اجّ دے وِگِیانک اتے کمرشِیئل یُگ وِچّ لۄکاں اںدّر اںدھّ وِشواس اِنا پسر چُکّا ہَے کِہ دیش دی ادھّ تۄں ودھیرے آبادی اِنہاں بابِیاں دے چکّراں وِچّ پھس کے اُلجھی بَیٹھی ہَے۔ اِہی وجاہ ہَے کِہ اِنہاں بابِیاں دی گِݨتی ہر سُۄبے اتے شہِر اںدّر امرویل واںگ ودھدی جا رہی ہَے۔ اںدھّ وِشواس اتے راجنِیتِک نیتاواں دی سرپْرستی دی بدَۄلت اِہ پاکھںڈّی اتے ڈھَۄںگی بابے آپݨا کرۄڑاں ارباں دا سامراج ستھاپت کری بَیٹھے ہن۔ دُکھّاں کلیشاں وِچّ گھِری جنتا اِنہاں بابِیاں دا سہارا لَے کے آپݨے جِیون نُۄں سُکھدائِک تے انںدّمئی بݨائُݨ دی لالسا وِچّ جۄ کُجھ پلّے ہُںدّا ہَے٬ اُس نُۄں وی لُٹا بَیٹھدی ہَے اتے آپݨا کِیمتی وکت اتے پَیسا اجائیِں گوا لَیںدی ہَے۔ اِہ پاکھںڈّی سادھ لۄکاں دی کمذۄر مانسِکتا دا لابھ اُٹھا کے آپݨے ڈیرِیاں نُۄں پْرپھُلِّت کرن وِچّ تیذی نال پُلاںگھاں پُٹّݨ لگّدے ہن۔ ویکھدے ہی ویکھدے اِنہاں پکھںڈّی بابِیاں دا وِشال سامراج کھڑھا ہۄ جاںدا ہَے۔ بھۄلی بھالی جنتا دا بھاویں کُجھ سَۄرے جاں ناں٬ پر اِنہاں بابِیاں دی ذِںدّگی اَیشپْرستی والی اتے وِییائیِپی والی بݨ جاںدی ہَے۔

شاہی گڈِّییاں وِچّ گھُمّدے اِہ بابے تُہانُۄں کِسے مںتّری جاں وِییائیِپی دا بھُلیکھا پائُݨگے۔ وۄٹاں دے چکّراں وِچّ مںتّرِییاں سںتّرِییاں ولّۄں اِنہاں پاکھںڈّی سادھاں دے ڈیرِیاں اُتّے آئُݨ کارن بیسمجھ اتے بھۄلیبھالے لۄک ملّۄملّی اِہناں دے جالھ وِچّ پھس جاںدے ہن۔ ڈیڈھ ارب دی آبادی نُۄں ڈھُکّݨ والے ساڈے بھارت دیش مہان وِچّ بابِیاں دی گِݨتی لکھّاں دے اںکّاں نُۄں چھُۄہںدّی نذر آئُںدی ہَے۔ اِنہاں پاکھںڈّی بابِیاں دے وڈّے وڈّے کارۄبار اتے ارباں کھرباں دی جائِداد لۄکاں دی ہکّ ہلال دی کمائی دے سہارے ہی بݨدی ہَے۔

سَۄدا سادھ تے باپُۄ آسا رام ورگے انیکاں بابِیاں ولّۄں لۄکاں دی کھُۄن پسِینے دی کمائی دے سہارے کھڑھے کِیتے گئے وِشال سامراج بھلا کِسے تۄں لُکے چھِپے ہن؟ اِنہاں پاکھںڈّی سادھاں نُۄں کۄئی پُچھّے کِہ ارباں کھرباں دی جائِداد اتے لگذری کاراں وِچّ گھُمّݨ دی اِنہاں نُۄں کی لۄڑ پئی ہَے؟ پر اپھسۄس! کِہ ساڈے راجنِیتک لِیڈر وۄٹ بَیںک دے چکّر وِچّ اِنہاں بابِیاں دے ڈیرِیاں ’تے جا کے اِنہاں نُۄں پْرپھُلِّت کرن وِچّ وڈّی بھُۄمِکا ادا کردے ہن۔ بھیڈ چال دی ترہاں لۄک اِنہاں بابِیاں مگر لگّ اِنہاں پاکھںڈِّییاں نُۄں آپݨے دُکھّاں دا نِپٹارا کرن والے سمجھ بَیٹھدے ہن۔

اِہ بابے لۄکاں دی ہکّ ہلال اتے مِہنت دی کمائی لُٹّ کے مہِںگِّییاں گڈِّییاں تے سرکاری گنّمَین لَے کِہ شۄشیباذی کرن دے نال نال آلِیشان بںگّلِیاں وِچّ اَیشۄ اِشرت دی ذِںدّگی بتِیت کر رہے ہن۔ اِنہاں پاکھںڈّی بابِیاں دی سُرکھِّیا لئی لائے سُرکھِّیا گارڈاں (سرکاری پُلِس مُلاذماں) دی تنکھاہ دا لکھّاں رُپئے دا بۄجھ سِدھّا سرکاری کھذانے اُتّے پَے رِہا ہَے۔ جے مۄٹا جِہا ہِساب لائِیا جاوے تاں اِکّ پُلِس سُرکھِّیا کرمچاری دی تنکھاہ گھٹّۄ گھٹّ 60-70 ہذار رُپئے مہِینا ہَے۔ پُۄرے پںجّاب وِچّ اِنہاں بابِیاں دی سُرکھِّیا اُتّے سَیںکڑے مُلاذم لگّے ہۄئے ہن٬ جِسدا سِدھّا متلب ہَے کِہ اِنہاں بابِیاں دی سُرکھِّیا اُتّے کرۄڑاں رُپئے سرکاری کھذانے وِچّۄں کھرچ کِیتے جا رہے ہن۔ اِہ بۄجھ آم جنتا اُتّے ٹَیکساں دے رُۄپ وِچّ پَے رِہا ہَے۔ بھلا کۄئی پُچھّݨ والا ہۄوے کِہ اِناں بابِیاں نُۄں کِس تۄں کھترا ہَے؟ اِنہاں دی سُرکھِّیا لئی کِئۄں سرکاری کھذانے دی دُرورتۄں کِیتی جا رہی ہَے؟ ہاں٬ جے اِنہاں دی جان نُۄں اِنا ہی کھترا جاپدا ہَے تاں سُرکھِّیا کرمچارِییاں دِییاں تنکھاہ دا سارا کھرچا اِنہاں بابِیاں دے کھذانِیاں وِچّۄ لِیا جاݨا چاہِیدا ہَے۔ بہُتے بابے تاں سِرپھ سُرکھِّیا لَیݨ لئی ہی آپݨے آپ نُۄں کھترا دسّ کے جاں پھِر آپݨے اُتّے ہملے دا ڈراما کرکے سُرکھِّیا دی مںگّ کر لَیںدے ہن۔ پھِر آپݨے اِنہاں سُرکھِّیا گارڈاں دی آڑ وِچّ اِہ بابے سرکارے دربارے رۄہب جھاڑدے ہن اتے اپھسراں تۄں جائِذ٬ ناجائِذ کمّ کروائُݨ وِچّ کامیاب ہۄ جاںدے ہن۔

اِنہاں بابِیاں نیں بہُتے تھائیِں سرکاری اتے گَیر سرکاری تھاواں ’تے ناجائِذ کبذے کِیتے ہۄئے ہن٬ جِتھّے ناجائِذ اُسارِییاں کرکے آپݨی کمائی دا سادھن بݨائِیا ہۄئِیا ہَے۔ پر پْرشاسن کُمبھّکرنی نِیںد سُتّا پِیا ہَے۔ میرے آںڈھ گُیاںڈھ وِچّ اجِہے کئی ستھان ہن٬ جِتھّے اِنہاں پاکھںڈّی بابِیاں ولّۄں سرکاری ذمِیناں ’تے ناجائِذ کبذے کرکے آپݨِییاں دُکاندارِییاں کھۄلہِییاں ہۄئیِیاں ہن۔

دھرم دے ناں ’تے دُکاناں چلا رہے اِہ ڈھَۄںگی بابے آپݨے آپݨے ڈیرِیاں نُۄں ودھدا پھُلّدا کرن لئی جِتھّے سِیاسی لۄکاں دا سہارا لَیںدے ہن٬ اُتھّے اِنہاں بابِیاں نُۄں پْرپھُلِت کرن وِچّ مِیڈِیئے دا وی کُجھ ناں کُجھ رۄل ذرُۄر ہَے کِئُںکِہ اِہ بابے وڈّے وڈّے اِشتِہاراں راہِیں لۄکاں نُۄں آپݨے ول کھِچّدے ہن؛ اکھباراں٬ ٹِیوی چَینلاں ’تے سۄشل مِیڈِییا دے ذرِیئے آپݨے آپ نُۄں اتے آپݨے ڈیرے دا پرچار کرن واستے رجّ کے اِشتِہار اتے کھبراں دِںدّے ہن تاں جۄ لۄکاں دی گِݨتی نُۄں ودھائِیا جا سکے تے سِیاسی لۄکاں نُۄں لگّے کِہ اُنہاں مگر تاں وۄٹ بَیںک ہی بہُت ذِیادا ہَے۔ بہُت سارے بابِیاں ولّۄں تاں آپݨے کھُد دے ٹِیوی چَینل چلائے ہۄئے ہن٬ جِنہاں اُتّے 24گھںٹّے اُنہاں دا ہی پرچار چلدا رہِںدّا ہَے۔ دھرم دے اِہ ٹھیکیدار لۄکاں دِییاں اکھّاں وِچّ گھٹّا پا کے لۄکاں دِییاں دھارمِک بھاوناواں نال کھِلواڑ کردے ہن۔ میرے گھر تۄں اِکّ کِلۄمِیٹر دے گھیرے وِچّ اِنے سکُۄل نہِیں جِنِّییاں اِہ بابِیاں ولّۄں دُکاندارِییاں چلائیِیاں جا رہِییاں ہن۔

جیکر اِنہاں پاکھںڈّی سادھُۄ سںتّاں ولّۄں ڈھیرِیاں دی تھاں وِدِّئک سںسّتھاواں ستھاپت کِیتِییاں جاںدِییاں جاں کھۄلہِییاں جاںدِییاں تاں شائِد سُۄبے دی نَۄجوانی نشِیاں وِچّ گلتان ناں ہُںدّی۔ راجسی نیتاواں دے نال نال دھرم دے اِنہاں ٹھیکیداراں ولّۄں وی ڈیرِیاں دی آڑ وِچّ نشا سمگلِںگّ اتے جِسم پھِرۄشی دِییاں کنسۄیاں آم اکھباراں دِییاں سُرکھِییاں بݨدِییاں رہِںدِّییاں ہن٬ جۄ ساڈے سماج نُۄں گںدھّلا تاں کردِییاں ہی ہن٬ نال ہی کلںکّت وی کردِییاں ہن۔ ڈیراواد کرکے کئی وار اجِہِییاں پھِرکُۄ گھٹناواں واپردِییاں ہن٬ جِنہاں نال وڈّے پدھّر ’تے جانی اتے مالی نُکسان ہُںدّا ہَے۔ سۄچݨ دی لۄڑ ہَے کِہ ڈیراواد اتے اِنہاں ڈیرِیاں دے پُجارِییاں نُۄں لگام کِدّاں پائی جاوے؟ ساڈے سِیاسی آگُۄیاں ولّۄں اِنہاں بابِیاں دے ڈیرِیا ’تے جا کے سِر جھُکائُݨ ’تے ڈیرِیاں اُتّے وڈّی بھِیڑ جُڑن نال اِنہاں بابِیاں اںدّر اجّکل اِکّ ہۄر گلت پھہِمی پَیدا ہۄ گئی ہَے کِہ اُہ اسِدھّے رُۄپ وِچّ راجنِیتی وِچّ دکھل اںدّاذی کرکے سِیاست وی پْربھاوت کر سکدے ہن۔

راجنِیتِک لۄکاں نُۄں سۄچݨ دی لۄڑ ہَے کِہ اُہ دِن دُۄر نہِیں جدۄں اِہ بابے سِدھّے رُۄپ وِچّ راجنِیتی وِچّ پْرویش کرکے چۄݨ لڑِیا کرنگے۔ اِہ گلّ وی کِسے تۄں لُکی چھِپی نہِیں کِہ اِنہاں بابِیاں وِچّۄں بہُت سارے بابے وکھّ وکھّ اپرادھِک ماملِیاں وِچّ شامل ہن۔ کئی تاں مانیۄگ ادالتاں ولّۄں اپرادھ سابت ہۄݨ مگرۄں سلاکھاں پِچھّے سذا وی بھُگت رہے ہن۔ اِکّ ہۄر وڈّی گلّ اِہ وی ویکھݨ نُۄں مِل رہی ہَے کِہ بہُت سارے پڑھے لِکھے لۄک وی اِنہاں بابِیاں مگر لگّے ہۄئے ہن٬ جۄ نِرۄئے سماج واستے شُبھ سںکّیت نہِیں۔ پھِر ذِیاداتر بابِیاں دِییاں کالِییاں کرتُۄتاں اتے اُنہاں دا اپرادھِک ماملِیاں وِچّ شامل ہۄݨا باباواد سماج ’تے سوالِییا چِنّہ لائُںدا ہَے؟رۄذانا سپۄکسمَین ولّۄں اجِہے ڈھَۄںگی بابِیاں دے چِہرِیاں تۄں نکاب لاہُݨ لئی انیکاں وار کۄشِش کِیتِییاں گئیِیاں ہن٬ جِنہاں نُۄں چںگّا بُۄر وی پِیا ہَے پر دُۄجے پاسے اِہ وی ذرُۄری ہَے کِہ لۄکاں نُۄں آپݨی مانسِک سۄچ نُۄں بدلݨا پویگا۔ اِنہاں بابِیاں دے مگر لگّ کِہ پَیسا اتے سماں کھراب کرن دی بجائے سْری گُرُۄ نانک دیو جی دے پرماتما بارے وِچار کِہ پرماتما اِکّ ہَے٬ سرب شکتِیمان ہَے٬ سرب وِیاپک ہَے٬ وِچّ دْرِڑھ وِشواس کرنا پویگا ہَے٬ نہِیں تاں ڈیراواد ودھدا پھُلّدا رہیگا تے اِہ بابے اِسے ترہاں لۄکاں نُۄں لُٹّدے رہِݨگے۔

سۄ لۄڑ ہَے اِنہاں بابِیاں مگر لگّݨ دی بجائے٬ مانسِک شکتی اتے سۄچ نُۄں تکڑا کرکے آپݨِییاں سمسِّیاواں دا خُد نِپٹارا کرن دی٬ تاں جۄ اِنہاں ڈھَۄںگی بابِیاں ولّۄں کِیتی جا رہی لُٹّ کھسُٹّ تۄں بچِیا جا سکے۔ اِس تۄں بِناں ساڈے راجنِیتک آگُۄیاں نُۄں وی اِنہاں ڈھَۄںگی اتے پکھںڈّی بابِیاں مگر لگّݨ دی تھاں لۄک سیوا کرکے لۄکاں نُۄں آپݨے نال جۄڑن تاں جۄ نِرۄئے سماج دی سِرجݨا ہۄ سکے۔

* * * * *