پںجّاب سرکار ولّۄں یُدھّ نشِیاں وِرُدھّ مُہِمّ دی شُرُۄیات 1 مارچ 2025 تۄں شُرُۄ کِیتی گئی سی۔ اِس مُہِمّ تہِت نشِیاں دی رۄکتھام٬ کانُۄن دی املداری اتے نشا چھُڈوائُݨ دے اُپرالے٬ نشا مُکت ہۄئے نَۄجواناں دے مُڑ وسیبے دی یۄجنا اُلِیکی گئی سی۔ سرکاری تَۄر ’تے پْرگٹاوا کِیتا گِیا ہَے کِہ مارچ 2025 تۄں دسمبّر 2025 تک نَۄں مہِینِیاں وِچّ اَینّ.ڈی.پی.اَیسّ. کانُۄن تہِت 51 ہذار دے کرِیب کیس درج ہۄئے۔ 4600 کِلۄگْرام ہَیرۄئِن پھڑی گئی۔ سمُچّے بھارت وِچّ پھڑی گئی ہَیرۄئِن وِچّۄں 65% برامدگی پںجّاب دی ہَے۔ 263 کرۄڑ دِییاں جائِداداں ذبت کِیتِییاں گئیِیاں۔ 6600 درج ماملِیاں وِچّۄں 88% ماملِیاں وِچّ ماݨیۄگ وکھّ-وکھّ ادالتاں ولّۄں نشا تسکراں نُۄں سذاواں وی دِتِّییاں گئیِیاں۔ 20 ہذار نشیڑِییاں دا نشا چھڈوائُݨ دا وی دائوا کِیتا گِیا ہَے۔ راج سرکار ولّۄں اںدّاذن 5141 کرۄڑ دی لاگت نال سرہدّی ذِلہِیاں وِچّ 9 اَیںٹی ڈرۄن پْرݨالِییاں دی تائِناتی کرکے سرہدّ پارۄں نشِیاں دی سمگلِںگّ رۄکݨ لئی وی اُپرالا کِیتا گِیا ہَے۔

ہُݨ 10 جنوری 2026 تۄں یُدھّ نشِیاں وِرُدھّ دا دُۄجا پڑاء شُرُۄ کِیتا گِیا ہَے۔ اِس پڑاء ادھِین 10 جنوری تۄں 30 جنوری تک نشِیاں کھِلاپھ جاگرُۄک کرنا٬ لۄکاں نُۄں نشِیاں وِرُدھّ لامبںدّ ہۄݨ اتے نشِیاں دے تسکراں نُۄں مُکھّ دھارا وِچّ لِیائُݨ لئی پِںڈّاں اتے شہِراں وِچّ پَیدل یاترا کرن دے پْرۄگرام اُلِیکے گئے۔ ہر پِںڈّ وِچّ نشے دے تسکراں اُتّے باذ اکھّ رکھّݨ لئی پہِریدار رکھّݨ دی یۄجنا٬ ہر پِںڈّ وِچّ 18-20 ولںٹِّیئراں دی نِیُکتی کرنی٬ نشِیاں وِرُدھّ مُہِمّ نُۄں تیذ کرن دے نال نال نشئیِیاں دے اِلاج لئی سِر تۄڑ یتن کرن دی یۄجنا اُلِیکی گئی ہَے۔ پںجّاب دے 200 سرکاری اتے سہائِتا پْراپت کالجاں دے پھَیکلٹی مَیمبراں نُۄں 20 جنوری تۄں 30 جنوری تک ورکشاپ آیۄجِت کرکے سِکھلائی دِتّی گئی ہَے٬ جِہڑے نَۄجواناں نُۄں کالج اتے کالج تۄں باہر نشِیاں دے مارُۄ پْربھاواں سبںدھّی جاگرُۄک کرنگے۔

پَیدل یاترا کرکے نشِیاں وِرُدھّ لۄک لہِر پَیدا کرن دی یۄجنا نُۄں املی جاما دیݨ سمیں کُجھ پِںڈّاں وِچّ اجِہے پْرۄگرام اُلِیکے گئے پر اِنہاں پَیدل یاتراواں وِچّ لۄک آپ مُہارے شامل نہِیں ہۄئے۔ کُجھ پُلِس کرمچاری اتے کُجھ لۄکاں دی شمُۄلِیئت نیں آم پبلِک اُتّے کۄئی بہُتا پْربھاو نہِیں چھڈِّیا۔ کُجھ تھاںواں ’تے یاترا وِچّ شامل پُلِس ادھِکارِییاں اتے سِیاسی وِئکتِییاں اگّے لۄکاں ولّۄں رۄس دا پْرگٹاوا کردِیاں شرییام کِہا گِیا کِہ پِںڈّ وِچّ نشا رِئُڑِییاں دی ترہاں وِک رِہا ہَے٬ اجِہے ’رَۄلے رپّے‘ دی تھاں نشا ویچݨ والِیاں نُۄں نتھّ پائۄ۔ اِکّ ہۄر پِںڈّ وِچّ اِکٹھِّییاں ہۄئیِیاں پِیڑِت اَۄرتاں نیں پَیدل یاترا دی اگوائی کر رہے پِںڈّ دے وِئکتی نُۄں وںگّار کے کِہا کِہ تُۄں تاں آپ نشا ویچدا ہَیں٬ تُۄں ہۄراں نُۄں کی رۄکیگا؟ اُس تھاں ’تے اَۄرتاں اتے اُس وِئکتی وِچکار تلخ کلامی وی ہۄئی۔

اِتھّے اِہ وی چِںتّا کرن والی گلّ ہَے کِہ نشے دی تۄٹ نال مرن والا کۄئی کیس ساہمݨے نہِیں آ رِہا پر اۄورڈۄذ نال مرن والِیاں دی گِݨتی نُۄں ٹھلّہ نہِیں پَے رہی۔ جِس تۄں سپشٹ ہُںدّا ہَے کِہ نشے دی سپلائی لائیِن ’تے پُۄری ترہاں سٹّ نہِیں وجّی۔ اِس ویلے پںجّاب چِںتّاجنک سںکّٹ نال جُۄجھ رِہا ہَے۔ ہتھِیاراں دی دہِشت کارن ڈر نال اںدّر وڑے لۄک٬ کںدھّاں نال ٹکّراں ماردے نشئی٬ تسکراں دے اڈِّیاں اُتّے نشئیِیاں دی بھِیڑ نیں جِتھّے پرِوارک جِیون کھیرُۄں کھیرُۄں کِیتا ہَے٬ اُتھّے ہی نشِیاں کارن نِپُںسّک ہۄ رہے نشئیِیاں دِییاں پتنِییاں آپݨے آپ نُۄں ناں سُہاگݨاں سمجھدِییاں ہن اتے ناں رںڈِّییاں۔ اُنہاں دِییاں کُکھّاں سُنِّییاں٬ ماپِیاں دے چِہرِیاں ’تے نشئی پُتّاں دِییاں کرتُۄتاں کارن چھائی گھۄر اُداسی٬ بھرا دے رکھّڑی بنّہݨ تۄں ترس رہِییاں بھَیݨاں٬ بھاںء بھاںء کردا کھالی گھر٬ ٹھںڈھّے چُلّہے اتے سُنِّییاں ستھّاں٬ سماجِک٬ مانسِک اتے بَۄدھِک نِگھار نیں سماج نُۄں رۄگی کر دِتّا ہَے اتے رۄگی سماج کدے وی بُلںدِّییاں نہِیں چھُۄںہدا۔

سِںدھّوا بیٹ دے نیڑے پِںڈّ شیریوالا دے نَۄجوان دی لاش 5 جنوری نُۄں جھاڑِییاں وِچّۄں مِلی سی۔ نشے دی اۄورڈۄذ دا شِکار ہۄئِیا اِہ نَۄجوان چۄرِییاں٬ ٹھگِّییاں اتے اجِہے ہۄر انَیتِک کمّ کرکے نشے دا جھسّ پُۄرا کردا سی۔ دُکھاںتک پہِلُۄ اِہ ہَے کِہ مْرِتک نَۄجوان دی بذُرگ ماں اِس تۄں پہِلاں نشِیاں کارن آپݨا پتی اتے پںجّ پُتّر گُیا چُکّی ہَے۔ پۄٹا پۄٹا دُکھی سِںدّر کَۄر ناں دی اُس اَۄرت نیں پْرگٹاوا کِیتا کِہ پِںڈّ وِچّ نشا شرییام وِک رِہا ہَے اتے اُسدے گھر وِچّ وِچھے ستّ ستھّراں دی ترہاں کئی ہۄر گھراں وِچّ وی چِٹّے نیں کالا دِن چڑھائِیا ہَے۔

اِسے ترہاں ہی پھرِیدکۄٹ ذِلہے دے اِکّ پِںڈّ وِچّ پِیڑِت لۄکاں نیں سۄشل مِیڈِییا ’تے پْرگٹاوا کِیتا کِہ پِںڈّ وِچّ تسکر اںدّاذن 5 لکھّ دا چِٹّا رۄذ ویچدے ہن۔ اُنہاں نیں بھرے من نال دسّدِیاں کِہا کِہ پھاسٹ پھُۄڈ دیݨ والا جۄمَیٹۄ بۄیائے آرڈر ’تے سمان دیݨ لئی کُجھ دیر لا سکدا ہَے٬ پر نشے دے سَۄداگر تاں کںڈّا وی نال ہی چُکّی پھِردے ہن اتے نشے دی تُردی پھِردی دُکان ’تے ہۄم ڈِلِیوری تُرںتّ ہۄ جاںدی ہَے۔ اُس پِںڈّ وِچّ لۄکاں دے رۄکݨ تے تسکراں نیں اُنہاں اُتّے گھاتک ہملے وی کِیتے ہن اتے کُجھ سماں پہِلاں بھُۄترے ہۄئے تسکراں نیں اُنہاں وِرُدھّ اواذ بُلںدّ کرن والے سماج سیوک نُۄں مَۄت دے گھاٹ وی اُتار دِتّا سی۔ اِکّ پاسے دیش دی راکھی کردِیاں ساڈے نَۄجوان سرہدّاں ’تے شہِید ہۄ رہے ہن٬ دُۄجے پاسے نشے دی رۄکتھام کرن والِیاں نُۄں شہِید کِیتا جا رِہا ہَے٬ تِیجا دُکھاںتک پکھّ اِہ ہَے کِہ نشِیاں دی کرۄپی کارن جوانی دا وڈّا ہِسّا بیراں واںگ جھڑ رِہا ہَے اتے سِوِیاں دی بھِیڑ وِچّ لگاتار وادھا ہۄ رِہا ہَے۔

کُجھ اکھَۄتی سماج سیوکاں٬ نمبّرداراں اتے اِکّ دۄںہ سرپںچّاں دی تسکراں نال مِلِیبھُگت دے کیس وی ساہمݨے آئے ہن۔ پھڑے گئے تسکراں دی ذمانت کروائُݨ لئی جائلی دستاویذ تِیار کرن دے دۄش وِچّ اجِہِییاں کالِییاں بھیڈاں نُۄں پُلِس نیں گْرِپھتار وی کِیتا ہَے۔

چَۄکسی اتے سختی کرن دے باوجُۄد کئی جیلہاں وِچّ ہوالاتِییاں اتے کَیدِییاں کۄلۄں نشے نال سمبّںدھِّت پابںدِّیشُدا وستُۄیاں اتے مۄبائِلاں دے مِلݨ نال سپشٹ ہۄئِیا ہَے کِہ جیلہاں وِچّ وی نشا سپلائی ہۄ رِہا ہَے اتے اِس سبںدھّ وِچّ کئی جیلہ ادھِکارِییاں اتے کرمچارِییاں اُتّے کرڑی کاروائی وی ہۄئی ہَے۔ اِس ترہاں ہی ماچھِیواڑا اِلاکے وِچّ سکُۄل دے وِدِیارتھِییاں نُۄں نشا وںڈّݨ دی وِیڈِیئۄ اُس اِلاکے دے ادھِیاپک نیں سۄشل مِیڈِییا ’تے پا کے آواذ بُلںدّ کِیتی کِہ بچِّیاں دی ذِںدّگی نال کھِلواڑ کرن والِیاں نُۄں بخشِیا نہِیں جاویگا۔

15 جنوری نُۄں بھارت دے راشٹرپتی سْرِیمتی درۄپدی مُرمُۄ نیں گُرُۄ نانک دیو یُۄنِیورسِٹی امّْرِتسر وِکھے ڈِگری وںڈّ سمارۄہ سمیں وِدِیارتھݨاں نُۄں سمبّۄدھن کردِیاں کِہا کِہ نشا کھۄری پںجّاب وِچّ اِکّ گمبھِّیر سمسِّیا ہَے۔ اِس نُۄں ہلّ کرن لئی اُنہاں نیں وِدِیارتھݨاں نُۄں اگّے آئُݨ لئی کِہا۔ اُنہاں نیں اِہ وی کِہا کِہ تںدّرُست سماج سِرجݨ لئی اَۄرتاں دا اگّے آئُݨا ذرُۄری ہَے۔

اِتھّے اِہ وی ورنݨیۄگ ہَے کِہ پںجّاب دے کُجھ شہِراں اتے پِںڈّاں وِچّ اکّے ہۄئے لۄکاں نیں کںدھّاں تے اِہ لِکھکے “اِتھّے چِٹّا آم مِلدا ہَے” آپݨی بھڑاس کڈھّی ہَے۔ نشِیاں کارن کھُںگّلھ ہۄئے اِکّ پِںڈّ دے لۄکاں نیں “ساڈا پِںڈّ وِکائۄُ ہَے” لِکھکے آپݨے دُکھّ دا پْرگٹاوا کِیتا سی۔ کئی پِںڈّاں دے لۄکاں نیں تھاݨے اگّے رۄس دھرنے دے کے پْرگٹاوا کِیتا کِہ ساڈے ولّۄں نشا ویچݨ والِیاں سبںدھّی سُۄچنا اُس مۄبائِل نمبّر ’تے دِتّی جاںدی ہَے٬ جِس سبںدھّی سرکار ولّۄں کِہا گِیا ہَے کِہ سُۄچنا دیݨ والے دا ناں گُپت رکھِّیا جاویگا٬ پر ساڈے نال اُلٹ ہۄ رِہا ہَے۔ تسکراں سبںدھّی سُۄچنا دیݨ ’تے پُلِس اُنہاں نُۄں تاں پھڑدی نہِیں٬ پر ساڈی شِکائِت سبںدھّی پُۄرا ویروا تسکراں نُۄں دے دِںدّی ہَے۔ اِںج اسِیں تسکراں دِییاں دھمکِییاں دے شِکار ہۄ رہے ہاں۔

بِناں شکّ نشاکھۄری چِںتّا دے وِشے دے نال نال چُݨَۄتِییاں بھرپُۄر وی ہَے۔ پںجّاب اتے ہرِیاݨا ہائیِکۄرٹ دے چِیپھ جسٹِس نیں نشِیاں سبںدھّی اِکّ کیس دا نِپٹارا کردِیاں ٹِپّݨی کِیتی٬ “پںجّاب وِچّ نشے دی سمسِّیا اِکّ وڈّے سماجِک سںکّٹ دا رُۄپ دھارن کر چُکّی ہَے۔ اۄورڈۄذ نال دیش وِچّ مرن والے وِئکتِییاں وِچّۄں 21% پںجّاب نال سمبّںدھّت ہن۔ نشِیاں وِرُدھّ ابھِیان اِمانداری نال لاگُۄ کِیتا جاوے۔ سِرپھ اںکّڑے ودھائُݨ لئی نہِیں۔”

اِکّ نامور نشا چھڈائۄُ کیںدر دے ڈائِرَیکٹر وجۄں اںدّاذن 20 سال سیوا کردِیاں مَیں انُبھو کِیتا ہَے کِہ نشئی ذِںدّگی دے کھلنائِک نہِیں٬ پِیڑِت ہن۔ اِنہاں دے ہِسّے اِہ سبھ کُجھ کِس ترہاں آ گِیا٬ اِہ ادھِئَن کرن تۄں بائد اِلاج کردِیاں پِیڑِتاں نُۄں دھرم٬ ساہِت اتے کِرت دے سںکّلپ نال جۄڑِیا جاوے۔ دوائی دے نال نال نَیتِک کدراں کِیمتاں دا پاٹھ پڑھائُݨا اتِئںتّ ذرُۄری ہَے۔ پںجّاب وِچّ اںدّاذن 177 پْرائیِویٹ نشا چھڈائۄُ کیںدر ہن۔ اِنہاں وِچّۄں بہُت سارے آپ مُہارے نشئیِیاں اتے ماپِیاں دا شۄشݨ کر رہے ہن۔ اجِہے سَیںٹراں وِچّ منۄوِگِیانک ڈاکٹراں دا وی کۄئی پْربںدھّ نہِیں۔ مارنا-کُٹّݨا ہی اجِہے سَیںٹراں دے اِلاج دا ڈھںگّ ہَے۔ اجِہے سَیںٹراں اُتّے پْرشاسن اتے سِہت وِبھاگ نُۄں باذ اکھّ رکھّݨی چاہِیدی ہَے۔

لۄکاں دا ایکا اِس گمبھِّیر سمسِّیا دے ہلّ لئی اتِئںتّ ذرُۄری ہَے۔ لۄکاں نُۄں اِہ گمبھِّیر ہۄ کے چِںتّن کرن دی لۄڑ ہَے کِہ نشا کرن والِیاں دِییاں ناں ہی شِیشِییاں اَینِییاں پکِّییاں ہن کِہ اُنہاں نُۄں تۄڑِیا ناں جا سکے اتے ناں ہی پَیر اَینے مذبُۄت ہن کِہ اُنہاں نُۄں اُکھیڑِیا ناں جا سکے۔ ہاں٬ لۄکاں دے ایکے نال پُلِس پْرشاسن دا کھڑھے ہۄݨا اتِئںتّ ذرُۄری ہَے۔

بہُت سارے سَیںٹراں وِچّ کَۄںسلراں اتے منۄوِگِیانک ڈاکٹراں دی گھاٹ وی رڑکدی ہَے۔ اِس گھاٹ ولّ وی سرکار دا دھِیان دیݨا ذرُۄری ہَے۔ پُلِس پْرشاسن سماج پْرتی جوابدیہ ہۄݨا چاہِیدا ہَے٬ سِیاسی وِئکتِییاں پْرتی نہِیں۔ سِیاسی وِئکتِییاں نُۄں وی گمبھِّیر ہۄ کے اِس سمسِّیا دے ہلّ لئی سمرپِت بھاونا نال اگّے آئُݨا چاہِیدا ہَے۔ اِسدے نال ہی پںجّاب سرکار ولّۄں چلائی مُہِمّ “یُدھّ نشِیاں وِرُدھّ” اتے بھارت سرکار ولّۄں “نشا مُکت بھارت” مُہِمّ دا آپس وِچّ تالمیل اتِئںتّ ذرُۄری ہَے٬ پھِر ہی الۄپ ہۄ رہی جوانی دا بچائۄ ہۄ سکدا ہَے۔

* * * * *