پِچھلے دِنِیں مانیۄگ سُپرِیم کۄرٹ ولّۄں ماہواری دَۄران ساپھ-سپھائی (Menstrual Hygeine) نُۄں بھارتی سںوِّدھان دے آٹِیکل 21 ادھِین جِیون دے ادھِکار دا اِکّ اںگّ منّدے ہۄئے٬ اِس بابت اِتِہاسک٬ سںوّیدنشِیل اتے دُۄردرشی پھَیسلا سُݨائِیا ہَے۔ اِہ پھَیسلا سِرف کانُۄنی دائِرے تکّ سِیمِت ناں ہۄ کے سماجِک اتے لِںگّی سمانتا٬ اَۄرتاں دے ماݨ-ستِکار اتے منُکھّی سۄچ نُۄں نوِیں دِشا پْردان کریگا۔ سرکاری اتے گَیر-سرکاری وِدِّئک سںسّتھاواں وِچّ پڑھ رہِییاں بالڑِییاں لئی اِہ پھَیسلا اُمِید دی نوِیں کِرن ہَے۔

آرٹِیکل 21 - سںوِّدھان دی آتما:

آپݨے مہتّوپُۄرن پھَیسلے وِچّ مانیۄگ سُپرِیم کۄرٹ نیں کِہا ہَے کِہ آرٹِیکل 21 سِرف “جِیئۄُݨ” دی گلّ نہِیں کردا٬ سگۄں اِذّت نال جِیئۄُݨ دی گلّ کردا ہَے۔ مانیۄگ کۄرٹ نیں سمیں-سمیں ’تے آپݨے پھَیسلِیاں راہِیں آرٹِیکل 21 دے دائِرے وِچّ سِہت ادھِکار٬ ساپھ-سُتھرا واتاورن٬ ساف پِیݨ والا پاݨی٬ سِکھِّیا٬ گُپتتا٬ رُذگار٬ منُکھّی کارج دے ہالات اتے اَۄرتاں دی سُرکھِّیا ورگے ادھِکار شامل کِیتے ہن۔ ہُݨ ماہواری ساپھ-سپھائی نُۄں اِسدے ہِسّے وجّۄں شامل کرنا سِدھّ کردا ہَے کِہ بھارتی سںوِّدھان پُۄری ترہاں گتِیشِیل ہَے۔ مانیۄگ کۄرٹ ولّۄں اِس سںوّیدنشِیل وِشے نُۄں اِس وِچّ شامل کرنا سپشٹتا پْردان کردا ہَے کِہ بالڑِییاں دی سِہت سُرکھِّیا کۄئی دئِیا-بھاو نہِیں٬ سگۄں اُنہاں دا مُڈھّلا ادھِکار ہَے۔ مانیۄگ سُپرِیم کۄرٹ نیں سپشٹ شبداں وِچّ کِہا ہَے کِہ کُڑِییاں اتے اَۄرتاں نُۄں ماہواری دَۄران سُرکھِّئت٬ ساپھ اتے لۄڑِیںدِییاں سہُۄلتاں مِلݨِییاں جرُۄری ہن۔ آرٹِیکل 21 - جِیون اتے نِجّی سُتںتّرتا دا ادھِکار دِںدّا ہَے۔ مانیۄگ کۄرٹ ولّۄں اِس نُۄں سمیں-سمیں پرِبھاشِت کِیتا گِیا ہَے۔ اجّ اِہ آرٹِیکل جِیئۄُݨ تکّ سِیمت ناں رہِ کے اِذّت٬ سِہت٬ سُرکھِّیا اتے سنمان نال جُڑ گِیا ہَے۔ آرٹِیکل 21 اجۄکی لۄکتںتّری شاسن وِوستھا وِچّ منُکھّی سنمان دی رکھِّیا لئی اِکّ مذبُۄت ڈھالھ ہَے۔

ماہواری: اجے وی سماجِک چُݨَۄتی:

نَیشنل پھَیمِلی ہَیلتھ سروے-5 ولّۄں جاری اںکّڑِیاں مُتابک بھاویں اِس گلّ اُتّے سںتُّشٹی پْرگٹائی جا سکدی ہَے کِہ ماہواری ساپھ-سپھائی وِچّ کافی وادھا ہۄئِیا ہَے۔ 15-24 سال دی اُمر دِییاں 77.3% بھارتی اَۄرتاں سپھائی وِدھِییاں - سَینیٹری نَیپکِن٬ ماہواری کپّ آدِ دی ورتۄں کر رہِییاں ہن٬ جدکِہ سروے-4 وِچّ اِہ 57.6% سی۔ اِہ در شہِری کھیتر وِچّ جاگرُۄکتا کرکے جِیادا ہَے پرںتُّۄ پِںڈّاں وِچّ لگبھگ 50 پْرتِیشت تۄں ودھّ کُڑِییاں سُرکھِّئت ماہواری اُتپاداں تکّ پُۄری پہُںچّ نہِیں رکھّدِییاں۔ یُۄنِیسَیپھ دی رِپۄرٹ مُتابک ماہواری کارن ہر سال ہذاراں کُڑِییاں سکُۄل چھڈّݨ لئی مجبُۄر ہۄ جاںدِییاں ہن۔ اجّ وی بھارت وِچّ ماہواری نُۄں لَے کے اگِیانتا٬ شرم اتے بھرم مَۄجُۄد ہن۔ سبھ تۄں ذِیادا چِںتّاجنک گلّ اِہ ہَے کِہ ماہواری دے دِناں وِچّ لڑکِییاں لئی ٹائِلٹاں دی کمی٬ ساف پاݨی دی اݨئُپلبدھتا اتے سَینِیٹری پَیڈاں دی گھاٹ کارن بہُت سارِییاں کُڑِییاں سکُۄل جاݨ تۄں کترائُںدِییاں ہن۔ اِہ ستھِتی اُنہاں نُۄں سِکھِّیا دے ادھِکار اُتّے رۄک لگائُںدی ہَے٬ جِسدا نِدان مانیۄگ سُپرِیم کۄرٹ ولّۄں آپݨے اِس پھَیسلے وِچّ کِیتا گِیا۔

لکھّاں بالڑِییاں لئی اُمِید:

مانیۄگ سُپرِیم کۄرٹ دے اِس پھَیسلے نال دیش بھر دِییاں لکھّاں سکُۄلی بالڑِییاں نُۄں سِدھّا لابھ مِلݨا تَیء ہَے۔ جِہڑِییاں بالڑِییاں ماہواری دَۄران سہُۄلتاں دی گھاٹ کرکے سکُۄل نہِیں جاںدِییاں سن٬ اُنہاں نُۄں اِسدا لابھ مِلیگا۔ سروے مُتابک ماہواری کرکے اِکّ بالڑی سال وِچّ اَۄستن 20–25 دِن سکُۄل تۄں گَیرہاذر رہِںدّی ہَے٬ جِس نال اُسدی پڑھائی پُۄرن تَۄر ’تے پْربھاوِت ہُںدّی ہَے۔ مانیۄگ کۄرٹ نیں کیںدر اتے راج سرکاراں نُۄں نِردیش دِتّے ہن کِہ وِدِّئک سںسّتھاواں وِچّ وکھّرے اتے ساف ٹائِلٹ٬ ساف پاݨی٬ مُفت بائِئۄڈِیگْریڈیبل سَینِیٹری پَیڈ اتے سُرکھِّئت نِپٹارا وِوستھا یکِینی بݨائُݨ۔

سِہت نال٬ واتاورن ولّ وی دھِیان:

مانیۄگ کۄرٹ ولّۄں بائِئۄڈِیگْریڈیبل سَینِیٹری پَیڈ اتے سُرکھِّئت نِپٹارے ’تے ذۄر دیݨا دُۄر-اںدّیشی کدم ہَے۔ دیش جِتھّے پہِلاں ہی واتاورن نُۄں لَے کے چُݨَۄتِییاں دا ساہمݨا کر رِہا ہَے ,اُتھّے گلت نِپٹارے نال سمسِّیا ہۄر ودھ سکدی سی پرںتُّۄ مانیۄگ کۄرٹ دا اِس ولّ دھِیان واتاورن پْرتی سںوّیدنشِیلتا نُۄں درسائُںدا ہَے کِئُںکِہ سِہت اتے واتاورن دۄہاں بارے سںجِّیدگی نال وِچار کرنا سمیں دی مںگّ ہَے۔

سِکھِّیا – سِہت٬ دۄواں دی رکھِّیا:

ماہواری ساپھ-سپھائی نُۄں مَۄلِک ادھِکار منّݨا٬ سِکھِّیا دے ادھِکار دی وی رکھِّیا ہَے۔ جیکر کُڑِییاں بِناں شرم جاں ڈر تۄں سکُۄل آئُںگِییاں تاں اِس نال نِشچِت تَۄر ’تے ڈراپیائۄُٹ در گھٹیگی۔ اِہ پھَیسلا لِںگّی اسمانتا نُۄں وی ڈُۄںگھی سٹّ ماریگی۔ سںسّار سِہت سںگّٹھن انُسار ماہواری دَۄران ساپھ-سپھائی دا دھِیان رکھّݨ نال نال بالڑِییاں وِچّ پھَیلݨ والے رۄگاں اُتّے کاپھی ہدّ تکّ کابُۄ پائِیا جا سکدا ہَے۔

آدھُنِک سماج لئی سںدّیش:

مانیۄگ سُپرِیم کۄرٹ دا اِہ اِتِہاسِک پھَیسلا سِرف سرکاراں لئی نہِیں٬ سگۄں سماج لئی وی اِکّ سپشٹ سںدّیش ہَے کِہ ماہواری کۄئی سمسِّیا جاں مُسِیبت وجّۄں نہِیں٬ سگۄں اِکّ کُدرتی پْرکِرِیا ہَے۔ سکُۄلاں وِچّ ماہواری پْرتی کھاس سِکھِّیا٬ سمیں-سمیں اُتّے اِس بابت سَیمِینار اتے جاگرُۄکتا کَیمپ٬ ادھِیاپکاں دی سںوّیدنشِیلتا اتے ماپِیاں دی بھُۄمِکا اِس پھَیسلے نُۄں ذمِینی پدھّر ’تے سپھل بݨائُݨ لئی بہُت ذرُۄری ہَے۔

مانیۄگ سُپرِیم کۄرٹ دا اِہ پھَیسلا بھارتی لۄکتںتّر دی منُکھّی سۄچ نُۄں مذبُۄت کردا ہَے۔ ماہواری ساپھ-سپھائی نُۄں آرٹِیکل 21 دے تہِت مَۄلِک ادھِکار منّݨا بالڑِییاں دے سنمانیۄگ جِیون٬ ودھِییا سِہت اتے نِرںتّر سِکھِّیا ولّ اِکّ مذبُۄت کدم ہَے۔ ہُݨ ذِمّیواری سرکار٬ پْرشاسن اتے سماج دی ہَے کِہ اِس پھَیسلے نُۄں کاگذاں تۄں باہر کڈھّ کے ذمِینی پدھّر اُتّے لاگُۄ کِیتا جاوے۔

* * * * *