اِہ کۄئی ذرُۄری نہِیں ہَے کِہ منُکھّ دی کلم نال لِکھے ہۄئے اتے مُۄںہ نال بۄلے ہۄئے شبد ہی دُۄجِیاں دے دِلاں نُۄں چھُۄہ سکدے ہن٬ مناں نُۄں ٹُمبّ سکدے ہن جاں ہۄر کِسے ترہاں پْربھاوِت کر سکدے ہن - چُپّ دے وی آپݨے ارتھ ہُںدّے ہن۔ چُپّ وِچّ سمبّںدھّت وِیاتی دی سُۄجھ-بُۄجھ اتے سِیاݨپ لُکی ہۄئی ہُںدّی ہَے۔ ہِںدّی بھاشا دے مہان وِدوان سُمِتّرا نںدّن پںتّ دا کہِݨا ہَے کِہ گُݨوان اتے سُلجھے ہۄئے لۄکاں دی شکھسِیئت دی چُپّ دے شبد دُۄجِیاں دے مناں اُتّے اُہ پْربھاو چھڈّ جاںدے ہن جۄ کِہ کلم نال لِکھے اتے مُۄںہ نال بۄلے شبد نہِیں چھڈّ پائُںدے۔ اُنہاں لۄکاں دی شکھسِییات دی چُپّ دے شبد ہی اسردار ہُںدّے ہن جۄ سُبھاء دے شاںت اتے گمبھِّیر ہُںدّے ہن۔ اُہ بِناں متلب اتے بیہُۄدا نہِیں بۄلدے۔ اُہ سںوّیدنشِیل٬ ڈُںگھّائی نال سۄچݨ والے٬ سہِݨشِیل اتے سبر سںتّۄکھ دی بھاونا رکھّݨ والے ہُںدّے ہن۔ اُہ لالچ اتے سوارتھ نُۄں آپݨے نیڑے ڈھُکّݨ نہِیں دِںدّے ہن۔ اُہ آپݨی ذِںدّگی وِچّ آئُݨ والے تِیاگ دے مَۄکے نُۄں کدے وی ہتھّۄں کھُںجھّݨ نہِیں دِںدّے ہن۔ چںگّے ادھِیاپک٬ ڈاکٹر٬ وکِیل٬ ججّ٬ منۄوِگِیانک٬ سلاہکار٬ پْربںدھّک اتے چںگّے سںتّ بہُت ذِیادا بۄلݨ نالۄں ذِیادا چُپّ رہِݨ نُۄں ترجِیہ دِںدّے ہن۔ کِئُںکِہ اُنہاں دی شکھسِیئت دی چُپّ دے شبد ہی دُۄجِیاں نُۄں بہُت کُجھ سمجھا دِںدّے ہن۔ کلم اتے جِیبھ دے شبداں نالۄں چُپّ دے شبد ذِیادا پْربھاوشالی اتے تاکتوار ہُںدّے ہن۔ منُکھّ تلخی وِچّ بۄلدا بۄلدا کُجھ اجِہا بۄل جاںدا ہَے جۄ اُسدی شکھسِیئت دا دُۄجِیاں اُتّے ماڑا اسر پائُںدا ہَے۔
وِدوان لۄکاں دا اِہ وی کہِݨا ہَے کِہ مُۄںہ تۄں اِکّ وار نِکلے شبد مُڑ واپس نہِیں آئُںدے۔ اُہ منُکھّ نُۄں تاء اُمر بُرا بݨا دِںدّے ہن اتے دُۄجِیاں نالۄں اُسدے سمبّںدھّ تۄڑ دِںدّے ہن۔ پر چُپّ دے شبد ناں تاں منُکھّ نُۄں بُرا بݨن دِںدّے ہن تے ناں ہی دُۄجِیاں نالۄں اُسدے سمبّںدھّاں نُۄں ٹُٹّݨ دِںدّے ہن۔ منُکھّ جدۄں تک آپݨی ذبان تۄں کُجھ نہِیں بۄلدا٬ اُدۄں تک اُہ دُۄجِیاں لئی اجنبی بݨِیا رہِںدّا ہَے۔ اُسدے من وِچّ کی ہَے٬ اُہ اُس بارے جاݨ نہِیں پائُںدے۔ چُپّ دے شبد آپݨی لَیء وِچّ آپݨے من دی گلّ بڑے ہی تہمّل نال سمجھا دِںدّے ہن۔
آپݨے من دی گلّ کہِݨ لئی منُکھّ کلم اتے ہرفاں دے سُمیل نُۄں سادھن بݨائُںدا ہَے پر انُبھوی لۄکاں دا اِہ منّݨا ہَے کِہ اِکّ وار کلم نال لِکھے اتے دُۄجِیاں تک پہُںچّے ہرف ناں تاں مِٹائے جا سکدے ہن تے ناں ہی لِکھݨ والے پاس مُڑ واپس آ سکدے ہن۔ چُپّ دے ہرفاں نُۄں ناں مِٹائُݨ دی لۄڑ پَیںدی ہَے تے ناں ہی اُنہاں دے واپس آئُݨ دی اُڈِیک کرنی پَیںدی ہَے۔ کلم اتے مُۄںہ وِچّۄں نِکلے جِہڑے شبد دُۄجِیاں دے مناں نُۄں بلُۄںدر جاںدے ہن٬ اُہ منُکھّ لئی پچھتاوے دا کارن بݨ جاںدے ہن پر چُپّ دے شبد ناں تاں منُکھّ نُۄں شرمِںدّا ہۄݨ دِںدّے ہن اتے ناں ہی اُس نُۄں پچھتائُݨ دا مَۄکا دِںدّے ہن۔ دۄ پْریمِییاں وِچّ پِیار دی شُرُۄیات وی چُپّ دے شبداں تۄں ہی ہُںدّی ہَے۔ چُپّ دے شبداں تۄں بائد بھاویں کلم اتے مُۄںہ دے شبداں دا سِلسِلا شُرُۄ ہۄ جاںدا ہَے پر پْریم سمبّںدھّ سِرے تاں ہی چڑھدے ہن جیکر دۄہاں پْریمِییاں وِچّ چُپّ دے شبداں نُۄں برکرار رکھِّیا جاوے۔
چُپّ دے شبداں دا اِکّ سلِیکا ہُںدّا ہَے٬ لِیاکت تے نذاکت ہُںدّی ہَے۔ اِکّ وِئکتی ولّۄں گُسّے وِچّ مُۄںہ نال بۄلے گئے اتے کلم نال لِکھے گئے شبداں دا جیکر کۄئی وِئکتی اُسے گُسّے والے لہِذے نال جواب دے دیوے تاں لڑائی جھگڑے دی نَۄبت آ جاںدی ہَے٬ ادالتاں دا مُۄںہ ویکھݨا پَے جاںدا ہَے۔ چُپّ دے شبداں دی شکھسِیئت آپݨے وِرۄدھی نُۄں آپݨے شاںتمئی لہِذے وِچّ اِہ سمجھا دِںدّی ہَے کِہ مَیں گُسّے دا جواب شاںت رہِکے دیݨا جاݨدا ہاں۔ اِہ کہاوت آمتَۄر تے سُݨن نُۄں مِلدی ہَے کِہ جیکر چُپّ رہِکے سردا ہۄوے تاں بۄلݨ اتے کلم چلائُݨ دی کی لۄڑ ہَے؟ میری اِکّ جاݨکار ادھِیاپکا بہُت ہی گُسَیلی اتے بہُت ذِیادا بۄلݨ والی سی۔ گُسّے وِچّ اُہ آپݨے آپ تۄں اَینی باہری ہۄ جاںدی سی کِہ اُس نُۄں پتا ہی نہِیں لگدا سی کِہ اُہ کی بۄل رہی ہَے۔ کِسے وی سکُۄل مُکھی نال اُسدی بݨی نہِیں سی۔ ہر کۄئی اُس نال گلّبات کرن تۄں گُریذ کردا سی پر اُسدے گھر والا سدا ہی چُپّ٬ شاںت رہِݨ والا اِنسان سی۔ اُسنے کدے وی کِسے نال آپݨی پتنی دے گُسّیباذ اتے لڑاکی ہۄݨ دی شِکائِت نہِیں کِیتی سی۔ کِسے نیں وی اُنہاں دۄہاں دا اِکّ دُۄجے نال تکرار جاں لڑائی جھگڑا نہِیں سُݨِیا سی۔ اُس ادھِیاپکا دے گھر والے ولّۄں دِتّا گِیا جواب بہُت ہی کمال دا سی۔ اُسدا کہِݨا سی٬ “جیکر چُپّ رہِکے سردا ہۄوے تاں گھر وِچّ کاٹۄ-کلیش ذرُۄر پوائُݨا ہَے؟ گھر دا جلُۄس نِکلݨ تۄں بچِیا رہِںدّا ہَے۔ مَیں آپݨی ذِںدّگی دا سکُۄن بھںگّ نہِیں کرنا چاہُںدّا۔ اِہ تاں آدت تۄں مجبُۄر ہَے۔ جدۄں اِہ بۄلدی ہَے تاں مَیں آپݨے من نُۄں ہی سمجھا لَیںدا ہاں کِہ مَیں کُجھ سُݨِیا ہی نہِیں۔”
کُجھ لۄکاں دا کہِݨا ہَے کِہ ذِیادا بۄلݨ والے لۄک من دے ساپھ ہُںدّے ہن تے جِہڑے چُپّ رہِںدّے ہن٬ اُہ من دے کالے ہُںدّے ہن٬ اُہ مُۄںہۄں کُجھ نہِیں بۄلدے پر اںدّرۄں ہی چھُری چلائُںدے ہن۔ اِہ کہاوت کِسے ہدّ تک ٹھِیک وی ہَے پر اِہۄ جِہے لۄکاں نُۄں چُپّ رہِݨ والے نہِیں٬ سگۄں گھُنّے کِہا جاںدا ہَے۔ اِنہاں دی ناں نِیئت ساپھ ہُںدّی ہَے تے ناں ہی نِیتی۔ اِنہاں دی شکھسِیئت ساپھ سُتھری نہِیں٬ سگۄں گھسمَیلی ہُںدّی ہَے۔ اِہ مَۄکے اُتّے کُجھ نہِیں بۄلدے پر مَۄکا مِلݨ دی تاک وِچّ رہِںدّے ہن۔ جِویں ہی مَۄکا مِلدا ہَے٬ آپݨے وِرۄدھی نُۄں ہر ترہاں دا نُکسان پہُںچّائُݨ وِچّ کۄئی کسر نہِیں چھڈّدے۔ اِس کِسم وِچّ اُہ پْربںدھّک اتے ادھِکاری وی آئُںدے ہن جِہڑے آپݨے متہِتاں ولّۄں اُنہاں دے وِرُدھّ کُجھ گلت کرن ’تے اُنہاں نُۄں کُجھ نہِیں کہِںدّے پر آپݨی کلم دے اِستیمال نال اُنہاں نُۄں نُکسان ذرُۄر پہُںچّائُںدے ہن۔ اِہۄ جِہے پْربںدھّکاں جاں ادھِکارِییاں نُۄں کدے چںگّا نہِیں سمجھِیا جاںدا۔ اُنہاں دے جاݨ تۄں بائد وی اُنہاں دی آلۄچنا ہُںدّی رہِںدّی ہَے۔ اِہۄ جِہے گھُنّے لۄک مُۄںہ دے ماڑے نہِیں٬ سگۄں کلم دے ماڑے ہُںدّے ہن۔ اُنہاں دی چُپّ بہُت بھِیانک ہُںدّی ہَے۔ اِہۄ جِہی چُپّ والے لۄکاں دی شکھسِیئت نُۄں سدا نِںدِّیا ہی جاںدا ہَے۔
کئی پرِواراں وِچّ نُۄںہاں سدا ہی چُپّ رہِںدّی آں ہن۔ اُہ پرِوار دے کِسے جِیء نال اُکّا نہِیں بۄلدِییاں۔ آںڈھِییاں گُیاںڈھِییاں اتے گلی مُہلے والے لۄکاں دِییاں نذراں وِچّ اُہ چَۄوی کَیرٹ دا سۄنا ہُںدِّییاں ہن پر پرِوار وِچّ اُنہاں دی چُکّ رکھّ کرن دی آدت٬ ہئُمَیں٬ ہر ویلے لڑائی جھگڑے دا ماہَۄل بݨاکے رکھّݨ دی آدت پرِوار دے ناسِیں دھُۄںیاں دے رکھّدی ہَے۔ اُہ اںدّرۄں اںدّری آپݨا سِیت یُدھّ اُدۄں تک جاری رکھّدِییاں ہن جدۄں تک اُہ آپݨا بھاںڈا-ٹِیںڈا چُکّ کے پرِوار تۄں اڈّ نہِیں ہۄ جاںدِییاں۔ تہِذِیب نال بھری چُپّ والے لۄکاں دے من سمُںدّر واںگ شاںت اتے گہِرائی والے ہُںدّے ہن۔ اُہ دُۄجِیاں دے گِلے شِکوے اتے آپݨے دُکھّ درد آپݨے مناں وِچّ ہی سمۄ لَیںدے ہن۔ جیکر اُنہاں نال کۄئی جاݨ پچھاݨ رکھّݨ والا وِئکتی اُنہاں نُۄں آپݨا سمجھکے اُنہاں نال دُکھّ درد ساںجھا کردا ہَے تاں اُہ اُنہاں دے مناں وِچّ ہی سمۄ جاںدے ہن۔ ہۄچھے لۄکاں واںگ اُہ اُس دی چھِںجھّ نہِیں پائُںدے۔ اُہ اُس نُۄں کیول دھِیان نال سُݨدے ہی نہِیں٬ سگۄں اُنہاں دے راہ دسیرے وی بݨدے ہن۔
ساڈے اِلاکے دے اِکّ سںتّ آپݨے چُپّ شاںت سُبھاء لئی پْرسِدھّ سن۔ اُنہاں بارے لۄکاں دا اِہ کہِݨا ہُںدّا سی کِہ اُنہاں دا چُپّ شاںت چِہرا ویکھکے من نُۄں اپار شاںتی مِلدی ہَے۔ اُنہاں ساہمݨے جاںدِیاں ہی منُکھّ آپݨے دُکھّ درد بھُلّ بَیٹھدا ہَے۔ انُبھوی لۄکاں دا اِہ وی کہِݨا ہَے کِہ چُپّ دِییاں سِیماواں وی ہُںدِّییاں ہن۔ چُپّ شاںت رہِݨ والے لۄکاں دی برداشت کرن دی شکتی جدۄں جواب دے جاںدی ہَے تاں اُنہاں دے مناں وِچّ جِہڑا جواربھاٹا آئُںدا ہَے٬ اُہ آپݨِییاں ہدّاں سرہدّاں پار کر جاںدا ہَے٬ اُہ آپا کھۄہ بَیٹھدے ہن۔ لۄڑ پَیݨ ’تے جاں سمیں انُسار ناں بۄلݨا وی منُکھّ دی پْربھاوشالی شکھسِیئت دے انُکُۄل نہِیں ہُںدّا۔ اُہ منُکھّ نُۄں دُۄجِیاں دِییاں نذراں وِچّ ڈرپۄک جاں کائِر بݨا سکدا ہَے۔ مُکّدی گلّ تاں اِہ ہَے کِہ چُپّ ہۄوے جاں کلم اتے مُۄںہ وِچّۄں نِکلے شبد ہۄݨ, ہر اِکّ دِییاں سِیماواں ہن٬ جِنہاں دی نِشاندیہی اتے اُنہاں دی ورتۄں منُکھّ دی سِیاݨپ اُتّے نِربھر ہُںدّی ہَے۔