منُکھّتا دے رہِبر ساہِب شْری گُرُۄ نانک دیو جی نیں منُکھّ نُۄں کھُۄبسُۄرت جِںدّگی جِیئۄُݨ دے پُۄرنے پائے٬ کھُد نِربھَیتا اتے نِروَیرتا نال دُنِییاں وِچّ وِچردے ہۄئے سارِیاں وِچّ اِکّ جۄت نُۄں پہِچاݨ کے بْرہِمںڈّ نُۄں کلاوے وِچّ لِیا اتے اِکّ اَیسا مارگ دِکھائِیا جِس تے چلّ کے کِسے وی سمے کۄئی وی وِئکتی اںدّرۄں باہرۄں وِگسدا ہۄئِیا دُجِیاں دے دُکھّ دُۄر کردا ہۄئِیا کھلکت وِچّ رمے ہۄئے کھالک نال اِکّ مِکّ ہۄ سکدا ہَے۔ ……

دھرم اِکّ سُچجّی جِیون-جاچ دا ناں ہَے٬ جۄ ساری کائِنات وِچّ اۄت-پرۄت بْرہِمںڈّی-ایکتا نُۄں پہِچاݨ کے ساری منُکھّتا نُۄں اِکّ سمجھے۔ گُرُۄ نانک چِںتّن دا آدھار ہی سمدْرِشٹی ہَے۔ اِس آدھار دا ٹھۄس کارن “سرب جۄت تیری پسر رہی۔ جہ جہ دیکھا تہ نرہری۔” اتے “ایک پِتا ایکس کے ہم بارِک تُۄ میرا گُرہائی۔” وِچّ دْرِڑ وِشواس ہَے۔ اِکّ پِتا دی سںتّان سمجھݨا بہُت ڈُۄںگھی سُۄجھ تۄں بِناں سمبھّو نہِیں۔ اتے اِس سُۄجھ دے مِلدِیاں ہی جات٬ رںگّ٬ نسل٬ لِںگّ٬ دیش٬ مجہب آدِ دے وِتکرے سِرپھ کُۄڑ ہی نہِیں دِسدے سگۄں اِہ وِتکرے آپا-چِینݨ اتے پْربھُۄ-مِلاپ وِچّ بڑی وڈّی رُکاوٹ مہِسُۄس ہۄݨ لگّدے ہن۔ ……

سںکھّیپ وِچّ گُرُۄ نانک چِںتّن نُۄں سمجھݨ لئی تِنّ پکھّاں تے وِچار کراںگے-1. پرماتما بارے 2. سْرِشٹی بارے 3. نِجّ بارے۔

1. پرماتما بارے:- گُرُۄ نانک دا پرماتما کِسے اݨدیکھی تھاں تے نہِیں۔ اُس نُۄں لبھّݨ لئی کِسے جپ٬ تپ٬ سمادھی٬ چِلے-کٹّݨ, سرِیراں نُۄں کشٹ دیݨ, کۄئی کھاس آسݨ لگاݨ, جںگّلاں وِچّ جاݨ, دُنِییاں تۄ بَیراگی ہۄ کے بھۄرِیاں وِچّ بھگتی کرن دی لۄڑ نہِیں۔ اُہ تاں آپݨی رچی دُنِییاں وِچّ اِںجھ سمائِیا ہۄئِیا اے٬ جِویں پھُلّاں وِچّ مہِک۔ اُہ سدا سچّ ہَے٬ جنم-مرن تۄں رہِت ہَے٬ نِربھئۄ ہَے٬ نِروَیر ہَے٬ اتے اُس کݨ-کݨ وِچّ رمے ہۄئے پْربھُۄ نُۄں کیول گرُۄ دی بکھشِش نال پائِیا جا سکدا ہَے۔ گُرُ دی متّ گُر-شبد وِچّۄں پْراپت کرکے ہی اِنسان آپݨے مُۄلھ نُۄں پچھاݨ سکدا ہَے اتے اپݨِییاں دُنِیاوی جِمّیوارِییاں نِبھائُںدا ہۄئِیا من وِچّ اُس نِرںکّار دی یاد رکھّدا ہۄئِیا اُس ایکے وِچّ سما سکدا ہَے۔ کھلکت دی سیوا کردے ہۄئے٬ کِرت کردِیاں وی کرتے نُۄں یاد رکھّدے ہۄئے٬ ساری منُکھّتا نُۄں اِکّ سمان سمجھدے ہۄئے٬ مۄہ مائِیا اتے وِکاراں تۄ بچ کے اُس پْربھُۄ نُۄں پْریم نال سہِجے ہی پائِیا جا سکدا ہَے۔ ……. .

2. شْرِشٹی بارے:- لۄکائی بارے گُرُۄ نانک دا اُپدیش بہُت سپشٹ ہَے۔ گُرُۄ نانک جی دا سِدھاںت اتے چِںتّن لۄکاں دے نال سِدھّا سمبّںدھّ رکھّدا ہَے۔ دھرم ہَے ہی اُہ٬ جِہڑا لۄکائی دے درد دا اہِساس کروا دیوے۔ جے جگت جلںدّا دیکھ کے وی کۄئی دھرم سِرپھ نام جپݨ-جپائُݨ تۄں اگّے ناں ودھے٬ گُرُۄ نانک اُس دھرم نُۄں دھرم ہی نہِیں منّدے۔ سِدھّاں نال ہۄئی چرچا وِچّ گُرُۄ جی دی سِدھّاں بارے رائ نُۄں بھائی گُرداس جی بِیان کردے ہن – “سِدھّ چھُپ بَیٹھے پربتِیں کَۄݨ جگت کۄ پار اُتارا” (بھائی گُرداس)۔ اِسے تراں بابر دے ہملے سمیں پںڈِّتاں ولۄں سِرپھ مںتّر پڑھے جاݨ دا وِرۄدھ کردے ہۄئے آکھدے ہن – “کۄئی مُگلُ ناں ہۄیا اںدھّا٬ کِنَے ن پرچا لائِیا” (بابر-واݨی٬ آسا مہلا 1, پنّا 417)۔ اِس تراں گُرُۄ نانک وِچاردھارا ساری لۄکائی نُۄں آپݨے بھَیݨ-بھرا سمجھدے ہۄئے اُنہاں نال پْریم کرن اتے ہر جُلم٬ دھکّے اتے وِتکرے دا وِرۄدھ کرن دی وکالت کردی ہَے۔ گُرُۄ نانک جی نیں آپ جِیون وِچّ وی اتے آپݨی باݨی وِچّ وی راجِیاں٬ مکدّماں٬ نواباں٬ سرمائیداراں٬ لۄٹُۄ ہاکماں٬ اتے جنتا نُۄں لُٹّݨ والے سارے بھیکھی سادھُۄیاں٬ پُجارِییاں٬ پںڈِّتاں٬ مُلاݨِیاں٬ کاجِییاں آدِ دا ڈٹ کے وِرۄدھ کِیتا ہَے۔ اتے گرِیباں٬ لِتاڑِیاں٬ مجلُۄماں اتے کِرتِییاں دے ہکّ وِچّ آواج اُٹھا کے اُنہاں نُۄں نِواجِیا ہَے۔ ……. .

3. نِجّ بارے:-گُرُۄ نانک جی دا سِدھاںت نِجّ نُۄں پہِچانݨ, چِینݨ, سوارن اتے وِکسِت کرن اُتّے تاں جۄر دِںدّا ہَے پر نِجّ نُۄں دِکھاݨ, نِجی سوارتھاں لئی دُۄجِیاں نُۄں لِتاڑن٬ نِجّ نُۄں کِسے وی کارن کرکے دُۄجِیاں تۄں اُچا سمجھݨ دی اِجاجت نہِیں دِںدّا۔ شبد-سۄجھی پا کے آپݨے آپ نُۄں وِکاراں تۄں بچائی رکھّݨا٬ سبھ نُۄں برابر سمجھݨا٬ ہکّ دی کمائی کرنی اتے اُس وِچّۄں وی آپݨِییاں لۄڑاں تۄں ودھّ جمہاں ناں کرنا لۄکائی دی سیوا کرنا اتے آپݨے گھر نُۄں دھرمسال سمجھݨا۔ گْرہِستھ وِچّ وِچردِیاں آپݨِییاں دُنِیاوی جِمّیوارِییاں نِبھاںدے ہۄئے ناں کِسے تۄں ڈرنا اتے ناں کِسے نُۄں ڈرائُݨا۔ کِسے وِئکتی وِشیش نُۄں گُرُۄ ناں سمجھݨا اتے گِیان دی کاتی نال ہی آپݨے سارے بھرماں اتے بھُلیکھِیاں نُۄں کٹّݨا۔ پْریم دے مارگ تے تُردے ہۄئے گِیان دے دِیوے تۄں چانݨا لَیݨا اتے لۄڑ پَیݨ تے سِر دیݨ تۄں وی پِچھّے ناں ہٹݨا۔ ………. .

گُرُ نانک دے پِیار بھِجّے بۄل. باݨی دے اݨِییالے تِیر آپݨے سمیں دے لۄٹُۄ ہاکماں٬ پاکھںڈّی٬ سادھُۄیاں٬ پںڈّتاں٬ جۄگِییاں٬ مُلاݨِیاں٬ ناتھاں آدِ دے ہِردِیاں نُۄں چھلݨی کردے گئے اتے کئی ملک بھاگۄیاں دا ہںکّار تۄڑد ہۄئے ٹھگّاں نُۄں سجّݨ بݨاںدے گئے۔ گُرُۄ نانک ساہِب تۄں بائد باکی گُرُۄ ساہِبان نیں وی اِسے مارگ تے تُرنا جاری رکھِّیا اتے اِہ کاپھلا وڈّا ہۄ کے کھالسا پںتھّ دے رُۄپ وِچّ ساہمݨے آئِیا۔ ڈھیر سماں کھالسا پںتھّ نیں وی اِس مِشال نُۄں جھکھّڑاں تُۄپھاناں وِچّ وی جگدِیاں رکھِّیا اتے آپݨے کھُۄن دی آہُۄتی دے کے سِدھاںتاں دی راکھی وی کِیتی۔ پر اجّ اِس مارگ دے پاںدھِییاں لئی کُجھّ نوِییاں چُݨَۄتِییاں آ رہِییاں ہن٬ جِنہاں دا ساہمݨا کرن لئی ورتی جاݨ والی گِیان-کھڑگ نُۄں سِکھّ بھُلّدے جا رہے ہن۔ اِکّ وڈّی چُݨَۄتی ڈیراواد دی ہَے٬ جِس تے وِچار کردے ہاں۔

ڈیراواد اتے اِس دِییاں وِشیشتائیِیاں:---کُجھ وِدوان ڈیراواد نُۄں دۄ مۄٹِییاں شْریݨِییاں وِچّ وںڈّدے ہن-

1. گُرُۄڈمّ جۄ اِکّ دیہدھاری وِئکتی نُۄں گُرُۄ منّدا ہَے۔ اِس شْریݨی وِچّ مۄٹے تَۄر تے تِنّ شْریݨِییاں ہن٬ جِناں دا سِدھّا-اسِدھّا سمبّںدھّ سِکھّ دھرم نال رِہا اے —

اُ. رادھا سُیامی

ا. نکلی نِرںکّاری

اِ. نامدھاری

اُ. رادھا سُیامی:-اِنہاں تِنّاں وِچّۄ رادھا سُیامی سبھ تۄں ودھّ پھَیلاء کرن وِچّ کامیاب ہن۔ آپݨے اُپدیشاں وِچّ اِہ گُرباݨی دی بھرپُۄر ورتۄں کردے ہن پر اُسدی وِیاکھِیا اِس تراں کردے ہن جِس تۄں اگِیانی لۄک سمجھدے ہن کِہ گُرباݨی دیہدھاری-گُرُۄ دی لۄڑ تے جۄر دِںدّی ہَے۔ اِہ بہُت ہی نوِین-ترِیکے نال آپݨے وپارک اڈِّیاں دا وِستھار کردے ہن اتے گاہکاں دی شْریݨی انُسار اُنہاں نُۄں سہُۄلتاں اتے سیواواں دِںدّے ہن۔ اِنہاں دا ہَیڈ-کُیارٹر بِیاس (پںجّاب) وِچّ ہَے پر اِنہاں دِییاں شاکھاواں ناں سِرپھ بھارت وِچّ ہی٬ سگۄ وِدیشاں وِچّ وی پھَیلِییاں ہۄئیِیاں ہن۔ اِنہاں دے پْرچار وِچّ ’شبد‘ تے بہُت جۄر دِتّا جاںدا ہَے. پر سِرپھ دھُناتمک پکھّ نُۄں گُرُۄ کہِ کے ’انہد شبد‘ پْراپت کرن لئی کئی تراں دے آسݨ تے سمادھِییاں دی گلّ ہَے٬ پر اںتّ پْراپتی سِرپھ دیہدھاری بابا جی دی کِرپا نال ہی ہۄ سکدی ہَے٬ جِس لئی اُنہاں تۄں ’نام‘ لَیݨا پَیںدا ہَے۔

ا. نکلی نِرںکّاری:-جدۄں تۄں کھالسا پںتھّ نال ٹکرا ہۄئِیا اے٬ اُدۄں تۄں اِنہاں دا ’کارۄبار‘ مںدّا پَے گِیا ہَے۔ اُںجھ اجّ وی نِرںکّاری ستسںگّ ہُںدّے ہن اتے چیلے آپݨے گُرُۄ تۄں بلِہار جاںدے ہن۔ اِہ دۄ ہتھّاں وِچالے ربّ دِکھاݨ دا دائوا کرن والے بھۄگ-وِلاس ولّ پْریرِت سُݨے جاںدے ہن۔

اِ. تِیسرا گُرُۄڈمّ:- نامدھارِیسمپّردا - اِناں دے مُڈھلے بابا رام سِںگھّ جی اِکّ پُۄرن گُرسِکھّ رہے ہن۔ اُنہاں دا کاپھی یۄگدان سِکھّ پںتھّ دے وِکاس وِچّ وی رِہا ہَے٬ اَۄرت دے ستِکار وِچّ وی اتے سُتںتّرتا سںگّرام وِچّ وی۔ پر اُنہاں تۄں بائد اِس سمپّردا وِچّ دیہدھاری گُرُۄڈمّ بھارُۄ ہۄ گِیا ہَے۔ اِہ وی گُرباݨی وِچۄں ہوالے دِںدّے ہن٬ ستِکار وی کردے ہن. پر ’گُرُۄ مانِئۄ گرںتھّ‘ وِچّ وِشواش نہِیں کردے۔ وکھّرا پہِراوا٬ وکھّرے بۄلے٬ سُچّ-جُۄٹھ٬ جات-پات دے وِتکرے٬ ہون ورگے بْراہمݨی کرم-کاںڈ آدِ نامدھارِییاں وِچّ پْرچلِّت ہن۔ سرکارے دربارے اچھّا رسُۄکھ ہَے۔ …. .

دُۄجی شْریݨی ہَے باباواد-

2. باباواد:- اِہ بابے سِدھّے تَۄر تے سِکھّی تۄں الگّ تھلگّ نہِیں ہن۔ آم سِکھّ تے اِہی پْربھاو ہَے کِہ اِہ سبھ گُرُۄ نانک وِچاردھارا دا ہی پْرچار کردے ہن۔ اِس دا اِکّ وڈّا کارن اِہ ہَے کِہ اِنہاں دے ڈیرِیاں جاں ٹھاٹھاں وِچّ گُرُۄ گرںتھّ ساہِب جی پْرکاش ہُںدّے ہن۔ گُرباݨی دا پاٹھ اتے کِیرتن وی ہُںدّا ہَے۔ اۄپری نجرے دیکھِیاں سبھ کارج سِکھّی والے ہی لگدے ہن٬ کئی ڈیرِیاں نُۄں تاں گُردُیارا ساہِب ہی اکھِیا جاںدا ہَے٬ پر اسل وِچّ کۄئی اِکّ وِئکتی (بابا/سںتّ) اِس دا مالِک ہُںدّا ہَے٬ بھاویں دِکھاوے لئی پْربںدھّ کرن لئی ٹرسّٹ وی بݨائِیا ہُںدّا ہَے۔ اِنہاں ڈیرِیاں وِچّ بہُت سارِییاں گلّاں گُرمتِ وِرۄدھی ہُںدِّییاں ہن پر اِہ ’دھرِییاں کھںڈِّ لِباڑ‘ انُسار ہۄݨ کرکے آم اگِیانی اتے بھۄلے سِکھّ اِس نُۄں گُرمتِ ہی سمجھ بَیٹھدے ہن۔ اتے اِہنہاں ڈیرِیاں نال جُڑ کے اِنہاں دے آرتھِک –کھجانے تے سماجِک ماݨ نُۄں ودھائُݨ وِچّ آپݨا ہِسّا پائُںدے رہِںدّے ہن۔ اتے آپݨی آرتھِک اتے سماجِک لُٹّ کروائُںدے رہِںدّے ہن۔ اِہناں دی گِݨتی بیشُمار ہَے۔ پِںڈّاں وِچّ کھاس کرکے بِیبِییاں وِچّ اِہناں دا اچھّا کھاسا پْربھاو ہَے۔ …. .

وِشیشتائیِیاں:--بِناں کِسے دا نام لئے اسِیں کُجھّ وِشیشتائیِیاں دا جِکر کر رہے ہاں٬ جۄ اِہناں ڈیرِیاں وِچّ ہُںدِّییاں ہن اتے گُرمتِ وِرۄدھی ہن۔ کِسے وِچّ گھٹّ٬ کِسے وِچّ اَۄست اتے کِسے وِچّ بہُت جِیادا ماترا وِچّ ہُںدِّییاں ہن۔ گُرباݨی دے سِدھاتاں تۄ اُلٹ جۄ جۄ رِیتاں/رسماں/کاروائیِیاں اِناں ڈیرِیاں تے ہۄ رہِییاں ہن٬ اُنہاں دا سںکھّیپ ورݨن ہیٹھاں کر رہے ہاں—

• گُرباݨی دے بھاںت بھاںت دے پاٹھ-سمپّٹ پاٹھ٬ اِکۄترِییاں٬ 21, 51, 101 پاٹھاں دِییاں لڑِییاں۔ پاٹھ کردے سمے بیئںتّ پْرکار دے کرم-کاںڈ سُچّ-جُۄٹھ دا بھرم٬ دھُۄپھاں٬ کُمبھّ٬ جۄت٬ نارِیئل آدِ جرُۄری٬ نال نال جپجی ساہِب دا نِرںتّر پاٹھ آدِ جرُۄری۔

• ہر ڈیرے دی مریادا الگّ الگّ ہَے۔ ہر اِکّ دے اپݨے وکھّرے بۄلے٬ وکھّری ارداس٬ وکھّرا نِتّنیم ہَے٬ جۄ پںتھّ پْرواݨِت سِکھّ رہِت مریادا تۄ بِلکُل وکھّرا ہَے۔

• ہر سںتّ/بابا جی دا لِباس وی کھاس ہَے۔ گۄل پگّ٬ لمّے سپھَید چۄگے٬ ہتھّ وِچّ سِمرنا (چھۄٹی مالا), گل وِچّ مالا٬ پَیرِیں کھڑاواں٬ کھاس آسݨ, کۄل گڑوا اتے کھُۄبسُۄرت سۄٹی آدِ۔

• نانکسر سمپّردا والِیاں نیں تاں وکھّرے گُٹکے چھاپݨ دی کُچیشٹا وی کِیتی ہۄئی ہَے٬ جِویں سُکھمنی ساہِب دی ہر اشٹپدی تۄں بائد ’سُکھمنی سُکھ امّْرِت پْربھ نام۔ بھگت جنا کَے منِ بِسْرام’۔ والی تُک دا دُہراء کرکے گُٹکا چھاپِیا گِیا ہَے۔

• ہر ڈیرے دے مَۄجُۄدا بابا جی اِکّ کھاس سمے تے سںگّتاں نُۄں درشن دیݨ لئی بَیٹھدے ہن٬ جِتھّے شردھالُۄ لۄک آپݨِییاں سمسِّیاواں بابا جی نُۄں دسّدے ہن اتے اُہ پْراݨی اتے سمسِّیا انُسار کِسے نُۄں جل٬ کِسے نُۄں پتاسے آدِ کُجھّ مںتّر پڑھ کے دِںدّے ہن۔ کِسے نُۄں 5-7 چَۄکِییاں آݨ لئی کِہا جاںدا ہَے۔ کِسے نُۄں کۄئی کھاس شبد جاں باݨی دا وار وار دُہراء کردے رہِݨ لئی ’ہُکم‘ ہُںدّا ہَے اتے کِسے نُۄں کۄئی کھاس ’سیوا‘ وی لگائی جاںدی ہَے۔ ……

• لگّبھگّ سارے سںتّاں نیں ’بہُت کمائی‘ کِیتی ہُںدّی ہَے. جِس کارن کِسے وِچّ گُرُۄ ساہِبان دی جۄت ہُںدّی ہَے۔ کِسے نُۄں گُرُۄ ساہِبان نیں شاکھشات درشن دِتّے ہُںدّے ہن۔ کۄئی شہِیداں دی جۄت دا دائوا کردا ہَے۔ اِس پِچھلے جنم دی ’گھال کمائی‘ تۄں بِنا اِتھّے وی بابا جی دا سِمرن/جاپ/بھگتی بیہِسابی ہُںدّی ہَے۔ بہُتِیاں نیں آپݨے آپݨے ڈیرِیا وِچّ بھۄرے بݨائے ہُںدّے ہن۔

• اِسے کمائی اتے بھگتی دے کارن اِہ سارے سںتّ ’بہُت کرنی والے‘ ’پہُںچّے ہۄئے‘ اتے ’کراماتی‘ ہُںدّے ہن جِنہاں لئی ’سادھ بچن اٹلادھا‘ ورگے گُرواک ورتے جاںدے ہن۔ ہر سںتّ مہامپُرش دی جِیونی وِچّ بیئںتّ کِسّے اجِہے سُݨن پڑھن نُۄں مِل جاںدے ہن جِناں راہِیں بابا جی دی تار پْرمیشر نال جُڑی ہۄئی سِدھّ ہۄ جاںدی ہَے۔ اِس لئی بابا جی دی ’مِہر دی نذر‘ پْراپت کرن لئی شردھالُۄ سبھ کُجھّ کرن لئی تِیار ہۄ جاںدے ہن اتے اُنہاں دی کرۄپی تۄں بچݨ لئی اُنہاں دے وِرُدھّ اِکّ وی شبد بۄلݨا تاں دُۄر٬ سُݨنا وی پسںدّ نہِیں کردے۔

• بہُت سارے ڈیرِیاں وِچّ مُۄرتی-پُۄجا اتے بُتّ-پْرستی آم دیکھی جاںدی ہَے۔

• ہر ڈیرے دا اِکّ اپݨا وِلکھّݨ ’شۄشا‘ وی ہُںدّا ہَے مسلن اِتھّے مائِیا نہِیں چڑھدی۔ لںگّر پکائِیا نہِیں جاںدا٬ گھراں تۄ بݨِیا ہۄئِیا ہی آئُںدا اے۔ اِس تراں دے شۄشے نال ودھیرے ’گاہک‘ کھِچّے آئُںدے ہن۔

• اِنہاں ڈیرِیاں وِچّ راجنِیتِیوان لِیڈر لۄک دھڑا دھڑ پُجّدے ہن اتے ’بابا جی‘ دِییاں اشِیرواداں لَیںدے دِکھائی دِںدّے ہن۔ دۄہاں دا مسلا ہلّ ہۄ جاںدا ہَے. لِیڈراں نُۄں وۄٹ چاہِیدی ہُںدّی ہَے اتے بابا جی دی سرکارے دربارے پہُںچّ ہۄݨ کارن اُنہاں دا ستِکار٬ سیوکی٬ مائِیا سبھ کُجھّ وِچّ وادھا ہۄ جاںدا ہَے۔ اُہ آپݨی پہُںچّ نال سیوکاں دِییاں مُشکلاں پل وِچّ ہی ہلّ کر دِںدّے ہن۔

• اِنہاں ڈیرِیا وِچّ سںگّراںد٬ مسِّیا٬ پُۄرنماشی آدِ دِن پُۄرے اُتشاہ نال منائے جاںدے ہن۔ وڈّے بابا جی دِییاں برسِییاں بہُت شردھا نال منائیِیاں جاںدِییاں ہن۔ کۄئی کۄئی گُرپُرب وی کِتے کِتے منا لِیا جاںدا ہَے پر کِسے اِکّ وی ڈیرے وِچّ شہِیداں دا دِن منائِیا گِیا کدے نہِیں سُݨِیا۔

• ہر ڈیرے وِچّ وڈّے بابا جی دِییاں یادگاراں-جُتِّییاں٬ کپّڑے٬ مالاواں٬ سۄٹِییاں٬ پھۄٹۄیاں آدِ دی بھرمار ہَے۔ اِکّ ڈیرے وِچّ تاں وڈّے بابا جی دا ’لَیٹرِن کرن والا پَۄٹ‘ وی رکھِّیا ہَے٬ جِتھّے انپڑھ بِیبِییاں نُۄں متھّا ٹیکدِیاں دیکھِیا جا سکدا ہَے۔

• اِہ بابے آپݨے دِیباناں وِچّ دھارناواں نال کِیرتن کردے ہن۔ اِنہاں دے دِیباناں وِچّ جنک٬ وِشِشِٹ٬ سُکھدیو مُنی٬ رام آدِ دِییاں کہاݨِییاں سُݨِییاں جا سکدِییاں ہن۔ گُر اِتِہاس دا کراماتی اںشّ پُۄرا اُبھار کے سُݨائِیا جاویگا۔ شردھا پَیدا کرن تے جۄر لگائِیا جاویگا٬ گِیان دی گلّ ناں دے برابر ہۄویگی۔ گِیان دی گلّ کرن والِیا دا وِرۄدھ کِیتا جاویگا۔ بْرہم گِیانی/ سادھ/ سںتّ آدِ شبداں دی وِیاکھِیا آپݨے انُسار کِیتی جاںدی ہَے۔ شردھالُۄ٬ باݨی وِچّ آئے اِنہاں شبداں نُۄں اِنہاں بابِیاں لئی ڈھُکائُںدے ہن۔

• ورت٬ پِتر٬ پُۄجا٬ شرادھ٬ مڑھی مساݨاں٬ دِیوالی٬ رکھّڑی٬ آدِ ورگے انمتّی کرم-کاںڈ/ تِئُہار منائے جاݨ تے کۄئی پابںدّی نہِیں۔

• کئی ڈیرِیاں وِچّ جات-پات دا وِتکرا جاہرا تَۄر تے چلّدا ہَے اتے کئیِیاں وِچّ لُکواں چلّدا ہَے۔ کُجھّ ڈیرِیاں وِچّ لںگّر وِچّ وی دلِتاں لئی الگّ پںکّتی لگائے جاݨ دِییاں کھبراں ہن۔ ہۄر اجِہے بیئںتّ پاکھںڈّ اتے گُرمتِ وِرۄدھی گلّاں ہُںدِّییا ہن…. ۔

ڈیراواد اتے باباواد پھَیلݨ دے کارن ---بہُت جرُۄری ہَے کِہ اُنہاں کارناں دی پڑچۄل کِیتی جاوے جِنہاں کارن ڈیراواد تے باباواد پھَیلِیا ہَے اتے ہۄر وِکسِت ہۄ رِہا ہَے۔ کُجھّ کارن اِہ ہن –

• ہر وِئکتی آپݨِییاں دُنِیاوی لالساواں نال جُڑِیا ہَے۔ آپݨے دُکھّاں تۄ چھُٹکارا چاہُںدّا ہَے٬ آپݨے اتے پرِوار لئی کھُشِییاں٬ ترکِّییا آدِ چاہُںدّا ہَے۔ ڈیرِیا اتے بابِیاں نیں اِہ پْربھاو پائُݨ وِچّ (جھُۄٹھی) سپھلتا ہاسل کِیتی ہَے کِہ اِتھّۄں سُکھّاں ور آئُںدِییاں ہن اتے منۄ-کامنا پُۄری ہُںدّی ہَے۔ ….

• انپڑھتا٬ بیرُجگاری٬ اگِیانتا٬ بیلۄڑی شردھا وی ڈیراواد اتے باباواد نُۄں بڑاوا دِںدّی ہَے۔

• منُکھّی من دی کمجۄری ہَے کِہ اُہ سُۄکھم نالۄں ستھُۄل ولّ چھیتی کھِچِّیا جاںدا ہَے۔ نِرگُݨ نالۄں سرگُݨ دا پْربھاو ودھّ کبُۄلدا ہَے۔ سُۄکھم وِچاراں نُۄں سمجھݨا اتے امل کرنا اَۄکھا کارج ہَے٬ جد کِہ کِسے وِئکتی وِشیش (کھاس کرکے جدۄں اُہ ستِکارِت وِئکتی ہۄوے) دی آکھی گلّ منّݨی سَۄکھی ہَے۔ {اِہی کارن ہَے کِہ اجۄکا نَۄجوان بھٹک رِہا ہَے کِئُںکِہ سوَے-پْریرنا جاں ودھِییا وِچاراں راہِیں تبدِیلی اَۄکھی ہَے اتے پرِوار وِچّ کِسے نُۄں وی اُہ ’ستِکاریۄگ‘ منّدا ہی نہِیں۔} اِس تراں گُرباݨی-اُپدیشاں نُۄں سمجھݨا اتے امل کرن دے اَۄکھے کارج نالۄ سدھارن وِئکتی بابا جی دے بچن منّ کے سںتُّشٹ ہۄ جاںدا ہَے٬ اُہ جۄ وی آکھݨ, اُسے نُۄں ہی اُہ سِکھّی کمائُݨا آکھدا ہَے۔

• اِنہاں ڈیرِیاں تۄں منُکھّ دِییاں دُنِیاوی لۄڑاں پُۄرِییاں ہُںدِّییاں ہن۔ اِکّ ڈیرے بارے سُݨن وِچّ آئِیا ہَے کِہ جۄ پرِوار اُس ڈیرے دا شاگِرد بݨدا ہَے٬ اُس نُۄں اُسے ویلے 5 لکھّ رُپئے دے دِتّے جاںدے ہن۔ جے اُہ آرام نال مۄڑ دیوے٬ تد وی ٹھِیک اتے جے ناں وی مۄڑ سکِیا٬ تاں وی کۄئی گلّ نہِیں۔ ہر ڈیرے والے/ بابا جی آپݨے ڈیرے دے منّݨ والِیاں لئی ہمیش ہاجر ہن۔

• آم سماج وِچّ وِتکرا وی اِکّ کارن ہَے٬ جۄ ڈیراواد نُۄں ودھائُںدا ہَے۔ جات-پات دا٬ امِیری-گرِیبی دا وِتکرا بہُت وڈّا وِتکرا ہَے۔ جدۄں اِہ لۄک کِسے کھاس ڈیرے نال جُڑدے ہن جاں بابا جی دے چیلے بݨدے ہن تاں اُس کھاس تھاں نال جُڑے ہر وِئکتی دے برابر ہۄ جاںدے ہن اتے اُنہاں نُۄں سنمان مِلݨ لگّدا ہَے۔

• ہر وِئکتی نُۄں سوَے-پہِچاݨ دی جرُۄرت ہُںدّی ہَے۔ گرِیباں٬ دلِتاں٬ سماج دے لِتاڑے ورگ نُۄں اِہ ماݨ اتے پہِچاݨ ناں تاں سماج وِچّ مِلدی ہَے اتے ناں اُنہاں دے دھارمِک ستھاناں وِچّ۔ اِس لئی اِہ اجِہے ڈیرِیاں ولّ کھِچّے جاںدے ہن جۄ اِنہاں دی ہۄںد نُۄں سوِیکار کردا ہَے (اُس دی آپݨی لۄڑ کارن)۔

• راجنِیتک لۄک آپݨے سوارتھاں لئی اِنہاں نُۄں اُچا چُکّدے ہن۔ ہر راجنِیتِک پارٹی نُۄں اِنہاں دی لۄڑ ہَے۔ راج کردی پارٹی نُۄں اِس لئی کِئُکِہ اِہ سِرپھ ’بھگتی دے گھر‘ ہی ہن۔ کۄئی شکتی دی گلّ اِنہاں ڈیرِیاں وِچّ نہِیں ہُںدّی۔ سگۄں لۄکاں نُۄں کِسمت دا پاٹھ پڑا کے ہر گلّ نُۄں برداست کرنا سِکھائِیا جاںدا ہَے۔ کِسے وی ڈیرے وِچّ جُلم دے وِرُدھّ نہِیں بۄلِیا جاںدا۔ کِسے بابے نیں سںگھّرش کرن نُۄں نہِیں کہِݨا۔ باݨی نُۄں مںتّر واںگ جپی چلۄ٬ سرکار نُۄں کی اِتراج ہَے۔ ’راجے شِیںہ مُکدم کُتّے‘ کہِݨ والے نانک دا اِنکلاب کراماتی شکتِییاں وِچّ دبّ کے رکھّ دِتّا گِیا ہَے۔ ساڈا تاں اِہ منّݨا ہَے کِہ ’سچّ اتے سرکار‘ کدے اِکٹھّے ہۄ ہی نہِیں سکدے۔ سچّ دا پْرچار کرن والے لئی جیلاں اتے گۄلِییاں ہن٬ سرکاراں اُنہاں تۄں بھَیء کھاںدِییاں ہن٬ اُنہاں دے چرناں وِچّ نہِیں پَیںدِییاں۔

• اِنہاں ڈیرِیاں وِچّ بہُتِییاں بںدِّشاں نہِیں ہُںدِّییاں۔ امّْرِت چھکݨ جاں ککار دھارن کرن آدِ دِییاں۔ کئی تھاں تاں اجِہے وی ہن٬ جِتھّے تُسِیں جِس نُۄں مرجی منّدے رہۄ٬ جۄ مرجی کھاوۄ٬ پہِنۄ٬ جۄ کُجھّ تُہاڈا دِل کردا اے اُہ کردے رہِ کے وی تُسِیں اُس کھاس ڈیرے/بابا جی دے چیلے بݨ سکدے ہۄ۔ اِہ کھُلّ کاپھی لۄکاں نُۄں اُس پاسے لَے آئُںدی ہَے۔ بہُت سارے ڈیرے آپݨے شردھالُۄیاں دے بچّے-بچِّییا دے رِشتے وی کروا دِںدّے ہن۔

• گُرُۄ-گرںتھّ اتے کھالسا-پںتھّ دے وِرۄدھی بھاویں اُہ سرکاراں ہۄݨ, گَیر-سِکھّ تاکتاں ہۄݨ, اُہ باکائِدا یۄجنابدھّ ترِیکے نال وی گُرُۄ گھر دے شرِیک کھڑھے کردے ہن۔ اِکّ وِچار انُسار بہُتے بابے اںگّریجاں نیں جُجھارُۄ-بِرتی کھتم کرن لئی پَیدا کِیتے سن۔ جِناں نیں سِرپھ مالا جپݨ, بھگتی کرن اُتے جۄر دِتّا۔ کھالسا تاں شِکار کرن دے وی ہکّ وِچّ رِہا اے اتے ششتر وِدِّیا لَیںدا رِہا اے٬ پر اِہ بابے ماس کھاݨ دے وِرُدھّ بْراہمݨوادی پْرچار کردے نیں۔

گُردُیارے تۄں دُۄر اتے ڈیرے دے نیڑے کِئۄں:--

سۄچ وِچار کرنی بݨدی ہَے کِہ اجّ پڑھِیا لِکھِیا ورگ وی گُرباݨی نال٬ گُر-شبد نال جُڑن دی تھاں تے رادھا سُیامی٬ اۄشۄدھارا٬ آرٹ آپھ لِوِںگّ٬ بْرہم-کُماری آدِ ورگے ادارِیاں نال جُڑ رِہا ہَے۔ کُجھّ کارن جۄ من وِچّ آ رہے ہن –

• پہِلی وڈّی گلّ کِہ گُردُیارِیاں وِچّ وِگِیانک جِیون-جاچ دی اُہ وِیاکھِیا نہِیں ہۄ رہی جۄ گُرمتِ دْرِڑ کروائُںدی ہَے۔

ساڈے پْرچارک٬ کتھاواچک٬ کِیرتنِیئے٬ آپ گُرمتِ دے اسل تتّ تۄں اݨجاݨ ہن اتے ساجِشاں نال اتے بِپر دے کِیتے رلاء تۄں سِکھّ اِتِہاس نُۄں وکھّرے نہِیں کر سکے۔

• پُراݨِییاں کراماتی ساکھِییاں تۄں اجۄکی نَۄجوان پِیڑھی پْربھاوِت نہِیں ہُںدّی۔ جد جاہر چ‘ کۄئی کرامات نہِیں دِسدی٬ تاں پُراتن کراماتاں نُۄں کِویں منِّیا جاوے؟

• اجۄکے پڑھے لِکھے نَۄجوان دے من وِچّ اُٹھدے ’کِئۄں‘ اتے ’کِوے‘ دا تسلِّیبکھش جواب نہِیں مِل رِہا۔

• اجۄکے امّْرِتدھاری کھالسے دا جۄ کِردار دسِّیا جاںدا ہَے٬ اُہ ساڈے دھارمِک کہے جاںدے آگُۄیاں وِچّ وی نجر نہِیں آ رِہا۔ اتے ناں ہی آم سماج وِچّ نجر آ رِہا ہَے۔

• مِشنری٬ ٹکسالی٬ اکھںڈّ کِیرتنی جتھّا٬ سںتّ بابے٬ وِدوان٬ شْرۄمݨی کمیٹی اتے سِکھّ جتھیبںدِّییاں دے پْرچار وِچّ بیشُمار بھِنّتا ہَے۔ بہُت ہی چھۄٹے چھۄٹے مسلے وی پںتھّ ولّۄ اجے تکّ ہلّ نہِیں کِیتے گئے۔ وِچار دی تھاں تے وِواد ہر رۄج ودھ رِہا ہَے اتے بھرا-مارُۄ جںگّ شُرُۄ ہۄ رہی ہَے۔ جن-سدھارن دُبِدھا وِچّ ہَے کِہ اُہ کِس دی گلّ منّے؟ ? نتِیجے وجۄں اُہ اِکّ نوے تھاں تے جا پُجّدا ہَے۔

• گُردُیارا پْربںدھّکاں/ گرںتھِّییاں دا آپݨا جِیون اِکّ رۄل-ماڈل نہِیں بݨ سکِیا۔ ڈیریداراں دے جِیون نُۄں اِکّ ماڈل وجۄں سپھلتا نال پْرچارِیا گِیا ہَے٬ اسل وِچّ ہَے اُہ وی نہِیں۔

• سِکھّ پںتھّ وِچّ بیلۄڑی کٹّڑتا وی آ گئی ہَے۔ اسِیں سِکھّی نُۄں پِیار نال پْرچاردے نجر نہِیں آ رہے۔ ماڑی جِہی ہۄئی گلتی لئی وی ڈاںگاں سۄٹِییاں چُکّ لَیںدے ہاں٬ لڑن مارن لئی تِیار ہۄ جاںدے ہاں۔ ساڈی بیلۄڑی کٹّڑتا نیں گُرباݨی دے گِیان تۄ آم لۄکاں نُۄں دُۄر ہی کِیتا ہَے۔ مُیاپھ کرنا٬ اجّ گُرُۄ نانک سِرپھ سِکھّاں دا گُرُۄ ہَے٬ کدے اُہ ’ہِںدُّۄ دا گُرُۄ تے مُسلمان دا پِیر‘ سی۔ اجّ گُرُۄ گرںتھّ ساہِب سِرپھ سِکھّاں دے گُرُۄ ہن٬ منُکھّتا دے گُرُۄ وجۄں اسِیں پیش نہِیں کر سکے۔ (سبھ سِکھّن کۄ ہُکم ہَے٬ گُرُۄ مانِئۄ گرںتھّ تے جِیادا جۄر دیݨ کارن وی ہۄ سکدا اے)۔ گُرباݨی دی اںدّرلی رہِت نالۄں (سب کِچھ جانَے آتم کی رہت) اسِیں باہرلی رہِت تے جِیادا جۄر دیݨ لگّے ہاں۔

• اسِیں کِرت نُۄں وڈِیائی نہِیں دے سکے۔ گُردُیارِیاں وِچّ ملک بھاگۄ دی تُۄتی بۄلدی ہَے۔ بھائی لالۄ دا ستِکار نہِیں۔ ساڈے گُردُیارے آم لۄڑوںدّاں دِییاں لۄڑاں پُۄرِییاں کرن نالۄں ودھِییا اتے آلِیشان اِماتاں تے ودھیرے کھرچ کردے ہن۔

• اجّ گُردُیارِیاں وِچّ وپارک بِرتی بھارُۄ ہۄ گئی ہَے۔ وڈّے وڈّے سںگّمرمر لگِّییاں اِمارتاں٬ سۄنے دے گُمبّد٬ شِیشِیاں اتے مِیناکارِییاں٬ وڈّے وڈّے کِیرتن دربار٬ پْربھات پھیرِییاں٬ نگر کِیرتن٬ شتابدِییاں٬ مُلّ دے اکھںڈّ پاٹھ آدِ بیئںتّ کُجھّ اَیسا ہۄ رِہا ہَے٬ جِس دی گُرباݨی اِجاجت نہِیں دِںدّی۔ اِنہاں گُردُیارِیاں نیں ’گرِیب دا مُۄںہ گُرُۄ دی گۄلک‘ سِدھاںت نُۄں بھُلا دِتّا ہَے۔ راجنتِکاں اتے سرمائیداراں دے ہۄ رہے سنمان کِسے پکھّ تۄں وی گُرمتِ انُساری نہِیں ہن۔

• گُرمتِ دے تتّ نُۄں بِیان کرن والے وِدوان بہُت گھٹّ ہن۔ جِہڑے ہن وی٬ اُنہاں نُۄں بݨدا مان-سنمان نہِیں دِتّا جاںدا اتے اُنہاں دی گلّ تے پںتھّ وِچار وی نہِیں کردا۔

گُرمتِ انُسار گُرُۄ دا سںکّلپ:-گُرباݨی انُسار گُرُۄ کَۄݨ ہَے٬ آئۄ دیکھِیئے –

• سِدھّاں نیں جدۄں بابا نانک جی تۄ اُنہاں دے گُرُۄ بارے پُچھِیا٬ تاں بابے نیں کِہا سی-

پون ارمبھُّ ستِگُر متِ ویلا۔۔

شبدُ گُرُۄ سُرتِ دھُنِ چیلا۔۔ (گُرُۄ نانک –پنّا 943)

اِس تۄ بِنا وی گُرباݨی پھُرمان اِہی اُدیش دْرِڑ کروائُںدّے ہن-

ستِگُر بچن بچن ہَے ستِگُر٬ پادھرُ مُکتِ جناوَیگۄ۔

(کانڑا مہلا 4, پنّا 1309)

باݨی گُرُۄ گُرُۄ ہَے باݨی وِچِ باݨی امّْرِتُ سارے۔

گُرباݨی کہَے سیوک جن مانَے پْرتکھِ گُرُۄ نِستارے۔

(نٹ مہلا 4 پنّا 982)

کہُ کبِیر مَے سۄ گُرُ پائِیا جا کا نائۄ بِبیکۄ۔

(سُۄہی للِت کبِیر جِیئۄ پنّا 793)

ستِگُرُ ہَے گِیانُ ستِگُرُ ہَے پُۄجا۔

ستِگُرُ سیوی اورُ ن دُۄجا۔

(مارُۄ سۄلہے مہلا 4 پنّا 1069)

شبد گُرُ پِیرا گہِر گمبھِّیرا بِن شبدَے جگُ بئُرانں۔

(سۄرٹھِ مہلا 5 پنّا 635)

• گُرباݨی منُکھّ نُۄں بِنسنہار منّدی ہَے۔

مانُکھ کی ٹیک بْرِتھی سبھ جانُ۔

دیون کئۄ ایکَے بھگوانُ۔

(گئُڑی سُکھمنی مہلا 5 پنّا 281)

سدا سدا سۄ سیوِیئَے جۄ سبھِ مہِ رہَے سمائ۔

اورُ دُۄجا کِئۄ سیوِیئَے جمَّے تے مرِ جائ۔

(سلۄک مہلا 3 پنّا 509)

• گُرباݨی تاں اوتارواد نُۄں وی مُڈھۄں ہی ردّ کردی ہَے۔

سگل پرادھ دیہِ لۄرۄنی۔

سۄ مُکھُ جلئۄ جِتُ کہہِ ٹھاکُرُ جۄنی۔

(بھَیرئۄ مہلا 5 پنّا 1136)

گُرباݨی انُسار سںتّ٬ سادھ٬ بْرہم-گِیانی شبداں بارے وِچار:-ڈیریدار اکسر گُرباݨی وِچّ آئے شبد سںتّ٬ سادھ اتے بْرہم-گِیانی دے ہوالے دِںدّے رہِںدّے ہن اتے اُنہاں دے چیلے اِہ شبد آپݨے ’بابے‘ لئی ورتِیا جاݨ کے اُنہاں دی ہۄر اِجّت کردے ہن۔

• گُرمتِ انُسار سںتّ شبد اِس تراں آئِیا اے –

1. اکال پُرکھ لئی-

بھاگُ ہۄیا گُرِ سںتُّ مِلائِیا۔

پْربھُ ابِناسی گھرِ مہِ پائِیا۔

(ماجھ مہلا 5 پنّا97)

(میرے بھاگ جاگ پئے ہن٬ گُرُۄ نیں مَینُۄں شاںتی دے سۄمے پرماتما نال مِلا دِتّا ہَے)۔

اِسے تراں-

میرا پْرِیتمُ مِتْرُ ہرِ پُرکھ سُجاݨُ جِیئۄ۔

گُر میلے سںتُّ ہرِ سُگھڑُ سُجاݨُ جِیئۄ۔

(گئُڑی ماجھ مہلا 4 پنّا175)

(مَینُۄں یکِین بݨ چُکا ہَے کِہ سُجان ہری پُرکھ ہی میرا پْرِیتم ہَے۔ گُرُۄ ہی اُس سںتّ سُجان سُگھڑ ہری نال مِلاںدا ہَے)

2. گُرُۄ لئی-

ہرِ کا سںتُّ ستگُرُ ستِ پُرکھا جۄ بۄلَے ہرِ ہرِ بانی۔

جۄ جۄ کہَے سُݨَے سۄ مُکتا ہم تِس کَے سد کُربانی۔

(دھناسری مہلا 4 پنّا 667)

(ہے بھائی گُرُۄ مہاپُرکھ ہَے٬ گُرُۄ پرماتما دا سںتّ ہَیجِہڑا پرماتما دی سِپھت سلاہ دی باݨی اُچاردا ہَے۔ جۄ جۄ وی اِس باݨی نُۄں پڑھدا سُݨدا ہَے٬ اُہ پاپاں تۄ مُکت ہۄ جاںدا ہَے۔ مَے اُس سںتّ-گُرُۄ تۄ کُربان جاںدا ہاں)

’وڈبھاگی ہرِ سںتُّ مِلائِیا‘ (پنّا 95) ’ہرِ کِرپا تے سںتّ بھیٹِیا‘ (پنّا 293) ’سںتّ کا کِییا ستِ کر مانِ‘ (پنّا 177) آدِ تھاواں تے وی سںتّ شبد گُرُۄ لئی ورتِیا گِیا ہَے۔

• سادھ٬ سادھُۄ شبد جِتھّے گُرباݨی وِچّ اِکّ بچن رُۄپ وِچّ آئِیا ہَے٬ اُتھے اِہ گُرُۄ کھاتر ہی آئِیا ہَے۔ پھُرمان ہن-

گُر سادھُۄ امّْرِت گِیان سرِ نائِݨُ۔

سبھِ کِلبِکھ پاپ گئے گوائِݨُ۔

(راگ بھَیرئۄ مہلا 4 پنّا 1134)

ہرِ ہرِ آنِ مِلاوہُ گُر سادھُۄ جِس اہِنِس ہرِ اُرِدھاری۔

(ملار مہلا 4 پنّا 1263)

(ہے ہری مِہر کر٬ مَینُۄں اُہ سادھُۄ گُرُۄ لِیا کے مِلا دے جِس دے ہِردے وِچّ ہے ہری تیرا نام وسِیا رہِںدّا ہَے)۔

• سںتّ سادھُۄ شبد جِتھے بہُ-وچن رُۄپ وِچّ آئے ہن٬ اُتھے اِہ سںگّت دے ارتھاں وِچّ ہن۔

جِن گُرمُکھِ ہرِ آرادھِیا تِن سںتّ جنا جَیکارُ۔

(سلۄک مہلا 4 پنّا 302)

سںتّ سںگّتِ سِئۄ میلُ بھئِیا ہرِ ہرِ نامِ سمائے رام۔

(سُۄہی مہلا 3 پنّا 771)

سںتّا کی ہۄئ داسری ایہُ اچارا سِکھُ ری۔

(آسا مہلا 5 پنّا 400)

سںتّن کا دانا رُۄکھا سۄ سرب نِدھان۔

(بِلاول مہلا 5 پنّا 811)

سادھۄ من کا مانُ تِیاگِئۄ۔

(راگ گئُڑی مہلا 9 پنّا219)

اُپرۄکت سارے گُرواکاں وِچّ سںتّ٬ سادھ٬ سںتّن شبد دا بھاو ست –سںگّت تۄں ہَے بھاو گُرمُکھاں دی سںگّت۔

• سُکھمنی ساہِب وِچّ جۄ سادھ دے گُݨ درسائے ہن٬ اُہ سارے گُرُۄ لئی اتے (بہُوچن وِچّ) سںگّت لئی ہن۔ پر اِنہاں بابِیاں دے چیلے سںتّ دے گُݨ سُݨ کے بابے ولّ ہۄر جھُکدے ہن اتے ’سںتّ کا نِںدّک‘ دے لچھّݨ سُݨ کے اِنہاں بابِیاں دے وِرُدھّ بۄلݨ تۄں ڈردے ہن۔

• بْرہم-گِیانی سارے دیہدھاری بابے آپݨے آپ نُۄں بْرہم-گِیانی اکھوائُںدے ہن۔ کئیِیاں نیں تاں 101, 108, 1008 آدِ ڈِگرِییاں وی آپݨے نام نال جۄڑ لئیِیاں ہن۔ سُکھمنی ساہِب وِچّ گُرُۄ ارجن دیو جی نیں بْرہم گِیانی دے جۄ گُݨ اتے لچھّݨ دسّے ہن٬ جرا وِچار کرنی کِہ اُہ اِنہاں کتھِت بابِیاں تے ڈھُک سکدے ہن کدے؟ گُرُۄ ساہِب جِس بْرہم گِیانی نُۄں ’شْرِشٹِ کا کرتا‘, ’کدے ناں مرن والا‘ ’آپ پرمیشر‘ آکھے ہن اُہ اِکّ سادھارن منُکھّ کِوے ہۄ سکدا ہَے؟

• اِس تراں اسِیں دیکھدے ہاں کِہ اِنہاں بابِیاں نیں گُرباݨی دے گلت ارتھ کر کے اِس دا گھۄر اپمان کِیتا ہَے اتے بھۄلے بھالے لۄکاں نُۄں آرتھِک٬ سماجِک اتے مانسِک پکھّ تۄں کھُۄب لُٹِّیا ہَے۔ اِکّ سوال ہَے کی کدے کِسے سںتّ بابے دے دِیبان وِچّ آپ نیں بھگت کبِیر جی دا اِہ شبد اتے اِس دی وِیاکھِیا سُݨی ہَے؟ ?

“گلی جِنا جپمالِییا لۄٹے ہتھِ نِبگ۔

اۄئ ہرِ کے سںتّ ن آکھِیئہِ بانارس کے ٹھگ”۔

(آسا کبِیر جی پنّا 476)

جاں کدے آسا دی وار دی وِیاکھِیا سُݨی ہَے جِس وِچّ سُۄتک پاتک٬ سرادھ٬ جنیئۄُ٬ سُچِ جُۄٹھ٬ تِیرتھاں اتے بیئںتّ دِکھاوے دے کرم-کاںڈاں دا وِرۄدھ ہَے؟

اںتّ وِچّ بینتی ہَے کِہ وِچۄلِیاں دا کھہِڑا چھڈِیئے٬ کھُد باݨی نُۄں پڑھِیئے اتے وِچارِیئے۔ آپݨے رۄجانا دے کار وِہار نُۄں گُرُۄ-آشے انُسار کرِیئے۔ گُرُۄ نانک نیں دھںدّے نُۄں دھرم انُسار کرن لئی کِہا سی. پر اسِیں اجّ دھرم نُۄں دھںدّا بݨا لِیا ہَے۔ اسِیں دھرمی بݨنا نہِیں چاہُںدّے٬ دھرمی کہائُݨا چاہُںدّے ہاں۔ پاتساہ بکھشِش کرن سانُۄں باݨی دے اݨِییالے تِیر لگّ جاݨ, شبد ساڈے ہِردے نُۄں بِنّہ جاوے اتے سانُۄں نِربھئۄ اتے نِروَیر منُکھّ بݨن دی جاچ آ جاوے۔ اسِیں اِنہاں سںتّ بابِیاں نُۄں آم منُکھّ واںگ کِرت کرن لئی مجبُۄر کر سکِیئے۔