم چُکّدے ہۄئے شہِر وِچّ ڈرۄن دی ورتۄں کِیتی جا رہی ہَے تاں جۄ ڈرۄن دے ذرِیئے پتا لگّ سکے کے کَۄݨ چائیِنا ڈۄر دی ورتۄں کر رِہا ہَے۔ ہاں٬ بیشک ڈرۄن دے ڈر تۄں بہُت سارے لۄک اِسدی ورتۄ نہِیں کردے پر اِہ ستھائی ’تے پکّا ہلّ نہِیں آکھِیا جا سکدا۔ اسل وِچّ پْرشاسن نُۄں اِسدی ورتۄں کرن والِیاں وِرُدھّ کاروائی کرن تۄں پہِلاں اِسدی پَیداوار کرن والِیاں کھِلاپھ کاروائی کرن نُۄں پہِل دیݨی چاہِیدی ہَے۔

سِیاݨے آکھدے ہن “کملے نُۄں ناں مارۄ٬ کملے دی ماں نُۄں مارۄ٬ تاں جۄ ہۄر کملا ناں جمّ دھرے۔” متلب ساف ہَے کِہ اگر چائیِنا ڈۄر اُتّے پُۄرن پابںدّی لائُݨی ہَے تاں اِس کہاوت دی ترہاں چائیِنا ڈۄر تِیار کرن والے لۄکاں ’تے کاروائی ہۄݨی چاہِیدی ہَے۔ جیکر چائیِنا ڈۄر دا اُدپادن کرن والِیاں ’تے کاروائی ہۄوے تاں ناں رہیگا باںس تے ناں وجّیگی بںسّری۔ بھاو جدۄں ڈۄر تِیار ہی ناں ہۄویگی تاں آویگی کِتھّۄں تے کَۄݨ کریگا اِسدی ورتۄں؟ اگلی گلّ ڈۄر ویچݨ والِیاں اتے اِسدی ورتۄں کرن والِیاں کھِلاپھ کانُۄن دی آئیِپِیسی دھارا 307 تہِت مُکدّما درذ کِیتا جاوے تاں کِہ ڈۄر دی ورتۄں رُک سکے۔ جِنّا سماں سرکار تے پْرشاسن سخت کاروائی نہِیں کردے٬ اُنّا سماں اِس ڈۄر دا کہِر رُکݨا مُشکِل ہی نہِیں٬ سگۄں ناں مُمکِن وی جاپدا ہَے۔ میری سمُچّے ماپِیاں نُۄں وی پُرذۄر اپِیل ہَے کِہ آپݨے پھرذ نُۄں سمجھدے ہۄئے آئۄ آپاں رل کے پْراݨ کرِیئے تے اِس ڈۄر اُتّے رۄک لائُݨ واستے جِتھّے پْرشاسن دا ساتھ دیئیِئے٬ اُتھّے کھُد وی اگّے آئیِئے۔ اِس ڈۄر دے نُکسان نُۄں درسائُݨ واستے سرکار نُۄں اِشتِہار دیݨے چاہِیدے ہن٬ سکُۄلاں وِچّ سَیمِینار لا کے بچِّیاں نُۄں سُچیت کرنا چاہِیدا ہَے٬ اِس ڈۄر دی ورتۄں کرن والے وِرُدھّ ہۄݨ والی کاروائی بارے جاݨُۄ کروائُݨا چاہِیدا ہَے۔ اجّ لۄڑ اِس گلّ دی ہَے کِہ سماج سیوی جتھیبںدِّییاں اتے سرکار نُۄں چائیِنا ڈۄر کھِلاپھ جںگّی پدھّر اُتّے مُہِمّ وِڈھّݨ تاں جۄ چائیِنا ڈۄر اُتّے مُکمّل رۄک لگّ سکے تے اِس ڈۄر دی وجاہ نال ہۄݨ والے جانی نُکسان نُۄں لگام لگّ سکے۔

* * * * *