مَینُۄں میری ماں دی اِہ گلّ اکسر ہی یاد آئُںدی رہِںدّی ہَے کِہ اَۄلاد ہی بںدّے نُۄں راج کرا دِںدّی ہَے تے اَۄلاد ہی بںدّے نُۄں رۄلھ دِںدّی ہَے۔ ساڈے بھائیِچارے وِچّ دُۄر نیڑے تۄں لگّدے چاچا جی دا چںگّا بھلا وپار چلّ رِہا سی۔ اچانک چاچا جی دی ہارٹ اٹَیک نال مَۄت ہۄ گئی۔ چاچا جی دا اِکّۄ پُتّر سی٬ جِہڑا ماڑی سںگّت کارن کاپھی بِگڑِیا ہۄئِیا سی۔ اِکلّا پُتّر ہۄݨ کرکے چاچے چاچی نیں اِہ سۄچکے کِہ سمیں نال اُہ آپے ہی سُدھر جاویگا٬ اُس نُۄں کاپھی لاڈ پِیار وِچّ رکھِّیا ہۄئِیا سی۔ اُہ پڑھائی وِچّ کاپھی ہُشِیار سی پر چاچا جی نیں دُکان دا کمّ چںگّا ہۄݨ اتے اِکلّا پُتّر ہۄݨ کرکے اُس نُۄں آپݨی دُکان ’تے ہی بِٹھا لِیا۔ اُس اُتّے ذِمّیواری پائُݨ لئی چاچا چاچی نیں اُسدا وِیاہ وی چھیتی ہی کر دِتّا۔ وِیاہ تۄں بائد وی اُسدِییاں آدتاں وِچّ کۄئی سُدھار ناں آئِیا۔
چاچا جی دی مَۄت ہۄݨ تۄں بائد دُکان اُنہاں دا پُتّر چلائُݨ لگّ پِیا۔ چاچا جی دی مَۄت تۄں بائد سارے رِشتیداراں تے چاچی جی نیں اُس مُںڈّے نُۄں بِٹھاکے سمجھائِیا کِہ ہُݨ سارے پرِوار دی ذِمّیواری اُس اُپّر ہی ہَے٬ اِس لئی ہُݨ اُہ آپݨِییاں ماڑِییاں آدتاں چھڈّکے دُکان چںگّی ترہاں چلاوے۔ پر کہِںدّے نیں پھارڑِییاں دے بِگڑے ہۄئے کِتھّے سُدھردے نیں! اُسدے آپݨے وی اِکّ پُتّر ہۄ گِیا۔ پر شراب دی ماڑی آدت نیں اُس دا پِچھّا نہِیں چھڈِّیا۔ اُسدی پتنی٬ چاچی جی تے ہۄر سارے رِشتیداراں نیں اُس نُۄں بہُت سمجھائِیا پر اُس وِچّ کۄئی سُدھار ناں آئِیا۔ چلدی دُکان پھیل ہۄ گئی۔ کمّ ٹھپّ ہۄ کے رہِ گِیا۔
ذِیادا شراب پِیݨ کارن اُہ وی اِس دُنِییا تۄں چلّدا بݨِیا۔ اُسدے اتے آپݨے پرِوار دی ذِمّیواری چاچی جی اُتّے آ گئی۔ چاچی جی نُۄں چھۄٹے مۄٹے کمّ کرکے اتے دُکان کِرائے اُتّے چڑھاکے پرِوار دا گُذارا تۄرنا پِیا۔ چاچی جی نیں آپݨے پۄتے دی سکُۄل دی بارہوِیں جمات تک دی پڑھائی کِسے ناں کِسے ڈھںگّ نال پُۄری کروا دِتّی۔ پۄتا پڑھائی وِچّ کاپھی ہُشِیار سی۔ چاچی جی چاہُںدّے سن کِہ پۄتا کِسے ناں کِسے ترہاں پڑھ جاوے پر ڈِگری دی پڑھائی کرائُݨ لئی پَیسا کِتھّۄں آوے؟ اِہ سوال سبھ تۄں وڈّا سی۔ چاچی جی نیں آپݨے سارے رِشتیداراں نُۄں مدد لئی بینتی کر لئی پر کِسے نیں اُس نُۄں لڑ پلّا ناں پھڑائِیا۔ بَیںک والِیاں نیں وی پڑھائی لئی کرذا دیݨ تۄں ناںہ کر دِتّی۔ اکھِیر چاچی جی نیں آپݨی دُکان ویچݨ دا پھَیسلا کر لِیا۔ چاچی جی نیں آپݨے بھائیِچارے وِچّ آپݨے مُہلّے دے اِکّ وِئکتی نُۄں کِہا کِہ اُسنے آپݨے پۄتے نُۄں ڈِگری کرائُݨی ہَے۔ اُس نُۄں پَیسے دی لۄڑ ہَے۔ اُہ جاں تاں اُسدی دُکان کھرِید لوے جاں پھِر گہِݨے رکھّکے اُس نُۄں بِیاج اُتّے رُپئے دے دیوے۔ اُسدا پۄتا اُسدے پَیسے بِیاج سمیت مۄڑ دیویگا۔
اُس وِئکتی نیں اگّۄں کِہا٬ “ماسی جی٬ تُسِیں ساڈے آپݨے ہۄ۔ مَیں ناں تاں تُہاڈی دُکان کھرِیدݨی ہَے تے ناں ہی گہِݨے رکھّݨی ہَے۔ ذِںدّگی وِچّ چںگّے ماڑے دِن آئُںدے جاںدے رہِںدّے ہن٬ اِس دُکان نُۄں سمبھّال کے رکھّۄ۔ کلّہ نُۄں تُہاڈا اِہ پۄتا تُہانُۄں رۄٹی ناں دوے تاں پھِر کی کرۄںگے؟”
چاچی جی نیں اُس نُۄں سوال کِیتا٬ “کاکا٬ مَیں پۄتا کِویں پڑھاواں پھِر٬ مَیں تاں سارِیاں اگّے پلّا اڈّ کے ویکھ لِیا ہَے۔”
اُہ وِئکتی بۄلِیا٬ “ماسی جی٬ تُسِیں آپݨے پۄتے نُۄں ڈِگری وِچّ داکھلا کروائۄ۔ جِنّا کھرچا تُسِیں کر سکدے ہۄ٬ کر دِئۄ٬ باکی تُسِیں میرے اُتّے چھڈّ دِئۄ۔ دۄ لکھّ مَیتھۄں لَے لئۄ٬ وادھا گھاٹا دسّ دِئۄ۔”
چاچی جی نیں اگّۄں کِہا٬ “کاکا٬ تُۄں ساڈے واستے ربّ بݨکے بہُڑِیا ہَیں۔”
کھَیر٬ چاچی جی دے پۄتے نیں آپݨے پرِوار دی گرِیبی نُۄں نہِیں بھُلائِیا۔ پۄتے دی ڈِگری والا کالج کاپھی ودھِییا سی۔ اُسدی کالج وِچّ پڑھدِیاں ہی چںگّے پَیکیج والی نَۄکری لگّ گئی۔ سال بائد کمپّنی نیں اُس نُۄں امرِیکا بھیج دِتّا۔ پۄتے نیں آپݨی ڈِگری لئی اُدھار لئے ہۄئے پَیسے امرِیکا تۄں بھیجدے ہۄئے آپݨی ماں نُۄں کِہا کِہ اںکّل دے پَیسے مۄڑکے اُنہاں دا دھنّواد کرکے آئۄ۔
چاچی جی نیں اُس وِئکتی دے دۄ لکھّ رُپئے مۄڑدے ہۄئے کِہا٬ “کاکا٬ تیری مِہربانی نال میرا پۄتا پڑھائی کرکے اجّ امرِیکا چلا گِیا ہَے۔ مَیں تیرے پرِوار دا اِہ اِہسان کدے نہِیں بھُلاواںگی۔”
اُس وِئکتی نیں اگّۄں جواب دِتّا٬ “ماسی٬ مَیں تُہاڈے اُتّے کۄئی اِہسان نہِیں کِیتا۔ اِہ ماسڑ دے ہاں دے نائرے دا مۄڑ ہَے۔ جدۄں ساڈے دادا جی نُۄں کَیںسر ہۄئِیا سی تاں تُہاڈے گھر والے نیں پاپا دے ہتھّ اُتّے اِکّ لکھّ رُپئے رکھّدے ہۄئے کِہا سی٬ “لالا جی٬ آپݨے پِتا جی دا چںگّی ترہاں اِلاج کروائۄ٬ گھبراݨا نہِیں٬ ہۄر پَیسے دی لۄڑ ہۄوے تاں دسّ دیݨا۔ مَینُۄں اُنہاں دا اُہ ہاں دا نائرا اجّ تک نہِیں بھُلّا۔”
چاچی جی نیں اگّۄں کِہا٬ “کاکا٬ اِہ وی کۄئی وِرلا اِنسان ہی یاد رکھّدا ہَے۔ اجّ ساڈا پۄتا چںگّے گھر وِہائِیا گِیا ہَے تے امرِیکا وِچّ وس رِہا ہَے۔
* * * * *