سکرِینِںگّ کمیٹی دے سارے مَیمبر سلاہکار بۄرڈ دے مَیمبراں وِچّۄں نامذد کِیتے جاںدے ہن۔ بھاشا وِبھاگ انُسار پُرسکاراں لئی یۄگ اُمِیدواراں دے ناںواں دی سِپھارش سلاہکار بۄرڈ دے مَیمبراں ولّۄں کِیتی جاںدی ہَے۔ سِپھارشی جے سکرِینِںگّ کمیٹی دا مَیمبر وی ہۄوے تاں اُسدا جھُکاء آپݨے ولّۄں سُجھائے ناںواں ولّ ہۄݨا کُدرتی ہَے۔ کمیٹی وِچلے آپݨے رسُۄکھ دی ورتۄں کرکے٬ جاں اِکّ دُۄجے مَیمبراں نال سمجھَۄتا کرکے اُہ آپݨی پسںدّ دے ناںواں نُۄں پَینلاں وِچّ وی پوائیگا۔ اِکّ نہِیں٬ اِںجھ کمیٹی دے سارے مَیمبر کرنگے۔ اِتھّے ہی بسّ نہِیں٬ پَینلاں وِچّۄں اِکّ ناں چُݨن لئی سلاہکار بۄرڈ دی مِیٹِںگّ وِچّ وی اُہ بۄرڈ دے مَیمبر وجۄں ہاذر ہۄݨگے۔ اُتھّے وی اُنہاں دی تُۄتی بۄلیگی۔ آپݨے پسںدِّیدا ناں نُۄں اُہ چۄݨ والی پَۄڑی دے آکھری ٹمبّا تے چڑھا کے ہی دم لَیݨگے۔ اجِہِییاں مُڈھلِییاں کمذۄرِییاں اتے پکھّپات دِییاں سمبھّاوناواں کارن کمیٹی دا گٹھن گَیر-کانُۄنی تاں ہَے ہی٬ اِہ انَیتِک وی ہَے۔

ورتماݨ چۄݨ پْرکْرِیا وِچّ بھاشا وِبھاگ ولّۄں پُرسکاراں لئی سُجھائے گئے ناںواں وِچّۄں یۄگ اُمِیدواراں دے ناں چھاںٹ کے ہر شْریݨی لئی وکھّرا پَینل بݨائُݨ دی ذِمّیواری سکرِینِںگّ کمیٹی دی ہُںدّی ہَے۔ کمیٹی گٹھن کرن والِیاں دی کۄشِش ہُںدّی ہَے کِہ سکرِینِںگّ کمیٹی وِچّ چارے بھاشاواں اتے پُرسکاراں دِییاں باکی شْریݨِییاں دے ماہِر شامل ہۄݨ تاں جۄ چۄݨ سہی ہۄ سکے۔ اِس وار سلاہکار بۄرڈ دا گٹھن ہۄݨ بائد بھاشا وِبھاگ ولّۄں اِس کمیٹی دے گٹھن لئی پںجّاب سرکار نُۄں (11 اگست 2020 نُۄں) 13 ناںواں دی سُۄچی بھیجی گئی۔ پںجّاب سرکار نیں اِنہاں ناںواں وِچّۄں چار ناں (ڈا. جسبِیر سِںگھّ سابر٬ شْری ہردِیپ سِںگھّ٬ ڈا. سیوا سِںگھّ٬ شہرکملجِیت سِںگھّ) کٹّ کے پںجّ نویں ناں (ڈا. جۄگا سِںگھّ٬ پمّی بائی٬ انِل دھِیمان٬ ڈا. سوراجبِیر سِںگھّ٬ ڈا. میگھا سِںگھّ) پا کے اِس کمیٹی نُۄں اںتِّم رُۄپ دے دِتّا۔ کمیٹی دے گٹھن دی ادھِسُۄچنا (15 ستمبّر 2020 نُۄں) سرکاری گذٹ وِچّ چھپ گئی۔ اِس سمیں کمیٹی دے 14 مَیمبر (شْری درشن بُٹّر٬ ڈا. سُرجِیت پاتر٬ ڈا. جۄگا سِںگھّ٬ شْری پرمجِیت سِںگھّ سِدھُّۄ اُرپھ پمّی بائی٬ شْری انِل دھِیمان٬ سردار پںچھّی٬ ڈا. ورِںدّر کُمار٬ شْری کیول دھالِیوال٬ ڈا. سُرجِیت لی٬ ڈا. دِیپک منمۄہن سِںگھّ٬ ڈا. منمۄہن سِںگھّ دائۄُں٬ شتِیرتھ سِںگھّ ڈھِلّۄں٬ ڈا. میگھا سِںگھّ اتے ڈا. سوراجبِیر سِںگھّ) ہن۔ 15ویں ڈائِرَیکٹر بھاشا وِبھاگ کمیٹی دے چیئرمَین/کنوِینر ہن۔

اِس کمیٹی دی پہِلی کمذۄری اِہ سی کِہ اِس وِچّ ’ساہِتک پتّرکار‘ اتے ’پھِلم/ٹَیلِیوِیذن‘ شْریݨی دے ماہِراں نُۄں شامل نہِیں کِیتا گِیا۔ 3 جُۄن نُۄں گٹھت ہۄئے سلاہکار بۄرڈ وِچّ اِنہاں شْریݨِییاں دے نُمائِںدے شامل نہِیں سن۔ اِہ گھاٹ مہِسُۄس کردے ہۄئے٬ اِنہاں شْریݨِییاں دے نُمائِںدے بائد وِچّ سلاہکار بۄرڈ وِچّ شامل کِیتے گئے سن۔

سلاہاکار بۄرڈ دے مَیمبر پْرۄ. چمن لال نُۄں سکرِینِںگّ کمیٹی دے گٹھن اتے مَیمبراں دی یۄگتا٬ دۄواں ’تے اِتراذ ہَے۔ اُنہاں دا کہِݨا ہَے کِہ کمیٹی وِچّ سِینِیئر مَیمبراں (پْرۄ. چمن لال ورگے) دی تھاں جُۄنِیئر اتے گھٹّ تذربیکار مَیمبر (انِل دھِیمان ورگے) نِیُکت کِیتے گئے۔ اُنہاں نیں آپݨا اِہ وِچار٬ آپݨی بھاشا مںتّری نُۄں لِکھی اُس چِٹھّی وِچّ پْرگٹائِیا جِس وِچّ اُنہاں نیں اِس چۄݨ پْرکْرِیا وِچّ شامل سارِییاں دھِراں (بھاشا وِبھاگ٬ سکرِینِںگّ کمیٹی٬ سلاہکار بۄرڈ) دے پکھّپاتی وِوہار ’تے کِںتُّۄ کِیتا ہَے۔ اُنہاں انُسار:

‘… مَینُۄں اِناماں دی چۄݨ لئی بݨائی سکرِینِںگّ کمیٹی وِچّ شامِل ناں کرکے اِکّ اجِہے مَیمبر نُۄں شامِل کِیتا گِیا٬ جِس نُۄں ناں ہِںدّی لیکھکاں اتے ناں ہِںدّی وِدواناں وِچّۄں کۄئی جاݨدا ہَے۔ جۄ اہُدے وِچّ وی ہِںدّی دے دُۄسرے دۄناں مَیمبراں تۄں کِتے جُۄنِیئر ہَے۔ ڈا. سیوا سِںگھّ اتے مَیں یُۄنِیورسِٹِییاں وِچّ پْرۄپھَیسر اتے وِبھاگی مُکھی رہے ہاں۔ مَیں ڈِین وی رِہا۔ مَینُۄں کَۄمی اتے سٹیٹ اِنام وی مِلے ہۄئے ہن۔ ساڈے دۄواں دی اݨدیکھی کرکے اِہناں (بھاو اُنہاں اتے سیوا سِںگھّ) پْرۄپھَیسراں دے اِکّ وِدِیارتھی نُۄں نامذد کر دِتّا گِیا۔ … ’

جدۄں کِسے ادھِکاری جاں سںسّتھا نیں کِسے دُۄسرے وِئکتی دے کِسے ادھِکار بارے پھَیسلا کرنا ہۄوے تاں کانُۄن مںگّ کردا ہَے کِہ اُہ ادھِکاری کِیتے گئے پھَیسلے دے کارن٬ لِکھتی رُۄپ وِچّ درج کرے۔ ادھار بھاویں سںکھّیپ وِچّ ہی ہۄݨ پر درج ذرُۄر ہۄݨ۔ سکرِینِںگّ کمیٹی نیں بھاشا وِبھاگ ولّۄں پُرسکار لئی سُجھائی ہر شکھسِیئت دے اِکّ مہتّوپُۄرݨ ہکّ٬ اُسدے پُرسکار پْراپت کرن دے یۄگ ہۄݨ جاں ناں ہۄݨ, بارے پھَیسلا کرنا سی۔ پُرسکار لئی چُݨے گئے وِئکتی نُۄں٬ سرکاری ماݨ-سنمان دے نال نال٬ 5 لکھّ (جاں 10 لکھّ) رُپئے دی وڈّی راشی وی مِلݨی سی۔ ایۄگ ٹھہِرائے گئے وِئکتی نیں اِس ہکّ تۄں واںجھا ہۄ جاݨا سی۔ اِس لئی کمیٹی دا پھرذ سی کِہ اُہ اِس نِئم دی سکھتی نال پالنا کردی اتے ہر وِچارے گئے وِئکتی دی یۄگتا بارے لِکھتی ٹِپّݨی کردی۔

سکرِینِںگّ کمیٹی دی مِیٹِںگّ 01 دسمبّر 2020 نُۄں ڈائِرَیکٹر بھاشا وِبھاگ دے دپھتر وِچّ ہۄئی۔ مِیٹِںگّ سویرے 11:00 وجے شُرُۄ ہۄئی۔ 14 مَیمبراں وِچّۄں 12 مَیمبر مِیٹِںگّ وِچّ ہاذر ہۄئے۔ ڈا. سوراجبِیر سِںگھّ اتے میگھا سِںگھّ مِیٹِںگّ وِچّ شامل نہِیں ہۄئے۔ اِس کمیٹی دا مُکھّ کارج٬ بھاشا وِبھاگ ولّۄں سُجھائے گئے ناںواں وِچّۄں پُرسکاراں دی ہر شْریݨی لئی یۄگ اُمِیدواراں نُۄں چھاںٹݨا سی۔ پُرسکاراں دِییاں 18 شْریݨِییاں ہن۔ پُرسکار پِچھلے چھے سالاں دے بکائِیا سن۔ اِس ترہاں سکرِینِںگّ کمیٹی نیں یۄگ اُمِیدواراں دے 108 پَینل تِیار کرنے سن۔ بھاشا وِبھاگ ولّۄں سارے پُرسکاراں لئی کرِیب 540 ناں سُجھائے گئے سن۔ کمیٹی نیں اِنہاں وِچّۄں 324 دے کرِیب ناںواں دی چھاںٹی کرنی سی۔ اِس ترہاں کمیٹی نیں پہاڑ جِڈّا کارج تھۄڑھے جِہے سمیں وِچّ نیپرے چاڑھنا سی۔

کمیٹی نیں 14 شْریݨِییاں لئی بݨائے پَینلاں وِچّ تِنّ-تِنّ ناں شامل کِیتے۔ چار شْریݨِییاں (راگی٬ ڈھاڈی٬ اُردُۄ اتے گائِک) دے پَینلاں وِچّ کیول دۄ-دۄ۔ اِس ترہاں سکرِینِںگّ کمیٹی ولّۄں پَینلاں وِچّ 300 ناں شامل کِیتے گئے اتے کرِیب اِنے ہی ردّ کِیتے۔

آپݨی ذِمّیواری نِبھائُںدے سمیں سکرِینِںگّ کمیٹی ولّۄں جۄ پْرکْرِیا اپݨائی گئی اُس کارن کمیٹی دی نِرپکھّتا ’تے انیکاں پْرشن اُٹھّ رہے ہن۔ اُنہاں وِچّۄں کُجھ دا ذِکر کرنا ذرُۄری ہَے۔

سکرِینِںگّ کمیٹی ولّۄں بھاشا وِبھاگ ولّۄں سُجھائے گئے ناںواں وِچّۄں کرِیب 260 ناں پَینلاں وِچّ شامل کرن دے یۄگ نہِیں سمجھے گئے۔ اِنہاں ناںواں وِچّ پںجّابی ساہِت اتے سبھِیاچار دے دِگّذ اجِیت کَۄر٬ سردارا سِںگھّ جَۄہل٬ پْریم گۄرکھی٬ بلبِیر مادھۄپُری٬ دیو تھرِیکے والا٬ بچِںتّ کَۄر٬ راݨی بلبِیر کَۄر٬ راݨا رݨبِیر اتے ڈا. ستِںدّر سرتاج وی شامل ہن۔ آپݨی چۄݨ نُۄں نِرپکھّ اتے ترکسںگّت سِدھّ کرن لئی کمیٹی نُۄں چاہِیدا سی کِہ گھٹّۄ گھٹّ اِنہاں اتے اجِہِییاں ہۄر شکھسِیئتاں نُۄں پَینلاں وِچّ شامل ناں کرن دے کارن لِکھتی رُۄپ وِچّ درذ کردے تاں جۄ دِگّجاں دے نال نال پںجّابی بھاشا نال مسّ رکھّݨ والے ہۄراں نُۄں وی اِنہاں دی یۄگتا دا٬ چُݨے گئے اُمِیدواراں دی یۄگتا نال تُلنا کرن دا مَۄکا مِل جاںدا۔

بھاشا وِبھاگ ولّۄں کئی اُمِیدواراں دے ناں کِسے ہۄر شْریݨِییاں وِچّ شامل کِیتے گئے سن۔ پَینل بݨائُںدے سمیں سکرِینِںگّ کمیٹی نیں اِنہاں وِچّۄں کئیِیاں دِییاں شْریݨِییاں بدل دِتِّییاں۔ جِویں ڈا. انُۄپ سِںگھّ بٹالا دا ناں ’شْرۄمݨی پںجّابی ساہِتکار‘ شْریݨی لئی سُجھائِیا گِیا سی پر سکرِینِںگّ کمیٹی نیں اِنہاں دا ناں ’گِیان ساہِتکار پُرسکار‘ شْریݨی وِچّ شامل کِیتا۔ اِسے ترہاں بھاشا وِبھاگ ولّۄں ڈا. روی روِںدّر دا ناں ’آلۄچک پُرسکار‘ دی شْریݨی وِچّ شامل کِیتا گِیا سی۔ سکرِینِںگّ کمیٹی ولّۄں اِنہاں نُۄں ’پںجّابۄں باہر‘ والی شْریݨی وِچّ شامل کر لِیا۔ بھاشا وِبھاگ ولّۄں درشن ڈھِلّۄں دا ناں ’وِدیشی ساہِتکاراں‘ والی شْریݨی وِچّ شامل کِیتا گِیا سی۔ کمیٹی نیں اِنہاں دی شْریݨی بدل کے ’ساہِتک پتّرکار‘ والی کر دِتّی۔ گُربچن سِںگھّ دی ’آلۄچک‘ تۄں ’ساہِتک پتّرکار‘ اتے برجِںدّر چَۄہان دی ’پںجّابی ساہِتکار‘ دی تھاں ’پںجّابۄں باہر‘ والی شْریݨی کر دِتّی گئی۔ بائد وِچّ اِنہاں سارِیاں نُۄں بدلِییاں گئیِیاں شْریݨِییاں والے پُرسکار وی مِلے۔ کمیٹی نُۄں اُمِیدواراں دِییاں شْریݨِییاں بدلݨ دے کارن وی لِکھتی رُۄپ وِچّ درج کرنے چاہِیدے سن۔

پَینل وِچّ شامل کِیتے گئے کئی ناںواں دے جِیون ویروے بھاشا وِبھاگ ولّۄں کمیٹی اگّے پیش نہِیں کِیتے گئے۔ جِویں کِہ درشن ڈھِلّۄں دا۔ کمیٹی ولّۄں اِنہاں دا ناں ساہِتک پتّرکار والی شْریݨی وِچّ شامل کر لِیا گِیا۔ کمیٹی نیں اِنہاں دی یۄگتا دا اںدّاذا کِس ادھار ’تے لائِیا؟

کمیٹی ولّۄں آپݨے تَۄر ’تے 16 اجِہے ناں پَینلاں وِچّ شامل کِیتے گئے جِنہاں دے ناں بھاشا وِبھاگ ولّۄں کِسے وی شْریݨی لئی نہِیں سن سُجھائے گئے۔ جِویں کِہ (وِشال (اکھّر), کْراںتِیپال٬ اتِںدّر سںدھُّۄ (ایکم), چرنجِیت سۄہل٬ کَیلاش کَۄر٬ جسوںتّ کَۄر دمن٬ انِیتا سبدِیش٬ لاٹ بھِںڈّر٬ جسبِیر جسّی٬ جِیت سِںگھّ باوا٬ بی.اَینّ. شرما٬ تیجِںدّر ہرجِیت٬ شرن کَۄر٬ پرمجِیت کَۄر سرہِںدّ٬ ڈا. گُرشرن کَۄر جگّی اتے ڈا. رماکاںت اںگّرِیش)۔ بھائد وِچّ اِنہاں وِچّۄں 6 (ڈا. گُرشرن کَۄر جگّی٬ کَیلاش کَۄر٬ جسوںتّ کَۄر دمن٬ تیجِںدّر ہرجِیت٬ شرن کَۄر اتے ڈا. رماکاںت اںگّرِیش) نُۄں پُرسکار وی مِل گئے۔ اِنہاں وِئکتِییاں دے ناں کِس مَیمبر نیں سُجھائے؟ اِنہاں وِدواناں دے جِیون ویروے وی مِیٹِںگّ وِچّ پیش نہِیں کِیتے گئے۔ جے کِیتے گئے ہُںدّے تاں بھاشا وِبھاگ ولّۄں سانُۄں اُنہاں دِییاں نکلاں دِتِّییاں گئیِیاں ہُںدِّییاں۔ کمیٹی دی کاروائی وِچّ اِنہاں ناںواں نُۄں سُجھائے جاݨ دے کارناں دا وِستھار نال ذِکر ہۄݨا چاہِیدا سی۔ پر اِںجھ نہِیں ہۄئِیا۔

کمیٹی ولّۄں وکھّ-وکھّ پَینلاں وِچّ شامل کِیتے کئی ناں٬ اُس شْریݨی دے پُرسکار لئی ’وِیاکھِیا پتّر‘ وِچّ درج تَیء شرتاں پُۄرِییاں نہِیں سن کردے۔ جِویں کِہ ڈا. روی روِںدّر نُۄں ’پںجّابۄں باہر‘ رہِںدّے ساہِتکار دی شْریݨی وِچّ شامل کِیتا گِیا۔ پںجّابی ساہِتکار (پںجّابۄں باہر) پُرسکار دے یۄگ ہۄݨ لئی شرت ہَے کِہ اُہ گھٹّۄ-گھٹّ دس سال تۄں پںجّاب تۄں باہر رہِ رِہا ہۄوے۔ ڈا. روی 2013 تک پںجّاب یُۄنِیورسِٹی دے مُکتسر رِیجنل سَیںٹر وِچّ پْرۄپھَیسر رہے ہن۔ دِلّی یُۄنِیورسِٹی دی وَیبّسائیِٹ ’تے اُپلبدھ اُنہاں دے جِیون ویروے انُسار اُہ دِلّی یُۄنِیورسِٹی وِچّ٬ جنوری 2014 وِچّ٬ بتَۄر پْرۄپھَیسر٬ ہاذر ہۄئے۔ اِس ترہاں اُنہاں دے پںجّابۄں باہر رہِݨ دا سماں کیول ستّ سال بݨدا ہَے۔ پھیر اُہ اِس شْریݨی دے پُرسکار لئی کِس ترہاں یۄگ ٹھہِرائے گئے؟ ڈا. ہرجِںدّر والِییاں دے بھاشا وِبھاگ ولّۄں تِیار کِیتے گئے جِیون ویروے انُسار اُنہاں ولّۄں سال 1979 تۄں 1983 تک اِکّ ’مںچّ‘ ناں دے رسالے دا سمپّادن کِیتا گِیا سی۔ 1983 تۄں بائد اُنہاں ولّۄں کِسے ساہِتک پتّرِکا دا سمپّادن کِیتا گِیا ہۄوے٬ اِسدا ذِکر اُنہاں دے جِیون ویروے وِچّ درج نہِیں ہَے۔ 37 سال پہِلاں بںدّ ہۄ چُکّے کِسے ساہِتک رسالے دے سمپّادک ہۄݨ دے ادھار ’تے اُنہاں نُۄں ’ساہِتک پتّرکار‘ دے پُرسکار چُݨِیا جاݨا نِئماں انُسار نہِیں ہَے۔ اِہ وی نہِیں کِہ کمیٹی نُۄں اِنہِیں دِنِیں پْرکاشِت ہُںدّے ساہِتک رسالِیاں دا گِیان نہِیں سی۔ سکرِینِںگّ کمیٹی ولّۄں کھُد ستّ اجِہے سمپّادکاں دے ناں وکھّ-وکھّ پَینلاں وِچّ شامل کِیتے گئے سن جِنہاں ولّۄں سمپّادت کِیتے جاںدے رسالے سالاں تۄں لگاتار پْرکاشت ہۄݨ دے نال-نال مِیاری وی ہن۔ سکرِینِںگّ کمیٹی دی سِفارش دے ادھار ’تے ڈا. روی اتے ڈا. والِییا نُۄں پُرسکاراں لئی چُݨ وی لِیا گِیا۔

بھاشا وِبھاگ ولّۄں سُجھائے گئے ناںواں وِچّ اِہ ذِکر نہِیں سی کِیتا گِیا کِہ کِہڑا وِدوان کِس سال دے پُرسکار لئی یۄگ ہَے۔ اِہ فَیسلا سکرِینِںگّ کمیٹی نیں کھُد کِیتا۔ کِسے وِدوان نُۄں کِسے وِشیش سال دے پُرسکار دے یۄگ ہی کِئۄں سمجھِیا گِیا؟ اِکّ وار کِسے ساہِتکار نُۄں کِسے پُرسکار دے یۄگ سمجھ لَیݨ بائد٬ اُس ساہِتکار نُۄں اگلے سالاں دے اُسے پُرسکار لئی ایۄگ نہِیں ٹھہِرائِیا جا سکدا۔ اجِہے مہتّوپُۄرݨ پھَیسلے کردے سمیں سکرِینِںگّ کمیٹی نُۄں ماپدںڈّ نِشچِت کرنے چہِیدے سن۔ اتے اپݨائے ماپدںڈّاں دا ذِکر بَیٹھک دی کاروائی وِچّ درج ہۄݨا ہی چاہِیدا سی۔

سکرِینِںگّ کمیٹی ولّۄں سںسّکْرِت٬ اُردُۄ٬ ہِںدّی٬ سںگِّیتکار٬ گائِک آدِ شْریݨِییاں لئی وی پَینل بݨائے گئے۔ اِنہاں شْریݨِییاں دے نُمائِںدے سکرِینِںگّ کمیٹی وِچّ وِشیش تَۄر ’تے شامل کِیتے گئے سن۔ سکرِینِںگّ کمیٹی ولّۄں سارے فَیسلے ساںجھے تَۄر ’تے کِیتے گئے۔ کمیٹی دا ہر مَیمبر ہر شْریݨی دے وِشے دا گِیاتا تاں نہِیں ہَے۔

سُشِیل دُساںجھ اتے شْرِیمتی نِرمل رِشی ’ساہِتک پتّرکار‘ اتے ’ٹَیلِیوِیذن /ریڈِیئۄ/پھِلم‘ شْریݨِییاں دے نُمائِںدِیاں وجۄں سلاہکار بۄرڈ دے مَیمبر نامذد کِیتے گئے سن۔ اُنہاں دی گَیر-ہاذری وِچّ اِنہاں شْریݨِییاں دے یۄگ اُمِیدواراں دی چۄݨ کِس نیں کِیتی؟

بھاشا وِبھاگ ولّۄں پہِلا ایجںڈّا 25 نومبّر تۄں بائد٬ کمیٹی دی بَیٹھک تۄں 6 دِن پہِلاں٬ مَیمبراں نُۄں بھیجݨا شُرُۄ کِیتا گِیا۔ بہُت لیٹ ہۄ جاݨ کارن کئی مَیمبراں نُۄں اِہ 28 نومبّر نُۄں بݨائے نویں وٹسئَپ گرُپّ راہِیں بھیجِیا گِیا۔ ایجںڈّے دی پی.ڈی.اَیپھّ کاپی بھیجی گئی۔ پتا نہِیں مَیمبراں نُۄں 224 پنِّیاں دے ایجںڈّے دِییاں ہارڈ کاپِییاں کڈھوائُݨ دا سماں مِلِیا وی جاں نہِیں۔ دُۄجے انُۄپُۄرک ایجںڈّے وِچّ بھاشا وِبھاگ ولّۄں اُہ ناں وی شامل کِیتے گئے جۄ وِبھاگ نُۄں 1 نومبّر تک٬ جاݨی مِیٹِںگّ والے دِن تک٬ پْراپت ہۄئے۔ ذِکریۄگ ہَے کِہ دُۄجے ایجںڈّے وِچّ 24 نویں ناں شامل کِیتے گئے سن۔ اِنہاں وِچّۄں گھٹّۄ گھٹّ 12 ناںواں نُۄں پَینلاں وِچّ شامل کِیتا گِیا اتے اُنہاں نُۄں پُرسکار وی مِلے۔ لمبّے چَۄڑے ایجںڈِّیا دے اَین وکت سِر مِلݨ کارن کی مَیمبر آپݨا ہۄم ورک کر سکے اتے آپݨی ذِمّیواری نِپُنّتا نال نِبھا سکے ہۄݨگے؟

سکرِینِںگّ کمیٹی دی مِیٹِںگّ سویرے 11:00 وجے شُرُۄ ہۄئی۔ بھاشا وِبھاگ نیں کمیٹی اگّے کرِیب 565 یۄگ اُمِیدواراں دے ناں چۄݨ لئی پیش کِیتے۔ کمیٹی ولّۄں جے اِکّ مَیمبر دے ناں ’تے وِچار کرن لئی اِکّ مِںٹّ ہی لائِیا ہۄوے تاں وی سارے ناںواں نُۄں وِچارن لئی کرِیب دس گھںٹّے چاہِیدے سن۔ کمیٹی نیں پَینلاں لئی 300 ناں چھاںٹے۔ پھیر اِہ فَیسلا کِیتا کِہ کِس اُمِیدوار نُۄں کِس سال دے پَینل وِچّ رکھّݨا ہَے۔ پھیر اِنہاں ناںواں نُۄں یۄگتا انُسار پَینلاں وِچّ پہِلا٬ دُۄجا اتے تِیجا ستھان دِتّا گِیا۔ کئی مَیمبراں دِییاں شْریݨِییاں بدلِییاں گئیِیاں۔ کئی نویں ناں پہِلی وار پیش ہۄئے۔ پھیر اِہ پَینل ٹائیِپ ہۄئے۔ اِہ لمبّی چَۄڑی پْرکْرِیا کُجھ گھںٹِّیاں دی مِیٹِںگّ وِچّ سمبھّو نہِیں ہۄ سکدی۔

اجِہے ہالات وِچّ اِہ پْرشن اُٹھّݨا سُبھاوِک ہَے کِہ کی پَینل سچّمُچّ سکرِینِںگّ کمیٹی نیں بݨائے جاں اِہ کِدھّرۄں ہۄر بݨ کے آئے اتے مَیمبراں نیں کیول آپݨے اںگُّۄٹھے ہی لائے۔

اِس پْرشن دا اُتّر٬ کُجھ ہدّ تک٬ اِس وار دی چۄݨ پْرکْرِیا نال نیڑے تۄں جُڑے رہے پْرۄ. چمن لال نیں دِتّا ہَے۔ تتّ بھڑتھّ وِچّ ہۄئی چۄݨ تۄں اُنہاں نُۄں لگِّیا جِویں کمیٹی ولّۄں پَینل٬ سلاہکار بۄرڈ دے اِکّ پْربھاوشالی دھڑے دے مَیمبراں دی سلاہ نال اتے اِکّ سۄچی-سمجھی ساذِش ادھِین تِیار کِیتے جاںدے ہن۔ اِس ساذِش دا ذِکر اُنہاں نیں بھاشا مںتّری نُۄں لِکھی آپݨی چِٹھّی وِچّ بِناں جھِجک کِیتا ہَے۔ اُہ لِکھدے ہن٬ ’شْرۄمݨی ہِںدّی ساہِتکاراں دی چۄݨ سمیں اِس لیکھک نُۄں ہِںدّی دی نُمائِںدگی کرن دے باوجُۄد (سلاہکار بۄرڈ دی بَیٹھک وِچ) یۄگ لیکھکاں بارے بۄلݨ تک نہِیں دِتّا گِیا٬ جِنہاں دے ناں ساذشی ڈھںگّ نال سکرِنِںگّ کمیٹی وِچّ چھاںٹ دِتّے گئے سن۔ … جِس ساذِش تہِت لیکھک پَینل وِچّۄں چھڈّے اتے کڈھّے گئے٬ اُس نال لاہَۄر وِچّ جمّے 85 سالاں دے ستییںدر تنیجا ورگے بذُرگ لیکھک٬ جِنہاں کِسے ویلے بھاشا وِبھاگ نُۄں وی آپݨِییاں سیواواں دِتِّییاں سن٬ دا اپمان ہۄئِیا۔ لاہَۄر وِچّ ہی جمّی ہِںدّی دی اُگھّی گلپکار سُدھا ارۄڑا نال وی سکرِنِںگّ کمیٹی نیں اِہۄ سلُۄک کِیتا۔‘

پْرۄ. چمن لال نیں آپݨی چِٹھّی وِچّ ہۄر سپشٹ کِیتا ہَے کِہ پَینلاں دے دُۄجے مَیمبراں دی سلاہ نال بݨے ہۄݨ کارن٬ بۄرڈ دی مِیٹِںگّ وِچّ سکرِینِںگّ کمیٹی ولّۄں سُجھائے ناںواں ’تے بِناں چرچا دے ٹھپّا لگّ جاںدا ہَے۔ اُہ لِکھدے ہن٬ ’سکرِینِںگّ کمیٹی ہر سال دے ہر اِنام لئی تِنّ-تِنّ لیکھکاں دا پَینل بݨا کے لَے آئُںدی ہَے اتے بِنا چرچا اُنہاں وِچّۄں کُجھ پْربھاوشالی مَیمبر کِسے وی ناں ’تے بۄرڈ دا ٹھپّا لُیا دِںدّے ہن۔‘

اِہ سچائی سلاہکار بۄرڈ دی مِیٹِںگّ وِچّ ساہمݨے وی آئی۔ سکرِینِںگّ کمیٹی ولّۄں پہِلے نمبّر ’تے رکھّے 108 ناںواں وِچّۄں 96 ناں پُرسکاراں لئی چُݨ لئے گئے۔