نشئی دا نشا چھُڈوائُݨ لئی جِتھّے اِلاج کرن والے اُسدی ذِںدّگی پْرتی سُہِرد ہۄݨ, ماپِیاں دا بھرواں سہِیۄگ مِلے اتے پْرشاسن ولۄں سمیں سمیں سِر سمسِّیاواں دے ہلّ لئی ہاں پکھّی ہُںگّارا مِلدا رہے تاں سارتھِک نتِیجے ساہمݨے آ سکدے نیں۔ ہاں٬ نشا چھڈّݨ والے دی اِچھّا شکتی ’تے وی کافی نِربھر کردا ہَے۔

گلّ کُجھ سال پُراݨی ہَے۔ مَیں نشا چھُڈائۄُ کیںدر دے دفتر وِچّ بَیٹھا سی۔ ڈِپٹی کمِشنر ساہِب دا پھۄن آئِیا کِہ اِکّ پِیڑت وِدھوا اَۄرت آپݨے نشئی پُتّ نُۄں نال لَیکے پیش ہۄئی ہَے۔ اَۄرت نشئی پُتّ تۄں پۄٹا پۄٹا دُکھی ہَے۔ نشئی مُںڈّا دۄ بچِّیاں دا باپ ہَے۔ مُںڈّے نیں وی نشا چھڈّݨ دی اِچھّا پْرگٹائی ہَے۔ تُہاڈے کۄل بھیج رِہا ہاں۔ ویکھۄ٬ جے بھٹکِیا مُںڈّا لِیہ ’تے آ جاوے۔ اِس اُمر وِچّ بذُرگ اَۄرت در در دِییاں ٹھۄکراں کھا رہی ہَے۔”

میرے ’ٹھِیک اےَ سر‘ کہِݨ تے بذُرگ اَۄرت اتے مُںڈّا میرے دفتر آ گئے۔ اَۄرت دی مانسِک اتے شرِیرک ہالت ڈِگُۄں ڈِگُۄں کردی اِمارت ورگی سی۔ مائی نُۄں مَیں آدر نال کُرسی ’تے بِٹھا لِیا۔ مائی دے نَیݨاں وِچّۄں چھم چھم اتھّرُۄ وگ رہے سن۔ اُہدے اتھّرُۄ اِکلَۄتے نشئّی پُتّ ولۄں اُہدی جھۄلی وِچّ پائیِیاں پِیڑاں٬ ذِمّیواری دی پںڈّ٬ لۄڑاں اتے تھۄڑاں دی شِکار اتے لۄکاں ولّۄں پُتّ دے مِلے اُلامبھِیاں دا بۄجھ جھلک رِہا سی۔ اُہدے اتھّرُۄیاں دی بھاشا دا انُواد مَیں آپݨی سمرتھّا انُسار کر لِیا۔ کاگذی کاروائی مُکمّل کرن تۄں بائد مَیں مائی دا مۄبائِل نمبّر پھائیِل ’تے نۄٹ کرن اُپرںتّ اُسنُۄں دِلاسا دِںدِّیاں کِہا٬ “اسِیں آپݨی ولۄں ہر سمبھّو کۄشِش کراںگے کِہ تیرے پُتّ نُۄں نشا چھُڈوا کے چںگّا پُتّ٬ چںگّا باپ اتے چںگّا پتی بݨاکے بھیجِیئے۔ بسّ٬ تُسِیں وار وار اِتھّے گیڑا نہِیں مارنا۔ ہاں٬ جیکر اسِیں بُلائیِئے تاں پَیر جُتّی نہِیں پائُݨی٬ تُرںتّ آ جاݨا۔ مائی میرِییاں گلّاں نُۄں دھِیان نال سُݨدِیاں سہِمتی وِچّ سِر ہِلائُںدی رہی۔ جدۄں مائی نُۄں سمپّرک لئی دۄ تِنّ ہۄر پھۄن نمبّر دیݨ لئی کِہا تاں اُہدا جواب سی٬ “ہالاں تاں جی اِکّ نمبّر ای لِکھ لوۄ۔ دھُۄری جاکے دُۄجا نمبّر لِکھوا دِیاںگی۔”

مائی میرے ولّ آسوںدّ نذراں نال وِہںدِّیاں ہالاں نشا چھُڈائۄُ کیںدر دے گیٹ تۄں باہر ہی گئی سی٬ میرے دھِیان وِچّ آئِیا کِہ مائی دا پھۄن نمبّر چَیکّ کر لواں۔ نشئی مرِیذ نُۄں کۄئی دِکّت آ سکدی ہَے۔ جدۄں مَیں مائی دا پھۄن نمبّر مِلائِیا تاں کمپِّئۄُٹر ’تے آواذ آئی٬ “مۄبائِل بںدّ ہَے۔” مَیں آپݨا کرمچاری بھیج کے مائی نُۄں واپس بُلائِیا۔ اُسدے واپس آئُݨ ’تے جدۄں اُسنُۄں مۄبائِل بںدّ ہۄݨ سبںدھّی پُچھِّیا تاں اُسنے گچّ بھرکے جواب دِتّا٬ “جی٬ مۄبائِل رِیچارج کروائُݨ والا ہَے۔ گھر جاکے کِسے تۄں اُدھار پَیسے لَیکے چالُۄ کروا لواںگی۔” اِہ کہِںدِّیاں مائی دے چِہرے ’تے بیوسی دے چِنّہ اُبھر آئے۔ آپݨے کرمچاری نُۄں پَیسے دیکے مائی دا مۄبائِل رِیچارج کروا دِتّا اتے مائی اسِیساں دِںدّی چلی گئی۔

نشئی نُۄں نشا مُکت کرن لئی جِتھّے دُیا اتے دوائی دی لۄڑ ہَے٬ اُتھّے ہی اُسنُۄں دھرم٬ ساہِت اتے کِرت دے سںکّلپ نال جۄڑݨا وی ذرُۄری ہَے۔ نشا چھُڈائۄُ کیںدر وِچّ اِہ کِرِیاواں نِئم-بدھّ ڈھںگّ نال کروائیِیاں جاںدِییاں سن۔ ہر رۄذ شام نُۄں تِنّ کُ گھںٹّے مَیں اُنہاں وِچّ گُذاردا سی۔ یۄگا٬ مَیڈِیٹیشن اتے کَۄںسلِںگّ میری ذِمّیواری دا اہِم ہِسّا سن۔ داخل مرِیذاں نال مَیں مۄہ٬ اپݨتّ اتے ستِکار دا رِشتا سِرجِیا ہۄئِیا سی۔ کئی وار جدۄں کِسے نشئی نُۄں مَیں ’پُتّ‘ کہِکے مَیں بُکّل وِچّ لَیںدا ساں تاں مرِیذ دِییاں اکھّاں اتھّرُۄیاں نال بھرِییاں ہُںدِّییاں سن اتے اُہ مَینُۄں آپݨا ہمدرد سمجھ کے بِنہاں کِسے لُکۄء تۄں نشے دی لپیٹ وِچّ آئُݨ دے کارن وی دسّ دِںدّے اتے نال ہی نشا چھڈّݨ لئی دْرِڑ اِچھّا شکتی دا پْرگٹاوا وی کر دِںدّے۔ ہمیشا ہی مَیں اِس کرم ’تے جۄر دِتّا کِہ نشئی ذِںدّگی دے کھلنائِک نہِیں٬ پِیڑت ہن اتے اِنہاں نال پِیڑتاں والے ورتائۄ راہِیں اِنہاں دے ہِسّے آئی پِیڑ دُۄر کرکے نشا مُکت کِیتا جاوے۔

کرمجِیت ناں دا اُہ نَۄجوان کَۄںسلِںگّ سمیں میرِییاں گلّاں بڑے دھِیان نال سُݨدا۔ دس کُ دِن بِیت گئے۔ بھاویں اُہ سہی دِشا ولّ جا رِہا سی٬ پر اُہ ہر سمیں چِںتّا وِچّ رہِںدّا سی۔ گُمّ سُمّ جِہا٬ کِسے نال وادھُۄ گلّ وی نہِیں سی کردا۔ اِکّ دِن شام نُۄں کَۄںسلِںگّ اُپرںتّ اُسنے بڑی نِمرتا نال کِہا٬ “سر٬ مَیں تھۄڈے نال اِکلِّیاں گلّ کرنی ہَے۔”

مَیں آپ چاہُںدّا سی کِہ اُہ آپݨے من دا بۄجھ ہلکا کرے۔ مَیں اُہنُۄں الگّ کمرے وِچّ لَے گِیا۔ مںجِّیاں ’تے آہمۄ ساہمݨے بَیٹھ گئے۔ اُہدے مۄڈھے ’تے ہتھّ رکھدِیاں مَیں پِیار نال پُچھِّیا٬ “دسّ پُتّ٬ کی تکلِیپھ اےَ؟”

گلّ کرن تۄں پہِلاں اُہدے چِہرے ’تے گمبھِّیرتا دے چِنّہ آ گئے۔ پھِر اُسنے گلا ساف کردِیاں بہُت ہی نِمرتا نال کِہا٬ ”سر٬ ہُݨ تکّ تاں مَیں کدے آپݨے پروار وارے سۄچِیا ہی نہِیں۔ بسّ٬ دِن رات نشے ’چ ٹلّی رِہاں۔ میری ماں کئی گھراں وِچّ کمّ کرکے پروار نُۄں پال رہی ہَے۔ پر سر٬ مَینُۄں اِتھّے آکے ہُݨ سۄجھی آئی اےَ۔ جِس گھر وِچّ اسِیں کِرائے ’تے رہِںدّے ہاں٬ اُس گھر دا آلا دُیالا ٹھِیک نہِیں ہَے۔ میرے بچِّیاں اتے پتنی ’تے اِسدا بُرا اسر پَیںدا ہۄویگا۔ بسّ٬ مَینُۄں ہر ویلے اِہۄ چِںتّا رہِںدّی ہَے۔”

کرمجِیت دی گلّ سُݨکے مَینُۄں سکُۄن مِلِیا۔ گھٹّ تۄں گھٹّ ہُݨ اِہ آپݨے پرِوار دی چِںتّا تاں کرن لگّ پِیا۔ اگلے دِن مَیں ڈِپٹی کمِشنر ساہِب نُۄں مِلِیا۔ کرمجِیت دے نشا مُکتی ولّ سہی کدم دے نال نال اُسدا دُکھّ وی ساںجھا کِیتا۔ اُنہاں نیں مَینُۄں ہَۄںسلا دِںدِّیا کِہا٬ “کۄئی نہِیں٬ آپاں اُہدے پرِوار نُۄں سںگّرُۄر ہی شِپھٹ کر دِںدّے ہاں۔ مَینُۄں اُہدا دھُۄری والے گھر دا تھہُ-ٹِکاݨا دسّ دیݨا۔”

دفتر آکے مَیں کرمجِیت دے گھر دا پتا ڈِپٹی کمِشنر ساہِب نُۄں دسّ دِتّا۔ اگلے دِن ہی کِسے ادھِکاری دی ڈِئُٹی لاکے ڈِپٹی کمِشنر نیں اُسدے پرِوار دی رِہائِش سںگّرُۄر وِکھے کر دِتّی۔ اِہ سُۄچنا دیکے مَیں کرمجِیت نُۄں چِںتّا مُکت کر دِتّا۔ ہُݨ اُہ دِن-بدِن تںدّرُست ہۄݨ دے نال نال آگِیاکار٬ انُساشن پْریمی ہۄݨ دے نال نال داکھل نشئی مرِیذاں وِچّ گھُل مِل گِیا۔ کرمجِیت دے پُۄرن تںدّرُست ہۄݨ ’تے مَیں ڈِپٹی کمِشنر ساہِب نُۄں اُسدے نشے دی دلدل وِچّۄں نِکلݨ دے نال نال اِکّ چںگّا اِنسان بݨن سبںدھّی وی دسِّیا۔ ڈِپٹی کمِشنر ساہِب نیں مُسکراہٹ بھری داد دِںدِّیاں کِہا٬ “اِس مُںڈّے ’تے اِکّ مہِینا باذ اکھّ رکھّݨی۔ جے بِلکُل ٹھِیک رِہا تاں مہِینے بائد ماں-پُتّ٬ دۄناں نُۄں میرے کۄل بھیج دیݨا۔”

مَیں سمیں سمیں کرمجِیت دا پتا کردا رِہا۔ اُسدی گْرہِستھ رُۄپی گڈّی ہُݨ لِیہ ’تے آ گئی سی۔ 10 جُلائی٬ 2025 نُۄں گُرُۄ پُۄرنِما دے دِن مَیں اںتّاں دا اُداس سی۔ اُس دِن اِکّ سکُۄل دے چار وِدِیارتھِییاں نیں آپݨے پْرِںسِّیپل دا سکُۄل کَیمپس وِچّ ہی کتل کر دِتّا سی۔ ادھِیاپکاں اتے وِدِیارتھِییاں دے تِڑک رہے رِشتے نیں مَینُۄں اںتّاں دا گمبھِّیر کر دِتّا سی۔ سۄچاں وِچّ گھِرِیا مَیں اِس نِگھار پْرتی چِںتّن کر رِہا سی۔ بُۄہے ’تے دستک ہۄئی۔ بُۄہا کھۄلہِیا۔ ساہمݨے کرمجِیت کھڑھا سی۔ اُسنے ہتھّ وِچّ مٹھِیائی دا ڈبّا پھڑِیا ہۄئِیا سی۔ مٹھِیائی والا ڈبّا اُسنے مَینُۄں آدر نال پھڑائِیا اتے پھِر میرے پَیراں وِچّ جھُک گِیا٬ “سر٬ اجّ گُرُۄ پُۄرنِما ہَے۔ تُسِیں میری ذِںدّگی دے گُرُۄ ہۄں۔ مَینُۄں بھٹکے ہۄئے نُۄں سہی دِشا وِکھائی ہَے۔ تھۄڈا بہُت بہُت دھنّواد۔” اِہ کہِںدِّیاں کرمجِیت دے شُکرانے وِچّ ہتھّ جُڑ گئے۔ گلّامباتاں کردِیاں کرمجِیت نیں دسِّیا کِہ اُہ اتے اُسدی پتنی مارُۄتی کمپّنی وِچّ کمّ کردے ہان۔ بچّے چںگّے سکُۄل وِچّ پڑھدے ہن۔ ماں نُۄں اسِیں لۄکاں دے گھراں وِچّ کمّ کرن تۄں رۄک دِتّا ہَے۔ کرمجِیت بۄلِیا٬ “سچِّیں سر٬ ذِںدّگی بہُت کھُۄبسُۄرت ہَے۔”

کرمجِیت کُجھ سماں میرے کۄل بَیٹھا رِہا اتے پھِر آگِیا لَیکے پرت گِیا۔

کرمجِیت نُۄں جاںدِیاں مَیں ڈاڈھے ہی مۄہ نال ویکھدا رِہا۔

* * * *