بِیتے کُجھ دِن اِدّاں دِییاں گھٹناواں والے سابت ہۄئے ہن کِہ اجّ کِسے اِکّۄ مُدّے اُتّے لِکھݨا تے ہۄر مُدِّیاں نُۄں پاسے رکھّݨا اِکّ ترہاں سَۄکھا نہِیں رِہا۔ اِس لئی اسِیں اِس اِکّۄ لِکھت وِچّ اجۄکی دُنِییا دے ہالات٬ دیش دے ہالات تے جۄ کُجھ ساڈے پںجّاب وِچّ واپر رِہا ہَے٬ اُنہاں کُجھ مُدِّیاں بارے مُکمّل بیشک ناں سہی٬ کِسے ناں کِسے ہدّ تک کُجھ کھاس نُکتے پاٹھکاں نال ساںجھے کرن دی لۄڑ سمجھی ہَے۔
پہِلی گلّ ساڈے پںجّاب دے سابکا مںتّری بِکرم سِںگھّ مجِیٹھِییا دی گْرِپھتاری اتے اِس نال اِس راج دی راجنِیتی اُتّے پَے سکدے اسر دی ہَے۔ بِکرم سِںگھّ مجِیٹھِییا دی گْرِپھتاری دی گلّ بائد وِچّ٬ پہِلی گلّ اِہ ہَے کِہ اِسنے ساڈے راج دے راجسی لِیڈراں دی مَۄکاپْرستی دا بُرکا پاڑ سُٹِّیا ہَے۔ پِچھلے ڈیڈھ دہاکے تۄں جِہڑے لِیڈر اِہ کہِںدّے رہے سن کِہ ساڈا راج آئِیا تاں مجِیٹھِییا نُۄں سںگّلاں نال جکڑ کے تھاݨے لِجاݨا اتے پھِر جیلہ وِچّ تاڑنا ہَے٬ اُہ اُسدی گْرِپھتاری ہُںدّے سار دُہائی پائُݨ لگّ پئے کِہ اُس نال سِیاسی بدلاکھۄری ہۄ رہی ہَے۔ جِس سابکا مُکھّ مںتّری نیں آپݨے تھۄڑھے جِہے دِناں والے راج وِچّ وی مجِیٹھِیئے نُۄں مُدّا بݨا رکھِّیا سی تے اُسدے کھِلاپھ پںجّاب وِچّ پہِلا پُلِس کیس کھُد درج کرائِیا سی٬ اُہ وی اِہ کہِݨ لگّ پِیا ہَے کِہ مجِیٹھِیئے وِرُدھّ سِیاسی بدلاکھۄری کِیتی گئی ہَے۔ ہکِیکت اِہ ہَے کِہ بِکرم سِںگھّ مجِیٹھِیئے دے کیس وِچّ کاروائی دی شُرُۄیات بادل راج وِچّ ہی ہۄ گئی سی٬ جدۄں مُمبّئی پُلِس نیں ایشِیئن چَیمپِیئن اتے پںجّاب پُلِس دے ڈی اَیسّ پی جگدِیش بھۄلا نُۄں پھڑِیا سی۔ اُدۄں چرچا ہُںدّی رہی سی کِہ پںجّاب والے جِہڑا کمّ کھُد نہِیں سن کرنا چاہُںدّے٬ اُہ مُمبّئی پُلِس نُۄں سُۄچنا دے کے اِتھّۄں دی سرکار دے اِشارے اُتّے اُتھّۄں کرائِیا گِیا سی٬ کِئُںکِہ مجِیٹھِییا اِتھّے سرکار لئی بۄجھ بݨدا جاںدا سی تے اُسدی سرگرمی کِسے دِن اِس راج دی سرکار لئی مُسِیبت بݨ سکدی سی۔ اُنہِیں دِنِیں اکالی دل دے اِکّ وِدھائِک نیں پںجّاب دے مُکھّ مںتّری نُۄں اِکّ چِٹھّی سرکاری تَۄر ترِیکے تۄں بھیجی سی٬ جِس وِچّ اِس مُدّے بارے سارا کُجھ لِکھِیا پِیا سی۔ اُہ چِٹھّی اِس ویلے وی ادالتی پھائیِلاں وِچّ پئی ہَے۔ کِہا جاںدا سی کِہ اِہ چِٹھّی لِکھݨ والے نیں لِکھی نہِیں٬ اُس کۄلۄں کِسے کھاس سۄچ نال لِکھوائی گئی ہَے۔
پںجّاب دی راجنِیتی اتے اِسدے کھُۄںجِیاں وِچلی سرگرمی دی ہاتھ رکھّݨ والے بہُت سارے لۄک اِہ گلّ جاݨدے ہن کِہ اکالی دل دے کِسے کھاس آگُۄ ولّۄں اُس ویلے اِدّاں دی چِٹھّی کِسے اکالی وِدھائِک تۄں لِکھوائے جاݨ پِچھّے کارن کِہڑے سن! اُس ویلے اِہ چِٹھّی لِکھوائُݨ دا مںتّو مجِیٹھِیئے وِرُدھّ کاروائی کرن نالۄں ودھّ اِہ گلّ بھوِکھّ دی ورتۄں لئی رِکارڈ اُتّے رکھّݨا سی۔ اجّکلّہ جِہڑے کیس وِچّ بِکرم سِںگھّ مجِیٹھِیئے دی گْرِپھتاری ہۄئی ہَے٬ اُسدا مُۄل ادھار اِکّ سَۄ گِیاراں دِناں دی کاںگرسی سرکار دَۄران درج کِیتے گئے کیس وِچّ لُکِیا ہَے۔ پتا نہِیں اگّۄں اِہ کہاݨی کِتھّۄں تک جاویگی!
دُۄسرا مُدّا بھارت دی کماںڈ کر رہی سِیاسی دھِر اتے اِس پِچھّے اسلی جتھیبںدّک تاکت آر اَیسّ اَیسّ ولّۄں بھارت دا مُہاݨ اِکّ وکھّری دِشا ولّ مۄڑن دا ہَے۔ اِس مکسد لئی اُہ ہر کِسے سںوِّدھانک ادارے اُتّے آپݨا جپھّا مذبُۄت کرن لئی ہر ہدّ ٹپّ رہے دِسدے ہن۔ بِیتے دِنِیں جدۄں نِیاں پالِکا دے کُجھ پھَیسلے اِنہاں نُۄں چُبھݨ لگّے سن تاں اُس وکت دے مُکھّ ججّ وِرُدھّ دۄش لائے گئے اتے جاںچ کرن دے ناںء اُتّے پھِر اُس نُۄں اِنا پریشان کِیتا گِیا کِہ اُسدے پھَیسلِیاں دی ساری تان بدل گئی۔ اِس پِچھّۄں اُس نال اںدّرکھاتے کی گلّ ہۄئی٬ پتا نہِیں٬ پر جدۄں اُہ ججّ سیوامُکت ہۄئِیا تاں پارلِیمَیںٹ دے اُتلے ہائۄُس راج سبھا دی مَیمبری جِویں اُس نُۄں جھٹاپٹ دِتّی گئی٬ اُس تۄں ساپھ ہۄ گِیا کِہ آکھری دِناں وِچّ اُس ولّۄں پھَیسلِیاں دی تان بدلݨ پِچھّے راذ کی سی! اُس پِچھّۄں جِس مُکھّ ججّ نُۄں دیش دی نِیاں پالِکا دی اگوائی دا مَۄکا مِلِیا٬ اُسدی اِمانداری اتے کانُۄن ولّ وچنبدھّتا دے چرچے چلّدے سن٬ پر آکھری دِناں وِچّ اچانک اُسدے رںگّ بدل گئے اتے پھِر اِکّ دِن اُسدے گھر ہُںدّی آرتی مَۄکے پْردھان مںتّری نرِںدّر مۄدی جا پہُںچّے سن۔ اُس دِن اُتھّے ہۄئی آرتی نُۄں نِجّی جاں گھریلُۄ رکھّݨ دی تھاں مِیڈِیئے وِچّ جِدّاں باکائِدا جاری کِیتا گِیا٬ اُسنے دسّ دِتّا سی کِہ اںدّر کی چلّدا ہَے! رہی کسر کڈھّ دیݨ لئی نِیاں پالِکا دے کھِلاپھ پہِلاں اِکّ راج دے گورنر ولّۄں٬ پھِر بھارت دے اُپ راشٹرپتی ولّۄں اتے اںتّ وِچّ بھاجپا دے اِکّ بیہُۄدا بۄلݨ والے پارلِیمَیںٹ مَیمبر ولّۄں جِہڑی بھدّی ٹِپّݨی دی کھبر آئی٬ اُس تۄں کۄئی اۄہلا نہِیں سی رہِ گِیا کِہ دیش کِدھّر نُۄں لِجائِیا جا سکدا ہَے! اِنے اُتّے گلّ مُکّ نہِیں گئی٬ اِس جھُکاء دے مۄہرِییاں نیں دیش دے سںوِّدھان وِچّۄں سماجوادی اتے دھرم نِرپکھّتا دے شبد کٹّ دیݨ دی مُہِمّ ارمبھّ کر دِتّی ہَے۔ سماجوادی شبد وِچاردھارا دے تَۄر اُتّے کٹّݨا کئی لۄکاں نُۄں شائِد ناں چُبھے٬ پر دھرم نِرپکھّتا شبد کڈھّݨ دی مںگّ اجۄکی ہاکم دھِر دے اِرادے سپشٹ کر دِںدّی ہَے۔
تِیسرا اتے آکھری مُدّا ٹرمپّشاہی ڈِپلۄمیسی دے اُس دَۄر دا ہَے٬ جِسدا اسر اِس سںسّار مۄہرے اِکّ ہۄر سںسّار جںگّ دا بھامبڑ مچّݨ دے شکّ وجۄں دِکھائی دے سکدا ہَے۔ اِران اتے اِسرائیِل دی جںگّ وِچّ امرِیکا دا اچانک کُدّݨا٬ اِران دے اَیٹمی اڈِّیاں اُتّے ذۄردار ہملے کرنا تے پھِر نیڑلے دیشاں وِچّ امرِیکی اڈِّیاں اُتّے اِران دا ہملا ہۄݨا اݨکِیاسِیا گھٹناکرم سی۔ جِنّی تیذی نال اِس جںگّ دے اکھاڑے وِچّ امرِیکا نیں چھال ماری سی٬ اُس تۄں ودھّ کاہلی نال امرِیکا نیں اِکّترپھا تَۄر اُتّے جںگّبںدّی دا اَیلان کر کے اِہ دائوا کر دِتّا کِہ اِران نال بتھیری ہۄ گئی ہَے۔ اِران اگّۄں اِہ کہی جاںدا ہَے کِہ اُس نال نہِیں ہۄئی٬ امرِیکا نُۄں سبک دے دِتّا ہَے کِہ اُسدے پھَۄجی اڈِّیاں نُۄں نِشانا بݨائُݨ والا وی کۄئی ہَے اتے اِس ہملے پِچھّۄں اُسدے اڈّے والے ایشِیئن دیش کتر دی سرکار دی بہُڑی پائُݨ نیں ٹرمپّ دے مُۄںہۄں اِکّترپھا جںگّبںدّی دی گلّ کڈھّوائی سی۔ اِسدے باوجُۄد ڈَۄنلڈ ٹرمپّ نیں آپݨی مُہارنی بںدّ کدے نہِیں کِیتی٬ سگۄں اِہ کہِݨ تک پہُںچّ گِیا کِہ جِویں ہِیرۄشِیما اتے ناگاساکی نیں دُۄسری سںسّار جںگّ رُکوائی سی٬ اۄداں ہی اِس واری اُس ولّۄں چُکّے کدم نیں اِران-اِسرائیِل جںگّ رُکوا دِتّی اتے دُنِییا نُۄں وڈّے کھترے تۄں بچا لِیا ہَے۔ باکی دُنِییا اُسدی اِس گلّ نُۄں ہذم کرن لئی تِیار نہِیں۔
اُس نالۄں ودھّ ہَیرانی دی گلّ اِہ ہَے کِہ اگلے دِنِیں جدۄں امرِیکا دی پکّی دھِر منّے جاںدے ناٹۄ گٹھجۄڑ دی مِیٹِںگّ ہۄئی تاں اُس دَۄران ڈَۄنلڈ ٹرمپّ نیں یُۄرپی دیشاں نُۄں اِہ گلّ کہِ دِتّی کِہ اُہ ناٹۄ دے کھرچ دا بۄجھ چُکّݨ لئی آپݨا ہِسّا ہۄر ودھا دیݨ۔ اُہ دیش اِس گلّ تۄں بھڑک پئے۔ یُکرین-رُۄس جںگّ بارے اُنہاں اتے ٹرمپّ دے متّبھید پہِلاں اُبھّر چُکّے ہۄݨ کارن اِہ گلّ چلّ پئی کِہ جے تِیسری جںگّ دے ہالات بݨے تاں یُۄرپ والے دیش اَیتکِیں امرِیکا دی اگوائی منّݨ دی تھاں وِرۄدھی دھِر وی بݨ سکدے ہن۔ اِس تۄں پہِلاں کدے اِدّاں دے ہالات نہِیں سن بݨدے ویکھے کِہ ناٹۄ دے مَیمبر دیش کِسے گلّ وِچّ امرِیکی سرکار دے اُلٹ جاݨ دا کۄئی سںکّیت وی دے سکدے ہۄݨ۔ بہُتے لۄکاں نُۄں یاد نہِیں کِہ دُۄسری جںگّ تۄں پہِلاں دُنِییا دی اگوائی امرِیکا کۄل نہِیں٬ یُۄرپ کۄل اتے کھاس تَۄر اُتّے بْرِٹین دے کۄل سی۔ سںسّار جںگّ وِچّ امرِیکا دُۄر ہۄݨ کارن بہُتے نُکسان تۄں بچِیا رِہا تے بْرِٹین سمیت سارے یُۄرپی دیش جںگّ دی مار نال آرتھِک پکھّۄں بہُتے کمذۄر ہۄ گئے تاں امرِیکا دے ہتھّ اگوائی آئی سی۔ تاذا ہالات بہُت دیر بائد اِدّاں دے سںکّیت دِںدّے مہِسُۄس کِیتے جاݨ لگّے ہن کِہ سںسّار دا نکشا بدلݨ دے ڈَۄنلڈ ٹرمپّ دے یتن٬ جِدّاں اُہ کَینیڈا نُۄں آپݨا اِکوںجّواں راج بݨائُݨ دے دبکے ماری جاںدا ہَے٬ دے کارن امرِیکا لئی اِکّدم اُلٹ ستھِتی پیش کرن والی ستھِتی وی بݨ سکدی ہَے۔ جے اِس ترہاں ہۄ گِیا تاں دُنِییا بھر دے دیشاں اتے سںسّار پدھّر دے سںگّٹھناں آدِ دی ہَیسِیئت وی نویں سِرِئۄں تَیء ہُںدّی دِکھائی دے سکدی ہَے۔
ہالات پَیرۄ-پَیر وِگڑدے جاںدے ہن٬ پںجّاب دے وی٬ بھارت اتے ساری دُنِییا دے وی٬ پر اِسدے بارے جِہڑے سۄچوان لۄک جاں جِہڑے سںگّٹھن دُنِییا پدھّر دی ہَیسِیئت رکھّݨ دے باوجُۄد اجے تک بۄلݨ نُۄں ٹھِیک نہِیں سمجھدے٬ اُنہاں کۄلۄں بہُتا چِر چُپّ نہِیں رِہا جا سکݨا۔ کۄئی چاہے جاں ناں چاہے٬ اِدّاں دی ہالت آس تۄں ودھّ چھیتی وی آ سکدی ہَے کِہ امن-امن دِییاں کُۄکاں سُݨن لگّ پَیݨ۔ اِہ کدے وی ہۄ سکدا ہَے۔