جدۄں مَیں سائِںس ماسٹر سی تاں اٹھّوِیں کلاس نُۄں ’پْرکاش‘ دے پاٹھ ادھِین پْرشن کروا رِہا ساں۔ اِکّ پْرشن سی “دیکھݨ لئی جرُۄری شرتاں کی ہن؟” مَیں اِس دا اُتّر لِکھوائِیا۔ (1). پْرکاش دا ہۄݨا (2) وستُۄ دا اکھّ دے دیکھݨ کھیتر وِچّ ہۄݨا۔ (3) نرۄئی اکھّ دا ہۄݨا۔ مَیں بچِّیاں نُۄں اِس دی وِیاکھِیا کرکے سمجھائِیا وی٬ جۄ سںکھّیپ وِچّ اِس تراں سی:-

(1) دیکھۄ٬ پْرکاش تۄں بِناں سانُۄں کُجھّ وی نذر نہِیں آئُںدا۔ بھاویں ساڈی اکھّ بِلکُل ٹھِیک ہۄوے تے وستُۄ بِلکُل نیڑے پئی ہۄوے۔ دیکھِیا نہِیں بِجلی بھجّ جاݨ تے اسِیں کِویں کدی کدی ٹھۄہکراں کھاںدے پھِردے ہاں؟ اِس لئی پْرکاش دا ہۄݨا جرُۄری ہَے۔

(2) جے پْرکاش وی ہۄوے تے ساڈی اکھّ وی تںدّرُست ہۄوے٬ پر وستُۄ ساڈی اکھّ دے دیکھݨ کھیتر چ‘ ناں ہۄوے٬ تد وی اسِیں وستُۄ نُۄں نہِیں دیکھ سکدے۔ اِتھّے کمرے چ‘ بَیٹھِیاں کھِڑکی جاں درواجے تۄں بِناں اسِیں پرلے پاسے پئی کِسے وستُۄ نُۄں نہِیں دیکھ سکدے۔ اچھّا٬ کی تُسِیں اِتھّے بَیٹھے ہی اِںگلَیںڈ٬ امرِیکا جاں کِسے ہۄر دیش چ‘ بَیٹھے آپݨے بھرا نُۄں جاں دۄست نُۄں دیکھ سکدے ہۄ؟ نہِیں ناں؟ کِئُںکِہ اُہ سبھ ساڈی اکھّ دی پہُںچّ تۄں پرہے ہن۔

(3) اتے جے ساڈی اکھّ ہی تںدّرُست نہِیں تاں پْرکاش دے ہُںدِّیاں وی وستُۄ دِکھائی نہِیں دیویگی بھاویں وستُۄ ساڈے کِنّی نیڑے کِئۄں ناں پئی ہۄوے۔ اِسے کرکے تاں اکھّاں تۄں انّہے منُکھّ کۄل پئی چِیج وی نہِیں دیکھ سکدے۔ … ….

پِیرِیئڈ کھتم ہۄݨ تۄں بائد مَیں سۄچِیں پَے گِیا۔ اسِیں کِئۄں نہِیں ہر وستُۄ نُۄں ہر سمیں ہر تھاں تے دیکھ سکدے؟ ? ? کی پْربھُۄ وی اِسے لئی ادِکھّ ہَے؟ اُہ سانُۄں نذر کِئۄں نہِیں آئُںدا؟ اُس نُۄں دیکھݨ لئی کِہڑِییاں جرُۄری شرتاں ہۄ سکدِییاں ہن؟ کی اُپرۄکت شرتاں اکال پُرکھ لئی وی لاگُۄ ہُںدِّییاں ہن؟ ہاں٬ ہاں کِئۄں نہِیں؟ کۄئی جواب جِہا سُجھّدا ہَے۔ پْربھُۄ اُہ وستُۄ ہَے جِس نُۄں اسِیں دیکھݨا چاہُںدّے ہاں۔ اُپر دسِّییاں شرتاں پھِر لاگُۄ کرکے دیکھِیئے تاں –

(1). سبھ تۄں پہِلی شرت پْرکاش دا ہۄݨا ہَے۔ اِہ پْرکاش گُرُۄ دی شرن پِیاں من چ‘ پَیدا ہۄئی اوستھا دا ناں ہَے شائِد۔ جۄ کُۄڑ دے٬ اگِیان دے ہنہیرے دُۄر کرے٬ اُہ پْرکاش کِہڑا ہَے؟ -گُرُۄ٬ گُرُ٬ گُرُ۔ “ستِگُرُ باجھہُ گُرُ نہِیں کۄئی٬ نِگُرے کا ہَے نائۄں بُرا” گُرواک انُسار جے گُرُ رُۄپ پْرکاش ہی نہِیں تاں اُہ دُرلبھّ وستُۄ کِویں نذر آوے؟ تاں تے اِہ پْرکاش (گُرُۄ) ہی وستُۄ (ربّ) نُۄں ساڈی اکھّ دے ساہویں کر سکدا ہَے۔ مَینُۄں لگِّیا کِہ سچّمُچّ گُرُۄ دی بڑی لۄڑ ہَے۔ پر گُرُۄ کَیسا ہَے؟ کِہڑا ہَے؟ کِتے “جنمِ مرَے سۄ کاچۄ کاچا” تاں نہِیں؟ نہِیں نہِیں٬ گُرُۄ تاں شبد ہَے – “شبدُ گُرُۄ سُرتِ دھُنِ چیلا” اِہ شبد گُرباݨی تۄں ہی مِلݨا ہَے۔ “باݨی گُرُۄ گُرُۄ ہَے باݨی٬ وِچِ باݨی امّْرِتُ سارے۔” تد تے پہِلی شرت پْرکاش دا ہۄݨا پُۄری ہُںدّی ہَے کِئُںکِہ “گُرباݨی اِسُ جگ مہِ چانݨُ کرمِ وسَے منِ آئے۔۔” -سدا سدا لئی گُرباݨی دا پْرکاش ساڈے کۄل ہَے۔ … …

(2) دُۄسری شرت ہَے-وستُۄ دا اکھّ دے دیکھݨ کھیتر وِچّ ہۄݨا۔ کی پْرماتما ساڈی اکھّ دے دیکھݨ کھیتر وِچّ ہَے؟ ہاں ہاں اُہ تاں سرب وِیاپک ہَے۔ ہر ذرّے وِچّ ہَے۔ کۄئی وی تھاں تاں اَیسی نہِیں جِتھّے اُہ ناں ہۄوے۔ بھاو اکھّ دا دیکھݨ کھیتر کِنّا وی ہۄوے٬ پْرماتما جرُۄر اُس کھیتر وِچّ ہی ہَے۔ اسِیں کِسے دِیوار کارن شائِد اُس نُۄں نہِیں دیکھ سکدے۔ اُس نُۄں تکّݨ لئی اِس دِیوار دا ٹُٹّݨا بہُت جرُۄری ہَے۔ اِس دِیوار (گُرباݨی انُسار ہئُمَے ہی اُہ دِیوار ہَے) نُۄں پْرکاش تۄڑ دِںدّا ہَے – “نام بِنا سبھُ جگُۄ بئُرانا٬ شبدے ہئُمَے ماری”. . ساڈے کمرے دا چانݨ سُۄرج دے پْرکاش دا انِئمِت پرِیورتن ہی تاں ہَے۔ پْرکاش دے نذدِیک جاݨ نال وستُۄ ہۄر جِیادا سپشٹ نذر آئُںدی جاویگی۔ پْرکاش دے بہُت نذدِیک جاݨ تے وستُۄ٬ پْرکاش اتے دیکھݨ والے وِچّ کۄئی بھید نہِیں رہِ جاںدا۔ مَیں سۄچدا ہاں کِہ اِہ اُہ اوستھا ہۄویگی جِتھّے پْرکاش (شبد گُرُۄ), وستُۄ (پْربھُۄ) اتے دیکھݨ والی اکھّ (جگِیاسُۄ) اِکّ ہۄ جاںدے ہن۔ تاں تے دُۄسری شرت وی پُۄری ہُںدّی ہَے۔ … … …

(3) تِیسری تے آکھری شرت نرۄئی تے تںدّرُست اکھّ دا ہۄݨا ہَے۔ کی ساڈی اکھّ سِہتمںدّ ہَے؟ شائِد نہِیں۔ جے ساڈی اکھّ تںدّرُست ہُںدّی تاں اِہ کِویں ہۄ سکدا سی کِہ پْرکاش (شبد-گُرُۄ) دے ہُںدِّیاں وی وستُۄ (پْربھُۄ) سانُۄں نذر ناں آئُںدی؟ تاں تے ساڈی اکھّ وِچّ ہی نُکس ہَے۔ اجے اِہ پْرکاش نُۄں ہی نہِیں پہِچاݨ سکی۔ اِس اکھّ دا رُکھ ہی پْرکاش ولّ نہِیں۔ پْرکاش تاں پْربھُۄ دے درشن کروا رِہا ہَے۔ اُہ تاں “بلِہارِیں کُدرتِ وسِیا٬ تیرا اںتُّ ن جائی لکھِیا۔” اتے “سبھ مہِ روِ رہِیا پْربھُ ایکَے٬ پیکھِ پیکھِ نانک بِگسائی۔” دا اہِساس کروا رِہا ہَے٬ پر اسِیں گُناہگار اتے اکْرِتگھݨ اِس باݨی دی رمج ہی نہِیں سمجھ رہے۔ ساڈی اِہ ستھُۄل اکھّ جاں تاں بدلݨ والی ہَے جاں اِسدا اِلاج کروائُݨ والا ہَے۔ پْرکاش دی مار تاں دیکھۄ۔ کی اِس چھۄٹے جِہے گھیرے وِچّ دیکھݨ والی اکھّ اۄس وِشال دْرِشٹی والے پْرکاش دا ساتھ دے رہی ہَے؟ ? اسل وِچّ پْربھُۄ نُۄں پاݨ لئی اِس ستھُۄل اکھّ چۄں سُۄکھم اکھّ لبھّݨی تے اُس دا تںدّرُست ہۄݨا جرُۄری ہَے۔ اُہ اکھّ ہۄر ہَے جِس بارے گُرباݨی چ‘ جِکر ہَے “نانک سے اکھڑِییاں بِئنِّ جِنی ڈِسںدّۄ ما پِری”۔ اِسے اکھّ بارے تاں سائیِں بُلّے شاہ نیں کِہا سی-

“بُلِّیا شہُ تاں تَیتھۄں وکھّ نہِیں۔

بِن شہُ تھِیں دُۄجا ککھّ نہِیں۔

(پر) تیرے کۄل دیکھݨ والی اکھّ نہِیں۔”

گُرُ ساہِب نیں ستھُۄل اکھّاں تۄں بِناں پْربھُۄ دی جۄت نُۄں تکّ سکݨ دی گلّ وی کِیتی ہَے۔

“اکھّی باجھہُ ویکھݨا٬ وِݨُ کنّا سُنݨا۔” اِہ اوستھا کَیسی ہۄویگی؟ بھگت کبِیر جی انُسار “کہُ کبِیر گُۄںگَے گُڑُ کھائِیا٬ پُۄچھے تے کِیا کہِیئَے۔” اِس دا بِیان ہی نہِیں ہۄ سکدا۔ … …

مَیں پل بھر لئی اکھّاں بںدّ کر لَیںدا ہاں۔ کھبرَے کُجھّ دِکھائی دیوے۔ اںدھّکار تۄں بِناں کُجھّ وی نہِیں. . پر اِہ کی؟ اکھّاں بںدّ کرن تے وی کالا شِیاہ ہنہیرا کِئۄں نہِیں؟ کُجھّ چمک دا پرچھاواں کِئۄں پَیںدا ہَے؟ بںدّ اکھّاں وی اِہ اہِساس کِئۄں کر لَیںدِییاں نیں کِہ دِن ہَے جاں رات؟ کِہ بلّب جگ رِہا ہَے جاں نہِیں؟ اِہ سبھ پْرکاش دی ہی کرامات ہَے۔ …. من وِسماد وِچّ آ جاںدا ہَے۔ … کۄئی تاںگھ اُٹھّدی ہَے۔ … ….

اےَ پْربھُۄ! اِہی ارداس ہَے کِہ آپݨے پْرکاش راہِیں اِنہاں اکھّاں نُۄں تںدّرُست کر دے۔ اُہ سُۄخم اکھّاں دی جۄت جگا دے پْربھُۄ۔ پئے ہۄئے اںدھّکار دُۄر کر اتے رستے دِییاں دِیواراں تۄڑ دے۔ تاں کِہ تیرے درشناں نال نِہال ہۄ کے “تۄہی مۄہی مۄہی تۄہی اںتّرِ کیسا دی اوستھا بݨ جاوے۔ کِرپا کرۄ داتا جِیئۄ … ….

---------------------------00000-----------------------