پںجّاب وِچّ رُذگار٬ وِپار٬ اتے امن-کانُۄن دے سمبھّاوت دھُںدّلھے بھوِکھ تۄں تْربھکے ہۄئےے ماپے٬ آپݨے بچِّیاں نُۄں ہر ہِیلے کنیڈا وِچّ پڑھن لئی بھیجݨ واستے اُتسُک ہن۔ جِتھّے پںجّابی بچِّیاں دا کَینیڈا وِچّ ایڈی وڈّی گِݨتی وِچّ آئُݨا ہاں-پکھّی رُجھان ہَے اۄتھے اِہ گلّ سمجھݨی وی ذرُۄری ہَے کِہ انیکاں وِدِیارتھی کَینیڈا وِچّ آ کے وڈّے سںکّٹاں وِچّۄں وی گُذر رہے ہن۔ اِہناں وِچّۄں کُجھ سںکّٹ بچِّیاں دی پرورِش دے وکھریویں اتے ترُٹِییاں کارن آئُںدے ہن٬ تے کُجھ٬ بچِّیاں اںدّر٬ کَینیڈا دے کلچرل مہَۄل وِچ سلِیکے نال وِچر سکݨ دی جاچ دی اݨہۄںد کارن۔ اِہناں اݨکِیاسے کارناں تۄں بھارت رہِںدّے ماپے بیخبر ہُںدّے ہن۔

ماپِیاں دی جاݨکاری لئی مَیں کُجھ کُ نُکتے اُہناں نال ساںجھے کر رِہا ہاں جِنہاں دی جاݨکاری٬ بچِّیاں نُۄں اگائۄُں-تِیار کرن لئی اتے بچِّیاں دی کامیابی لئی سہائی ہۄ سکدی ہَے۔

1) بھارت بَیٹھے بہُتے لۄک اِہ نہِیں جاݨدے کِہ کَینڈا بھُۄگۄلِک تَۄر ’تے بہُت ہی وِشال مُلک ہَے: اَیڈا وِشال کِہ ایتھے چھے ٹائیِم ذۄن ہن۔ دیش دے پُۄربی کۄنے تۄں پچھّمی تِیک پھاسلا 7300 کِلۄمِیٹر ہَے۔ جدۄں پُۄربی تٹ اُتّے دُپہِر دے باراں وجّے ہُںدّے ہن تاں مدھّ-کنیڈا (ٹراںٹۄ) وِچّ سویر دے نَۄں٬ وِنّاپَیگّ وِچّ سویر دے ستّ اتے پچھّمی تٹ اُتّے وَینکُۄور وِچّ تڑکے دے چھے۔ بہُتے ماپِیاں لئی کَینیڈا وِچّ پہُںچّ جاݨ دا متلب ہَے کِہ سبھ کُجھ ہُݨ ’اچھّا ہی اچھّا‘ ہۄ جاویگا٬ پْرںتُّۄ اسلِیئت کُجھ ہۄر ہَے۔

کنیڈا دے کالجاں وِچّ داخلا بھاویں نَیٹّ راہِیں کالج نال سِدھّا سمپّرک کر کے وی لِیا جا سکدا ہَے٬ پْرںتُّۄ ہر کالج نیں داخلے دوائُݨ لئی اجںٹّ وی رکھّے ہُںدّے ہن جِنہاں وِچّۄں بہُتِیاں دی دی کۄشِش ہُںدّی ہَے کِہ پںجّاب بَیٹھے اݨبھۄل وِدِیارتھِییاں نُۄں اُس کالج وِچّ داخلا دوائِیا جاوے جِس تۄں اجںٹّاں نُۄں ودھیرے کمِشن مِلدا ہۄوے۔ اِس ترہاں٬ اۄپرے مُلک وِچّ بچِّیاں دِییاں سمبھّاوت مُشکِلاں نُۄں نذرئںدّاذ کردِیاں٬ لالچی اجںٹّ داخلا اَیسی جگہا دُیا دِںدّے ہن جِتھّے رہِݨ لئی کمرے دا اِںتذام کرنا ہی مُہال ہُںدّا ہَے تے پارٹ ٹائیِم کمّ لبھّݨا وی بہُت ہی مُشکِل ہُںدّا ہَے۔

اِس لئی دۄ تجوِیذاں ہن: اِک تاں داخلا٬ اجںٹّ دی بجائے٬ سِدھّا نَیٹّ راہِیں لِیا جاوے۔ دُۄجا٬ داخلا اگر ٹراںٹۄ دے ہمبّر کالج نۄرتھ کَیمپس٬ شَیرِیڈن کالج برَیمپٹن٬ جاں سَینکا کالج دے یۄرک یُۄنِیورسِٹی وِچّ ہۄوے تاں کمّ لبھّݨ اتے رہائِش لبھّݨ وِچّ آسانی رہِںدّی ہَے کِئُںکِہ اِہ اُہ کالج-یُۄنِیورسِٹِییاں ہن جِتھّۄں پںجّابِییاں دی سںگھّݨی وسۄں والھے برَیمپٹن٬ مالٹن٬ وُڈّبرِجّ٬ کانکۄرڈ٬ وَیسٹن٬ اِٹۄبِیکۄء٬ رَیکسڈیل آدِک شہِر بہُت نیڑے ہن۔ اجّ کلّ نَیٹّ دا یُگ ہَے؛ اِس لئی کالج دی چۄݨ کرن ویلے وِدِیارتھی کھُد ہی گُۄگل راہِیں اِہ پتا ذرُۄر کر لَیݨ کِہ جِس جگہا اُہناں نُۄں داخلا مِل رِہا ہَے٬ اُہ اِنہاں اِلاکِیاں تۄں کِنّی دُۄر ہن۔

2) جدۄں کِہ کَینیڈا پہُںچّے وڈّی گِݨتی پںجّابی بچّے پڑھائی وِچّ وی اتے کمّ وِچّ وی ہڈّ-بھنّوِیں مِہنت کردے ہن٬ انیکاں بچّے اُہ وی ہن جِنہاں نیں ذِںدّگی وِچّ کدے کمّ کِیتا ہی نہِیں ہُںدّا۔ کَینیڈا وِچّ کمّ دے مُکام اُتّے واشرُۄم-ٹائِلٹ دی سفائی کرنا٬ جھاڑُۄ مارنا٬ ڈسٹِںگّ کرنی آدِک چِیذاں کمّ دا ہِسّا ہُںدّے ہن٬ اتے کمّ دے مالک اِہ کمّ آپ وی کردے ہن۔ پر پںجّاب دے وکھّرے سماجک مہَۄل وِچّۄں آئے بچّے کئی وار جھاڑُۄ مارن٬ پۄچا لائُݨ, واشرُۄم دی سفائی آدِک نُۄں “گھٹِییا” سمجھݨ دی غلتی کر بَیٹھدے ہن اتے اِہناں کمّاں تۄں پاسا وٹّ کے آپݨی جاب وی گُیا بَیٹھدے ہن۔

اُںج وی جِنہاں بچِّیاں نُۄں ماپِیاں نیں کمّ کرن دی آدت ہی نہِیں پائی ہُںدّی٬ اُہناں نُۄں کمّ کرنا اَۄکھا وی لگدا ہَے۔ اِس لئی اُہ رِہائِش دے کِرائے٬ گرۄسری٬ بسّاں دے کِرائے اتے ہۄر پھُٹکل خرچِیاں لئی آپݨے ماپِیاں اُتّے ہی نِربھر ہۄ جاںدے ہن۔ اجیہے بچِّیاں لئی کَینیڈا وِچّ کامیاب ہۄݨا اَۄکھا ہُںدّا ہَے۔ اِس لئی ماپِیاں نُۄں اِہ گلّ سمجھ لَیݨی چاہِیدی ہَے کِہ آپݨے بچِّیاں نُۄں اُہناں دی نِیاݨی اُمر تۄں ہی کمّ کرن دی آدت پائُݨی ذرُۄری ہَے٬ نہِیں تاں اُہ کمّچۄر اتے آلسی ہۄ جاݨگے۔

3) ماپِیاں نُۄں چاہِیدا ہَے کِہ کنیڈا آ رہے بچِّیاں نُۄں اِس گلّۄں آگاہ کر کے ہی باہر گھلّݨ کِہ اُہناں نُۄں باہرلے مُلک وِچّ آپݨی رِہائِش دا کِرائِیا اتے جیب خرچا٬ پارٹ ٹائیِم کمّ کر کے آپ کمائُݨا پَیݨا ہَے۔ جِنہاں ماپِیاں نُۄں اِہ پتا ہَے کِہ اُہناں دے بچّے کمّ کرن تۄں ٹلھدے ہن٬ آلسی ہن٬ اتے پںجّابی سبھِیاچار وِچّ کُجھ کمّاں نُۄں “گھٹِییا” سمجھݨ دا کُۄڑا آپݨے نالھ ہی چُکّی فِردے ہن٬ اُہناں لئی بِہتر کِہ اُہ پَیسا برباد کرن دا رِسک ناں لَیݨ اتے بچِّیاں نُۄں باہر بھیجݨ تۄں گُریذ کرن۔ اُںج اِہ گلّ وی نۄٹ کرن والھی ہَے کِہ بہُتے بچّے اَینے مِہنتی اتے دُۄردرشی ہُںدّے ہن کِہ راتاں نُۄں کمّ کر کے اتے دِنے پڑھائی وِچّ مسرُۄف رہِ کے آپݨِییاں پھِیساں وی آپ کماء لَیںدے ہن۔

4) کَینیڈا دا سماجک مہَۄل بھارت نالۄں بِلکُل ہی وکھّرا ہَے۔ اِتھے مُںڈّے کُڑِییاں نُۄں مِلݨ-گِلݨ دی سمپُّۄرن آذادی ہُںدّی ہَے۔ کنیڈا دے جمّپل بچّے اِس مہَۄل نُۄں چںگّی ترہاں سمجھدے ہُںدّے ہن اتے ڈھُکوِیں وِتھّ رکھّ کے آپس وِچّ دۄستِییاں رکھدے ہن۔ پر پںجّابۄں آئے انیکاں بچّے اِس کھُلہے-ڈُلہے مہَۄل وِچّ سںگِّین گلتِییاں وی کر بَیٹھدے ہن جِنہاں دا مارُۄ اسر اُہناں دی پڑھائی اُتّے وی پَیںدا ہَے اتے سماجک ورتارے اُتّے وی۔

5) اُہ ماپے آپݨے بچِّیاں نُۄں کَینڈا بھیجݨ تۄں پہِلاں ڈُۄںگھی سۄچ-وِچار ذرُۄر کرن جِنہاں دا کَینیڈا وِچّ کۄئی جاݨکار ناں ہۄوے۔ نہِیں تاں کَینیڈا پہُںچّݨ اُتّے اُہناں دا بچّا رِہائِش دے اِںتذام لئی ڈاڈھی پْریشانی وِچّۄں گُذریگا۔ اگر کۄئی جاݨکار٬ بچّے نُۄں ہوائی اڈّے تۄں چُکّ کے آپݨے گھر لَے آویگا تاں بچّا وڈّی پْریشانی تۄں بچ سکدا ہَے۔

پر جاݨکار تۄں اَیڈی وڈّی توکّۄ ناں رکھّی جاوے کِہ اُہ اۄپرے بچّے نُۄں مُفت وِچّ آپݨے پاس کئی دِن رکھّ سکیگا۔ ایتھے ہر چِیذ مُلّ دی ہَے٬ پاݨی وی٬ گھراں نُۄں گرم ٹھںڈھّا رکھّݨ والا سِسٹم وی٬ دُدھّ وی٬ کھاݨ دِییاں وستاں وی۔ اِس لئی بچِّیاں نُۄں اِہ اہِساس کرا کے گھلّݨا ذرُۄری ہَے کِہ جِس گھر وِچّ بچّے نُۄں کُجھ دِناں لئی “پناںہ” مِلی ہۄوے٬ اُس پروار نُۄں گھٹّ تۄں گھٹّ تکلِیف دِتّی جاوے۔ مسلن بھارت تۄں آئے بچّے نہائُݨ لگِّیاں نالھے تاں نِگھّے پاݨی والھا شاور (پھُہارا) چھڈّ لَیںدے ہن٬ اتے نال ہی سابݨ لا کے لمّاں سماں سابݨ نُۄں وی تے پاݨی نُۄں وی ذائِیا کری جاںدے ہن۔ سِیاݨے لۄک ادھّا مِںٹّ شاور چھڈّ کے سرِیر نُۄں تر کر لَیںدے ہن اتے فِر شاور نُۄں بںدّ کر کے سابݨ لائُںدے ہن۔ اکھِیر سابݨ نُۄں اُتارن لئی اِکّ ڈیڈھ مِںٹّ لئی شاور چھڈّ کے پاݨی نُۄں ذائِیا کرن تۄں پرہیذ کردے ہن اتے گھر والِیاں دی خامۄش کھِجھ تۄں بچے رہِںدّے ہن۔

6) جِہڑے بچّے آپݨے کِسے واکف دے گھر آئے ہُںدّے ہن٬ اُہناں لئی میری سلاہ ہَے کِہ سکُۄل شُرُۄ ہۄݨ ’تے اُہ اِہ کۄشِش کرن کِہ جلدی تۄں جلدی آپݨا ٹِکاݨا آپ بݨائِیا جاوے۔ پںجّاب وِچّ پلھے بہُتے بچّے آپݨے پرواراں وِچّ کھاݨے تۄں بائد آپݨے برتن چُکّ کے سِںکّ وِچّ رکھّݨ دی آدت وی نہِیں سِکھّے ہُںدّے٬ برتن ساف کرن دی گلّ تاں دُۄر دی ہَے۔ ماپِیاں نُۄں چاہِیدا ہَے کِہ کِسے واکف دے گھر وِچّ ہفتے دۄ ہفتے وِچّ کِیام کرن والھے بچّے نُۄں سخت ہدائِت کر کے گھلّݨ کِہ پناںہ دیݨ والے پروار وِچّ ’براتی‘ بݨ کے ناں وِچرن سگۄں برتن سفائی٬ کھاݨے دی تِیاری اتے گھر دی سفائی وِچّ ہِسّا پائُݨ۔

7) پںجّاب تۄں کنیڈا آئے انیکاں بچّے ڈھاݨِییاں بݨا کے پلاذِیاں وِچّ گھُمّݨ دَۄران اتے بسّاں وِچّ سفر کرن دَۄران پںجّاب واںگ اجِیب ہرکتاں کردے ہن٬ ’لاچڑ‘ کے مخَۄل کردے ہن٬ شرارتاں کردے ہن۔ ڈھاݨِییاں وِچّ وِچردے اِہ بچّے بہُت واری کنیڈا دے سبھِّیاچار سلِیکے دی اُلںگھّݨا کردے ہۄئے اُچّی اُچّی بۄلدے ہن٬ اتے کنیڈِیئن لۄکاں دی کھِجھ دا کیںدر بݨدے ہن۔ کنیڈا گھلّݨ تۄں پہِلاں ماپے آپݨے بچِّیاں نُۄں٬ چُپ-چاپ سفر کرن اتے سٹۄراں وِچّ گھُمّݨ ویلے سلِیکا برکرار رکھّݨ دی تاڑنا کرکے ہی تۄرن۔