اِہ بڑا اجِیب سوال ہَے۔ کئیِیاں نُۄں اِہ بیتُکا وی لگّ سکدا ہَے۔ پر اِس پاسے جے دھِیان دِتّا جاوے تاں اجِہی سچائی دِسݨی شُرُۄ ہُںدّی ہَے٬ جِس نُۄں دیکھکے شرم آویگی۔

اِسدا جواب دیݨ تۄں پہِلاں اِکّ نُکتا اِہ وی کُجھ لۄک پیش کردے ہن کِہ پرواس نال نَیتِک نِگھار وِچّ کۄئی وادھا نہِیں ہۄئِیا۔ جۄ نَیتِک کدراں-کِیمتاں ساڈے کۄل پہِلاں ہی سن٬ اُہی لَے کے اسِیں ساری دُنِییا وِچّ گئے ہاں اتے پھرک سِرپھ اِنا ہَے کِہ پہِلاں اُہ سچائی سِرپھ پںجّاب تک سِیمت سی اتے ہُݨ ساری دُنِییا وِچّ بِکھر گئی ہَے۔

کُجھ نُۄں اِہ سُݨنا چںگّا وی نہِیں لگّیگا٬ کِئُںکِہ اسِیں پںجّابی مہِما سُݨن دے اِنے آدی ہۄ چُکّے ہاں کِہ سانُۄں آپݨی نُکتاچِینی سُݨکے بُرا لگّ سکدا ہَے۔

اِکّ تاذا گھٹنا میرے ساہمݨے آئی ہَے۔ اِکّ نَۄجوان نیں مَینُۄں پھۄن کِیتا٬ جِسدا دۄست اِںڈِییا تۄں واپس آئِیا سی۔ اُہ دۄویں اِتھّے ورک پرمِٹ ’تے سن۔ کَینیڈا دے نویں نِئماں مُتابک مُلک دے باہرۄں جۄ وی ہوائی سفر کرکے آئُںدا ہَے٬ اُس نُۄں تِنّ دِن آپݨے کھرچے ’تے سرکار دُیارا منذُۄر ہۄٹلاں وِچّ رہِݨا پَیںدا ہَے۔ اِس دَۄران اُسدے کۄوِڈ ٹَیسٹ دی اُڈِیک کِیتی جاںدی ہَے۔ اِس تۄں باد اُس نُۄں 10-11 دِن لئی سَیلپھ آئیِسۄلیٹ کرنا پَیںدا ہَے٬ کِسے اجِہی تھاں ’تے جِتھّے اُہ دُۄجِیاں تۄں الگّ اِکّ وکھّرے کمرے وِچّ رہے۔ جِہڑے نَۄجوان پڑھن لئی آئے ہن جاں جِہڑے ورک پرمِٹ ’تے ہن٬ اُنہاں کۄل اِس ترہاں رہِݨ دی سُوِدھا نہِیں ہُںدّی۔ اُہ اکسر کئی-کئی جݨے کۄئی بیسمَیںٹ جاں اپارٹمَیںٹ کِرائے ’تے لَے کے رہِںدّے ہن۔ اِس کرکے اِس ترہاں دے لۄکاں واستے کئیِیاں نیں سَیلپھ-آئیِسۄلیشن واستے تھاں کِرائے ’تے دیݨی شُرُۄ کر دِتّی ہَے۔ اِہ لۄک سۄشل مِیڈِییا ’تے اِشتِہار پائُںدے ہن اتے اُتھّۄں ہی اجِہے لۄڑوںدّ نَۄجوان اِنہاں دِییاں تھاںواں بُکّ کر لَیںدے ہن۔

جِس نَۄجوان نیں مَینُۄں کال کِیتی سی٬ اُس دے دۄست نیں اجِہی کۄئی تھاں ہی بُکّ کِیتی سی۔ اُس نَۄجوان نیں میری اگّے اجِہے مُںڈِّیاں نال گلّبات کروائی٬ جِہڑے اجِہِییاں کُجھ تھاںواں ’تے رہِ رہے سن۔ جِہڑے کمرے اُنہاں بُکّ کِیتے سن٬ اُنہاں بارے وائدا کِیتا گِیا سی کِہ تُہانُۄں الگّ کمرا مِلیگا٬ الگّ واشرُۄم ہۄویگا٬ کھاݨا نال مِلیگا۔ اِنہاں وِچّۄں کُجھ کُ نُۄں جِنہاں تھاںواں ’تے لِجائِیا گِیا سی٬ اُنہاں دی ہالت کَینیڈِیئن مِیاراں مُتابک بہُت بُری سی۔ کِسے نیں گَیر-کانُۄنی ترِیکے نال گھر دے لِوِںگّ ایرِییا وِچّ پارٹِیشن کرکے ڈبّے نُما کمرے بݨائے سن۔ اِنہاں کمرِیاں وِچّ اِنہاں نَۄجواناں نُۄں ٹھہِرائِیا گِیا۔ اِکّۄ واشرُۄم سارے ورتدے سن۔ واشرُۄم وِچّ کۄئی ٹائِلٹ پیپر٬ سۄپ آدِ کُجھ وی نہِیں سی۔ کِچن وِچّ چاہ بݨائُݨ واستے وی کۄئی سمان نہِیں سی۔ کھاݨے دے ناں ’تے اِکّ ٹِپھن سویرے 11-12 وجے آ جاںدا٬ جِس وِچّ دۄ سبذِییاں تے چھے رۄٹِییاں ہُںدِّییاں اتے کِہا اِہ جاںدا سی کِہ اِس نال ہی تُسِیں پُۄرا دِن کڈھّݨا ہَے۔ کمرِیاں وِچّ کۄئی سپھائی نہِیں سی۔ گھر وِچّ کَۄکرۄچ گھُمّدے سن۔

اِہ نَۄجوان کَینیڈا وِچّ پہِلی وار آئے سن۔ اِنہاں نُۄں اِتھّۄں دے سِسٹم دا کُجھ وی پتا نہِیں سی۔ آئیِسۄلیشن کارن وَیسے وی کِتے جاݨ دی مناہی سی اتے اُتّۄں نویں ہۄݨ کرکے وَیسے وی کِتے جاݨا اُنہاں لئی مُشکل سی۔ اِنہاں نُۄں لگِّیا کِہ اُہ تاں کِسے دی کَید وِچّ پہُںچّ گئے ہن۔ اِنہاں نُۄں اِہ کِہا گِیا کِہ جے تُہانُۄں کۄئی کُیارنٹِین اپھسر پُچھّݨ آوے تاں کہِݨا کِہ ساڈے کۄل الگّ کمرا اتے الگّ واشرُۄم ہَے۔ سارا کُجھ ٹھِیک ہَے۔

اِس ترہاں دا دھںدّا چلائُݨ والا اِہ پںجّ-چھے لۄکاں دا اِکّ گرُپّ ہَے٬ جِنہاں نیں الگّ الگّ گھراں وِچّ اجِہے اِںتذام کر رکھّے ہن۔ اجِہے ہۄر وی بہُت لۄک ہۄݨگے۔ اِنہاں نَۄجواناں نیں دسِّیا کِہ جدۄں اُنہاں نیں سہُۄلتاں دی گھاٹ بارے شِکائِت کِیتی تاں اُنہاں نُۄں ڈرائِیا دھمکائِیا گِیا کِہ اُنہاں دی شِکائِت کر دِتّی جاویگی۔ جِہڑے نَۄجوان بچّے پہِلی وار اِس مُلک وِچّ آئے ہۄݨ, اُنہاں لئی اجِہی ہالت وِچّ ڈر جاݨا کُدرتی ہَے۔

مَیں اِنہاں وِچّۄں کُجھ نال گلّبات کرن دی کۄشِش کِیتی اتے اُنہاں دی مدد لئی پیشکش کِیتی٬ پر اُہ اِنے ڈرے ہۄئے سن کِہ اُنہاں نُۄں لگّدا ہَے کِہ جِویں کِویں اَۄکھے ہۄ کے پںجّ-ستّ دِن ہۄر کڈھّ لئیِئے۔ اُہ کۄئی وی پںگّا لَیݨ تۄں ڈردے سن۔

اِکّ نَۄجوان جِہڑا اِتھّۄں نِکل آئِیا٬ اُسنے میرے ریڈِیئۄ شۄء وِچّ آ کے آپݨی کہاݨی سُݨائی۔ اِس کہاݨی نُۄں سُݨن تۄں باد مَینُۄں کُجھ ہۄر لۄکاں دے پھۄن آئے۔ اِکّ بذُرگ دے شبد میرے دِماگ وِچّ چلّ رہے ہن: “اسِیں ہۄر کِنّا کُ گرکاںگے!” اُنہاں دا کہِݨا سی کِہ جے تُسِیں بِذنس چلا ہی رہے ہۄ٬ ہر سٹُۄڈَیںٹ تۄں پںجّ-ستّ سَۄ لَے رہے ہۄ تاں جے اُنہاں نُۄں تِنّ وکت کھاݨا دے دیوۄگے تاں تُہاڈا کی گھٹ جاݨا ہَے؟ اُہ بۄلے کِہ اسِیں اُہ لۄک ہاں٬ جۄ جگہا-جگہا لںگّر کھوائُݨ والے ہاں۔ پر پَیسے دے لالچ وِچّ ساڈی اِہ ہالت ہۄ گئی ہَے!

اِس اِکّ مِسال نُۄں ساری کمِئُنِٹی دی مِسال نہِیں بݨائِیا جا سکدا٬ پر اجِہا اِنا کُجھ ہۄ رِہا ہَے٬ جِہڑا اسِیں رۄذ دیکھ رہے ہاں جاں سُݨ رہے ہاں۔ بہُت سارے لۄک اِہ مہِسُۄس کردے ہن کِہ اِنہاں مُلکاں وِچّ پہُںچّݨ والے ساڈے بہُت سارے لۄکاں اںدّر پَیسے دی دَۄڑ نیں اِنا کُجھ تۄڑ دِتّا ہَے٬ جِہڑا کئی وار ساری کمِئۄُنِٹی دا جلُۄس کڈھّ دِںدّا ہَے۔

اِس نَیتِک نِگھار دی اِکّ وِیاکھِیا کِسے دۄست نیں دِتّی۔ اُہ کہِںدّا ہَے کِہ کَینیڈا پہُںچّݨ لئی جِس ترہاں ساڈے بہُت سارے لۄک پھرَۄڈ٬ جھُۄٹھ اتے ہیراپھیرِییاں دا سہارا لَے رہے نیں٬ اُنہاں دا نِگھار اُسے دِن شُرُۄ ہۄ جاںدا ہَے۔ جِہڑے اِنسان نیں کَینیڈا پہُںچّݨ لئی گُرُۄ گْرںتھّ ساہِب اگّے جھُۄٹھِییاں لاواں لئیِیاں ہۄݨگِییاں٬ اُس نُۄں تُسِیں دُنِییا دی کِہڑی سہُں نال ڈرا سکۄگے؟ جاں اُسدی کِہڑی سہُں ’تے تُسِیں یکِین کرۄگے؟

اِمِیگریشن٬ پْرَۄپرٹِییاں کھرِیدݨ, مَۄرگیج لَیݨ, سرکاراں ولۄں مِلدے ترہاں تراں دے بَینِیپھِٹ لَیݨ اتے ہر سُوِدھا دی دُرورتۄں کرن لئی دُنِییا دا جۄ پھرَۄڈ ساڈے لۄک کر رہے ہن٬ اُسنے اجِہی ہالت بݨا دِتّی ہَے کِہ سانُۄں اجّکلّہ اکسر اِہ گلّ سُݨن نُۄں مِلدی ہَے کِہ ساڈے لۄکاں نیں کَینیڈا نُۄں وی اُسے ترہاں دا بݨا دیݨا ہَے٬ جِہۄ جِہے اِہ آپ ہن۔

اِسدا اِہ متلب نہِیں کِہ ساڈی کمِئۄُنِٹی وِچّ چںگّے لۄکاں دی کمی ہَے اتے ناں ہی اِسدا اِہ متلب ہَے کِہ اِہ نَیتِک نِگھار سِرپھ ساڈے لۄکاں وِچّ ہی ہَے۔ پر اسِیں چِںتّا سِرپھ آپݨِیاں دی کر سکدے ہاں اتے جے اجّکلہ کِتے وی بَیٹھِیئے تاں گلّ اِس ترہاں دے پھرَۄڈ اتے نَیتِک نِگھار ’تے پہُںچّ ہی جاںدی ہَے۔ کُجھ تاں اجِہا ہَے٬ جِس بارے سانُۄں سۄچݨ وِچارن دی لۄڑ ہَے۔