“تُسِیں وِیر جی اَینِییاں کِتاباں پڑھِییاں … … اَینا گِیان بھںڈّار تھۄڈے اںدّر اےَ … … تُسِیں لِکھدے کِئۄں نی؟” مَیں آکھِیا۔

“مَیں سۄچدا آں کِہ لۄکاں نیں بہُت ودھِییا٬ با-کمال لِکھِیا اےَ۔ جے اُہناں دِییاں لِکھتاں نُۄں سامبھ کے اِکّ تھاں کر دیئیِئے٬ پاٹھک سَۄکھے ترِیکے نال پڑھ لَیݨ … اِہ وی ودھِییا کمّ اےَ۔” وِیر جی نیں آکھِیا۔

اِکّ وار کِسے چَینل والِیاں اُہناں دی اِںٹروِئۄُ لَیݨی سی٬ وِیر جی آکھݨ لگّے٬ “مَینُۄں سمجھ نی لگدی مَیں اِںٹروِئۄُ کِویں دِیاںگا٬ آپاں تاں آم جِہِییاں گلّاں کر سکدے آں۔ جے کِسے نال وِچارک متّبھید ہۄݨ تاں گُسّا وی آ جاںدا اےَ۔ ہسّݨ والِییاں گلّاں ’تے ہسّدے وی کھُلّہ کے آں۔ اُتھّے پھِر بُرا ناں لگُّۄ؟”

وِیر جی ساڈی رائے جاݨنا چاہُںدّے سن۔ اسِیں چُپّ ساں۔ پر ہاسا آ رِہا سی٬ جِویں چھیوِیں ستّوِیں والے نِیاݨے پْرَیکٹِیکل دیݨ ویلے کردے ہُںدّے نیں۔

“مَینُۄں تاں اِہ نی پتا لگدا اُہ مَینُۄں کی پُچھّ لَیݨ?” اُہ جمہاں بچِّیاں واںگ گلّاں کر رہے سی۔

“ہائے ربّا٬ کمال دی گلّ اےَ٬ تُسِیں اَینا وڈّا کمّ کر رہے اۄ٬ کِنِّییاں سارِییاں کِتاباں ہتھّ نال ٹائیِپ کر کے آپݨی سائیِٹ ’تے سامبھِییاں نیں٬ جِنّی جاݨکاری تھۄنُۄں ہَے٬ اُہ کلّہ دے جمّے پتّرکاراں نُۄں کِتھّے ہۄئۄُ؟ اُہ تاں آپ تھۄڈے کۄلۄں سِکھّ کے جاݨگے۔” مَیں آکھِیا۔

پِچھلے گِیاراں باراں سالاں تۄں وِیر جی آپݨی سائیِٹ پںجّابی-کوِتا ڈَۄٹ کَۄم (Punjabi-kavita.com) ’تے پںجّابی ساہِت سامبھ کے رکھّ رہے ہن٬ اِکّ سِیاݨے سُلجھے دُۄرئںدّیشی وِدوان واںگ۔ اِکّ وار اُہناں آکھِیا٬ “مَیں گُۄگل ’تے سرچ ماری٬ دھنی رام چاتْرِک سابہ دی سِرف اِکّ کوِتا لبھّی مَینُۄں۔”

اِہ گلّ سُݨ کے بڑا اجِیب جِہا لگِّیا کِہ اَینِییاں ساہِت سبھاواں بݨِییاں ہۄئیِیاں نیں٬ ماں بۄلی ’تے سماگم ہُںدّے نیں٬ ماں بۄلی نُۄں کِویں بچائِیا جاوے٬ اِس گلّ ’تے وِچاراں ہُںدِّییاں نیں پر اَیڈے کمال دے کوی دی سِرف اِکّ کوِتا لبھّی۔ پھِر سارے ماں بۄلی نُۄں بچائُݨ لئی کر کی رہے ہن؟ وِچار چرچاواں کرنا چںگّی گلّ ہَے٬ ساہِت دی رچنا وی ذرُۄری ہَے پر اۄنا ہی ذرُۄری ہَے وِراست نُۄں سامبھݨا۔ چاتْرِک سابہ ہُرِیں ساڈے وڈّے وڈیرے ہن٬ جِہڑے سانُۄں کمال دا ساہِت وِرسے وِچّ دے گئے۔ اُس وِرسے نُۄں سمبھّالݨا ساڈا نَیتِک پھرذ ہَے۔ - مَیں سۄچ رہی سی۔

اِس تۄں بائد وِیر جی وِیہ وِیہ سال پُراݨِییاں سِلیبس وِچّ لگِّییاں کِتاباں پھرۄل کے٬ اَیدھرۄں اۄدھرۄں ہتھّ پَیر مار کے جِئۄں لگّے اُہناں دِییاں رچناواں ٹائیِپ کر کر کے رکھّݨ, چںدّنواڑی٬ کیسر کِیاری٬ نواں جہان٬ سُۄفِیخانا اتے لالا دھنی رام چاتْرِک دی مِلی جُلی کوِتا سِرلیکھ ہیٹھ اُنہاں آپݨی سائیِٹ ’تے آپݨے وِرسے نُۄں سمبھّال لِیا۔ جے ہُݨ دیکھِیا جاوے تاں اُ تۄں و تک ترتِیب دے کے سَیںکڑے ساہِتکاراں دی رچناواں نُۄں اُنہاں بڑے سُلجھے اتے سُچجّے ترِیکے نال رکھِّیا ہۄئِیا ہَے۔

وِیر جی جدۄں وی رچناواں سائیِٹ ’تے رکھّدے ہن پھِر اُہناں نُۄں دِن رات دا کۄئی فرک نہِیں پَیںدا۔ کئی وار رات نُۄں اِکّ وجے وی اُہناں دے کمرے دی جگدی لائیِٹ تۄں پتا لگّ جاںدا ہَے کِہ اُہ آپݨے کمّ نُۄں کِنّی شِدّت نال سِرے چڑھائُںدے ہن۔ اُہناں نُۄں پتا ہَے کِہ ہر دِن دی سارتھک ورتۄں کِویں کرنی ہَے۔ جے کِتے سردا ہۄوے تاں رِشتیداری وِچّ جاݨ لگِّیاں پرِوار نُۄں آکھ دیݨگے٬ “تُسِیں جا آئۄ٬ مَیں پِچھّۄں آپݨا کمّ کر لواںگا۔”

ہُݨ کۄئی وی گُۄگل ’تے ویکھے تاں اِس ترہاں مہِسُۄس ہُںدّا ہَے کِہ بھٹکݨا ختم ہۄ گئی۔ اِس سائیِٹ تۄں ہی بڑا کُجھ مِل جاںدا ہَے۔ کہاݨِیکار جسوِیر سِںگھّ راݨا نیں اِکّ وار آکھِیا سی٬ “کرمجِیت سِںگھّ گٹھوالا نیں ساہِت دا یگّ لائِیا ہۄئِیا ہَے … …۔” اُس سمیں تاں مَیں بہُتی گمبھِّیرتا نال نہِیں لئی اُہناں دی کہی گلّ۔ سۄچِیا کِہ ہریک لیکھک دا آپݨا اںدّاذ ہُںدّا ہَے تارِیف کرن دا پر اجّ جدۄں مَیں لِکھݨ بَیٹھی تاں مہِسُۄس ہۄئِیا کِہ کِنّا سچّ سی اُہناں دے کہِݨ وِچّ٬ سچِّیں یگّ ہی تاں ہَے اِہ۔ اِتھّے بںدّے دی رُۄہانی بھُکھّ شاںت ہُںدّی ہَے٬ ساہِت بارے جاݨن دی اِچھّا تْرِپت ہُںدّی ہَے۔ اِس یگّ وِچّ ہر ساہِتکار نُۄں آپݨا یۄگدان پائُݨ دی پُۄری کھُلّہ ہَے۔ یۄگدان تۄں متلب کۄئی وی چںگّے ساہِت نُۄں پِیار کرن والا اُہناں کوِییاں٬ لیکھکاں دِییاں رچناواں بھیج سکدا ہَے٬ جِہناں نیں کمال دا ساہِت لِکھِیا ہَے٬ بھاویں اُہ چھپے ہن جاں کِتے چھپے نہِیں۔ پر اپھسۄس اِس ترہاں دی نِسُیارتھ سیوا کرن والے اِکّا دُکّا ہی ہۄݨگے۔ اِہ نہِیں کِہ کۄشِش نہِیں ہۄ رہی٬ کۄشِشاں ہۄ رہِییاں نیں پر سَۄکھے ترِیکے نال پاٹھکاں تک ساہِت نہِیں پہُںچّ رِہا۔

تھۄڑھے سال پہِلاں میرے ورگِیاں نیں وی جدۄں گُۄگل تے کُجھ وی کھۄجݨا ہُںدّا تاں پتا نہِیں کِنّی وار کلِکّ کردے پر وِشے سمبّںدھّی پںجّ چار ستراں ہی لبھّدِییاں جاں پھِر اگلے تُہاڈی پچھاݨ مںگّ لَیںدے۔ کۄئی بہُتی جاݨکاری وی نہِیں سی ہُںدّی تے نِراش جِہے ہۄ کے اُتھّۄں ہی واپس مُڑ آئُݨا۔ اِہی سۄچݨا کِہ آپݨی پچھاݨ دے کے ہۄر ای ناں مُسِیبت سہیڑ لئیِئے۔

وِیر جی ہُراں دی کۄشِش ہُںدّی ہَے کِہ پاٹھکاں تک سَۄکھے ترِیکے نال ساہِت کِویں پہُںچّے۔ جدۄں وی اُہناں نُۄں کۄئی نوِیں تکنِیک بارے کِتۄں پتا لگدا ہَے تاں اُہ پاٹھکاں دی پہُںچّ نُۄں ہۄر سُکھالا بݨا دِںدّے ہن۔ کِنّے کھۄج کرن والے وِدِیارتھی٬ کِنّے ہی لیکھک آپݨی لیکھݨی نُۄں٬ بھاشݨکار آپݨے بھاشݨ نُۄں پْربھاوشالی بݨائُݨ لئی اُہناں دی سائیِٹ تۄں مدد لَیںدے ہن۔ کئی وار مدد لَیݨ والے سائیِٹ دا ذِکر وی کر دِںدّے ہن۔ کئی ذِکر کرنا ذرُۄری نہِیں سمجھدے۔ خَیر ہریک دا آپݨا آپݨا سُبھاء ہُںدّا۔ جِنّا وِیر جی نیں کمّ کِیتا ہَے٬ اُس نُۄں تھۄڑھے کُ شبداں وِچّ سمیٹݨا بہُت اَۄکھا ہَے۔ اِس لئی اجے بسّ اِنا ہی۔