راج ستّا ’تے کابذ سِیاسی آگُۄ٬ پُلِس وِبھاگ اتے سِہت وِبھاگ دے ادھِکاری جِس ترِیکے نال پںجّاب دے نشِیاں دا لکّ تۄڑن٬ نشئیِیاں نُۄں مُکھّ دھارا وِچّ لِیائُݨ اتے نشے دی برامدگی دا دائوا کردے ہن٬ درئسل ذمِینی پدھّر ’تے پُذِیشن اِس تۄں بِلکُل وکھّری ہَے۔ اِس ویلے ناں تاں نشِیاں کارن مَۄتاں دے اںکّڑِیاں نُۄں ٹھلّہ پئی ہَے اتے ناں ہی لُٹّاں کھۄہاں کھٹِییاں ہن۔ پَیدل چلدِییاں سوارِییاں نُۄں جِتھّے ہر سمیں نشیڑِییاں دے جان لیوا ہملے دا ڈر بݨِیا رہِںدّا ہَے٬ اُتھّے ہی رِکشے ’تے بَیٹھی سواری وی آپݨے آپ نُۄں سُرکھِّئت مہِسُۄس نہِیں کردی۔ جھپٹمار پلاں وِچّ ہی پرس٬ کنّاں دِییاں والِییاں٬ مۄبائِل آدِ کھۄہ کے رپھُۄ چکّر ہۄ جاںدے ہن۔ اجِہے دِل کمبّائۄُ ہادسِیاں وِچّ بہُت سارِییاں اَۄرتاں اتے مرد گمبھِّیر ذخمی ہۄئے ہن اتے کئی مَۄت دا شِکار وی۔ واردات پِچھّۄں پُلِس آلے دُیالے لگّے سی.سی.ٹی.وی. کَیمرِیاں نُۄں کھںگھّالدی ہۄئی ’دۄشِییاں‘ نُۄں چھیتی پھڑن دا دائوا کر دِںدّی ہَے۔ ہُݨ تاں اِہ نَۄبت وی آ گئی ہَے کِہ کئی تھاواں تے جدۄں تسکراں دے گھر پُلِس پارٹی ریڈ کردی ہَے تاں اِسدی سُۄچنا اُنہاں کۄل پہِلاں ہی پُجّ جاںدی ہَے اتے اُہ ڈاںگاں٬ تلواراں٬ رۄڑے٬ وٹّے اتے ہۄر سمان اِکٹھّا کرکے پُلِس پارٹی دا ’سواگت‘ کرن لئی تِیار-بر-تِیار ہۄ جاںدے ہن۔ مُکابلے لئی گھر دِییاں اَۄرتاں وی پِچھّے نہِیں رہِںدِّییاں۔ اجِہے کئی ہادسِیاں وِچّ تسکراں نیں آپݨے ساتھِییاں نال مِلکے کئی تھاواں ’تے ڈٹواں مُکابلا کردِیاں پُلِس کرمچارِییاں دِییاں وردِییاں وی پاڑِییاں٬ سٹّاں وی مارِییاں اتے مُٹھّ-بھیڑ وِچّ لتّاں باہاں وی تۄڑِییاں۔ اجِہی ستھِتی وِچّ سہِمے لۄک سۄچدے ہن کِہ جیکر پُلِس کرمچاری ہی تسکراں تۄں سُرکھِّئت نہِیں٬ پھِر دُکھی ہۄئے لۄک کِدھّر نُۄں جاݨ?
پںجّاب وِچّ کئی تھائیِں نشا وِرۄدھی پھرںٹّ بݨے ہۄئے ہن۔ اُنہاں آگُۄیاں ’تے وی کئی نشے دے تسکراں نیں جان لیوا ہملے کِیتے ہن۔ جدۄں اِس سمبّںدھّ وِچّ تھاݨے اِتلاہ دِتّی جاںدی ہَے تاں اُہ مَۄکے ’تے نہِیں پہُںچّدے۔ گھںٹّا-دۄ گھںٹّے دیر نال پُجّݨ ’تے جدۄں پُلِس کرمچاری پُجّدے ہن تاں لۄکاں دے رۄہ دا بیوسی نال جواب دِںدِّیاں کہِںدّے ہن٬ “سانُۄں کِہڑا ساہ لَیݨا مِلدا ہَے۔ دھرنے٬ مُذاہرے٬ رستا جام٬ وی.آئی. پی. سُرکھِّیا کارن تھاݨِیاں وِچّ نپھری بہُت گھٹّ ہُںدّی ہَے۔ اِسے کرکے …۔” لۄک پھِر نِہۄرا ماردِیاں کہِںدّے ہن٬ “اِکّ وی.آئی.پی. دی سُرکھِّیا نالۄں لۄکاں دی سُرکھِّیا کِتے ذرُۄری ہَے۔”
اِکّ دِن نشا چھڈائۄُ کیںدر دے دپھتر وِچّ بَیٹھا سی۔ دۄ پُلِس کرمچاری اِکّ نَۄجوان نُۄں لَیکے آ گئے۔ نَۄجوان ہتھّکڑِییاں وِچّ جکڑِیا ہۄئِیا سی۔ اُسدے ماں-باپ پِچھّے کھڑۄتے سن۔ اُنہاں دے چِہرِیاں ’تے گھۄر چِںتّا دے چِنّہ سن۔ اکّے ہۄئے ہَۄلدار نیں اُس مُںڈّے ولّ گھُۄرکے وِہںدِّیاں کِہا٬ “اِس کُتّے نیں اتّ چُکّ رکھّی ہَے۔ نشِیاں کارن چۄرِییاں٬ ٹھگِّییاں٬ لُٹّاں-کھۄہاں … بسّ جی٬ اِسنے کۄئی کسر نہِیں چھڈّی۔ بارہوِیں وِچّ پڑھدِیاں اِہ پُٹھّے کمّ وِچّ پَے گِیا۔ دۄ دِن اسِیں اِہنُۄں تھاݨے وِچّ رکھِّئَے۔ تھاݨیدار بھلا ماݨس اےَ۔ کہِںدّا٬ “کیس کاہنُۄں پائُݨَے٬ اِہدی ذِںدّگی رُلھ جاویگی۔ تھۄڈے کۄل بھیجِئَے٬ اِہدا نشا چھُڈوائُݨ لئی۔”
اُنہاں دی گلّ سُݨدِیاں مَیں مُںڈّے دے ماپِیاں ولّ نذر ماری۔ اُنہاں دِییاں اکھّاں وِچّ پرل پرل وہِںدّے اتھّرُۄ آپݨے درد دا کھامۄشی نال پْرگٹاوا کر رہے سن۔ مُںڈّے تۄں اِلاج کروائُݨ لئی سہِمتی پُچھّی۔ اُسدے ہاں وِچّ سِر ہِلائُݨ تۄں بائد پُلِس کرمچارِییاں نُۄں اُسدی ہتھّکڑی کھۄلہݨ لئی کِہا گِیا۔ سمبّںدھِّت پیپراں ’تے ہستاکھر کروائُݨ اُپرںتّ ماپِیاں نُۄں ہَۄسلا دِںدِّیاں مَیں کِہا٬ “پھِکر ناں کرۄ٬ اِہنُۄں ٹھِیک کرن لئی پُۄری کۄشِش کراںگے۔ بسّ٬ تُسِیں وار وار اِتھّے گیڑا ناں مارِئۄ۔ ٹَیلِیپھۄن ’تے ہی اِس سمبّںدھّی پُچھّدے رہِݨا۔ جدۄں اسِیں بُلائِیا٬ اُس سمیں ذرُۄر آ جاݨا۔”
اِہۄ سُنیہا مَیں پُلِس کرمچارِییاں نُۄں وی دے دِتّا۔
نِجّی انُبھو دے ادھار ’تے لِکھ رِہا ہاں کِہ اںدّاذن دس کُ دِن نشئی مرِیذ نشا چھڈّݨ ویلے تۄڑ دا شِکار ہُںدّا ہَے۔ اُس ویلے اُس دی کھاس دیکھ-بھال دے نال نال دوائی دیݨ دی لۄڑ ہُںدّی ہَے۔ اُہ نَۄجوان وی کُجھ پُلِس دی کُٹّمار اتے نشِیاں دی تۄڑ کارن ہی تںگّ ہۄئِیا۔ ڈیڈھ کُ ہپھتے بائد نشا رہِت ہۄݨ دے چِنّہ شُرُۄ ہۄ گئے۔ اجِہی ستھِتی وِچّ ہی مرِیذ نال چںگّی ترہاں گلّبات کِیتی جا سکدی ہَے۔ اِس تۄں پہِلاں تاں اُس دے ہِسّے ہَۄسلا٬ پِیار اتے دوائی آئُݨی چاہِیدی ہَے۔
اُس نَۄجوان نیں ہۄراں ساتھِییاں نال گھُلݨا-مِلݨا شُرُۄ کر دِتّا۔ پِچھلے کِیتے گُناہاں ’تے اُہ پشچاتاپ وی کرن لگّ پِیا۔ اِکّ دِن بھرے من نال اُسنے دسِّیا٬ “جدۄں جی٬ نشے دی تۄڑ لگّی ہۄوے٬ اُدۄں کۄئی چںگّا ماڑا نہِیں سُجھّدا۔ نشے دی تۄڑ وِچّ ماں-باپ تۄں پَیسے مںگّݨ تے جدۄں انہاں نیں پَیسے دیݨ تۄں ہتھّ کھڑھے کر دِتّے٬ پھِر مَیں ماپِیاں نُۄں کئی وار بُری ترہاں کُٹِّیا وی۔ پھِر مَیں آپݨا گَیںگ بݨا لِیا۔ لُٹّاں کھۄہاں٬ بدماشِییاں٬ چۄرِییاں٬ نشے ویچݨے ساڈا رۄذ دا کمّ سی۔ کئی پُلِس والے وی اڑے-تھُڑے ویلے ساڈے کۄلۄں نشے دی مںگّ کردے سن۔ چھاپا مارن ویلے سانُۄں پہِلاں اِتلاہ وی دے دِںدّے۔ سچّ منِّئۄ سر٬ رۄذ تلی ’تے جان رکھّکے تُرے پھِردے سی۔ کۄئی رِشتیدار مُۄںہ نہِیں سی لائُںدا۔ وِیاہی وری بھَیݨ نیں وی مَینُۄں کہِ دِتّا سی کِہ اِنہاں کرتُۄتاں کرکے ساڈا گھر کھراب ناں کرِیں٬ اِتھّے آئُݨ دی لۄڑ نہِیں۔ تھۄڈے اگّے جھُۄٹھ نہِیں بۄلدا٬ جے تُہاڈی شرن وِچّ ناں آئُںدا تاں کںدھّ ’تے لگّی میری پھۄٹۄ تے ہار پائِیا ہُںدّا۔”
اُس نَۄجوان دِییاں اکھّاں وِچّۄں وہِںدّے اتھّرُۄ اُسدے سچّا ہۄݨ دی گواہی بھر رہے سن۔ درئسل نشا کرن والے ذِںدّگی دے کھلنائِک نہِیں٬ پِیڑت ہن۔ کُٹّمار٬ سرِیرک تسِیہے٬ ذلالت اِنہاں دا اِلاج نہِیں۔ جیکر اجِہا سمبھّو ہُںدّا تاں تھاݨے جاں جیلہاں وِچّۄں نشئی چںگّے بںدّے بݨکے نِکلدے۔ اسِیں داکھل نشئی نَۄجوان نُۄں وی پِیڑت نَۄجوان سمجھکے اُس نُۄں دھرم٬ ساہِت اتے کِرت دے سںکّلپ نال جۄڑ کے ذِںدّگی دے سہی مارگ ’تے تُرن دا سُنیہا دِتّا۔ سِمرن ہمیشا اُسدے کۄل ہُںدّا سی اتے سمیں سمیں سِر اِکاںت وِچّ بَیٹھ کے پاٹھ کردا رہِںدّا۔ اُسارُۄ ساہِت ادھِئَن لئی نشا چھڈائۄُ کیںدر وِچّ ستھاپِت لائِبریری وِچّۄں اُہ کِتاباں کڈھوا کے پڑھدا رہِںدّا۔ کِرت دا سںکّلپ وی اُہدے اںگّ-سںگّ سی۔ بُۄٹِیاں دی سمبھّال٬ کَیمپس دی ساپھ سپھائی جِہے کارجاں وِچّ وی اُہ رُجھِّیا رہِںدّا۔ سارے داکھل نشئی مرِیذاں نُۄں رۄٹی ورتائُݨ اُپرںتّ اُہ آپ رۄٹی کھاںدا سی۔ داکھل ہۄݨ سمیں اُہدے چِہرے ’تے اُکّرِییاں کھُۄںکھار ریکھاواں الۄپ ہۄ چُکِّییاں سن۔ اِکّ سائۄُ اتے نیک نَۄجوان دی شکھسِیئت اُبھّر کے ساہمݨے آ رہی سی۔
پھِر اِکّ دِن یۄگا کروائُݨ ویلے مَیں اُس نُۄں مُکھاتِب ہۄ کے کِہا٬ “اِس چںگّے مارگ ’تے چلّدا رہِ٬ تیرے نال وائدا ہَے کِہ جِہڑے تھاݨے وِچّۄں تَینُۄں ہتھّکڑی لاکے لِیاںدا گِیا سی٬ اُسے تھاݨے دا تھاݨیدار تیرے گلّ وِچّ ہار پا کے تَینُۄں آپݨی گڈّی وِچّ بِٹھاکے تیرے گھر چھڈّکے آویگا۔ تیرے ماں باپ نُۄں وی سدّاںگا۔ تَینُۄں مِلݨ اُپرںتّ اُنہاں دِییاں اکھّاں وِچّ اتھّرُۄ نہِیں٬ سگۄں چِہرے ’تے مُسکراہٹ ہۄویگی۔”
اُسنے وائدا کِیتا کِہ اُہ ہُݨ نیکی دے راہ ’تے چلّ کے ودھِییا ذِںدّگی بتِیت کریگا۔ آپݨے ماپِیاں دی سیوا وی کریگا۔
چںگّی ترہاں ٹھِیک ہۄݨ اُپرںتّ اُسدے ماپِیاں نُۄں آئُݨ لئی سُنیہا دِتّا اتے نال ہی تھاݨیدار نُۄں وی بینتی کِیتی کِہ اِہنُۄں لَیݨ لئی تُسِیں آپ آوۄ۔ نِشچِت دِن تھاݨیدار نشا چھڈائۄُ کیںدر وِچّ پُجّ گِیا۔ ماپے وی آ گئے۔ ماپِیاں نال مُںڈّے دی بھَیݨ اتے بھݨۄئیِیا وی آئے سن۔ اںدّاذن ڈیڈھ کُ مہِینے بائد ماپِیاں نیں آپݨے اِکلَۄتے پُتّ نُۄں مِلݨا سی۔ شہِر دِییاں کُجھ نامور شکھسِیئتاں وی بُلائیِیاں گئیِیاں۔ مُںڈّے نُۄں وِداء کرن لئی اِکّ سںکھّیپ کِہا سماگم کِیتا گِیا۔ تںدّرُست نشا رہِت نَۄجوان جدۄں آپݨے ماپِیاں دے پَیراں وِچّ جھُکِیا تاں ماں باپ دِییاں اکھّاں وِچّ کھُشی دے اتھّرُۄ سن۔ اِکلَۄتی بھَیݨ وار وار آپݨے وِیر دا متھّا چُمّ رہی سی۔ نال کھڑھا بھݨۄئیِیا وی اُس نُۄں بُکّل وِچّ لَے رِہا سی۔
تاڑِییاں دی گُۄںج وِچّ تھاݨیدار نیں جدۄں نَۄجوان دے گل وِچّ ہار پاکے مُسکرائُںدِیاں کِہا٬ “سچِّیں٬ ہُݨ تُۄں ہِیرۄ لگّدَیں۔ میرے والی گڈّی وِچّ بَیٹھ٬ تَینُۄں گھر چھڈّ کے آواں۔”
باہرۄں آئیِیاں شکھسِیئتاں نیں وی اُسدے چںگّے بھوِکھّ دی کامنا کِیتی۔
جاݨ لگِّیاں اُسدی بھَیݨ نیں پْرگٹاوا کِیتا کِہ اِکّ وار گھر جاݨ تۄں بائد مَیں اِس نُۄں آپ نال لَے جاواںگی۔ میرے پتی راج مِستری نیں۔ اُنہاں کۄلۄں کمّ سِکھّ لویگا۔ پُراݨی سںگّت تۄں وی کھہِڑا چھُٹُّۄ۔”
گلّ وِچّ ہار پائی جیتُۄ نذراں نال اُہ نَۄجوان تھاݨیدار دی جِیپ ولّ ودھ رِہا سی۔
* * * * *