-20-
پْرتاپ سِںگھّ نُۄں اُنہاں نیں پںجّ وجے مِلݨا سی۔
اُنہاں کۄل سماں کھُلہا سی۔ کُجھّ چِیذاں اُنہاں نیں اِتھۄں کھرِید لئیِیاں۔ دۄ گرم سُۄٹ٬ چار ارَیسٹۄکریٹ دے کمِیذ ججّ لئی۔ دۄ بنارسی ساڑھِییاں مَیڈم لئی۔
سکاچ٬ ڈرائی پھرُۄٹ اتے ہۄر نِکّ سُکّ اُنہاں نیں چںڈِّیگڑھۄں کھرِیدݨا سی۔ بارڈر اُپر بہُت چَیکِںگّ سی۔ بھَیڑے دِناں وِچّ مُسِیبت ملّۄ ملّی گل پَیںدی سی۔ نالے اُتھے شراب سستی سی۔
پْرائیِویٹ سَیکٹری لئی دۄ کمِیذ٬ اِکّ ٹرَیک سُۄٹ اتے اُسدی پتنی لئی ریشمی ساڑھی گڈّی وِچّ رکھوائے گئے۔ وِسکی اتے پھرُۄٹ اُتھۄں کھرِید لِیا جاݨا سی۔
شہِر پُجّ کے اُنہاں پْرتاپ سِںگھّ نُۄں فۄن کِیتا۔ اُہ ساہِب نُۄں کلبّ چ مِلݨا چاہُںدّے سن۔ پر ساہِب نیں اُنہاں نُۄں گھر آئُݨ دی دائوت دِتّی۔
بِناں پُچھّ پڑتال کِیتے سمیت کار اُنہاں نُۄں نَۄکر نیں اںدّر آئُݨ دِتّا۔
با ادب اُنہاں نُۄں ڈرائِںگ رُۄم وِچّ بِٹھائِیا گِیا۔
سُۄٹ اتے ساڑھِییاں والے ڈبّے اُنہاں نیں ہتھّاں وِچّ پھڑ لئے۔ سکاچ والا ڈبّا اتے ہۄر نِکّ سُکّ ڈرائیِور نیں چُکّ لِیا۔ سُۄٹ٬ ساڑھِییاں والے ڈبّے اُنہاں نیں سۄفے وِچکار پئے کچّ دے ٹیبل اُپّر رکھّ دِتّے۔ سکاچ والا ڈبّا اِکّ نُکّر وِچّ رکھّ کے باکی سمان اُسدے برابر ٹِکا دِتّا۔
نَۄکر تُرںتّ ٹھںڈّا پاݨی لَے آئِیا۔ پِیاس بُجھا کے اُہ ساہِب دا اِںتذار کرن لگے۔
سفَید کُڑتے پجامے وِچّ لِپٹِیا اِکّ ماڑچُۄ جِہا سرِیر بڑے آرام نال ڈرائِںگ رُۄم وِچّ داخل ہۄئِیا۔ دۄہاں مہِماناں نال دۄویں ہتھّ مِلا کے اُسنے مہِماناں دا بھرپُۄر سواگت کِیتا۔ آئے سمان اُپر ساہِب دی نذر پَے جاݨ بائد نَۄکر ہرکت وِچّ آئِیا۔ اُسنے پہِلاں میذ اُپر پئے ڈبّے اںدّر پہُںچّائے اتے پھیر سکاچ اتے ڈرائی پھرُۄٹ والے۔
سکاچ دے ڈبّے اُپر ’ٹِیچر‘ براںڈ والا لیبل دیکھ کے ساہِب دے چِہرے اُپر جِہڑی ہلکی جِہی کھُشی دی بھاء اُبھّری٬ اُہ سبھ نُۄں راہت پہُںچّائُݨ والی سی۔
پںکّج ہۄراں دے من اںدّر آس دی جۄت جگݨ لگّی۔
“اِنی کھیچل کرن دی کی لۄڑ سی؟” آئے سمان ’تے تسلّی پْرگٹ کردے ساہِب نیں رسمی دھنّواد کِیتا۔
“سر آپاں کِہڑا کۄئی چِیذ باہرۄں لِیاںدی ہَے؟ اِہ میرا دۄست اجے ہَے۔ اِس دا اکسپۄرٹ دا کمّ ہَے۔ ساڑھِییاں مَیں سائۄُتھ گِیا لِیائِیا سی۔”
پںکّج نیں مۄڑواں رسمی جواب دِتّا۔
کُجھّ دیر دۄہاں دھِراں وِچکار کھامۄشی چھائی رہی۔
پْرتاپ سِںگھّ سۄچ رِہا سی کِہ پُتّر ہُݨ باپ دے نکشے کدماں اُپر چلّݨ لگ پِیا ہۄویگا۔ اتّواد دَۄران لۄک پلاٹ کۄٹھِییاں کھرِیدݨۄ ہٹ گئے سن۔
ہُݨ ہالات آم ورگے سن۔ شائِد اِس نیں نوِیں کالۄنی اُسارݨ دی یۄجنا بݨائی ہۄوے اتے پْرتاپ سِںگھّ نُۄں کۄئی پلاٹ دیݨا ہۄوے۔
“کِس ترہاں چلّ رِہا ہَے کارۄبار؟ مۄہن تۄں بائد کۄئی نوِیں کالۄنی نہِیں کٹّی؟”
پْرتاپ سِںگھّ نیں اِسے نذرِیئے نال گلّ شُرُۄ کِیتی۔
“نہِیں سر! اِہ کارۄبار اسِیں ڈَیڈی دے ہُںدِّیاں ہی بںدّ کر دِتّا سی۔
پُڈّا والے تںگّ کردے سن۔ اُنہاں دِییاں شرتاں سخت سن۔ دۄ پَیٹرۄل پمپّ شہِر دے وِچکار مِل گئے سن۔ اِکّ گَیس ایجںسّی ہَے۔ کھنّے گھِئۄ اتے مَیدے دی مِلّ مِل گئی سی۔ اُتھے چھۄٹا نِیرج بَیٹھدا ہَے۔ اِکّ سائیِکل پارٹس بنائُݨ دی پھَیکٹری ہَے۔ اِکّ رۄلِںگّ مِلّ وِچّ ہِسّا ہَے۔ اُتھۄں ہی وِہل نہِیں مِلدی۔”
“چںگّی گلّ ہَے۔ ڈرِںکّ لَیںدے ہۄ؟ " پْرتاپ سِںگھّ نیں اُپّرلے منۄں پُچھِّیا۔
“لَے تاں لَیںدے ہاں۔ پر اجّ نہِیں۔ کدے پھیر سہی۔” من دی گھبراہٹ پںکّج نُۄں چَین نہِیں سی لَیݨ دِںدّی۔ اُہ جھٹّپٹّ کمّ دی گلّ ’تے آئُݨا چاہُںدّا سی۔
“رامُۄ کۄلڈ لِیا پھیر!” نرم سۄفے ’تے بَیٹھا پْرتاپ سِںگھّ اُسّلوٹّے لَے رِہا سی۔ اُسنُۄں کاہل سی اُہ کمّ دی گلّ کرن اتے وِہلے ہۄݨ۔
“کِسے وِیاہ شادی ’تے آئے سی؟” آخر ساہِب نیں آپے اسل مُدّا چھۄہِیا۔
“نہِیں سر! سانُۄں تُہاڈی سہائِتا دی ذرُۄرت پَے گئی۔”
“ہاں ہاں٬ دسّ۔ مَیں تُہاڈے کِس کمّ آ سکدا ہاں؟”
کِسے کمّ دی آس نال پْرتاپ سِںگھّ دا مُرجھائُںدا جا رِہا چِہرا مُڑ تاذگی پھڑن لگّا۔ شائِد اِنہاں نُۄں ہائیِکۄرٹ دے کِسے ججّ تک کمّ سی۔
اِس لئی اُنہاں نُۄں پْرتاپ سِںگھّ دی سہائِتا دی ذرُۄرت سی۔ پْرتاپ سِںگھّ اںدّاذے لائُݨ لگّا۔
“تُسِیں جاݨدے ہۄ سر کِہ میرے ڈَیڈی نیں کالۄنِییاں دے کارۄبار وِچّ میرے چاچے نُۄں ہِسّیدار بݨائِیا سی۔ کئی بے نامی پلاٹ اُسدے ناں کھڑھے سن۔ ڈَیڈی دے مرن بائد اُسدا من بیئیِمان ہۄ گِیا۔ اِکّ پلاٹ نُۄں لَے کے ساڈا دِیوانی مُکدّما چلّ پِیا۔”
“اُہ تُہاڈے خِلاف ہۄ گِیا! تُسِیں ہائیِکۄرٹ وِچۄں بںدّی لَیݨی ہَے؟ بسّ اِنا کُ کمّ ہَے؟” پْرتاپ سِںگھّ وادھُۄ دی بھُمِکا دے چکّر وِچّ نہِیں سی پَیݨا چاہُںدّا۔ اُہ سِدھّا مُدّے ’تے پُجّݨا چاہُںدّا سی۔
“نہِیں سر اِہ گلّ نہِیں۔ تُسِیں اخباراں وِچّ پڑھِیا ہۄݨا ہَے۔ مائِیا نگر اِکّ ڈکَیتی ہۄئی ہَے۔ اُہ میرے چاچے دے گھر ہۄئی ہَے۔ چاچے دے مُںڈّے دا کتل ہۄ گِیا۔ میرے چاچے دا اِکّ سالا وکِیل ہَے۔ پرچا کالے کچھِّیاں والے گرۄہ وِرُدھّ درج ہۄئِیا ہَے۔ پر وکِیل کڑِلّ کڈھّݨا چاہُںدّا ہَے۔ پُلِس نُۄں پَیسے دے کے اُسنے ساڈا ناں ساذِش وِچّ اُلجھا لِیا۔”
پںکّج نیں آپݨی سمسِّیا پْرتاپ سِںگھّ اگّے رکھّݨی شُرُۄ کِیتی۔
“اِنہاں نیں پیشگی ذمانت دی درخاست سَیشن کۄرٹ وِچّ لائی ہَے۔ جے تُہاڈی کِرپا ہۄ جائے تاں اِہ کھجّل کھُیاری تۄں بچ جاݨ۔ جۄ کھرچ ہۄئیگا اسِیں کراںگے۔”
اگلی گلّ کردے پںکّج نُۄں جھِجک ہۄ رہی سی۔ اُسدی اِس سمسِّیا دا ہلّ اجے نیں کِیتا۔
پْرتاپ سِںگھّ دا دِماغ کمپِّئۄُٹر واںگ وادھے گھاٹے کرن لگّا۔
مسلا پیشگی ذمانت کرائُݨ دا سی۔ مُکدّما کتل٬ ڈکَیتی اتے بلاتکار دا سی۔ اِنہاں وِچۄں جے اِکّ جُرم وی لگّا ہۄوے تاں پیشگی ذمانت نہِیں ہُںدّی۔ تِنّۄں جُرم اِکۄ سمیں لگّے ہۄݨ, پھیر کِس مائی دے لال دی ہِمّت ہَے پیشگی ذمانت منذُۄر کرن دی۔ واردات تاذی سی۔ واردات کرن والے مُلذم پھڑے جا چُکّے سن۔ پںکّج ہۄراں دا سبںدھّ گھٹنا نال جۄڑن لئی پُلِس نیں پکّے سبُۄت ہاسل کر لئے سن۔ پْرَیس بھںڈّی پِٹّ رہی سی۔ ہکُۄمت آپݨی دھَۄڑی بچائُݨ وِچّ لگّی ہۄئی سی۔ کمّ اسمبھّو سی۔
دُۄجے پاسے اِہ اسامی مۄٹی سی۔ لکھّ٬ دۄ لکھّ اسانی نال بݨ سکدا سی۔
کۄئی راہ لبھّݨ دی نِیئت نال پْرتاپ سِںگھّ نیں مائِیا نگر وِچّ لگّے ججّاں دی لِسٹ گھۄکھی۔ سَیشن ججّ کانُۄن دا بہُتا ماہِر نہِیں سی پر سی٬ پُۄرا اِیماندار۔ اِہۄ جِہے بںدّے نُۄں سِپھارش کرن دا کۄئی فائِدا نہِیں سی۔
مُفت کمّ پْرتاپ سِںگھّ نیں کرائُݨا نہِیں سی۔ اِہ کِہڑا اُسدی ماسی دے پُتّ سن۔ آم اسامی ورگی اسامی سی۔ سارے پَیسے اُہ اِکلّا جیب وِچّ پائُݨے نہِیں سی چاہُںدّا۔ اِہ بدنامی والی گلّ سی۔ ہِسّا پتّی ٹھِیک رہِںدّا سی۔
اِتھے لَیݨ دیݨ جاں ہِسّے پتّی دی کۄئی سمبھّاونا نہِیں سی۔
سادھُۄ سِںگھّ نُۄں چھڈّ کے باکی دے اڈِیشنل سَیشن ججّ اُسدے کابُۄ آ سکدے سن۔ سادھُۄ سِںگھّ ناں دا ہی نہِیں سُبھاء دا وی سادھُۄ سی۔ ناں اُسنے کدے پَیسا لِیا سی ناں لَیݨا سی۔ ناں اُسدی کۄئی اِنکُیاری چلّدی سی۔ ناں اُسنُۄں چںگّے ماڑے سٹیشن دی پرواہ سی۔ ناں ڈردا کۄئی اُسنُۄں سِپھارش کردا سی۔ ناں اُہ کِسے دی منّدا سی۔ کۄئی بھُلِّیا چُکِّیا سِپھارش کر دیوے تاں اُہ پارٹی دی بھری کچہِری وِچّ بیئِذتی کردا سی۔ اِہ آکھکے مُکدّما اُلٹ کردا سی کِہ اُسنے ججّ تک پہُںچّ کِیتی سی۔ اُسدا وساہ نہِیں کِہ مِسل وِچّ سِفارشی دا ناں لِکھ کے سِفارشی نُۄں وکھت پا دیوے۔
کُجھّ ارسے تۄں مائِیا نگر دے وکِیلاں دے پْردھان نیں رِشوتکھۄری دے وِرُدھّ مُہِمّ چھیڑی ہۄئی سی۔ اِکّ سَیشن ججّ نُۄں مجبُۄرن پَینشن ’تے جاݨا پِیا سی۔
شرم دا مارِیا اُہ راتۄ رات سمان چُکّ کے لَے گِیا سی۔ اِکّ اڈِیشنل سَیشن ججّ نُۄں آپݨے کالے کارنامِیاں دا سپشّٹِیکرݨ دیݨا مُشکل ہۄ رِہا سی۔ اُسنُۄں برخاستی دے نال نال جیلہ یاترا نذر آئُݨ لگّی سی۔ سںگّرُۄر بدل کے گئے دی اُسدی دۄ مہِینِیاں بائد مَۄت ہۄ گئی سی۔ رِکارڈ اتے گھردِیاں انُسار اُسنُۄں دِل دا دَۄرا پِیا سی۔ اُںجھ سبھ نُۄں پتا سی اُس نیں آتم ہتِّیا کِیتی سی۔
وکِیلاں دی اِس جدّۄ جہِد دے مدّے نذر مائِیا نگر وِچّ چُݨویں ججّ لائے جا رہے سن۔ سادھُۄ سِںگھّ اُنہاں وِچۄں اِکّ سی۔
باکی دے ججّ اِیمانداراں دی سُۄچی وِچّ تاں آئُںدے سن٬ پر سادھُۄ سِںگھّ واںگ اڑِیئل نہِیں سن۔ کدے کدائیِں٬ سۄچ سمجھ کے داء لا لَیںدے سن۔ پںجّاب دا ادھّا اُدیۄگ اِس مائِیا نگر وِچّ سی۔ ہذاراں مُکدّمے اجِہے چلّدے سن٬ جِنہاں وِچّ اِکّ دھِر سرکار ہُںدّی سی۔ بِجلی دی چۄری٬ اِنکم ٹَیکس دی چۄری۔ سرکاری پلاٹاں دی الاٹمَیںٹ۔ آئے دِن سرکار ذِمِیداراں دی ذمِین ’اکوائِر‘ کردی سی۔ ذمِین دی کِیمت کَۄڈِییاں برابر دِتّی جاںدی سی۔ کِیمت ودھائُݨ دے مُکدّمے چلّدے رہِںدّے سن۔ جے ججّ ذمِین دی کِیمت بذار نالۄں ادھّی وی تَیء کر دیوے تاں وی ذِمِیداراں دا مُیاوذا کرۄڑاں وِچّ ودھ جاںدا سی۔ اجِہے کیساں وِچّ جے ججّ کچہِری بَیٹھ کے پَیسے لَے لئے تاں وی کۄئی نہِیں سی بۄلدا۔ سرکار دا پکھّ پُۄردے سرکاری افسر پہِلاں مالِکاں نال گھِئۄ کھِچڑی ہۄئے رہِںدّے سن۔ ججّ دی شِکائِت کریگا تاں کَۄݨ!
اجِہے لُکویں کمّ ہالے وی مائِیا نگر وِچّ ہۄ رہے سن۔ آپݨے پاپاں ’تے پردا پائُݨ لئی ججّ ہائیِکۄرٹ چکّر ماردے سن۔ اُنہاں نُۄں پْرتاپ سِںگھّ تک گَۄں رہِںدّی سی۔ اُہ رجِسٹرار نُۄں ناںہ نہِیں سن کر سکدے۔ اُنہاں وِچۄں کِسے کۄل سِپھارش کِیتی جا سکدی سی۔
پْرتاپ سِںگھّ ججّ دے نال نال اُنہاں نُکتِیاں دی وی کھۄج کر رِہا سی٬ جِنہاں دے آدھار ’تے پیشگی ذمانت منذُۄر ہۄ سکدی سی۔
پرچے وِچّ دۄشِییاں دا ناں نہِیں سی۔ پر پںکّج ہۄراں دی مُدئی دھِر نال دُشمݨی سابت ہُںدّی سی۔ ٹھیکیدار اتے پںکّج ہۄراں وِچّ ہۄئی ساذِش دے سبُۄت مِسل ’تے آ چُکّے سن۔ ججّ کُجھّ دِناں لئی پیشگی ذمانت دے سکدا سی۔
پھیر جے پُلِس مدد کرے اتے پُلِس ہِراست دی مںگّ ناں کرے تاں ججّ ذمانت پکّی کر سکدا سی۔
پھیر پْرتاپ سِںگھّ نیں آپݨے آپ نُۄں پھَیسلا کرن والے ججّ دی کُرسی اُپر بَیٹھائِیا۔ پھیر اُسنے سۄچِیا جے پھَیسلا پْرتاپ سِںگھّ نیں کرنا ہۄوے تاں پْرتاپ سِںگھّ کی کرے؟
سادھارن ہالاتاں وِچّ پْرتاپ سِںگھّ پیشگی ذمانت منذُۄر کرن دا ذۄکھم اُٹھا سکدا سی پر اِس مُکدّمے دے ہالات سادھارن نہِیں سن۔
دۄشی دھِر بہُت امِیر سی۔ پیشگی ذمانت جے بِناں کُجھّ لئے کر دِتّی جاوے تاں وی ججّ ولّ اُںگل اُٹھّݨی سی۔ مِیڈِییا پِچھّے پِیا ہۄئِیا سی۔
بار دے پْردھان دا کھُفِییاں وِبھاگ سرکار دے کھُفِییا وِبھاگ نالۄں ودھّ تیذ سی۔ اُسنُۄں پتال وِچّ جا کے لئی رِشوت دی بھِݨک پَے جاںدی سی۔ ججّ لئی خترا ہی خترا سی۔
پْرتاپ سِںگھّ دی اِہ کمّ کرن دی جُرّئت نہِیں سی۔ جِہڑا کمّ اُہ خُد نہِیں کر سکدا٬ اُس دی دُۄسرے کۄل سِفارش کِئۄں کرے؟
سارے وادھے گھاٹے سۄچ کے پْرتاپ سِںگھّ اِس سِٹّے تے پُجّا کِہ مائِیا نگر دا کۄئی ججّ پیشگی ذمانت منذُۄر نہِیں کر سکدا۔ اِس لئی ہالے سِپھارش کرن دا کۄئی فائِدا نہِیں سی۔
دُۄجے پاسے اسامی نُۄں وی ہتھّۄں نہِیں سی گوائِیا جا سکدا۔ پیشگی ذمانت ناں منذُۄر ہۄݨ دے ہُکم دی اپِیل ہائیِکۄرٹ ہۄݨی سی۔ ہائیِکۄرٹ اُچّ ادالت سی۔ کۄئی ہائیِکۄرٹ دے ججّ دی واء ولّ نہِیں جھاک سکدا۔ ساہ کڈھّݨ والے اُپر مان ہانی دا دۄش لا کے اُسنُۄں جیلہ بھیجِیا جا سکدا سی۔ ہائیِکۄرٹ کۄلۄں پْرتاپ سِںگھّ جِس ترہاں دا چاہے٬ ہُکم کروا سکدا سی۔ اُس سمیں تک پارٹی پْرتاپ سِںگھّ دے ہتھّ ہیٹھ رہِݨی چاہِیدی سی۔
“تُۄں میرے پُتّراں ورگا ہَیں۔ مَیں تَینُۄں غلت رائے نہِیں دے سکدا۔ تیرا پَیسا برباد نہِیں کروا سکدا۔ سورگ وِچّ بَیٹھا میرا بھرا کی سۄچیگا؟ مائِیا نگرۄں تیرا کمّ نہِیں ہۄݨا۔”
“مَیں تُہانُۄں یکِین دِوائُںدا ہاں۔ ہائیِکۄرٹۄں پہِلی پیشی ’تے بںدّی لَے دِیاںگا۔ اگلی پیشی ’تے چاہے مُکھّ مںتّری ذۄر لا لئے٬ ذمانت منذُۄر ہۄ کے رہیگی۔ ہائیِکۄرٹ آپݨی چلݨی ہَے۔ درخاست کِس ججّ کۄل جاوے اِسدا پھَیسلا مَیں کرنا ہَے۔ آپاں آپݨے مِتّر ججّ کۄل بھیجاںگے۔ پھیر کۄل بَیٹھ کے پھَیسلا کرواواںگے۔ بس پںجّ چار دِناں دی گلّ ہَے۔ لُکّ چھِپ کے بنواس کٹّ لئۄ۔”
“اںکّل اسِیں بڑی آس لَے کے آئے سی۔ دۄ پیٹِییاں٬ تِنّ پیٹِییاں*۔ جۄ کہۄ٬ خرچ کر دِیاںگے۔ پلِیذ ساڈا کمّ کرائۄ۔”
اجے نُۄں لگّا مسلا پَیسِیاں دی کھۄلہ کھُلہائی ’تے اٹکِیا ہۄئِیا سی۔
ججّ شائِد پَیسے کھۄلہݨ تۄں جھِجک رِہا سی۔ اِہ گُتھّی سُلجھائُݨ لئی اجے نیں پیٹِییاں دی گلّ تۄری۔
تِنّ لکھّ دی پیشکش ہۄݨ ’تے پْرتاپ سِںگھّ نیں اِکّ وار پھیر دِماغ ’تے بۄجھ پائِیا٬ پر نتِیجا کۄئی ناں نِکلِیا۔
“سوال پَیسِیاں دا نہِیں ہَے۔ اُتھے اِہ کمّ کِسے کۄلۄں نہِیں ہۄݨا۔ اِتھۄں ہۄئیگا۔ میرے ہتھّۄں۔ پھیر وی تُسِیں کلہ مَینُۄں فۄن کرنا۔ دسّݨا درخاست کِس ججّ کۄل گئی ہَے۔ کۄشِش کرکے دیکھ لواںگے۔”
پْرتاپ سِںگھّ نیں سُٹّی کمان پھیر سمبھّال لئی۔ رکم مۄٹی سی۔ شائِد کِسے ججّ دا سِر پھِر جاوے۔
“سَیشن ججّ نُۄں آکھ کے دیکھ لئۄ۔ درخاست کِسے تُہاڈے واکف کۄل بھیج دیوے٬” اجے ہالے ہتھِیار سُٹّݨ دے مُۄڈ وِچّ نہِیں سی۔
“کۄئی فائِدا نہِیں۔ اُلٹا اُس نُۄں شکّ ہۄئِیا۔ جِتھے لائُںدا ہَے٬ لائُݨ دِئۄ۔”
“ٹھِیک ہَے سر! جے اُتھے گلّ ناں بݨی تاں اِتھے تُسِیں سمبھّال لئۄگے ناں؟”
پںکّج نیں پْرتاپ سِںگھّ کۄلۄں پکّا وائدا لَیݨ دی نِیئت نال پُچھِّیا۔
“سَۄ فِیسدی گرںٹّی ہَے۔ اِتھے پُتّرا تیرے اںکّل دا راج ہَے۔ مَیں گل وِچّ پئے پھاںسی دے پھںدّے لُہا دِیاں٬ اِہ تے ذمانت ہَے۔”
*اِکّ پیٹی = اِکّ لکھّ کۄٹھِیئۄں نِکلدے پںکّج نیں ڈھیری ڈھاہ لئی۔ جِہڑا کمّ پْرتاپ سِںگھّ تۄں نہِیں ہۄئِیا٬ اُہ کِسے ہۄر تۄں نہِیں ہۄݨا۔ اُس نُۄں لگّا جیلہ یاترا پکّی سی۔
“اِہ سیل ٹَیکس دی پیشی نہِیں ہَے۔ کتل دا ماملا ہَے۔ بہُت دھکّے کھاݨے پَیݨگے۔ نںدّ لال دے آکھݨ واںگ سبر رکھّ۔ چںگّے پکھّ ولّ دیکھ۔ ساہِب نیں ہائی کۄرٹ وِچۄں ذمانت کرائُݨ دی ذِمّیواری لَے لئی۔ اِہ گلّ چھۄٹی ہَے؟
آپݨے نال جھُۄٹھا وائدا نہِیں کِیتا۔ اِہ اُنہاں دا وڈپّݨ ہَے۔”
اجے پںکّج نُۄں نِراشا دی کھائی وِچۄں کڈھّݨ دا یتن کرن لگّا۔
-21-
پںکّج دا من اُداس سی۔ اُہ مائِیا نگر مُڑ جاݨا چاہُںدّا سی۔ جِہڑا کمّ اِکّ رجِسٹرار نہِیں کروا سکِیا٬ اُہ تِیجے درجے دا مُلاذم کِویں کروا سکدا سی۔
اجے ہِمّت ہارن والا نہِیں سی۔ اُسنُۄں کلَیرِیکل سٹاف ’تے بھرۄسا سی۔
جِہڑے کمّ پْردھان مںتّری نہِیں کروا سکدے٬ اُہ اُنہاں دے رسۄئیِئے کروا دِںدّے ہن۔ اجے لچھمݨ سِںگھّ نُۄں کئی وار پرکھ چُکّا سی۔ کئی اَۄکھے کمّ اُس راہِیں ہۄئے سن۔
لچھمݨ سِںگھّ نُۄں فۄن ناں کِیتا ہُںدّا تاں ہۄر گلّ سی۔ سماں لَے کے ناں جاݨا بیوکُۄفی سی۔ کیس نیں کِہڑا ہُݨے مُکّ جاݨا سی۔ پتا نہِیں کِنّے سال چلّݨا سی۔ کئی وار اُنہاں نُۄں ہائی کۄرٹ آئُݨا پَیݨا سی۔ چھۄٹے مۄٹے کمّاں لئی اِسے نیں کمّ آئُݨا سی۔
اجِہا کُجھّ سمجھا کے اجے پںکّج نُۄں سَیکٹری دے کُیاٹراں ولّ لَے گِیا۔
نہا دھۄ کے سَیکٹری پہِلاں ہی تِیار بَیٹھا سی۔ گھُسمُسا ہۄݨ لگّا سی۔
اُسدا دارُۄ پِیݨ دا سماں لںگھّ رِہا سی۔ اُس تۄں ہۄر اُڈِیک نہِیں سی ہۄ رہی۔
لچھمݨ سِںگھّ دا کُیاٹر چھۄٹا سی٬ پر لمّچِڑا وڈّا۔ نُۄںہاں دھِییاں والے گھر وِچّ شراب پِیݨ تۄں شرم آئُںدی سی۔ باہر پِیݨی مہِںگّی پَیںدی سی۔ اُہ مُرگ مسلّم دا شَۄکِین سی۔ گھرے مِیٹ بݨدا نہِیں سی۔
اجے ورگی اسامی دی اُسنُۄں بے سبری نال اُڈِیک سی۔ رَۄݨک میلے لئی اُسنے آپݨے پڑَۄسی بھۄگل نُۄں تِیار کر لِیا۔ مُفت وِچّ اُہ وی گںگّا نہا لئیگا۔
اجے کۄل گھر بَیٹھ کے چاہ پِیݨ دا سماں نہِیں سی۔ اُنہاں نیں سَیکٹری نُۄں گلِیں وِچۄں ہی نال رلا لِیا۔
“جِدھر جاݨا ہَے اُدھر دا رستا ڈرائیِور نُۄں دسّی جائۄ۔” گڈّی وِچّ بَیٹھدِیاں ہی اجے نیں سَیکٹری نُۄں مرذی دی تھاں جاݨ دی اِجاذت دے دِتّی۔
بھۄگل پُراݨے اڈّے ’ذِمِیدارا ڈھابے‘ ’تے جاݨا چاہُںدّا سی۔ اُتھے کھارے٬ آںڈے اتے مِیٹ سبھ سستا سی۔ بَیٹھݨ دا کِرائِیا نہِیں سی لِیا جاںدا۔
بھۄگل دے بھۄلیپݨ ’تے لچھمݨ سِںگھّ نُۄں ترس آئِیا۔ بھۄگل سِکھِّیا وِبھاگ دا کرمچاری سی۔ اُسدی اسامی دی پہُںچّ ذِمِیدارا ڈھابے تک ہُںدّی سی۔
ہُݨ اُہ ہائی کۄرٹ دے چِیف جسٹِس دے پْرائیِویٹ سَیکٹری نال جا رِہا سی۔ مائِیا نگر ورگے شہِر دی امِیر اسامی اُنہاں دے نال سی۔ اجّ اُہ کِسے آلِیشان ہۄٹل دی ایئر کںڈِّیشن بار وِچّ بَیٹھ کے جشن منائُݨگے۔
گڈّی اُسنے تِنّ تارا ہۄٹل دے راہ پوا لئی۔
“چار پَیگّ پِیٹر سکاٹ۔ پہِلاں اِکّ چِکن رۄسٹڈ۔ پھیر اِکّ چِلّی چِکن۔ دۄ پلیٹ پھِش۔ بۄن لَیسّ!” ٹیبل دُیالے بَیٹھدے ہی پہِلاں سَیکٹری نیں ویٹر نُۄں آرڈر نۄٹ کروائِیا۔ پھیر اجے دے راجدھانی آئُݨ دا کارن پُچھِّیا۔
“کتل کیس دے مُلذم دی پیشگی ذمانت۔ سَیشن ججّ تک سِپھارش۔”
کمّ سُݨکے سَیکٹری دے رںگّ وِچّ بھںگّ پَے گِیا۔
لچھمݨ سِںگھّ نیں سۄچِیا سی٬ اجے نیں ہائی کۄرٹ وِچّ کۄئی وکِیل کرنا ہۄئیگا۔ کِسے پُراݨے مُکدّمے دے پھَیسلے دی نکل لَیݨی ہۄئیگی۔ دۄہاں کمّاں وِچّ اُسنُۄں کمائی ہۄݨی سی۔ وکِیل نیں ہِسّا دیݨا سی۔ نکل اُسنے آپݨے رۄہب نال تِیار کروا لَیݨی سی۔ کلرک دے ناں دی فِیس آپݨی جیب وِچّ پا لَیݨی سی۔
مائِیا نگر وِچّ لگے ججّاں دی کدے کۄئی شِکائِت چِیف کۄل نہِیں سی آئی۔ اِس لئی اُنہاں نُۄں کدے لچھمݨ سِںگھّ دی لۄڑ نہِیں سی پئی۔
سَیکٹری نیں اجے دے جِہڑے پہِلاں دۄ کمّ کروائے سن٬ اُہ دۄویں ججّ رِشوتکھۄری وِچّ ڈُۄںگھے دھسے ہۄئے سن۔ اُنہاں دِییاں شِکائِتاں چِیف کۄل آئُںدِییاں رہِںدِّییاں سن۔ مہِینے وِچّ گھٹّۄ گھٹّ اِکّ چکّر اُنہاں دا ہائی کۄرٹ لگّدا سی۔ چِیف نُۄں مِلݨ تۄں پہِلاں اُہ سَیکٹری نُۄں مِلدے سن۔ ہۄݨ والی کاروائی دی سُۄہ لَیںدے سن۔ ساہِب دے مُۄڈ اتے ہۄئی شِکائِت دی گمبھِّیرتا بارے پُچھّدے سن۔ اُہ اِس سیوا کارن سَیکٹری دا اہِسان منّدے سن۔ اُسدے آکھے چھۄٹیمۄٹے کمّ کر دِںدّے سن۔
اجّ والا کمّ ہۄݨ والا نہِیں سی۔ پَیگّ ’تے پَیگّ چاڑھدا اتے ہڈِّییاں نۄچدا سَیکٹری سۄچ رِہا سی٬ کِویں بِناں آپݨا پْربھاو گوائے اُہ اِس مُسِیبت وِچۄں نِکلے؟
پںکّج نیں ڈرِںکّ نہِیں سی لئی۔ مانسِک تناء کارن اُسنُۄں اُباسِییاں آ رہِییاں سن۔ اُسدا سارا سرِیر درد کر رِہا سی۔ اُسدا گلا سُکّ رِہا سی۔ چار پںجّ کۄک اُسدی پِیاس نہِیں سن بُجھا سکے۔
اجے پںکّج دی بیچَینی سمجھ رِہا سی۔ اُہ وی جلدی کۄئی سِٹّا کڈھّ کے واپس مُڑنا چاہُںدّا سی۔
پر سَیکٹری خامۄش سی۔ اُہ چار پَیگّ پی چُکّا سی۔ مُرگے اتے مچھّی دِییاں کئی پلیٹاں آ اتے جا چُکِّییاں سن۔
“ساڈا کُجھّ بݨیگا؟” سَیکٹری دے کھاݨ پِیݨ ولّۄں دھِیان تۄڑن لئی اجے نیں کھِجھ کے پُچھِّیا۔
سَیکٹری نُۄں تھۄڑھا تھۄڑھا سرُۄر ہۄݨ لگّا سی۔ پیٹ وِچّ گئے مسالیدار چِکن نیں پیٹ نُۄں اپھارا لِیائُݨا شُرُۄ کر دِتّا سی۔ چِکن اتے سۄڈھِیاں دی گَیس نیں اُسدا ڈھِڈّ پھُٹّبال واںگ پھُلا دِتّا۔ اُسدی بَیلٹ پیٹ تۄں کھِسک کے لکّ کۄل آ گئی۔ تری دے دھبِّیاں نیں کمِیذ اُپر اںڈّیمان نِکۄبار دا نکشا اُکّر دِتّا۔ پَیںٹ اںدّر دِتّی ادھّی کمِیذ باہر آ گئی۔
سَیکٹری نُۄں پتا سی٬ اُہ اجے دا کمّ نہِیں کر سکدا۔ ادھّ وِچکار ناںہ کرکے اُہ مہِپھل مُلتوی نہِیں سی کرنا چاہُںدّا۔ اُہ جلدی جلدی آپݨا کۄٹا پُۄرا کر رِہا سی۔
اجے دے رُکھّیپن تے سَیکٹری نُۄں آپݨے آپ ’تے کچِیاݨ آئی۔ دۄ گھُٹّ شراب خاتر اُسدی بیئِذّتی ہۄ رہی سی۔ جھٹّ اُسنے آپݨے ڈۄلدے من نُۄں سمبھّالِیا۔ اجِہا کُجھّ ہُںدّا رہِںدّا ہَے۔ اُہ پھڑھ مار کے اجے نُۄں پرچائُݨا چاہُںدّا سی۔ پر اجے کۄل مۄبائیِل فۄن سی۔ جھٹّ اُسنے ججّ دا نمبّر مِلا کے سَیکٹری نُۄں پھڑا دیݨا سی۔ سَیکٹری نُۄں کھہِڑا چھُڈائُݨا مُشکل ہۄ جاݨا سی۔
“تُۄں فِکر ناں کر۔ سویرے کۄٹھی جا کے مَیں چِیف تۄں فۄن کرواواںگا۔ جے اُہ جھِجک گئے٬ مَیں بِیبی دے پَیر پھڑ لواںگا۔ بِیبی مَینُۄں نہِیں مۄڑ سکدی۔
بِیبی دا کِہا ججّ نہِیں مۄڑ سکدا۔ اِںجھ آپݨا کمّ ہۄویگا۔”
لگاتار دۄ وڈّے پَیگّ اںدّر جاݨ کارن اُسنُۄں کُجھّ پتا نہِیں سی٬ اُہ کی بۄل رِہا سی۔
پںکّج سَیکٹری دِییاں گلّاں تۄں اُکتا چُکّا سی۔
پںکّج نیں بتھیرے وِئُپار کِیتے سن۔ سَیںکڑے افسراں نال اُسدِییاں اجِہِییاں بَیٹھکاں ہۄئیِیاں سن۔ اُہ بھامپ گِیا سی سَیکٹری دی جھۄلی وِچّ داݨے نہِیں سن۔ سَیکٹری آپݨا پیٹ بھر رِہا سی۔ سَیکٹری دا اِہۄ لاہا پںکّج نُۄں چِڑا رِہا سی۔
کِسے ہۄر کمّ آئے ہُںدّے تاں پںکّج اجے نُۄں باہۄں پھڑکے کھڑھا کر لَیںدا۔
اُہ سَیکٹری نُۄں ہۄٹل وِچّ چھڈّ کے مائِیا نگر نُۄں مُڑ جاںدے۔ پر ہُݨ اُہ پھَۄجداری مُکدّمے وِچّ پھسِیا ہۄئِیا سی۔ کۄئی وی نراذ ہۄئِیا افسر مہِںگّا پَے سکدا سی۔ اجِہا بںدّا کُجھّ سںوّار تاں نہِیں سی سکدا پر وِگاڑ ذرُۄر سکدا سی۔ اِسے ڈر کارن اُہ سَیکٹری دے نخرے برداشت کر رِہا سی۔
سَیکٹری چاہُںدّا سی٬ کھاݨا کھادھا جاوے۔ بچِّیاں لئی رس ملائی گھر لِجائی جاوے۔
“سَیکٹری ساہِب تُسِیں آئۄُٹ ہۄ گئے۔ آہ لئۄ آخری پَیگّ اتے چلّۄ۔”
سَیکٹری دے ویٹر نُۄں کھاݨے دا آرڈر لِکھائُݨ تۄں پہِلاں ہی اجے نیں میذ ’تے پِیا آخری گلاس سَیکٹری دے ہتھّ چ پھڑا کے آپݨا پھَیسلا سُݨا دِتّا۔
سَیکٹری چُپّ کر گِیا۔ شراب اںدّر سُٹّی اتے گُسّے ہُںدّا اُٹھّ کھڑۄتا۔
پںکّج نیں کائُںٹر ’تے جا کے بِل چُکائِیا۔
بھۄگل نیں سہارا دے کے سَیکٹری نُۄں گڈّی تک پہُںچّائِیا۔
پِچھۄں نِیرج دے فۄن آ رہے سن۔ ادھّی رات ہۄ چُکّی سی۔ اجِہی ہالت وِچّ اُسدا باہر رہِݨا ٹھِیک نہِیں سی۔
سَیکٹری دا پرِوار کُیاٹر دے باہر کھڑھا اُسدا اِںتذار کر رِہا سی۔
سَیکٹری اتے بھۄگل دے گڈِّیئۄں اُتردِیاں ہی اُنہاں گڈّی مائِیا نگر ولّ دَۄڑا لئی۔
-22-
سِںگّلے وکِیل دِییاں باکی سبھ گلّاں ٹھِیک سن۔ پر میلُۄ دۄدھی والی گلّ اُس نُۄں جچی نہِیں سی۔
نِیرج ہۄرِیں مائِیا نگر دے گِݨویں سنئتکاراں وِچۄں اِکّ سن۔ اُہ اٹھّ دس کرۄڑ دی جائِداد دے مالک سن۔ شہِر وِچّ اُنہاں دا ہر ترہاں دا رسُۄکھ سی۔ سِیاسی بںدّے سویرے شام اُنہاں دے دفتر گیڑا ماردے سن۔ ہر اِلَیکشن وِچّ ہر سِیاسی پارٹی اُنہاں تۄں چںدّا لَے کے جاںدی سی۔ مائِیا نگر دے سارے اتے چںڈِّیگڑھ بَیٹھے ادھّے اُچّ ادھِکاری اُنہاں دے واکِف سن۔
مۄہن لال دا اِہۄ وادھا سی۔ جِس افسر نال اُس دی مُلاکات ہۄ گئی٬ اُس افسر دے جِنّا چِر اُسدا گھر آئُݨ جاݨ نہِیں سی بݨدا٬ اُسنُۄں چَین نہِیں سی آئُںدی۔ افسراں دِییاں وِیاہ شادِییاں وِچّ اُہ کھُلہ کے کھرچ کردا سی۔ آئی.اے.اَیس.افسراں دے وِیاہاں وِچّ اُہ اِکّ لکھّ رُپئے دا شگن دِںدّا سی۔ پی.سی.اَیس.افسراں نُۄں پںجّاہ ہذار دا۔ سردِییاں وِچّ دۄ کۄٹِییاں ’مۄنٹی کارلۄ‘ دِییاں ساہِب لئی اتے اِکّ پشمِینے دا شال مَیڈم لئی لَے کے اُہ خُد چںڈِّیگڑھ جاںدا سی۔ مائِیا نگر دی ہَۄذری دا سمان دُنِییاں بھر وِچّ برامد ہُںدّا سی۔ کِسے افسر نیں بہُتی خرِیدۄ فرۄکھت کرنی ہۄوے٬ اُہ اُس نُۄں مائِیا نگر آئُݨ دا سدّا دِںدّا سی۔ افسر اتے اُنہاں دے پرِوار کئی کئی دِن مائِیا نگر اُنہاں دے گھر رہِںدّے سن۔ مَۄج مستی ہُںدّی سی۔
کئی افسراں دے بچّے نِیرج ہۄراں نال اِکٹھّے کھیڈدے رہے سن۔ بچِّیاں دے سبںدھّ ماپِیاں نالۄں وی گُۄڑھے سن۔
میلُۄ رام دی تھاں اُہ کِسے سِیاسی نیتا جاں وڈّے افسر تۄں فۄن کرائُݨگے۔
پِچھۄں کۄٹھی جا کے فِیس دے آئُݨگے۔ پہِلاں وی اُہ آپݨے کمّ اِسے ترہاں کرائُںدے سن۔
اَیم.پی.ساہِب پرسۄں دِلّی گئے سن۔ شائِد واپس آ گئے ہۄݨ۔ شائِد اُنہاں دی کپتان نال گلّ ہۄ گئی ہۄوے۔ ہۄ سکدا ہَے اُنہاں نیں دِلِّیئۄں گْرہِمںتّری تۄں فۄن کروا دِتّا ہۄوے۔ اُہ اِس ترہاں کرن دا وائدا کرکے گئے سن۔ وائدے دے اُہ پکّے سن۔ لۄکاں نال اُہ لکھّ جھُۄٹھے وائدے کردے ہۄݨ۔ اُنہاں نال اُہ ہمیشا تۄڑ نِبھائُںدے سن۔
دۄ کُ سال تۄں اُنہاں دے سبںدھّ گھریلُۄ بݨ گئے سن۔ اُنہاں دی وِئُپارک ساںجھ پِیڈی ہۄ گئی سی۔
مۄہن لال نیں پہِلاں پٹرۄل پمپّ لگّا لِیا سی۔ اُسدا اُسنُۄں اُچّا مُلّ دیݨا پِیا سی۔ سال پمپّ چلا کے مۄہن لال نُۄں اِس دھںدّے دِییاں بارِیکِییاں اتے ہُںدّے مۄٹے مُنافِیاں دی سمجھ آ گئی سی۔
جے پمپّ سِدھّا پٹرۄل مںتّری کۄلۄں اتے ذمِین پںجّاب سرکار کۄلۄں الاٹ ہۄ جاوے تاں پمپّ سۄنا اُگلݨ لگّ سکدا سی۔
بابُۄ جی پہِلی وار اَیم.پی.بݨے سن۔ کیںدر وِچّ اُنہاں دی سرکار پہِلی وار بݨی سی۔ اِس لئی بابُۄ جی نُۄں ناں آپݨِییاں شکتِییاں دا بہُتا گِیان سی٬ ناں اُنہاں نُۄں کمّ لَیݨ دی جاچ سی۔
مۄہن لال نیں پہِلاں اَیم.پی.نُۄں مِلدے کۄٹِیاں دا خُد ادھِئَن کِیتا۔
پھیر اُنہاں بارے بابُۄ جی نُۄں رۄشنی پائی۔ جدۄں بابُۄ جی نُۄں سمجھ آئی کِہ اُنہاں کۄل ہنُۄمان واںگ چھال مار کے مہاں سمُںدّر پار کرن دی تاکت ہَے تاں اُنہاں نیں آپݨی ساری تاکت مۄہن لال ولّ جھۄک دِتّی۔ بابُۄ جی دے دۄ وار فۄن کرن نال جے دۄہاں پرِواراں دِییاں پِیڑھِییاں دِییاں رۄٹِییاں دا اِںتذام ہُںدّا ہَے تاں اِس وِچّ بابُۄ جی نُۄں کی اِتراذ ہۄ سکدا سی۔
پٹرۄل پمپّ دے اِکّ سال دا ہِساب کِتاب جدۄں مۄہن لال نیں بابُۄ جی نُۄں دِکھائِیا تاں اُنہاں دِییاں اکھّاں کھُلہ گئیِیاں۔ اُنہاں جھٹّ پَیٹرۄلِیئم مںتّری نال گلّ کِیتی۔ جِنّا چِر نواں پٹرۄل پمپّ منذُۄر نہِیں ہۄ گِیا٬ اُہ ٹِک کے نہِیں بَیٹھے۔
پٹرۄل پمپّ تاں الاٹ ہۄ گِیا پر اِہ لائِیا کِتھے جاوے؟
پہِلے دِن تۄں مۄہن لال دی نذر شہِر دی ہِکّ اُپر کھالی پئے اِکّ سرکاری پلاٹ اُپر ٹِکی ہۄئی سی۔ جے پمپّ اِتھے لگ جاوے تاں وِکری دس گُݨا ودھّ ہۄݨی سی۔ اِہ پلاٹ مِلݨا وی مِٹّی دے مُلّ سی۔ بذار دے بھاء پلاٹ کھرِید کے پمپّ لائِیا تاں پمپّ دی آمدن نال رکم دا وِیاج وی پُۄرا نہِیں سی ہۄݨا۔
افسراں نُۄں داݨے پا کے مۄہن لال نیں اِس پلاٹ دی الاٹمَیںٹ دا جُگاڑ شُرُۄ کِیتا۔ جۄ جِس ترہاں دھِجِیا٬ اُسنُۄں اُسے ترہاں دھِجائِیا۔ پَیسے والے نُۄں پَیسا٬ شباب والے نُۄں شراب۔ دۄ کرۄڑ دا پلاٹ اُسنے دس لکھّ وِچّ نبّے سالا پٹّے ’تے لِکھوا لِیا۔
اُس پلاٹ دے آلے دُیالے سرکاری کُیاٹر سن۔ پٹرۄل پمپّ لگّݨ نال اُنہاں دے گھراں وِچّ پْردُۄشݨ پھَیلݨا سی۔ ڈرائیِوراں نیں گُںڈّاگردی کرنی سی۔
کاراں٬ بسّاں اتے ٹرکّاں دی بھِیڑ کارن جام لگے رہِݨے سن۔ دھُۄڑ نال اُنہاں دے کُیاٹراں دا رںگّ رۄگݨ مدھّم پَے جاݨا سی۔ پردے٬ شِیشے اتے پھرنِیچر نیں بیکار ہۄ جاݨا سی۔ کُیاٹراں والِیاں نیں اِس الاٹمَیںٹ دا ڈٹ کے وِرۄدھ کرنا شُرُۄ کر دِتّا۔
کُیاٹراں وِچّ رہِںدّے بابُۄیاں نیں ہۄئے اِکرارنامِیاں دِییاں نکلاں مِسلاں وِچۄں کڈھّوا لئیِیاں۔ اُنہاں نیں پٹرۄل پمپّ دے مالکاں اتے افسراں دی مِلِیبھُگت دے سبُۄت پْرَیس دے ہوالے کر دِتّے۔ پْرَیس نیں لُۄݨ مِرچ لا کے اِس نُۄں سکَیںڈل بݨا دِتّا۔ وِرۄدھی سِیاسی دھِر نیں کُیاٹراں والِیاں دی پِٹھّ ’تے ہۄݨ دا اَیلان کر دِتّا۔ سابکا مںتّری نیں پٹرۄل پمپّ والی جگہا ’تے دھرنا مار دِتّا۔ ’پٹرۄل پمپّ اُسدی لاش ’تے بݨیگا‘ اِہ اَیلان کر دِتّا۔
افسراں نُۄں ہتھّاں پَیراں دی پَے گئی۔ اُہ آپݨا آپݨا بچاء سۄچݨ لگے۔
الاٹمَیںٹ کَیںسل کرن دی یۄجنا بݨن لگّی۔
مسلا ٹھںڈّا کرن لئی مۄہن لال نیں ہائی کۄرٹ دا سہارا لِیا۔
ادالت نیں ’جَیسے تھے‘ دا ہُکم جاری کر دِتّا۔ اِہ ہُکم مۄہن لال دی مرذی انُسار ہۄئِیا سی۔ سرکار دے ہتھّ بجھّ گئے۔ الاٹمَیںٹ کَیںسل ہۄݨۄں بچ گئی۔
پمپّ چلّݨۄں ہٹّ گِیا۔ اِس نال لۄکاں دی تسلّی ہۄ گئی۔
سال وِچّ مۄہن لال نیں سبھ دھِراں نُۄں ٹھںڈّا کر لِیا۔
سابکا مںتّری نال سمجھَۄتا ہۄئِیا۔
مُہلّے والِیاں نال وائدا کِیتا۔ پمپّ کاراں ٹرکّاں والِیاں لئی نہِیں سی لگ رِہا۔ کیول سکُۄٹراں وِچّ پٹرۄل پَیݨا سی۔ کۄئی گُںڈّاگردی نہِیں ہۄ سکدی۔
وادھُۄ بچدی تھاں وِچّ مۄہن نیں اِکّ شاپِںگّ کمپّلَیکس کھۄلہݨا سی۔ مُہلّے والِیاں نُۄں سستا اتے تاذا سمان مِلݨا سی۔ اُلٹا کالۄنی والِیاں نُۄں سَۄکھ ہۄݨی سی۔
چُپّکے جِہے رِٹّ دا فَیسلا کروا لِیا۔ راتۄ رات پمپّ چالُۄ کر لِیا۔
پہِلاں پمپّ دۄ پہِییا واہناں لئی چلِّیا۔ اِںجھ ہائی کۄرٹ دے ہُکم انُسار ہۄئِیا۔ چھے مہِینے بائد کاراں وِچّ پٹرۄل پَیݨ لگّا۔ پھیر ڈِیذل آ گِیا۔ بسّاں اتے ٹرکّ آئُݨ لگے۔ نال دی جگہا وِچّ ورکشاپ بݨ گئی۔ دُکاناں کھُلہ گئیِیاں۔ لۄکاں نُۄں جِتھے تکلِیف سی٬ اُتھّے ارام وی سی۔
گلّ آئی گئی ہۄ گئی۔
پمپّ دی کامیابی بائد چُپّ چاپ بابُۄ جی نیں مائِیا نگر لئی تِنّ گَیس ایجںسِّییاں منذُۄر کروا لئیِیاں۔ باکی دِییاں دۄ ایجںسِّییاں مںتّرالے اتے افسراں نیں کِس کھُۄہ کھاتے سُٹِّییاں٬ اِس نال بابُۄ جی نُۄں کۄئی واستا نہِیں سی۔ جِہڑی ایجںسّی پچھّڑِییاں شْریݨِییاں لئی راکھوِیں سی٬ اُہ اسل وِچّ بابُۄ جی لئی راکھوِیں سی۔ جِس بںدّے دے ناں ’تے اُنہاں اُںگل رکھّی٬ اُہ اُسے نُۄں الاٹ ہۄ گئی۔
اِنہاں دۄ کمّاں نال بابُۄ جی دا بھوِکھّ سُرکھِّئت ہۄ گِیا۔ اِس آرتھِک سُرکھِّیا کارن بابُۄ جی مۄہن لال دے رِݨی سن۔ ہُݨ پںکّج اِنہاں سبںدھّاں نُۄں ہۄر مذبُۄت کر رِہا سی۔
سںسّارِیکرن دے اِس دَۄر وِچّ بہُت سارِییاں بہُ دیشی کمپّنِییاں بھارت وِچّ پَیر جمائُݨ دے یتن کر رہِییاں سن۔ کیںدری سرکار وِدیشی نِویش نُۄں اُتشاہت کر رہی سی۔ سنئت مںتّری وفد لَے لَے باہرلے دیشاں نُۄں تُرے رہِںدّے سن۔ کُجھّ دیشاں دا چکّر بابُۄ جی وی اُنہاں نال لا آئے سن۔ اںدّرکھاتے بابُۄ جی دی جپان دی اِکّ کمپّنی نال گلّ چلّ رہی سی۔ کمپّنی نُۄں جے کھُلہِییاں رِیائِتاں مِل جاݨ تاں کمپّنی مۄٹر سائیِکلاں دا بھاری اُدیۄگ اِدھر لائُݨ لئی سۄچ سکدی سی۔ بابُۄ جی دِییاں سیواواں دے اِوج وِچّ کمپّنی دے کُجھّ ہِسّے اُنہاں نُۄں دِتّے جا سکدے سن۔ بابُۄ جی آپ ہِسّیدار نہِیں سن بݨ سکدے۔
ناں اُنہاں کۄل اِنی پُۄںجی سی۔ آپݨی تھاں اُنہاں نیں پںکّج دا ناں سُجھائِیا سی۔
گلّ سِرے چڑھن والی سی۔ اِس لئی بابُۄ جی دی اِکّ ٹںگّ دِلّی ہُںدّی سی اتے اِکّ مائِیا نگر۔
جرمنی تۄں اِکّ پیشکش اِکّ وِدیشی مِتّر راہِیں پںکّج کۄل آئی سی۔
بھارتی پھَۄج آپݨِییاں تۄپاں دے بہُت سارے کلپُرذے امرِیکا کۄلۄں کھرِیددی سی۔ جرمنی دی اِہ کمپّنی اُہۄ کلپُرذے بھارت وِچّ بنائُݨ دی سمرتھّا رکھّدی سی۔ بھارت دے سُرکھِّیا مںتّرالے وِچّ جے پہُںچّ ہۄ جاوے تاں کمپّنی پںکّج نال ہِسّیداری رکھّ کے کمّ شُرُۄ کر سکدی سی۔ بابُۄ جی اِس پْرۄجَیکٹ دے سِرے چڑھ جاݨ لئی وی یتنشِیل سن۔ اِتھۄں وی سۄنے دی کھاݨ لبھّ سکدی سی۔
اجِہے گُۄڑھے سمبّںدھّاں دے ہُںدِّیاں بھِیڑ پَیݨ ’تے بابُۄ جی پںکّج ہۄراں نُۄں پِٹھّ کِس ترہاں دِکھا سکدے سن؟
پُۄرے مان نال نِیرج نیں بابُۄ جی نال رابتا کائِم کِیتا۔
کۄٹھِیئۄں پتا لگّا اُہ دِلِّیئۄں واپس نہِیں آئے۔ دِلِّیئۄں پتا لگّا٬ اُہ کارجکارنی دی مِیٹِںگّ وِچّ شامل ہۄݨ لئی بںگّلَۄر چلے گئے۔ مۄبائِل اُتھے چلدا نہِیں سی۔ دُۄجا فۄن مِلائِیا۔ گھںٹّی جاںدی سی پر کۄئی چُکّ نہِیں سی رِہا۔
بابُۄ جی نہِیں ہن تاں ناں سہی٬ چیئرمَین ساہِب مائِیا نگر وِچّ سن۔
اُنہاں دی بابُۄ جی نالۄں ودھّ چلّدی سی۔
اُہ چیئرمَین نال سمپّرک کرن لگّے۔
-23-
چیئرمَین ساہِب تِنّ دِناں تۄں مائِیا نگر وِچّ ڈیرا لائی بَیٹھے سن۔
پارٹی ورکراں دا کَیمپ لگّا ہۄئِیا سی۔ پْربںدھّ دی ساری ذِمّیواری اُنہاں سِر سی۔
چیئرمَین نیں اُنہاں نُۄں کَیمپ وِچّ بُلا لِیا۔ اُنہاں دے کَیمپ تۄں باہر جاݨ ’تے مناہی سی۔ اُنہاں دے باہر جاݨ نال پارٹی انُشاسن بھںگّ ہُںدّا سی۔ کَیمپ دی کاروائی وِچّ وِگھن پَیںدا سی۔
چیئرمَین ساہِب نیں نِیرج دی اِکّ ڈِئۄُٹی وی لائی۔ آئُںدا ہۄئِیا اُہ کیڈٹاں لئی دۄ پیٹِییاں سیب اتے پںجّ کِلۄ لڈُّۄ لَیںدا آوے۔ شام دی رِفرَیشمَیںٹ مۄہن پرِوار ولّۄں ہۄݨی چاہِیدی سی۔
دۄ چِیذاں ودھّ لَے کے اُہ جھٹّ کَیمپ پہُںچّ گئے۔
کیڈٹاں والی ویس بھُۄشا وِچّ دیکھ کے کۄئی نہِیں سی کہِ سکدا کِہ اِہ نِکّر بنَیݨ والا بںدّا دۄ وار وِدھائِک رہِ چُکّا سی اتے ہُݨ کھادی بۄرڈ ورگے ادارے دا چیئرمَین سی۔ اُہ کِسے سکُۄل دا ڈرِل ماسٹر لگّدا سی۔
نال آئے سمان نُۄں رسۄئی وِچّ بھِجوا کے اُہ اُنہاں نُۄں آپݨے دفتر لَے گئے۔ دفتر وِچّ فۄن وی سی اتے فۄن کرن والا نِجّی سہائِک وی۔
کَیمپ والے اِنہاں دِناں وِچّ سادھارن جنتا دا اُنہاں نُۄں مِلݨا بںدّ سی۔
پر نِیرج ہۄرے سادھارن جنتا نہِیں سن۔ اُہ پارٹی دے پھائیِنَیںسر سن۔ ہُݨ پارٹی ستّا وِچّ سی۔ کِسے تۄں وی فۄن کرکے چںدّا مںگّوائِیا جا سکدا سی۔
پںکّج دے پِتا جی اُس سمیں کَیمپاں دا سارا کھرچا برداشت کرِیا کردے سن٬ جدۄں لۄک پارٹی دا ناں لَیݨۄں ڈردے سن۔ جدۄں پارٹی وِرۄدھی دھِر وِچّ سی اتے چیئرمَین نُۄں بسّ٬ ٹرکّ جاں راشن پاݨی دی ذرُۄرت پَیںدی سی٬ مۄہن لال ادھّے بۄل اُہ لۄڑ پُۄری کردا سی۔
پارٹی مۄہن لال دے اُس اہِسان نُۄں کدے نہِیں بھُلّ سکدی٬ جِہڑا اُس نیں سرو ہِتکاری سکُۄل کھۄلہݨ لئی پارٹی نُۄں لاگت مُلّ ’تے پلاٹ دے کے کِیتا سی۔ اِہۄ نہِیں٬ سکُۄل چالُۄ کرن لئی دۄ کمرے اُسنے آپݨے کھرچے ’تے بݨوا کے دِتّے سن۔ آپݨے پِتا جی دی یاد وِچّ غرِیب ہُشِیار بچِّیاں لئی اُسنے وذِیفے چالُۄ کِیتے سن۔
پُتّر دۄ کدم اگّے جا رہے سن۔ مۄہن لال دی یاد وِچّ اُنہاں نیں سکُۄل وِچّ اسَیمبلی ہال بݨوا دِتّا۔ وذِیفِیاں دی گِݨتی دُگݨی کر دِتّی۔
پارٹی اتے چیئرمَین اِس پرِوار دے سدا رِݨی سن۔
کَیمپ دَۄران چیئرمَین بہُت گھٹّ لۄکاں نُۄں مِلِیا سی۔ اِس لئی نگر دے تاذا ہالاتاں تۄں اُہ واکِف نہِیں سی۔ اخباراں وِچّ اُسنے اِکّ پرِوار دے گھر پئی ڈکَیتی بارے پڑھِیا سی۔ اُہ پرِوار نِیرج دے چاچے دا سی٬ اِہ جاݨ کے چیئرمَین نُۄں ڈاڈھا دُکھّ ہۄئِیا سی۔ اُہ دُکھی پرِوار دی ہر سہائِتا لئی تِیار سی۔
جدۄں نِیرج نیں اُنہاں دے ڈکَیتی دی ساذِش وِچّ شامل ہۄݨ بارے پُلِس نُۄں پئے شکّ دی گلّ تۄری تاں چیئرمَین دا چِہرا پِیلا بھُۄک ہۄ گِیا۔ اُسدی ذُبان تالُۄئے نال لگّ گئی۔ اُسنُۄں مہِسُۄس ہۄݨ لگّا٬ جِویں اُہ خُد ساجِش وِچّ شامل ہۄݨ جا رِہا سی۔
چیئرمَین دا من کاہلا پَیݨ لگّا۔ چںگّا سی ہالے تک بہُتے لۄکاں نُۄں اُنہاں دی چیئرمَین نال ہۄئی مُلاکات دا پتا نہِیں سی لگّا۔ اجّ تک چیئرمَین دا دامن ساف رِہا سی۔ کِدھرے اُس اُپر کاتلاں دی مدد دا دۄش ناں لگّ جائے٬ اُہ اِس گلّ تۄں گھبرا رِہا سی۔
“دسّۄ مَیں کی سیوا کر سکدا ہاں۔ میری کلاس دا سماں ہۄݨ والا ہَے۔”
گھڑی ولّ دیکھ کے چیئرمَین نیں آپݨی بیچَینی دا پْرگٹاوا کِیتا۔
“بابُۄ جی بںگّلَۄر گئے ہۄئے ہن۔ تُسِیں کپتان نُۄں اِکّ فۄن کر دِئۄ۔
آکھ دیوۄ اسِیں بیکسُۄر ہاں۔ پُلِس سانُۄں تںگّ پْریشان ناں کرے۔”
“فۄن دی کی لۄڑ ہَے؟ اجِہِییاں سِپھارشاں فۄن ’تے نہِیں کرِیدِییاں۔ اجِہے کمّ کۄل بَیٹھ کے کرائے جاںدے ہن۔ اجّ کپتان نیں کَیمپ وِچّ آئُݨا ہَے۔ کَیڈٹاں نُۄں سںدھّبۄدھن کرن۔ اُس وکت مَیں گلّ کراںگا۔ تُسِیں بیپھِکر رہۄ۔ کِسے نال دھکّا نہِیں ہۄئیگا۔”
آکھدا چیئرمَین کُرسی تۄں اُٹھّ کھڑۄتا۔
“چاہ پی کے جاݨا۔ … جاہ کاکا مہِماناں لئی دۄ کپّ چاہ لِیا … نال کھاݨ نُۄں لِیائیِں۔”
دفتر آئے اِکّ کَیڈٹ نُۄں چاہ لِیائُݨ دا ہُکم سُݨا کے اُہ تیذکدمِیں کلاس ولّ تُر پئے۔
چیئرمَین دی اِس بیرُکھی ’تے نِیرج دا چِہرا اُتر گِیا۔ اُسنُۄں پہِلی واری مہِسُۄس ہۄئِیا کِہ اُہ گھۄر سںکّٹ وِچّ سی۔ آپݨے پرائے ہُںدّے جا رہے سن۔
گُسّے اتے گھبراہٹ کارن بِناں چاہ دی اُڈِیک کِیتے اُہ کَیمپ چۄں باہر آ گئے۔
“مَینُۄں لگدا ہَے بابُۄ جی جاݨ بُجھّ کے بںگّلَۄر نُۄں تُر گئے۔ اِس پاکھںڈّی دا روئیِّیا دیکھ لِیا؟ تِنّ دِن پہِلاں سارا دِن میرے دفتر وِچّ بَیٹھا رِہا سی۔ اِسے کَیمپ لئی چںدّا لَیݨ آئِیا سی۔ ہُݨ جِویں اسِیں بھِٹّے گئے ہاں۔ لگّدا ہَے جیلہ یاترا کرنی پئیگی۔”
ڈر نال کمبّدا نِیرج من دی بھڑاس کڈھّ رِہا سی۔
“اُئے کُجھّ نہِیں ہُںدّا۔ پَیسے نال سبھ ٹھِیک ہۄ جاویگا۔ اِہ لالِیاں دی پارٹی ہَے۔ کارۄبار لئی ٹھِیک ہن۔ لڑائی جھگڑے والے کمّ تۄں ڈردے ہن۔ تُۄں پھِکر ناں کر۔ شام تک آپاں کۄئی ناں کۄئی راہ لبھّ لواںگے۔”
گھبراہٹ کارن پُٹھّے راہ پئے نِیرج نُۄں باہۄں پھڑکے ٹھِیک راہ پائُںدے وِنے نیں اُسنُۄں سمجھائُݨ دا یتن کِیتا۔
-24-
تھاں تھاں دھکّے کھاݨ بائد نِیرج ہۄراں نُۄں سِںگّلے دی نسِیئت یاد آئی۔
کچہِرِییاں دے ماملے آپݨی ترہاں دے ہن۔ اِنہاں نُۄں سُلجھائُݨ دا بھیت وکِیلاں نُۄں ہی پتا سی۔ شائِد اِسے لئی وکِیلاں دی وکھّری جمات بݨائی گئی سی۔
وکِیل دی رائے ’تے امل کردِیاں اُنہاں گڈّی میلُۄ ڈیئری والے دی ڈیئری ولّ مۄڑ لئی۔
میلُۄ دُدھّ والا ہۄئِیا کَۄݨ? میلُۄ کۄل جاݨ تۄں پہِلاں اُسدا پِچھۄکڑ جانݨ لئی اُنہاں نیں کئی فۄن گھُمائے۔
بچپن تۄں میلُۄ نُۄں پہِلوانی دا شَۄک سی۔ اُس سمیں پُلِس دا جۄ مُکھّی سی٬ کدے اُہ وی پہِلوانی کردا رِہا سی۔ پہِلواناں دی ہالت سُدھارن لئی اُسنے پہِلواناں نُۄں پُلِس وِچّ بھرتی کر لِیا۔ مشک لئی ہر پُلِس لائِن وِچّ اکھاڑا بݨا دِتّا۔ برابر دے پہِلواناں نال ذۄر کرن لئی میلُۄ اکھاڑے جاݨ لگّا۔ کِسے پُلسِیئے پہِلوان دا رَیںک اِںسپَیکٹر سی اتے کِسے دا ڈِپٹی۔ اُہ اُسدے دۄست بݨن لگّے۔
شُدھّ دُدھّ پہِلوان دی پہِلی لۄڑ ہَے۔ مائِیا نگر وِچّ شُدھّ دُدھّ دا کال پِیا ہۄئِیا سی۔ پہِلواناں دے ذۄر پائُݨ ’تے میلُۄ نیں آپݨے تبیلے وِچّ مجھّ رکھّ لئی۔
میلُۄ پہِلوان سی۔ شُدھّ دُدھّ دی کدر جاݨدا سی۔ دُدھّ وِچّ مِلاوٹ کرنی اُس لئی ہرام سی۔ اِس شُدھّتا نیں اِکّ پاسے اُسدا کارۄبار ٹِیسی ’تے پہُںچّا دِتّا٬ دُۄجے پاسے اُسدا پُلِس وِچلے مِتّراں دا گھیرا ودھا دِتّا۔
پہِلاں افسر اُسدے دُدھّ ’تے وِشواس کردے سن۔ پھیر اُسدی ذُبان ’تے وِشواس کرن لگے۔ جۄ آکھدا سی٬ سچّ آکھدا سی۔ کۄئی لُکۄ نہِیں٬ کۄئی ہیراپھیری نہِیں۔
اِسے لئی سبھ تۄں پہِلاں میلُۄ دا کمّ ہُںدّا سی۔
میلُۄ آکھݨ نُۄں دُدھّ والا وجّدا سی پر ٹَۄہر ٹپّا مِلک پلاںٹ دے مالکاں ورگا سی۔
اُسدے سارے دفتر وِچّ کالا شِیشا لگِّیا ہۄئِیا سی٬ جِہڑا المِینِیئم دے پھریم وِچّ جڑِیا ہۄئِیا سی۔ سارا پھرنِیچر اتِ آدھُنِک سی۔ دفتر وِچّ دۄ فۄن٬ اِکّ ٹی.وی.اتے اِکّ پھرِج سی۔
چِٹّے کُڑتے پجامے وِچّ بَیٹھے میلُۄ دا چِہرا دگّدگّ کر رِہا سی۔ پںجّ تۄلے دا کڑا٬ سۄنے دی چین والی گھڑی٬ چاراں اُںگلاں وِچّ نگاں نال جڑِییاں تۄلے دِییاں چھاپاں اتے گل وِچّ سںگّل ورگی چَین گۄرے نِشۄہ میلُۄ ’تے اںتّاں دی پھبّدی سی۔ اِکّ چھۄٹا جِہا مۄبائیِل فۄن اُسنے ہتھّ وِچّ پھڑِیا ہۄئِیا سی۔
میلُۄ نیں نِیرج ہۄراں دا اِئۄں سواگت کِیتا٬ جِویں اُنہاں دا یُگّاں تۄں واکِف ہۄوے۔
سِںگّلے وکِیل دا ناں لَیںدِیاں ہی اُہ نِیرج ہۄراں دے آئُݨ دا مکسد سمجھ گِیا۔ لگّدا سی٬ سِںگّلے دا فۄن آ چُکّا سی۔
آپݨے سُبھاء انُسار میلُۄ نیں سِدھّی سپاٹ گلّ کرنی شُرُۄ کِیتی۔
آپݨا دس ہذار پھڑ کے اُسنے وڈّے سارے کھِیسے وِچّ پا لِیا۔
کپتان کی مںگّدا ہَے؟ اِسدا پتا گلّ کرن ’تے لگّݨا سی۔
میلُۄ نیں آپݨے مۄبائِل ’تے کپتان نال گلّ کِیتی۔ فۄن کرن دا کارن دسِّیا۔
کپتان کِسے اہِم مِیٹِںگّ وِچّ شامل ہۄݨ لئی چںڈِّیگڑھ جا رِہا سی۔
“اُہ ہُݨے آ جا جاں کلّہ نُۄں مِلِیں۔”
ہُݨے مِلݨ وِچّ بھلائی سی۔
نِیرج دا کپتان دی کۄٹھی جاݨا اُچِت نہِیں سی۔ وِنے کۄٹھی جا سکدا سی۔
“کُجھ نال لَے کے آئے ہۄ؟” کۄٹھی جاݨ تۄں پہِلاں میلُۄ نیں اُنہاں نُۄں ٹۄہِیا۔
“ادھّی پیٹی ہَے۔”
“ادھّی نال کی بݨُۄ۔ گھٹّۄ گھٹّ اِکّ پُۄری کرۄ۔ چلۄ کۄئی نہِیں٬ رستے وِچّ پھڑ لَیݨا۔ تُہانُۄں کِہڑا رکم دا کۄئی گھاٹا ہَے۔”
میلُۄ نیں ماملا گُپت رکھّݨ دی نِیئت نال نِیرج ہۄراں دی گڈّی آپݨے گَیرج وِچّ لگوا دِتّی۔
آپݨی کالے شِیشِیاں والی ’اسٹِیم‘ گڈّی کڈھّی اتے دۄہاں نُۄں وِچّ بَیٹھا کے کپتان ولّ تُر پِیا۔
نِیرج نُۄں مدان دی کۄٹھی اُتارِیا۔ پںجّاہ ہذار مدان کۄلۄں پھڑِیا۔
نِشچِت سمیں تۄں پںجّ مِںٹّ پہِلاں اُہ کپتان دی کۄٹھی پہُںچّ گئے۔
کپتان نیں ساری گلّ دۄ مِںٹّاں وِچّ مُکا دِتّی۔ اِہ واردات نِیرج اتے پںکّج دی شہِ ’تے ہۄئی سی۔ ٹھیکیدار اتے اُسدے بھتِیجے نیں ساری کہاݨی ٹیپ کروا دِتّی سی۔ سبُۄت وجۄں ٹیپ دے کُجھّ ہِسّے کپتان نیں اُنہاں نُۄں سُݨائے۔
بہُت سارے ٹھۄس سبُۄت پُلِس دے ہتھّ لگّ چُکّے سن۔ کُجھّ سبُۄتاں دا ویروا اُسنے وِنے نُۄں دِتّا۔ اُہ چاہے تاں اِس دی تسدِیک نِیرج کۄلۄں کر لئے۔
وِنے نیں نِیرج نال فۄن ’تے گلّ کِیتی۔ ہُݨ کی کِیتا جائے؟
نِیرج اُچّی اُچّی رۄݨ لگّا۔ کپتان جۄ آکھ رِہا سی٬ سچّ سی۔ کِسے ناں کِسے ترہاں کھہِڑا چھُڈائِیا جاوے۔
پںجّ لکھّ وِچّ سَۄدا تَیء ہۄ گِیا۔ کلّہ شام تک ساری رکم میلُۄ کۄل پُجّ جاݨی چاہِیدی سی۔
اِوج وِچّ کپتان اگّے تۄں اُنہاں دی ڈٹ کے مدد کریگا۔ بہُت سارے سبُۄت مِٹا دِتّے جاݨگے۔ گواہ نِیرج دی مرذی دے رکھّے جاݨگے۔ گواہی سمیں اُہ مُکّر جاݨگے۔ تھاݨے دا رِکارڈ اِس ترہاں لِکھِیا جائیگا جِہڑا اُنہاں دے ہکّ وِچّ بھُگتے۔ ہر دستاویذ دی پھۄٹۄ کاپی اُنہاں نُۄں مِلدی رہیگی۔
کپتان نیں اِکّ شرت وی رکھّی۔
ماملا ہر وڈّے افسر تۄں لَے کے مُکھّ مںتّری تک دے دھِیان وِچّ سی۔
اُنہاں تک سمپّرک پارٹی نیں آپ کرنا سی۔
اُپرۄں دباء پَیݨ ’تے لۄکاں دِییاں اکھّاں پُۄںجھݨ لئی پُلِس نُۄں تھۄڑھی بہُت ہِلّجُلّ کرنی پَے سکدی سی۔
اِکّ سُجھاء وی دِتّا۔
پْرَیسّ نُۄں کابُۄ کرن دی ذرُۄرت سی۔ اگّۄں تۄں کپتان پْرَیسّ نُۄں گُمّراہ کرن دی کۄشِش کریگا۔ تتھّ تۄڑ مرۄڑ کے پیش کریگا۔ آئے دِن بِیان بدلیگا۔
دۄشی اخباراں وِچّ چھپدِییاں خبراں دی کٹِںگّ سمبھّال کے رکھّݨ۔ مُکدّمے دی سمائِت سمیں اُنہاں دے اِہ کمّ آئُݨگِییاں۔
وَیسے کپتان دا آپݨے مہِکمے دے اُچّ ادھِکارِییاں نال رابتا کائِم سی۔ گلّ وسّۄں باہر ہُںدّی نذر آئی تاں کپتان نیں افسراں نُۄں آپے ٹھلّہ لَیݨا سی۔
“باکی پھیر دیکھی جائیگی۔ ہُݨ جائۄ اتے پیشگی ذمانت دی کۄشِش کرۄ۔”
“پیشگی ذمانت ہۄݨ تک پُلِس ہۄر سبھ کُجھّ کریگی٬ پر تُہانُۄں گْرِفتار نہِیں کریگی۔”
-25-
سَیشن ججّ نیں اُہۄ کِیتا٬ جِسدا اُنہاں نُۄں ڈر سی۔
سُݨوائی لئی پیشگی ذمانت دی درخاست سادھُۄ سِںگھّ کۄل بھیج دِتّی۔
سادھُۄ سِںگھّ تک پہُںچّ کرنا کھالا جی دا واڑا نہِیں سی۔ پَیسا دھیلا تاں کی لَیݨا سی٬ اُہ کِسے دے گھر دا پاݨی تک نہِیں سی پِیںدا۔ وِنے نیں سادھُۄ سِںگھّ دی کۄٹھی کمّ کردے اردلی تۄں کھۄج کڈھّی سی۔ اُہ کہِںدّا سی سادھُۄ سِںگھّ دا گھر کِسے سادھ دی کُٹِییا ورگا لگّدا سی۔ ناں کار٬ ناں اے.سی.۔ بابا آدم ویلے دا پُراݨا سکُۄٹر۔ سۄفا اتے پلںگھّ شائِد وِیاہ ویلے دا سی۔
ڈرائِںگ رُۄم کِسے کلرک دی بَیٹھک ورگا۔ ناں گلِیچا٬ ناں وڈّے وڈّے شۄئپِیس ۔ ناں مِیٹ کھاںدا سی٬ ناں وِسکی پِیںدا سی۔ سادا کھاݨا٬ سادا پہِنݨا۔
پَیسا دھیلا بھاویں اُسنے نہِیں سی بݨائِیا پر اُلاد دا بھوِکھّ ذرُۄر اُجّل بݨائِیا سی۔ اُسدی وڈّی بیٹی پںجّابی یُۄنِیورسِٹی وِچّ لَیکچرار سی اتے جوائی دِل دے رۄگاں دا ماہِر۔ چھۄٹا بیٹا دِلّی آئی.آئی.ٹی.وِچّ اِلَیکٹرانکس اِںجنِیئرِںگّ دی ڈِگری کر رِہا سی۔ اُسدی لِیاکت دیکھ کے سوِٹذرلَیںڈ دی اِکّ بہُ دیشی کمپّنی نیں اُسنُۄں پہِلاں ہی آپݨی کمپّنی وِچّ بھرتی کر لِیا سی۔ اُسدی پڑھائی دا کھرچا کمپّنی اُٹھّا رہی سی۔
نال جیب کھرچ لئی پںجّ ہذار رُپئے الگّ دے رہی سی۔
وڈّا بیٹا سبھ تۄں لائِک سی۔ اُس نیں پہِلے ہلّے آئی.اے.اَیس.دا اِمتِہان پاس کر لِیا سی۔ کیڈر پںجّاب دا مِلِیا سی۔ پر اُسنُۄں نَۄکری دی چِٹھّی دی تھاں ربّ دا بُلاوا آ گِیا۔ اِکّ سڑک ہادسے وِچّ ذخمی ہۄ کے اُہ سادھُۄ سِںگھّ نُۄں دھۄکھا دے گِیا سی۔
بیٹے دی اِس اݨ ہۄݨی مَۄت نیں سادھُۄ سِںگھّ دا نذرِییا بدل دِتّا سی۔
پہِلاں اُہ سادھارن ججّاں ورگا ججّ سی۔ تھۄڑھے بہُت وادھے گھاٹے کر لَیںدا سی۔
کُدرت دی اِہ بیئِنسافی سادھُۄ سِںگھّ تۄں برداشت نہِیں سی ہۄئی۔ دِن رات اُہ اِہۄ سۄچدا رہِںدّا سی کِہ اُسنُۄں اِڈی وڈّی سذا کِئۄں مِلی؟ اِکّ دِن آپݨے اںدّرۄں اُسنُۄں اِس سوال دا جواب مِلِیا سی۔ ’ہُݨ پتا لگّا بے اِنسافی کی ہُںدّی ہَے؟ تُۄں اِنساف دی کُرسی ’تے بَیٹھا ہَیں۔ لۄک تَینُۄں دُۄسرا ربّ منّدے ہن۔ کی تُۄں سبھ پھَیسلے اِنساف دی تکّڑی وِچّ تۄل کے کردا ہَیں؟‘
سادھُۄ سِںگھّ اِنہاں پْرشناں دے اُتّر ہاں وِچّ نہِیں سی دے سکِیا۔
پر اُس دِن تۄں سادھُۄ سِںگھّ نیں آپݨے ہتھّ وِچّ پھڑی اِنساف دی تکّڑی نُۄں گھُٹّ کے پھڑ لِیا سی۔ ہُݨ دُنِییاں دی کۄئی وی تاکت تکّڑی دے کِسے پلڑے نُۄں آپݨے ولّ نہِیں سی جھُکا سکدی۔ اُسدی تکّڑی اُہۄ تۄلدی سی٬ جِسدا اُہ ہکّدار سی۔
لۄہے دے اِس تھݨ کۄل پںکّج ہۄراں دی درخاست کِس ترہاں لگّ گئی؟ اِس پْرشن دا اُتّر جانݨ لئی اُہ نںدّ لال دے دُیالے ہۄئے۔ نںدّ لال نیں اِسے کمّ دا اُنہاں کۄلۄں دس ہذار رُپئِیا لِیا سی۔
“کملِئۄ٬ اِہ بہُت ٹھِیک ہۄئِیا ہَے۔ دیکھدے نہِیں اخباراں نیں اگّ لا رکھّی ہَے۔ ہڑتالاں٬ مُذاہرے ہۄ رہے ہن۔ اجِہے ہلاتاں وِچّ کِسے ماڑے ججّ دی ہِمّت نہِیں مَیرِٹ دے آدھار تے پھَیسلا کرن دی۔ آپݨا پکھّ مذبُۄت ہَے۔
جے کۄئی آپݨے ہکّ وِچّ ڈکّا سُٹّ سکدا ہَے تاں اُہ سادھُۄ سِںگھّ ہی ہَے۔ مَیں ٹھِیک کروائِیا ہَے۔”
نںدّ لال نیں پَیراں ’تے پاݨی نہِیں سی پَیݨ دِتّا۔
پہِلاں نںدّ لال کہِںدّا سی درخاست سادھُۄ سِںگھّ کۄل ناں لگّے۔ ہُݨ کہِںدّا اِہ کمّ اُسے نیں کرائِیا سی۔ اِہ کی گۄرخ دھںدھّا سی؟ اجے نُۄں سمجھ نہِیں سی آ رِہا۔
وَیسے اُنہاں نُۄں نںدّ لال دی گلّ وِچّ وذن لگّا۔ ہالے پَیسے لَے کے کمّ کرن دی کِسے ججّ دی ہِمّت نہِیں سی۔ مُکدّمے دے گُݨاں اَۄگُݨاں دے آدھار ’تے کُجھّ آس رکھّی جا سکدی سی۔
بہِس بائد دُپہِر ہۄݨی سی۔
اگّے کی ہۄئیگا؟ اگۄں کی کِیتا جاوے؟ سادھُۄ سِںگھّ تک پہُںچّ ہۄ سکدی سی جاں نہِیں؟
اِنہاں پْرشناں دے اُتّر کھۄجݨ لئی وِنے اتے اجے سِںگّلے دُیالے ہۄ گئے۔
“اِہ ججّ اِیماندار وی ہَے اتے کانُۄن دا واکِف وی۔ اُہۄ پھَیسلا کریگا٬ جۄ کانُۄن مُتابک بݨدا ہۄئیگا۔ سِفارش والا پںگّا آپاں نہِیں لَیݨا۔ کمّ اُلٹا ہۄ جائیگا۔”
آپݨا دۄ ٹُک پھَیسلا سُݨائُݨ لئی سِںگّلے نُۄں بہُتا سۄچݨ دی لۄڑ نہِیں سی پئی۔
“دُپہِر بائد کی ہۄئیگا؟”
“بہِس ہۄئیگی۔ دُۄجی دھِر ہالے پیش نہِیں ہۄ سکدی۔ آپݨی بہِس سُݨ کے ججّ نُۄں جۄ ٹھِیک لگّیگا٬ اُہ اُہۄ پھَیسلا کر دیویگا؟”
“آپݨے کیس وِچّ کِنّا کُ دم ہَے؟”
“آپݨا پرچے وِچّ ناں نہِیں ہَے۔ ناں پرچے وِچّ اِہ درج ہَے کِہ اِہ واردات ساڈی شہِ ’تے ہۄئی ہَے۔ اِس کارن مُدئی دھِر دا پکھّ کمذۄر ہَے۔
ساڈی اُنہاں نال دُشمݨی ہَے۔ ساڈے آپس وِچّ مُکدّمے چلدے ہن۔ اِس لئی سانُۄں پھسائِیا گِیا ہَے۔ اِہ ساڈے ہکّ دا نُکتا ہَے۔”
“آپݨے اُلٹ کی جاںدا ہَے؟”
“کانُۄن آپݨے اُلٹ نہِیں ہَے۔ شہِر وِچّ جۄ رَۄلا پَے رِہا ہَے٬ اُہ ساڈے اُلٹ ہَے۔ ججّ سبھ کُجھّ پڑھدے سُݨدے ہن۔ مِیڈِیئے تۄں پْربھاوِت ہُںدّے ہن۔”
سِںگّلا آپݨے سائِلاں نُۄں ہنیرے وِچّ نہِیں سی رکھّݨا چاہُںدّا۔ اِس لئی اُہ ستھِتی سپشّٹ کر رِہا سی۔
“ہُݨ آپاں نُۄں کی کرنا چاہِیدا ہَے؟”
“کیول اِںتذار! باکی پھَیسلے بائد بَیٹھ کے سۄچاںگے۔”
بائد دُپہِر بہِس ہۄئی۔
سادھُۄ سِںگھّ بڑے ٹھرہمے نال بہِس سُݨدا رِہا۔ بابُۄ جی نیں جۄ جۄ نُکتے اُٹھائے٬ اُہ سادھُۄ سِںگھّ نۄٹ کردا رِہا۔
بابُۄ جی نیں جدۄں آکھِیا دۄشِییاں دا پرچے وِچّ ناں نہِیں ہَے تاں سادھُۄ سِںگھّ نیں “اخباراں وِچّ تاں ہَے” آکھ کے اُس نُۄں ٹۄک دِتّا۔
بابُۄ جی سادھُۄ سِںگھّ دی اِس غَیر کانُۄنی ٹِپّݨی تے کھِجھ اُٹھّے۔
“ججّ مِسل تۄں باہر نہِیں جا سکدا۔” نںدّ لال اُچّ ادالتاں دے ہوالے دے دے سادھُۄ سِںگھّ دی دھارنا بدلݨ دا یتن کرن لگّا۔
“مَیں مِسل تۄں باہر جاواںگا۔ اِنہاں پھَیسلِیاں نُۄں نہِیں منّاںگا۔”
سادھُۄ سِںگھّ اُپر اِس بہِس دا کۄئی اسر نہِیں سی ہۄئِیا۔ اُہ آپݨے نُکتے اُپر اڑِیا ہۄئِیا سی۔
نںدّ لال جۄ بہِس کر سکدا سی۔ اُہ اُسنے کر دِتّی۔ ججّ جے کانُۄن نہِیں منّدا تاں نںدّ لال اُس دے چُکّ کے اِٹّ تاں مار نہِیں سی سکدا۔ اُہ چُپّ کر گِیا۔
سادھُۄ سِںگھّ وِچّ اِہۄ نُکس سی۔ جِتھے کانُۄن کمذۄر پَیںدا سی اتے مُلذم اُس کمذۄری دا فائِدا اُٹھائُݨ لگّدا سی٬ سادھُۄ سِںگھّ وِچکار چٹان واںگ اڑ جاںدا سی۔ اُہ آپݨا ترک دے کے نواں کانُۄن گھڑ دِںدّا سی۔ سفائی دھِر کھاںدی رہے٬ ہائی کۄرٹ دے دھکّے۔
اِہۄ جِہا کُجھّ اُہ ہُݨ آکھ رِہا سی۔
پرچا درج ہۄئے نُۄں چھے دِن ہۄ گئے سن۔ اِنہاں چھے دِناں وِچّ پُلِس نُۄں سَیںکڑے نویں سبُۄت مِل گئے سن۔ ججّ اُنہاں سبُۄتاں نُۄں نذر اںدّاذ کرن لئی آپݨِییاں اکھّاں ’تے پٹّی کِئۄں بنّہے؟ اُہ آپݨِییاں اکھّاں اتے کنّ کھُلہے رکھّیگا۔
جے آپݨے وسِیلِیاں تۄں اُسنُۄں کِسے تتھّ دا پتا لگّیگا تاں اُہ سچّ تے پُجّݨ لئی اُس تتھّ دی ورتۄں کریگا۔ کانُۄن جۄ مرذی آکھدا رہے۔
سادھُۄ سِںگھّ اِکلّے پرچے دے آدھار ’تے پھَیسلا نہِیں سی کر سکدا۔ پُۄری سچائی جانݨ لئی اُسنُۄں پُۄری مِسل چاہِیدی سی۔
بہِس ختم ہُںدّے ہی اُسنے اگلے دِن دی تارِیخ پائی۔
سرکاری وکِیل نُۄں ہدائِت ہۄئی۔ کلّہ نُۄں اُہ تِیار ہۄ کے آئے اتے آپݨا پکھّ پیش کرے۔
کۄئی اںتّرِم پھَیسلا نہِیں۔ کلّہ سِدھّا اںتّم پھَیسلا کِیتا جائیگا۔
-26-
ہۄش وِچّ آئُںدِیاں ہی نیہا نُۄں پلوی دا گھر وڈھّ وڈھّ کھاݨ لگّا۔
اِس واردات تۄں پہِلاں نیہا آپݨے گھر گھٹّ اتے پلوی دے گھر ودھّ رِہا کردی سی۔ پلوی دی ممّی کالج وِچّ پْرۄپھَیسر سی۔ اُسدا پاپا ٹَیلِیفۄن اَیکسچیںج وِچّ اِںجِینِیئر سی۔ سویر تۄں شام تک اُہ گھرۄں باہر رہِںدّے سن۔
بہُتا سماں پلوی گھر وِچّ اِکلّی ہُںدّی سی۔ گھر دے شاںت واتاورݨ دا دۄویں سہیلِییاں رجّ کے فائِدا اُٹھائُںدِییاں سن۔
دۄویں سہیلِییاں سہِیۄگ سںسّتھا دی یُوا شکتی اِکائی دِییاں کرتا دھرتا سن۔ سںسّتھا دِییاں بہُتِییاں کاروائیِیاں دی ذِمّیواری یُوا شکتی دے مۄڈھِیاں اُپّر سی۔
پلوی دے گھر بَیٹھِییاں اُہ اِنہاں ذِمّیوارِییاں نُۄں سِرے چاڑھن دِییاں یۄجناواں گھڑدِییاں رہِںدِّییاں سن۔
سہِیۄگ سںسّتھا دی ستھاپنا ماتا کلِیاݨی جی نیں کِیتی سی۔ اُنہاں دا دائوا سی کِہ اُہ بھگوان شِو دی آدی شکتی ماں پاروتی دا اوتار سن۔ اُنہاں دا اوتار لۄک کلِیاݨ لئی ہۄئِیا سی۔ اُنہاں دا کہِݨا سی کِہ گربھ دے ڈھائیِویں مہِینے جِیو وِچّ آتمِک شکتی دا پْرویش ہُںدّا سی۔
اِہ شکتی منُکھّ دے تالُۄئے راہِیں پْرویش کردی سی اتے سرِیر دے ستّاں کیںدراں راہِیں گُذر کے اُنہاں کیںدراں راہِیں سںچّالِت اںگّاں نُۄں کِرِیاشِیل کردی سی۔
باکی بچدی شکتی٬ آخری مُۄلادھار چکّر وِچّ کُںڈھّلی مار کے بَیٹھ جاںدی سی۔
یۄگ سادھنا راہِیں اِس سُتّی شکتی نُۄں جگائِیا جا سکدا سی۔ جاگی شکتی مُۄلادھار چکّر تۄں اُٹھّ کے تالُۄئے ولّ نُۄں اُتھان کردی سی۔ اِس اُتھان دَۄران اُہ وِچکارلے چکّراں نُۄں شکتی پْردان کردی سی۔ نوِیں شکتی ہاسل کرکے اںگّ مُڑ نویں نرۄئے ہۄ جاںدے سن۔ آتما دا آپݨے مُۄل سرۄت پْرماتما نال سمپّرک ستھاپت ہُںدّا سی۔ پرم سچّ پْرماتما دے سمپّرک وِچّ آ کے منُکھّ نُۄں پرم آنںدّ پْراپت ہُںدّا سی۔ رُۄہانی تیذ اُس دے چِہرے اُپر سُۄرج واںگ چمکݨ لگّدا سی۔
دھارمِک گْرںتھّاں انُسار کُںڈّلݨی شکتی دا جاگرݨ گھۄر تپسِّیا اتے کٹھِن یۄگ سادھنا تۄں بائد ہُںدّا سی۔ مِتھِہاس انُسار بہُت گھٹّ رِشِییاں نُۄں اِس سِدھّی دی پْراپتی ہۄئی سی۔
ماتا جی نیں آپݨی کُںڈّلݨی دا جاگرݨ تاں کِیتا ہی سی٬ اُنہاں نیں ہۄراں دی کُںڈّلݨی شکتی دے جاگرن دا وی راہ پدھّرا کِیتا سی۔ اُنہاں دا یۄگ کۄئی چھلّ پھریب نہِیں سی۔ ماتا جی دے پَیرۄکاراں نُۄں کُںڈّلݨی جاگرݨ دا انُبھو آپݨِییاں اُںگلاں اتے ہتھیلِییاں اُپر ہُںدّا سی۔ یۄگ سادھنا دَۄران اُںگلاں اتے ہتھیلِییاں وِچۄں ٹھںڈِّییاں ترںگّاں نِکلدِییاں سن۔ جِئۄں جِئۄں کُںڈّلݨی ماں دا اُتھان ہُںدّا سی تِئۄں تِئۄں ترںگّاں دی ٹھںڈھّک ودھدی جاںدی سی۔
اِس پْرتکھّ پْرماݨ کارن اِس سںسّتھا دا وِستھار تیذی نال ہۄ رِہا سی۔
نیہا نُۄں اِہ چیٹک پلوی تۄں لگّی سی۔
پلوی نُۄں دِلّی رہِںدّے آپݨے مامے کۄلۄں۔
ہر وار گرمِییاں دِییاں چھُٹِّییاں کٹّݨ پلوی نانکے جاںدی سی۔ پِچھلی وار مامے نیں اُس نُۄں تھِیئیٹراں اتے ڈِجنِیلَیںڈ دی تھاں ماتا جی دے آشرم دی سَیر کرائی سی۔ اُنہِیں دِنِیں ماتا جی دِلّی آئے ہۄئے سن۔ دھِیان شِور اُنہاں دی آپݨی دیکھ ریکھ ہیٹھ چلّ رِہا سی۔ مامے دا پُۄرا پرِوار پُۄری شردھا نال شِور وِچّ رُجھّا ہۄئِیا سی۔
اِنہِیں دِنِیں اِس پُراتن بھارتی پْرمپّرا نُۄں سُرجِیت کرن دا یتن پُۄرے ذۄر شۄر نال ہۄ رِہا سی۔ دھِیان سادھنا لۄکاں دا دھِیان کھِچّ رہی سی۔ نوینویں سادھُۄ نوِییاں نوِییاں سںسّتھاواں کھڑِییاں کرکے لۄکاں نُۄں یۄگ سادھنا لئی پْریر رہے سن۔ اخباراں وِچّ مُفت لگدے دھِیان شِوراں دے وڈّے وڈّے اِشتِہار چھپ رہے سن۔ ٹی.وی.اُپر یۄگی مہاتما اتے اُنہاں کِسمت والے لۄکاں دے اِںٹروِئۄُ آ رہے سن٬ جِنہاں نیں یۄگ سادھنا راہِیں ہَیران کرن والے لابھ پْراپت کِیتے سن۔
پلوی یۄگ سادھناں دے رہسّاں نُۄں جانݨ لئی اُتاولی سی۔ مائِیا نگر وِچّ اجِہِییاں کئی سںسّتھاواں دی چرچا سی۔ پر پڑھائی دے رُجھیویں اتے ساتھ دی کمی کارن اُہ ہالے تک اِس گِیان تۄں کۄری چلی آ رہی سی۔
مَۄکا مِلدِیاں ہی پلوی نیں آپݨا تن اتے من یۄگ سادھنا وِچّ لگا دِتّا۔
لۄک سچّ آکھدے سن۔ دھِیان سادھنا وِچّ آلَۄکِک شکتی سی۔ دھِیان دی ہر بَیٹھک بائد پلوی نُۄں آپݨے آپ وِچّ بدلاء مہِسُۄس ہُںدّا سی۔
ہر پہِلُۄ تۄں اُہ اُپّر اُٹھّ رہی سی۔
اِس وار دِلِّیئۄں مُڑی پلوی پہِلاں والی نہِیں سی۔ اُسدِییاں سہیلِییاں اُس وِچّ آئیِیاں تبدِیلِییاں مہِسُۄس کر رہِییاں سن۔ پہِلاں واںگ اُسدا سُبھاء چِڑچِڑا نہِیں سی رِہا۔ ہُݨ اُہ شرارتاں کرکے ادھِیاپک اتے وِدِیارتھِییاں دی اِکاگرتا بھںگّ نہِیں سی کردی۔ اُسدی اکھّ بلَیک بۄرڈ اُپر ٹِکی رہِںدّی سی۔ لَیکچر اُسنُۄں سمجھ آئُݨ لگّے سن۔ ہائۄُس ٹَیسٹاں وِچّ اُسدی پۄذِیشن سُدھری سی۔ اُہ چںچّل اتے مِلݨسار ہۄ گئی سی۔ اُس دِییاں سہیلِییاں دا گھیرا ودھ گِیا سی۔ پہِلاں واںگ اُہ کنّٹِین وِچّ جا کے ڈۄسے برگر نہِیں سی کھاںدی۔ سگۄں لائِبریری وِچّ بَیٹھ کے اُہ سہیلِییاں نُۄں یۄگ آسݨ اتے دھِیان لائُݨ دی وِدھی اتے اُسدی مہتّتا سمجھائُںدی سی۔
شَۄںک شَۄںک وِچّ نیہا نیں پلوی تۄں دھِیان لائُݨا سِکھّ لِیا۔ اُسنُۄں وی دھِیان وِچّ کِسے گَیبی شکتی دی ہۄںد مہِسُۄس ہۄݨ لگّی۔ جۄ تبدِیلِییاں پلوی وِچّ آئیِیاں سن اُہۄ نیہا مہِسُۄس کرن لگّی۔
سہِیۄگ سںسّتھا دی اِکائی تِنّ سال تۄں مائِیا نگر وِچّ چلّ رہی سی۔ اِکّ ادھِیاپک اتے اُسدی پتنی نیں ماتا جی دے سںدّیش نُۄں گھر گھر پہُںچّائُݨ دا بِیڑا چُکِّیا ہۄئِیا سی۔ ہر اَیتوار اُہ آپݨے گھر کُںڈّلݨی جاگرݨ دا ابھِیاس کرائُںدا سی۔ پر اُہ لۄکاں نُۄں پْربھاوِت کرن وِچّ سفل نہِیں سی ہۄ رِہا۔ سہِیۄگِییاں دی گِݨتی دس باراں تۄں ودھّ نہِیں سی رہی۔ جے دۄ نویں آئُںدے سن تاں تِنّ پُراݨے چھڈّ جاںدے سن۔ نِراش ہۄئِیا سںچّالک ماتا جی نُۄں وار وار بینتی کر رِہا سی۔ ماتا جی آپݨی چھۄہ نال مائِیا نگر دی دھرتی نُۄں پوِتّر کرن۔ اُتھۄں دی جنتا نُۄں اشِیرواد دیݨ۔ پر ماتا جی اُسنُۄں ٹال رہے سن۔ اُنہاں نُۄں اُچِت سمیں دی اُڈِیک سی۔
پِچھلے شِور دَۄران اُنہاں آپݨے بھگت دی پِٹھّ تھاپڑی سی۔ ہُݨ سہِیۄگ دا مائِیا نگر وِچّ ودھݨ پھُلّݨ دا سماں آ گِیا سی۔
ماتا جی نیں پلوی نُۄں اشِیرواد دِتّا۔ اُہ مائِیا نگر وِچّ یُوا شکتی دا گٹھن کرے۔
یُوا شکتی دا گٹھن ہُںدّے ہی سںسّتھا وِچّ نوِیں رُۄہ پھُۄکی گئی۔ سںسّتھا دِن دُگݨی رات چَۄگݨی ترکّی کرن لگّی۔
پہِلاں نَۄجوان کُڑِییاں سںسّتھا وِچّ آئیِیاں۔ اُنہاں تۄں پْریرِت ہۄ کے اُنہاں دے ماپے آئُݨ لگّے۔ ماپے اگّے آپݨے واکپھکاراں نُۄں لِیائُݨ لگّے۔
پہِلاں ستِسںگّ سںسّتھا دے مۄڈھی ادھِیاپک دے گھر ہُںدّا سی۔ بھار وںڈّائُݨ لئی اِہ ذِمّیواری سہِیۄگِییاں نیں آپس وِچّ وںڈّ لئی۔ ہر اَیتوار نویں مَیمبر دے گھر ستِسںگّ ہۄݨ لگّا۔ اِس دا اِکّ فائِدا اِہ ہۄئِیا کِہ مَیمبراں دے گُیاںڈھی سںسّتھا نال جُڑن لگّے۔
کُجھّ وکِیلاں٬ اِںجِینِیئراں اتے سنئتکاراں دے سہِیۄگ وِچّ آئُݨ نال پَیسے دی گھاٹ دُۄر ہۄ گئی۔
سہِیۄگِییاں دی گِݨتی دِنۄں دِن ودھ رہی سی۔ مَیمبراں دے گھر چھۄٹے پَیݨ لگے۔ آپݨے آشرم دی لۄڑ مہِسُۄس ہۄݨ لگّی۔
آشرم دا وِچار آئُںدِیاں ہی دانِییاں نیں دان دے ڈھیر لا دِتّے۔
دِناں وِچّ آشرم دی اُساری ہۄ گئی۔
سہِیۄگِییاں نُۄں یکِین سی اِہ سبھ کُجھّ ماتا جی دے اشِیرواد کارن ہۄ رِہا سی۔ نہِیں تے پاپِییاں دی اِس نگری وِچّ کۄئی بھِکھاری نُۄں پںجّ پَیسے تک نہِیں سی دِںدّا۔
آشرم دی دیکھ ریکھ دی ذِمّیواری یُوا شکتی دے ہتھّ سی۔ اتے یُوا شکتی پلوی اتے نیہا دے ہتھّ سی۔
سمُۄہِک سہِیۄگ اَیتوار والے دِن آشرم وِچّ ہُںدّا سی۔ مُۄرتی ستھاپنا تۄں لَے کے چاہ پاݨی تک دی سیوا دی ذِمّیواری اُنہاں سِر ہُںدّی سی۔
ہسّدِییاں٬ ٹپّدِییاں٬ چِڑِییاں واںگ چہِکدِییاں اُہ ماہَۄل نُۄں رںگِّین بݨائی رکھّدِییاں سن۔
سںسّتھا دے کمّ وِچّ رُجھِییاں دِن دا بہُتا سماں اُہ اِکٹھِّییاں رہِںدِّییاں سن۔ وکھّ ہۄ کے اُنہاں نُۄں اِکّ دُۄجی دی یاد ستائُݨ لگّدی سی۔ اُہ آپݨے آپ نُۄں دۄ سرِیر اتے اِکّ رُۄہ آکھݨ لگِّییاں سن۔
ہُݨ جدۄں نیہا دا سرِیر ذخمی ہۄئِیا سی تاں پلوی دی آتما ولُۄںدھری گئی سی۔
نیہا دے پرِوار ’تے پئی بھِیڑ اِکلّی اُس پرِوار دی بھِیڑ نہِیں سی۔
اِہ سمُچّے سہِیۄگ پرِوار ’تے پئی بھِیڑ سی۔
تھاݨے٬ کچہِری٬ ہسپتال ہر تھاں سہِیۄگِییاں نیں اُنہاں لئی بھجّ نٹھّ کِیتی سی۔
اِہ اِکّ سہِیۄگی پرِوار ہی سی٬ جِہڑا نیہا نُۄں آپݨی ہِکّ نال لائی بَیٹھا سی۔ اِہ پرِوار نیہا ’تے کۄئی اہِسان نہِیں سی کر رِہا۔ اِہ ماتا جی دا پھرمان سی۔ سارے سہِیۄگی ماتا جی دے دھِییاں پُتّر سن۔ آپس وِچّ بھَیݨ بھرا سن۔ پرِوار دے اِکّ مَیمبر دا کشٹ پرِوار دا کشٹ سی۔
پلوی دا پرِوار ماتا جی دے اُپدیش نُۄں املِیجاما پہِݨا رِہا سی۔
-27-
یُۄنِیورسِٹی وِچّ ہڑتال چلّ رہی سی۔ اِس لئی پلوی گھر رہِںدّی سی۔ پلوی دی ممّی دا کالج وی بںدّ سی۔ ہاذری لا کے اُہ گھر مُڑ آئُںدی سی۔ پلوی دے پاپا دا ڈِئۄُٹی دا کۄئی نِشچِت سماں نہِیں سی۔ مشِینری وِچّ نُکس پَیݨ تے اُسنُۄں رات براتے بُلا لِیا جاںدا سی۔ اِس دِکّت تۄں بچݨ لئی اُسنے پںجّ دِناں دی چھُٹّی لَے لئی سی۔ جِنّا چِر نیہا پُۄری ترہاں نہِیں سمبھّل جاںدی٬ اُہ گھر رہِ کے اُسدی دیکھ بھال کریگا۔
پہِلے دۄ دِن نیہا نیں ناں کُجھّ کھادھا ناں پِیتا۔ کمل نُۄں یاد کر کر اُہ ہںجھُّۄ وہائُںدی رہی۔ آپݨے سرِیر اُپر پئیِیاں کھرۄچاں نُۄں دیکھ دیکھ اُہ لال پِیلی ہُںدّی رہی۔ ماں باپ دی دُردشا سُݨ سُݨ اُہ تڑپھدی رہی۔
پلوی دے پرِوار دے سبھ جِیء اُس اُپر جھُکے ہۄئے سن۔ ماتا جی دے بھاشݨ وِچۄں ہوالے دے دے اُہ اُسنُۄں سمجھائُݨ دا یتن کر رہے سن۔
نیہا نُۄں سبھ اُپدیش جھُۄٹھے لگّدے سن۔ کدے کدے اُسنُۄں ماتا جی وی جھُۄٹھی جاپدی سی۔
دھِیان سادھنا شُرُۄ کرن تۄں پہِلاں اتے بائد ہر سہِیۄگی اِکّ بںدھّن لِیا کردا سی۔ اِس کِرِیا دَۄران اُہ ستّ وار ماتا جی کۄلۄں آپݨے سرِیر دے ستّاں چکّراں دی سُرکھِّیا دی مںگّ کردا سی۔ ماتا جی اِس پْرارتھنا نُۄں سوِیکار کرکے سہِیۄگی نُۄں سُرکھِّیا پْردان کردے سن۔ اِس سُرکھِّیا نُۄں ماتا جی نیں دُرگا کوچ دا ناں دِتّا سی۔ اِس کوچ ولّ دُنِییاں دی کۄئی بُری تاکت جھاک نہِیں سی سکدی۔ نیہا نیں اِس پْرارتھنا وِچّ کُجھّ وادھا کِیتا سی۔ آپݨی سُرکھِّیا بائد اُہ آپݨے پرِوار دی سُرکھِّیا دی مںگّ کردی سی۔ پھیر سارے سںسّار دی۔ اُہ ماتا جی تۄں پُچھّ رہی سی۔ اُسدی لاڈلی دھی دا کوچ کِئۄں کچّ واںگ ٹُٹّ گِیا؟ اُس دے بھرا نُۄں سُرکھِّیا کِئۄں نہِیں مِلی؟
اُسدے پرِوار نُۄں کِس پاپ دی سذا دِتّی گئی سی؟ پر ماتا جی چُپّ سن۔
سہِیۄگِییاں دی اِکّ ہۄر دھارنا سی۔ ماتا جی سہِیۄگی دے ہر پْرشن دا اُتّر دِںدّے سن۔ پْرشن من وِچّ دھار کے آپݨے کمِّیں جُٹّ جائۄ۔ دیر سویر ماتا جی خُد پْرشن دا اُتّر سُجھائُںدے سن۔ پہِلاں اِس دھارنا دا پْرچار پلوی کردی سی۔ پھیر نیہا کردی رہی سی۔ اُہ جھُۄٹھا پْرچار نہِیں سی کردی۔
اُسنُۄں آپݨے پْرشناں دا اُتّر مِلدا رِہا سی۔
ہُݨ اُہ وار وار ماتا جی تۄں اِہ پْرشن پُچھّ رہی سی۔ پر اُسنُۄں کۄئی اُتّر نہِیں سی مِل رِہا۔
ماتا جی دی اِس خامۄشی تے نیہا نُۄں کمل دی یاد آئُݨ لگّدی سی۔
اُہ آکھدا ہُںدّا سی۔ پْرشناں دے اُتّر کۄئی گَیبی شکتی نہِیں دِںدّی۔ جے کۄئی وِئکتی من وِچّ پَیدا ہۄئے شںکِّیاں دا سمادھان اِکاگر چِتّ ہۄ کے سۄچݨ لگّے تاں دِماغ آپݨے اںدّر جمہاں گِیان دے آدھار ’تے اُتّر سُجھاء دِںدّا سی۔ کۄئی اِنہاں اُتّراں نُۄں آتما دی اواذ آکھ لئے جاں ماتا جی ولّۄں دِتّا آدیش اِس وِچّ کۄئی فرک نہِیں سی۔
دُرگا کوچ دی دھارنا نُۄں وی اُہ منۄ وِگِیانک چلاکی آکھدا سی۔
پْرارتھنا وِئکتی نُۄں وِشواس دِوا دِںدّی سی کِہ اُہ سُرکھِّئت ہَے۔ بسّ اُہ نِڈر ہۄ جاںدا سی۔ دُرگا کوچ پا کے چلّݨ والے وِئکتِییاں دے نفے نُکسان وی اۄنے ہی ہُںدّے سن٬ جِنّے سادھارن وِئکتِییاں دے۔
پلوی دے آکھے نیہا نیں اِکّ دۄ وار دھِیان لائُݨ دا یتن کِیتا سی۔
اُسدِییاں ہتھیلِییاں وِچۄں نِکلدِییاں ٹھںڈِّییاں ترںگّاں گائِب سن۔
اُلٹا جدۄں اُس نُۄں گُسّا آئُںدا سی اُسدا سارا سرِیر بھکھّݨ لگدا سی۔ اُسدے سرِیر وِچۄں بھاپھاں نِکلݨ لگّدِییاں سن۔ ماتا جی دا اکھاݨ سی٬ گرم ہواواں بھَیڑِییاں آتماواں وِچۄں نِکلدِییاں ہن۔
تاں کی نیہا راتۄ رات بھَیڑی آتما بݨ گئی سی؟
نیہا نال جۄ واپرِیا سی اُس وِچّ نیہا دا کۄئی دۄش نہِیں سی۔ جۄ کُجھّ ہۄئِیا سی اُس دی اِچھّا دے وِرُدھ ہۄئِیا سی۔ اݨ چاہی گھٹنا دی سذا اُس نُۄں کِئۄں دِتّی جا رہی سی؟ ماتا جی جاݨی جاݨ سن۔ اُنہاں نُۄں نیہا نُۄں بھَیڑی آتما بݨن تۄں رۄکݨا چاہِیدا سی۔
جِئۄں ہی اُہ ماتا جی دی کِسے دھارنا ’تے کِںتُّۄ کردی سی٬ اُسنُۄں کمل یاد آ جاںدا سی۔
اُہ آکھدا ہُںدّا سی نیہا سُکھاویں ماہَۄل وِچّ پلی سی۔ دُکھّ تکلِیف اُسدے نیڑے نہِیں سی ڈھُکّا۔ اُسدے بۄل پُگّدے سن۔ نیہا نیں سُکھّ ہی سُکھّ دیکھِیا سی۔
اُسنُۄں دُکھّ تکلِیف اتے تںگِّییاں تُرشِییاں دا انُبھو نہِیں سی۔ اِہۄ ہال پلوی دا سی۔ اِس لئی اُنہاں دے من شاںت سن۔ من شاںت ہۄݨ تاں سرِیر شاںت رہِںدّے سن۔ شاںت تن وِچۄں ٹھںڈّک ہی نِکلدی سی۔ ابھِیاس اتے مذبُۄت اِچھّا شکتی کارن جے سرِیر وِچۄں ٹھںڈِّییاں ترںگّاں دا انُبھو ہُںدّا سی تاں اِہ کۄئی الۄکاری گلّ نہِیں سی۔
تاں کی نیہا دے سرِیر دی ٹھںڈّک اُسدی بیچَینی نیں ہر لئی سی!
کمل ٹھِیک سی جاں ماتا جی۔ اُسنُۄں کُجھّ سمجھ نہِیں سی آ رِہا۔
بسّ اُس نُۄں آپݨی ادھِیاتمک شکتی دے کھُسّ جاݨ دا غم سی۔
-28-
نیہا نیں آپݨے من دے شںکِّیاں نُۄں لُکا کے نہِیں سی رکھِّیا۔ پلوی اتے اُسدے ماتا پِتا نال اُسنے اِنہاں شںکِّیاں نُۄں ساںجھا کِیتا سی۔
نیہا دا آپݨے آپ تۄں اُٹھِّیا وِشواس پلوی دے ماپِیاں لئی سبھ تۄں ودھّ چِںتّا دا وِشا سی۔
نیہا جِس انّہے کھُۄہ وِچّ جا ڈِگّی سی اُس وِچۄں جے کۄئی اُسنُۄں باہر کڈھّ سکدا سی تاں اُہ اُس دے دھارمِک وِشواساں وِچّ بہالی ہی سی۔
نیہا نُۄں لِیہ ’تے لِیائُݨ لئی پلوی دے ماپِیاں نیں یتن تیذ کر دِتّے۔
پلوی نیں کیںدر دے پْردھان نال گلّ کِیتی۔ اِس اَیتوار نُۄں کمل دی آتما دی شاںتی اتے پرِوار دے سِہت یافتا ہۄݨ دی سمُۄہِک پْرارتھنا کِیتی جاوے۔
سہِیۄگ سمُۄہِک پْرارتھنا نُۄں بہُت مہتّتا دِںدّا سی۔ سارے سہِیۄگِییاں ولّۄں کِیتی پْرارتھنا ماتا جی نُۄں جھٹّ سوِیکار ہۄ جاںدی سی۔ جدۄں کِسے سہِیۄگی دی نِجی پْرارتھنا سوِیکار نہِیں سی ہُںدّی تاں سارے سہِیۄگی اِکٹھّے ہۄ کے ماتا جی نُۄں پُکاردے سن۔ اجِہِییاں کئی سمُۄہِک پْرارتھناواں بائد کئیِیاں دے گھر پُتّر ہۄئے سن اتے کئیِیاں دے دھِییاں پُتّ وِیاہے گئے سن۔
نیہا سںسّتھا دی اہِم مَیمبر سی۔ بھِیڑ سمیں اُسدی مدد ہۄݨی چاہِیدی سی۔
پْردھان نُۄں اِس پْرارتھنا تے کۄئی اِتراذ نہِیں سی۔ اِہ گلّ اُہ پہِلاں ہی تۄر چُکّا سی۔
پر کُجھّ سہِیۄگِییاں نُۄں نیہا دے اپوِتّر ہۄݨ بائد کیںدر آئُݨ ’تے اِتراذ سی۔ اِس ترہاں آشرم دی پوِتّرتا بھںگّ ہُںدّی سی۔ پْردھان اجِہے اناڑی سہِیۄگِییاں نُۄں سمجھائُݨ دا یتن کر رِہا سی۔ اُسنُۄں کامیابی مِلݨ دی پُۄری آس سی۔
پلوی نیں یُوا شکتی دے اِکّ اِکّ مَیمبر نال گلّ کِیتی۔ اُنہاں لئی نیہا ماتا سِیتا واںگ پوِتّر سی۔
پلوی دے ممّی پاپا نیں آپݨے واکِف سہِیۄگِییاں دی رائے لئی۔ اُہ پہِلاں ہی نیہا دے پرِوار دی بھلائی دی سویرے شام پْرارتھنا کردے سن۔ سمُۄہِک پْرارتھنا ہۄݨی چاہِیدی سی۔
نیہا دا آشرم جاݨ نُۄں دِل نہِیں سی کردا۔
جے اُہ کیںدر گئی٬ ہر سہِیۄگی اُس کۄل آئیگا۔ اُس تۄں ہۄئی گھٹنا دے ویروے پُچھّ کے اُس دے الّے ذخماں نُۄں اُچیڑیگا۔
پلوی نیں ذۄر پائِیا۔ اُسدے ماپِیاں نیں سمجھائِیا۔ ماہَۄل بدل جائیگا۔ من بدل جائیگا۔ دھِیان پْرماتما ولّ لگیگا۔ کھۄئی ہۄئی آتمِک شکتی بہال ہۄئیگی۔
پہِلاں نیہا آشرم وِچّ سبھ تۄں پہِلاں پہُںچّدی سی۔ آپݨی دیکھ ریکھ وِچّ وِچھِییاں درِییاں اتے گلِیچِیاں دی سفائی کرائُںدی سی۔ ڈۄلی بݨا کے ماتا جی دی مُۄرتی دی ستھاپنا کردی سی۔ پھُلّاں اتے دھُۄف بتِّییاں نال سارے ہال دی سجاوٹ کردی سی۔ آخری مَیمبر دے آشرم وِچۄں تُر جاݨ تک ہِرنی واںگ ٹپُۄسِییاں ماردی رہِںدّی سی۔
اجّ اُہ جاݨ بُجھّ کے لیٹ ہۄئی سی۔ سںسّتھا دی اِہ پرمپّرا سی کِہ پہِلاں آئِیا سہِیۄگی اگّے بَیٹھدا سی۔ جِئۄں جِئۄں سہِیۄگی آئُںدے جاںدے سن پِچھّیپِ ّچھے بَیٹھدے جاںدے سن۔ نیہا لۄکاں دِییاں اکھّاں تۄں بچݨا چاہُںدّی سی۔
اُہ چُپکے جِہے اِکّ نُکّرے جا بَیٹھی۔
نیہا نُۄں آس سی کِہ کاروائی چلا رہی سںچّالک اُسدے کئی بَیٹھکاں بائد کیںدر آئُݨ اُپر اُس دا سواگت کریگی۔ کیںدر دی اِہ پْرتھا سی۔
پہِلی کتار سںچّالک٬ بھجن مںڈّلی اتے آرتی والی تِکڑی لئی راکھوِیں سی۔ نیہا آرتی والی تِکڑی دی ستھائی مَیمبر سی۔ ستِسںگّ دے اخِیر وِچّ ماتا جی دی آرتی اُتاری جاںدی سی۔ آرتی تِنّ اَۄرتاں ولّۄں کِیتی جاںدی سی۔ آرتی وِچّ شامل ہۄݨ والی اَۄرت آپݨے آپ نُۄں بھاگاں والی منّدی سی۔ آرتی وِدھی انُسار ہُںدّی سی۔ اِہ وِدھی نیہا نِبھائُںدی سی۔
باکی دِییاں دۄ اَۄرتاں سںگّت وِچۄں ہُںدِّییاں سن۔ نیہا دے پِچھّے لگ کے آرتی کردِییاں سن۔
نیہا نُۄں آس سی سواگت دے بائد سںچّالک اُسنُۄں پہِلی کتار وِچّ بَیٹھݨ لئی بُلائیگی۔ اُسدی آرتی والی تِکڑی دی ستھائی سدسّتا بہال کِیتی جائیگی۔
نیہا نُۄں بَیٹھِیاں ادھّا گھںٹّا بِیت گِیا۔ سںچّالک نیں اُسنُۄں بَیٹھِیاں دیکھ لِیا سی۔ پلوی پہِلی کتار وِچّ بَیٹھی سی۔ اُہ کئی وار سںچّالک دے کنّ وِچّ گھُسر مُسر کر چُکّی سی۔ پر سںچّالک ولّۄں کۄئی ہِلجُل نہِیں سی ہۄ رہی۔
سبھ کُجھّ بھُلا کے نیہا نیں دھِیان لائُݨ دا یتن کِیتا۔
اکھّاں بںدّ ہُںدِّیاں ہی وِناش دا اُہۄ مہاں دْرِش نیہا اگّے سُرجِیت ہۄݨ لگّا۔ اِکّ راکشش اُسدا چِیر ہرݨ کر رِہا سی۔ دُۄسرا کمل نُۄں کۄہ کۄہ مار رِہا سی۔ تِیسرا اُسدی ماں نُۄں گھڑِیس رِہا سی اتے چَۄتھا اُسدے باپ دا گھاݨ کر رِہا سی۔ چارے پاسے لہُۄ سی٬ بربادی سی اتے چِیخ چِہاڑا سی۔
ہںجھُّۄ بھرِییاں اکھّاں نُۄں نیہا نیں جھٹّ کھۄلہ لِیا۔
پلوی اتے اُس دے ماپِیاں دے ذۄر پائُݨ دے باوجُۄد وی ناں نیہا نُۄں پہِلی کتار وِچّ بِٹھائِیا گِیا٬ ناں اُسدے پرِوار لئی سمُۄہِک پْرارتھنا کِیتی گئی۔
سںچّالک نُۄں تاں نیہا دا سَیںٹر آئُݨا ہی بُرا لگّا سی۔
سہِیۄگی آپݨے دھِیان نُۄں آگِیا چکّر ’تے کیںدرت کر رہے سن۔
دھِیان کیںدرت کرکے اُنہاں نیں ماتا جی کۄل پْرارتھنا کرنی سی۔ اُنہاں دے گُسّے اتے اہںکّار نُۄں ہر لِیا جاوے۔ ماتا جی دا دائوا سی٬ اِس بھاونا دے پَیدا ہُںدّے ہی سہِیۄگی دا گُسّا اُڈّ جاںدا سی اتے اُسدا دِماغ ٹھںڈّا ہۄ جاںدا سی۔
پر جدۄں نیہا نُۄں آرتی لئی ناں بُلائِیا گِیا تاں اُسدا آگِیا چکّر گُسّے نال بھکھّ اُٹھِّیا۔ اُسدِییاں ہتھیلِییاں وِچۄں سیک نِکلݨ لگّا۔
سارے سہِیۄگی اُس نُۄں اہںکّاری اتے پاکھںڈّی لگے۔ کِسے نیں اُسدِییاں ذخمی بھاوناواں نُۄں پلۄسݨ دا یتن نہِیں سی کِیتا۔ اُلٹا جاݨ بُجھّ کے اُس نُۄں چھُٹِیائِیا گِیا سی۔
آرتی شُرُۄ ہۄݨ تۄں پہِلاں ہی اُہ اُٹھ کے تُر پئی۔
سَیںکڑے ترس اتے نفرت بھرِییاں اکھّاں دا ساہمݨا کرن دی اُسدی ہِمّت نہِیں سی۔
پلوی اتے ہۄر سہِیۄگی دھِیان وِچّ مگن سن۔ کِسے نُۄں نیہا دے باہر جاݨ دا پتا ناں لگّا۔
پلوی دے گھر جا کے نیہا نیں کی کرنا سی؟
جدۄں سہِیۄگ ہی اُس نُۄں نہِیں سی اپݨا رِہا٬ ہۄر اُس نُۄں کِس نیں اپݨائُݨا سی؟
اِس ذِلت بھری ذِںدّگی نالۄں اُہ مَۄت نُۄں ترجِیہ دیݨ لگّی۔
نیہا نیں آپݨا مُۄںہ ریلوے لائیِناں ولّ بھُیا لِیا۔
مائِیا نگر دِییاں ریلوے لائیِناں اُپر کۄئی ناں کۄئی گڈّی آئُںدی جاںدی رہِںدّی سی۔
رستے وِچّ اُسنُۄں کئی وار بھُلیکھے پئے۔ کمل جِویں اُسدا پِچھّا کر رِہا سی۔ اُسنُۄں اواذاں مار رِہا سی۔
ہر وار اُہ پِچھّے مُڑکے دیکھدی۔ کِدھرے کُجھّ نہِیں سی۔
“دھرِتراشٹر انّہا سی۔ اِہ اُسدی مجبُۄری سی۔ اکھّاں ہُںدّے ہۄئے اکھّاں ’تے پٹّی بنّہݨ دی کںدھّاری دی کی مجبُۄری سی؟”
اِکّ وار نیہا تۄں کمل نیں اِہ پْرشن پُدھّچھِیا سی۔
پھیر آپے اُسنے اُتّر دِتّا سی۔ اِہ کںدھّاری دی آپݨے پھرذاں تۄں کُتاہی سی۔ جے اُہ اکھّاں کھُلہِییاں رکھّدی تاں کدے مہامبھارت ناں ہُںدّا۔
کمل اجّ پھیر جِویں اُس تۄں اِہۄ پْرشن پُچھّ رِہا سی۔
کمل نُۄں کتل کر دِتّا گِیا۔ اِہ کمل دی مجبُۄری سی۔ نیہا جِئۄُںدی ہۄ کے کِئۄں مر رہی سی؟ جے اُہ مر گئی پِچھّۄں اِکّ ہۄر مہامبھارت ہۄ جائیگا۔
اُنہاں دے ماں باپ رُل کے مر جاݨگے۔ کمل دے کاتل بری ہۄ جاݨگے۔
نیہا سمبھّلی۔ اُسنے آپݨِییاں اکھّاں اُپرلی پٹّی کھۄلہ دِتّی۔ من ہی من اُسنے کمل نال وائدا کِیتا۔ اُہ ہر کِیمت ’تے آپݨے پھرذ نِبھائیگی۔
نیہا نیں مۄڑ کٹِّیا۔ اُہ سِدھّی دیانںدّ ہسپتال ولّ ہۄ لئی۔
-29-
وید ستّ دِن بیہۄش رِہا۔
ہُݨ تِنّ دِن تۄں اُہ ہۄش وِچّ سی۔ پر ہۄش وِچّ رہِ کے وی اُہ بیہۄشاں ورگا سی۔ اُسدے دۄہاں ہتھّاں٬ باہاں٬ پَیراں اتے ٹںگّاں اُپر پلسّتر لگا ہۄئِیا سی۔ جباڑے نُۄں تاراں نہِیں سن کھُلّہݨ دِںدِّییاں۔ ناں اُہ بۄل سکدا سی٬ ناں لِکھ کے سمجھا سکدا سی۔
ہۄش وِچّ آئُݨ بائد بہُتا چِر اُہ رۄںدا رِہا سی۔ اِنہاں تِنّ دِناں وِچّ کمل٬ نِیلم جاں نیہا کۄئی وی اُسدا ہال پُچھّݨ نہِیں سی آئِیا۔
کمل بارے اُس تۄں چھُپائِیا گِیا سی۔ رام ناتھ ہذار وار آکھدا رہے٬ سبھ سُکھّ ساںد سی٬ پر وید سمجھ رِہا سی کُجھّ وی ٹھِیک نہِیں سی۔
پہِلی وار نیہا جدۄں اُسدے ساہمݨے آئی تاں اُس دِییاں اکھّاں وِچۄں گںگّا جمنا وہِ تُری۔ ناں اُہ نیہا دا سِر پلۄل سکدا سی٬ ناں اُس نُۄں ہِکّ نال لا سکدا سی۔ اُہ کیول ہںجھُّۄ وہا سکدا سی تے اُہ نِیر وہا رِہا سی۔
ڈاکٹراں دی سلاہ اتے آپݨی پِیڑ دی بِناں پرواہ کِیتے وید نیں کمل دی ہالت جانݨ لئی آپݨا مُۄںہ کھۄلہ دِتّا۔
کمل دا ناں وید دی ذبان ’تے آئُںدِیاں ہی نیہا دِییاں دھاہاں نِکل گئیِیاں۔
وید سبھ سمجھ گِیا۔ اُہ وی بھُبّاں مار کے رۄ پِیا۔
وید دے جباڑے وِچۄں کھُۄن وہِ تُرِیا۔ تھۄڑھی بہُت جُڑی ہڈّی دے ٹُٹّ جاݨ دی سمبھّاونا ودھ گئی٬ پر بِناں کۄئی پرواہ کِیتے وید کھُلہ کے کمل نُۄں رۄںدا رِہا۔
اُچّی اُچّی رۄݨ کارن جِویں اُس دِییاں خُۄن والِییاں ناڑِییاں سُنّ ہۄ گئیِیاں۔ وگدا خُۄن جاں ہُںدّا درد اُس نُۄں مہِسُۄس نہِیں سی ہۄ رِہا۔
وید نُۄں بیکابُۄ ہۄئِیا دیکھ کے نرس بیہۄشی دا ٹِیکا لا گئی۔
کُجھّ دیر تڑپ کے٬ نشے کارن اُسدا من اتے سرِیر شاںت ہۄ گئے۔
وید دے اِس رُدن نیں اُسدی سِہت دا کباڑا کر دِتّا۔ ذخماں وِچّ اِنپھَیکشن ہۄ گئی۔ تاراں ماس وِچّ کھُبھّ گئیِیاں۔ جُڑِییاں ہڈِّییاں پھیر وکھّ ہۄ گئیِیاں۔
چھُٹّی ہۄݨ دی سمبھّاونا دۄ ہفتے لئی اگّے پَے گئی۔