اِک تۄں وِستار ہۄئِیا٬ اِس وِچّ ہُݨ شکّ دی گُںجّائِش کِتھّے ہَے۔ دھرم تۄں لَے کے سائِںس تکّ اِس گلّ دی پُشٹی وی کر چُکّے ہن۔ ''اربد نربد دھُںدُّۄکارا'' تۄں ہُݨ تکّ ایک تۄں انیک ہۄݨ دا سِلسِلا لگاتار جاری ہَے۔ اِس سچائی نُۄں چںگّی تراں جاݨدے ہۄئے وی اسِیں سبھ تیری میری دی دُنِییا 'چ گھِرے ہۄئے ہاں۔ ہر رۄذ ساڈے نال کۄئی ناں کۄئی اِہۄ جِہا ورتارا واپردا رہِںدّا ہَے جِس نال اسِیں اِہ اہِساس کر وی لَیںدے ہاں کِہ اسِیں 'اِک' ہاں پر پھیر وی دُنِییاداری اِس کدر پلِیتی گئی کِہ اِک ڈھِڈّۄں جمّے وی الگّ-الگّ ہۄݨ دا راگ الاپ رہے ہاں۔ جِنّا مرذی ہدّاں بنّے کھِچّ لئیِئے۔ ''ایکس کے ہم بارِک'' والی ہۄںد نُۄں جھُٹھلا نہِیں سکدے۔ ہُݨ گلّ آئُںدی ہَے کِہ جدۄں اسِیں اِک دا ہِسّا ہاں تاں کُجھ ناں کُجھ سمانتاواں تاں ہۄݨِییاں لاذمی ہن۔
کُجھ وکت پہِلاں اِک اِہۄ-جِہی سمانتا نیں مَینُۄں آپݨے ولّ کھِچِّیا۔ جدۄں مَیں اِک گۄرے پِیٹر دے گھر 'چ لگّی ہۄئی اِک تسوِیر دیکھی٬ تسوِیر کاہدی سی میرا نِرا پُرا ہںڈھّائِیا بچپن سی..
دھُںدّلے رںگّ والی کںدھّ 'تے مُسکرائُںدی اۄس تسوِیر دے رںگّ کھِڑ کھِڑ پَے رہے سی جِویں بہار رُتّے سجّرے پھُلّ کلِییاں ٹہِک رہے ہۄݨ.... اۄس تسوِیر وِچّ گلی دے کُجھ بچّے گۄلھِییاں.... جِنہاں نُۄں اسِیں تُسِیں بںٹّے وی کہِںدّے آں٬ کھیڈ رہے سی.... تے کُجھ اُنہاں دُیالے جھُرمٹ بݨا کے درشک بݨے گۄلھِییاں 'تے ٹِکدِییاں نِشانے مِتھدِییاں اُںگلاں نُۄں نِیجھ نال دیکھ رہے سن۔ سٹھّ کُ ورہِیاں دے پِیٹر نُۄں جدۄں مَیں پُچھِّیا کِہ تُہاڈے کلچر 'چ وی 'گھُتّی پا' کھیڈݨ دا رِواج سی؟ سوال تاں میرا سہِج جِہا ہی سی٬ پر جِویں مَیں پِیٹر دی دُکھدی رگ تے ہتھّ دھر دِتّا ہۄوے۔ پِیٹر نیں تسوِیر ولّ دیکھِیا٬ تاں اُس دِییاں اکھّاں چھِݨ بھر وِچّ اتِیت دے چۄء 'چۄں پاݨی بھر لِیائیِیاں۔ بھرڑائی 'واج نال کہِںدّا-کِنّے ودھِییا دِن سن 'اُہ'! .. جدۄں مَیں پِچھلی کںدھّ ٹپّ کے ماں تۄں چۄری جُیاکاں نالھ گۄلِییاں کھیڈݨ چلا جاںدا سی۔ میری ماں مَینُۄں بھالدی رہِںدّی تے ساڈا کُتّا ٹِپسی مَینُۄں بھالݨ 'چ میری ماں دی مدد کرِیا کردا سی تے پھیر کئی وار مَیں وِچارے ٹِپسی دی چھِتّر پریڈ وی کر دِںدّا سی کِہ تُۄں ماں نُۄں دسِّیا بئی اسِیں کِتھے کھیڈ رہے ساں۔ پِیٹر دی اِہ گلّ مُکّدے-مُکّدے اُس دِییاں اکھّاں دا پاݨی وی سُکّ گِیا سی٬ اُمر دے تکاذے نال مُرجھا رہے چِہرے تے کیراں تاں رَۄݨک جِہی کھیڈݨ لگّی.. مَیں کِتے گُیاچ جِہا گِیا سی.. پر پِیٹر دے بۄلاں ''ہے مَین تُۄں رۄ رِہَیں؟'' نیں جدۄں اِک جھٹکے نال مَینُۄں اُس دی اِس گلّبات دے وہِݨ 'چۄں دھُۄہ کے باہر کڈھِّیا تاں مَیں جھُۄٹھ بۄل دِتّا-کِہا ''نہِیں تاں۔'' پر اکھّاں دا پاݨی باغی ہۄ کے گلّاں تکّ پہُںچّ چُکِّیا سی۔
پِیٹر میرے اتھّرُۄیاں تۄں شائِد ہَیران جِہا ہۄئِیا سی.. اُہ نیں وِچارگی جِہی نال پُچھِّیا- “میرے تۄں کۄئی غلتی ہۄ گئی؟.. ''تے میرا جُیاب اُڈِیکے بِنا آںہدا- ''لگّدَے مَیں تیری کۄئی یاد تاذا کرا دِتّی؟''
میرِییاں اکھّاں مُۄہرے اُہ دْرِش اِک پل 'چ گھُمّ گئے سن جدۄں مَیں گھردِیاں تۄں چۄری گۄلھِییاں والی پِیپی چُکّ کے 'سُرِںدّر سیٹھ' دی دُکان مُۄہرے کھیڈ رہے جُیاکاں نالھ سارا-سارا دِن کھیڈی جاݨا۔ ساڈے پسُۄ-ڈںگّر سامبھݨ والے پالی نیں ماں نُۄں دسّ دیݨا تے ماں نیں کنّ تۄں پھڑ کے گھرے لَے آئُݨا تے پھیر جِنِّییاں کُ میرے پَیݨِییاں٬ آپاں ویلا کُویلا دیکھ اُہ سارِییاں اگّے وِچارے پالی نُۄں ٹراںسفر کر دیݨِییاں۔ ماں تۄں کُٹّ کھاںدے نیں بسّ اِہی کہی جاݨا-''بئی جدۄں کبِیلداری میرے ہتھّ آ گئی ناں٬ سارا دِن گۄلھِییاں کھیڈِیا کرُۄں٬ ہٹائِئۄ پھیر....۔''
تے ہُݨ پِیٹر میرے وہِݨ 'چ وہِ تُرِیا سی۔ اُہدا گچّ پھیر بھر آئِیا.. آںہدا-''پھیر تُۄں جدۄں آپݨے پَیراں تے کھڑھا ہۄئِیا تاں خُۄب گۄلھِییاں کھیڈِیا؟'' اُہدے سوال 'چ وی تے اُہدِیاں اتھّرُۄیاں نال بھرِییاں نذراں وِچّ وی شرارت جھلک رہی سی۔
مَیں سمبھّلدِیاں کِہا٬ ''ناں اۄئے بھراوا.... ہُݨ تاں کدے سُپنے 'چ وی گۄلھِییاں کھیڈݨ نُۄں جِیء نہِیں کِیتا۔'' پِیٹر نیں مِٹھّا جِہا نہۄرا مارِیا٬ کہِںدّا- ''سۄ تُۄں اُنہاں دِناں نُۄں وِسار گِئَں تے لگّدَے چیتے وی نہِیں رکھّݨا چاہُںدّا؟''
میرے دھُر اںدّرۄں کُجھ نِکلِیا٬ کھَۄرے ہئُکا ہۄݨَے.. .. مَیں کِہا- ''بسّ اِںجھ ہی سمجھ لَے۔'' اُہ کہِںدّا- ''پر مَیں ساری اُمر اُہ دِن نہِیں بھُلّݨا چاہُںدّا۔ اجّ وی کدے-کدے سُپنے 'چ کھیڈ آئُناں۔ اِسے لئی اِہ تسوِیر لا رکھّی ہَے کِہ کِتے 'اُہ' دِن بھُلّ ناں جاواں۔''
پھیر پِیٹر نُۄں میرے نال تے مَینُۄں پِیٹر نال دِکھاوے لئی ساںجھ دی لۄڑ ہی ناں پئی٬ کُجھ وی ساںجھا نہِیں سی ساڈا٬ ناں جنم بھُۄمی-ناں کلچر.... پر اِک ساںجھ باکی اساںجھاں دے سِر چڑ بۄل رہی سی کِہ اسِیں دۄویں ہی اُہ بِیتے دِن مُڑ ہںڈھّائُݨا چاہُںدّے ساں......
پِیٹر نیں پہِل کردِیاں کِہا-''اجّ تۄں آپاں آڑی بݨ گئے تے ہُݨ جدۄں تُۄں مَینُۄں آپݨے جنم دِن تے سدّیںگا تاں مَیں تَینُۄں اِہۄ جِہی اِکّ تسوِیر گِفٹ کراںگا۔ مَینُۄں اِہ فۄٹۄ میری ماں نیں میرے اِک جنم دِن تے دِتّی سی تے نالے آپݨے اںتّلے دِناں 'چ اُہ مَینُۄں کِہا کردی سی کِہ جے سرکار گۄلھِییاں کھیڈݨ دے مُکابلے کرائُںدی ہُںدّی تاں میرے پُتّ نیں آسٹْریلِییا دا چَیمپِیئن ہۄݨا سی۔''
پِیٹر بہُت کُجھ دسّ رِہا سی٬ تے مَیں وی اۄتھے ٹھہِر جاݨا چاہُںدّا سی٬ پر اِہ چںدّرا وکت! کِتھے کُجھ ٹھہِرن دِںدّا.. مَینُۄں کمّ نِبیڑن دا چیتا آئِیا٬ تے مَیں پِیٹر دی اِجاذت نال اُس تسوِیر نُۄں آپݨے کَیمرے وِچّ کَید کر لِیا.... پھیر آپݨا کمّ مُکاء کے گھر واپس آئُݨ لگِّیا تاں پِیٹر کہِںدّا- “اُںج تاں ہُݨ میرا ڈھِڈّ گۄڈِیاں 'چ نہِیں آئُںدا پر جے تُۄں کہیں تاں اَیس وِیک اَیںڈ تے 'گھُتّی پا' کھیڈِیئے؟'' اُہدے بۄلاں 'چ پھیر شرارت سی تے میرا من تاں بسّ بھرِیا پِیا سی۔
مَیں آپݨے پِچھلے ستّ سالاں دے آسٹْریلِییا پرواس وِچ پہِلی وار بھرِییاں اکھّاں نال جَۄب کِیتی تے اِک وکھّرا جِہا اہِساس من اںدّر لَے کے پِیٹر نُۄں بِناں ہاں ناںہ کہے “اِک دی اُپج'' ہۄݨ بارے سۄچدا گھر پرت آئِیا٬ جِتھّے میرِییاں کبِیلدارِییاں مَینُۄں اُڈِیک رہِییاں سن...