دۄستۄ! اجّ دِیوالھی دی رات ہَے٬ کۄئی دِیوے جگا رِہا تے کۄئی پٹاکے چلا رِہا۔ ساڈا اںدّرلا لیکھک کہِںدّا کِہ کی ہۄئِیا تُۄں وِدیش 'چ بَیٹھا۔ تُۄں دِیوے نہِیں تاں آپݨا آپ مچا لَے! کی پتا تیرے مچّݨ دے اِس چانݨ نال کِسے دا ہنیرا دُۄر ہۄ جاوے۔ شائِد کۄئی ٹھیڈا کھاݨ تۄں بچ جاوے۔ سۄ اسِیں تاں پھیر پا لِیا آپݨی کلم 'چ تیل٬ تے سِیکھ گھسا دِتّی مَیڈم مندِیپ کَۄر نیں۔ ہُݨ تُسِیں پُچھّۄگے کِہ اِہ مَیڈم کی چِیج ہَے۔ سۄ دۄستۄ! کاہل ناں کرۄ مِلائُݨے ہاں تُہانُۄں وی مَیڈم جی نال۔

بہُت چِراں تۄں اِک گلّ میرے سںگھّ 'چ پھسی پئی سی۔ کئی بار کڈھّݨ دی کۄشِش کِیتی پر ڈھُکّواں ماہَۄل نہِیں بݨِیا۔ اجّ اِس کاںڈ نیں ماہَۄل ہی اجِہا سِرج دِتا کِہ ہُݨ ناں چاہُںدّے ہۄئے وی لِکھݨ بَیٹھ گِیا۔ لئۄ جی پہِلاں کاںڈ سُݨ لوۄ٬ سںگھّ والی گلّ پھیر کڈھّدے ہاں؛

کلّہ مُۄںہ نہیرے ہی بائی بۄپارائے دا فۄن آ گِیا٬ "دی پںجّاب" اخبار والِیاں دا۔ اِک بار تاں مَیں ڈر جِہا گِیا کِہ کھَۄرے سُکھّ ہۄوے! اکسر ہی بۄپارائے ساہِب فۄن مِلا کے گلّ بھُلّ جاںدے ہن۔ پھیر ہَۄلی ہَۄلی سٹارٹ جِہے ہُںدّے ہن۔ پر اجّ تاں پتا نہِیں جِویں کِسے نیں اُنہاں دی پُۄچھ تے پَیر دھر دِتّا ہۄوے! پٹاک-پٹاک ہی اُدھّڑن لگ پئے۔ کہِںدّے "مِںٹُّۄ آہ کمپِّئۄُٹر کھُلہا تیرا؟ تاں آہ جگّباݨی اخبار کھۄلہ٬ اُئے دیکھ! اُئے کی لُٹّ مچا رکھّی آ۔ اُئے جواں ہی ٹھگّݨی ہَے یار٬ فۄن کٹّ کے بھجّ گئی۔ وڈّی جادُۄگرنی نُۄں اِک سوال دا جواب وی نہِیں آئِیا"۔ بسّ اِکۄ ساہ ہی خاسا کُجھ سُݨا گئے۔ اُہناں نال ہر رۄج گلّبات کرن کرکے مَیں اُہ وی سمجھ گِیا جۄ اُہناں کہِ دِتِّییا تے مَیں اُہ وی سمجھ گِیا جۄ اُہ کہِݨا چاہُںدّے سن۔ پر ہالے بائی بۄپارائے دا دِل ہَۄلا نہِیں سی ہۄئِیا لگدا۔ ''مِںٹُّۄ تُۄں وی کر اِہنُۄں فۄن تے اِںڈِییا 'چ دِن چڑھن دے٬ مَیں کردا ترکشِیلاں نُۄں''۔

اینے چِر 'چ مَیں جگّباݨی دے مُۄہرلے پنّے تے ساری رام کہاݨی دیکھ چُکِّیا سی۔ جِس وِچّ اِکّ پُۄرا اِشتِہار لگِّیا سی کِہ "سارے سںسّار نُۄں کھُلہا چَیلیںج", 'پْرسِدھّ تاںترِک اتے جۄتِش سمراٹ مَیڈم مندِیپ کَۄر ولّۄں" تے نال اِک پںچّ لائیِن وی سی کِہ ''چمتکار نُۄں چمتکار تاں ہی کِہا جاںدا کِئُںکِہ اُس نُۄں کۄئی نہِیں کر سکدا"۔ باکی آم پْرچلت گلّاں تۄں بِناں اِک جِہڑی خاس گلّ اِس اِشتِہار وِچّ سبھ نُۄں آپݨے ولّ کھِچّ رہی سی٬ اُہ سی٬ وکھّۄ وکھّ پںجّ لاٹری جیتُۄیاں دِییاں اسلی تسوِیراں تے ویروے۔ بس آپݨی پھۄٹۄ دی تھاں مَیڈم مندِیپ کَۄر نیں کِسے امرِیکن سِکھّ بِیبی دی پھۄٹۄ لا رکھّی سی۔ باکی اِشتِہار نُۄں ہۄر جذباتی بݨائُݨ لئی پِیراں دی دھرتی ملیر کۄٹلا دا ناں وی لِکھِیا ہۄئِیا سی۔ اِہ اِشتِہار دیکھ کے اینے اچِمبھّت ہۄݨ والی وی کۄئی گلّ نہِیں سی۔ کِئُںکِہ ہر رۄج ہی اِہۄ جِہِییاں چِیذاں میرے بھارت مہان 'چ ہُںدِّییاں ہی رہِںدِّییاں ہن۔ بھاویں اُس دِن سی تاں میرا ''ڈے آف'' پر ہالے تڑکے تڑکے چاہ پاݨی بِناں سرِیر جِہا نہِیں بݨِیا سی۔ سۄ اِک بار تاں بائی جی نُۄں بہانا جِہا لا دِتا کِہ کۄئی ناں آپاں اِس دی تہِ تک جاݨے ہاں۔

تھۄڑھے جِہا نِتّ نیم تۄں وِہلا ہُںدِّیاں پھیر لَیپٹاپ مُۄہرے آ بَیٹھِیا۔ پھیر اُہی بِیبی دا اِشتِہار کھۄلہ لِیا تے کال کِیتی۔ مُۄہرۄں مَیڈم جی نیں فۄن چکّ لِیا تے کہِںدّے کِتھۄں بۄلدے ہۄ؟ مَیں کِہا جی مَیں نِئۄُذِیلَیںڈ تۄں بۄلدا ہاں۔ بھاویں مَیڈم جی دی آواذ تۄں پُۄرے دا پُۄرا پیںڈُۄپن جھلکدا سی پر اُس نیں میرا نمبّر پچھاݨن 'چ بِںدّ ناں لائِیا۔ کہِںدّی نمبّر تُہاڈا آسٹْریلِییا دا ہَے؟ مَیں بہانا لائِیا کِہ کالِںگّ کارڈ تۄں کر رِہا ہاں۔ اُس نُۄں تھۄڑھی جِہی تسلّی ہۄئی۔ اُس نیں میری ڈِٹیل پُچھّی تاں مَیں آپݨے آپ نُۄں مَیڈم کۄل ''جسبِیر سِںگھّ جسّا'' بݨا دِتا تے کہِ دِتا کِہ آکلَیںڈ تۄں ہاں۔ کِئُںکِہ بۄپارائے دے پھۄن تۄں بائد دے مَیڈم جی آسٹْریلِییا دے نمبّر تۄں ڈردے لگدے سن۔ مَیڈم جی کہِںدّے ادھّے گھںٹّے نُۄں فۄن کرِئۄ۔ اسِیں اُدۄں تک تُہاڈے بارے اِلم لگائُݨے ہاں۔ چلۄ جی اسِیں ادھّے گھںٹّے نُۄں پھیر مِلا لِیا مُۄہرۄں پھیر وِیہ مِںٹّ بائد کال کرن نُۄں کِہا۔ ہُݨ تک میری دِلچسپی وی اِس کیس 'چ ودھّ گئی سی تے گھڑی تے وِیہ مِںٹّ دیکھݨ لگ پِیا کِہ کدۄں ہُںدّے آ ۔

اِسے دَۄران امندِیپ سِدھُّۄ ہۄراں دا فۄن آ گِیا۔ کہِںدّے بھاجی اجّ کِویں گھر ہی بَیٹھے ہۄ؟ چلۄ کُجھ ہرمن ریڈِیئۄ دے لاہَۄر والے سٹُۄڈِیئۄ دی تکنِیکی سَیٹِّںگّ ہی کر لئیِئے۔ پر جدۄں مَیں اِس بِیبی بارے دسّݨ لگِیا تاں اُہ کہِںدّے بھاجی اسل 'چ مَیں فۄن اِسے کرکے ہی کِیتا سی۔ کلّہ دا میرے تے وی ہرمن ریڈِیئۄ دے سرۄتِیاں دا پْرَیشر پَے رِہا۔ ہُݨ تک کئی فۄن تے ای میل آ چُکّے ہن۔ آپاں نُۄں کُجھ کرنا چاہِیدا! اجّ شام نُۄں پرمِںدّر سِںگھّ ٹِواݨا دے پْرۄگرام خبر-سار 'چ اِس بارے گلّ کردے ہاں۔ امن دی گلّ سُݨدِیاں مَینُۄں اِںجھ لگِّیا جِویں پہِلاں بۄپارائے نیں ہری جھںڈّی دے دِتّی سی تے ہُݨ امندِیپ نیں گڈّی تۄرن لئی سِیٹی مار دِتّی ہۄوے۔ بس اینے کُ ہَۄسلے نال آپاں وی کھِچّ لئی تِیاری۔

امندِیپ سِدھُّۄ بارے جِنّا کُ مَینُۄں پتا اُہ تکنِیکی جاݨکاری دے نال-نال اِک ودھِییا آگُۄ وی ہَے۔ اُسدی یۄگ اگوائی 'چ ہرمن ریڈِیئۄ دے ہُݨ تک دے سفر نیں اُس دی اِس کابلِیئت نُۄں سابت وی کر دِتا ہَے۔ کُجھ جِیادا ہی سائۄُ سُبھاء دا مالک ہَے۔ چھیتی کرکے کِسے دے سِرے نہِیں جاںدا تے جے اِکّ وار کِسے نُۄں نذراں چۄں لاہ دیوے تاں پھیر سِرا لا کے ہی کھڑھدا۔ اجّ مَینُۄں امن دی آواذ 'چ کُجھ پِیڑ دِکھائی دِتّی۔ ٹھںڈھّے سُبھاء دا مالک امن اجّ اِس ماملے 'چ کُجھ جِیادا ہی اُتاولا دِسِیا۔ مَیں کِہا کِہ سِدھُّۄ ساہِب تُسی میری ای میل دا اِںتذار کرۄ۔

بس اینے نُۄں پھیر مَیڈم نُۄں مِلا لِیا فۄن۔ کہِںدّے٬ ''جی تُہاڈا کمّ ہۄ جائۄُ بسّ تھۄڑھا خرچ کرنا پئۄُ''۔ اسِیں وی ہامی بھر دِتّی کِہ ہِساب سِر لَے لِئۄ جی۔ اُس نیں ہَۄلی کُ دِنے تِنّ کُ سَۄ ڈالر دا ٹِیکا لا دِتا۔ ساڈی لمّی چَۄڑی وارتا ہۄئی٬ جۄ تُسی ہرمن ریڈِیئۄ ڈاٹ کَۄم تے سُݨ سکدے ہۄ۔اِس دا لِںکّ وی آپ جی دی سہُۄلت لئی اِس لیکھ دے اںتّ وِچّ لا دِتا ہَے۔ شام نُۄں ٹِواݨا ساہِب جِہڑے ہر رۄج سِںگّاں نُۄں تیل لا کے ہی گھرۄں نِکلدے ہن٬ نال جدۄں میری گلّبات ہۄئی۔ اُہناں کۄل مَیڈم نال گلّبات دی رِکارڈِںگّ پہُںچّ چُکّی سی۔ بسّ پھیر کی! ٹِواݨا ساہِب نیں ریڈِیئۄ بْراڈکاسٹِںگّ 'چ آپݨے لمّے تجربے نُۄں اِس کاںڈ 'چ جھۄک دِتا تے مَیڈم جی دی کڈھّ دِتّی پُچھّ٬ تے کر دِتّی بَیٹری ڈائۄُن۔

اِس سارے کاںڈ دَۄران ساڈی گلّ آسٹْریلِییا 'چ جگّباݨی اخبار دے نُمائِںدے ''کھیلا بھراواں'' نال ہۄئی۔ تاں اُہ کہِںدّے وِیر اسِیں تاں آپ اِس اڈورٹائیِذ نال نِراش ہاں۔ ہُݨے ہَیڈّ آپھِس 'چ گلّ کردے ہاں۔ اُدھر جدۄں سارا سٹْرِںگّ اپْریشن ہرمن ریڈِیئۄ تے پْرسارِت ہۄئِیا تاں جگّباݨی دے اِک نُمائِںدے سَیںڈی سِںگھّ نیں اِس غلتی بارے اُہناں دا دھِیان دِوائُݨ لئی دھنّواد کِیتا تے چھیتی ہی اِس وِچّ سُدھار وی کر دِتا۔ اِںجھ اِس کاںڈ دا سُکھد اںتّ ہۄ گِیا۔ پر ہُݨ سۄچݨ دی گلّ ہَے کِہ اِہ پکّا اِلاج ہۄ گِیا؟ اِس تۄں بائد کۄئی مندِیپ کَۄر جاں کۄئی ہۄر اخبار اِہناں کمّاں نُۄں ہتھّ نہِیں پائیگا؟

دۄستۄ! اِہ تاں اِک کاںڈ سی جۄ ہڈّبِیتی ہۄݨ کارݨ تُہاڈے نال ساںجھا کر لِیا۔ اُںجھ تاں ہر مۄڑ تے ہی اِہۄ جِہا کُجھ آم ہی ہۄ رِہا۔ سۄ٬ سۄچݨ دی گلّ اِہ ہَے کِہ سدِییاں تۄں ٹھگّ ٹھگِّییاں مارن تۄں باذ نہِیں آئے۔ پر افسۄس اِس گلّ دا ہَے کِہ جنَۄر وی اِک غلتی کر کے دُہرائُںدا نہِیں تے اسِیں اِنسان پھیر اُہناں جالاں وِچّ پھس جاںدے ہاں٬ جِنہاں تۄں اسِیں چںگّی ترہاں جاݨُۄ ہُںدّے ہاں۔

ہُݨ سُݨ لوۄ میری سںگھّ 'چ پھسی سچائی نُۄں؛ باراں-تیراں ورہے پہِلاں ساڈے اِکّ مِتّر نیں ہتھّ دیکھݨ تے گْرہِ چال دسّݨ آدِ دا کمّ چلا لِیا۔ گڈّی راتۄ رات ہی رِڑھ پئی۔ ساڈا من وی شُرُۄ تۄں جگِیاسُۄ سی۔ سۄ ہر وکت دِماغ 'چ اِک ہی گلّ گھُمّدی رہِںدّی کِہ یار ! اِس وِدِّیا دی سچائی کی ہَے؟ بس میری اِسے للہک نیں مَینُۄں اِس وِدِّیا دا وِدِیارتھی بݨا دِتا۔ ممّی-پاپا جی تاں اِکلّے پُتّ دے سُبھا تۄں جاݨُۄ سن کِہ ہُݨ اِہ نہِیں ہٹدا۔ پر گھر والی کہے میرے پیکِیاں دی پِٹھّ لوا دِتّی۔ لۄک کی کہِݨگے کِہ گںدّارے والے سرداراں دا جوائی پتّری دیکھدا پھِردا! چھیتی ہی سمجھ گئی کِہ اِہ تاں ہُݨ پںجھّی دا بھائُݨ دیکھ کے ہی ہٹُ۔

پہِلے دِن کلاس 'چ گِیا٬ 'پڑھاکُۄ' پڑھائُݨ والے ماسٹر نُۄں شاستری جی کہِ رہے سن۔ شاستری جی نیں مَینُۄں جاݨ-پچھاݨ ویلے ہَیرانی جیہی نال دیکھِیا۔ کی اِہ براڑاں دا مُںڈّا کِہڑے راہے تُر پِیا ہَے۔ 'کُل تریہٹھ پںڈّتاں 'چ اِک جٹّ'۔ ہذم جِہا نہِیں سی ہۄ رِہا۔ چلۄ جی! جاݨ-پچھاݨ تۄں بائد شاستری جی نیں جۄ پہِلی گلّ کہی اُسے تۄں ہی میری جِگِیاسا دی اگّ تے پاݨی پَیݨا شُرُۄ ہۄ گِیا سی۔ کُجھ کُجھ سمجھ آئُݨ لگ پِیا۔ شاستری جی کہِںدّے "اِہ وِدِّیا اِکّ بہُت ہی مہان وِدِّیا ہَے٬ جے تُسی کہۄ کِہ اِس نُۄں سِکھّ کے بْرہم-گِیانی بݨ جائۄگے تاں اِہ تُہاڈا بھُلیکھا ہَے۔ کِئُںکِہ اِس نُۄں سِکھّݨ لئی اِہ اُمر کافی نہِیں ہَے۔ پہِلاں والے رِشی مُنی تاں کئی کئی سدِییاں جِئُںدے سن۔ پر ہُݨ تاں کۄئی پَیںہٹھ نہِیں ٹپّدا۔ آہ دۄ ڈھائی سال دے کۄرس 'چ بسّ مۄٹے مۄٹے ٹْرِک جِہے سِکھّ سکدے ہۄ۔ باکی دِن پَے کے آپے آ جائۄُ"۔ ساری گلّبات تۄں بائد شاستری جی کہِںدّے "بس اِک گلّ پلّے بنّ لئۄ؛ جِنہاں ہۄ سکے بںدِّیا دے ہتھّ دیکھݨ تۄں پرہیذ کرِئۄ۔ تُہاڈے بِجنَیسّ نُۄں کامیاب بِیبِییاں نیں ہی کرنا ہَے۔ سۄ بِیبِییاں نُۄں ترجِیہ دِئۄ"۔ مَینُۄں لگدا تُہانُۄں میری پہِلی کلاس دے پہِلے پاٹھ نال ہی ساری سمجھ آ گئی ہۄݨی ہَے کِہ مَیں اُتھۄں کی سِکھّ کے نِکلِیا۔ پُۄرے ڈھائی ورہِیاں دا ہال سُݨائُݨ لئی کدے پھیر وکت کڈھّاںگے۔

کہِںدّے نیں کِہ دُنِییاں 'چ وکت سبھ تۄں کِیمتی چِیذ ہُںدّی ہَے تے مَیں آپݨی جِںدّگی دے بیہدّ کِیمتی پُۄرے ڈھائی ورہے جۄتِش پِچھلے سچّ جانݨ دے لیکھے لا دِتّے۔ کئی لۄک مَینُۄں اِس لئی تھۄڑھا کرَیک کہِ کے وی نِواجدے ہن۔ پر کۄئی گِلا نہِیں آئُںدا کِئُںکِہ ساری اُمر کِسے بھُلیکھے 'چ جِئُݨ نالۄں مَینُۄں ڈھائی سال کۄئی وڈّی چِیذ نہِیں لگدے۔ دۄستۄ! سارے گْرَیہاں دِییاں چالاں تۄں جاݨُۄ ہاں٬ سارے نگاں دا پہِچاݨُۄں ہاں٬ دان-پُنّ والی دوائی وی جاݨدا ہاں۔ بہُتِییاں بھِیڑاں وِچّ دی وی لںگھّ آئِیا ہاں پر کدے کۄئی نگ نہِیں پائِیا۔ ناں کدے کِسے نُۄں پائُݨ دی سلاہ دِتّی۔ کئی وار جاݨ-پچھاݨ والے مُۄہرے ہتھّ کرکے بہِ جاںدے ہن۔ سمجھائُݨ دی کۄشِش کری دی ہَے۔ پھیر وی ناں سمجھے تاں بسّ اُس نُۄں ہاسے-کھیڈے تک سِیمِت کرن دی کۄشِش کری دی ہَے۔ ہالاںکِہ اِس لائیِن دی پڑھائی کرکے اجّ مَیں وی میرے مِتّر واںگ چںڈِّیگڑھ 'چ دۄ کنال دی کۄٹھی دا مالک ہُںدّا۔ پر میرے ذمِیر نیں اِجاذت نہِیں دِتّی٬ پںجّ-پںجّ رُپئیِیاں دے پتھّر دے ٹُکڑے٬ پںجّاہ-پںجّاہ ہذار 'چ ویچݨ دی۔ میری اِس وِدِّیا بارے میرے نیڑے تۄں جاݨن والے لۄکاں نُۄں تاں پتا سی۔ پر مَینُۄں اِک لیکھک جاں کِسے ہۄر رُۄپ وِچّ جاݨن والِیاں لئی جرُۄر اچمبھّے والی گلّ ہَے۔ سۄ اِسے لئی مَیں اِہ گلّ تُہانُۄں سبھ نُۄں دسّݨ لئی سہی وکت دی بھال 'چ سی۔ مَیڈم مندِیپ کَۄر والے اِس سٹْرِںگّ اپْریشن نیں مَینُۄں مَۄکا دِتا کِہ جِس بھُلیکھے نُۄں دُۄر کرن لئی مَیں ڈھائی سال خرچے اُہناں نُۄں تُہاڈے ساہمݨے لِیا سکاں۔

دۄستۄ ! ہُݨ منجِیت سِںگھّ بۄپارائے دی سُݨ لوۄ کِہ اِس بِیبی تۄں بۄپارائے نُۄں کی مِرچاں لگِّییاں۔ بہُت سارے میرے جاگرُۄک وِیراں نُۄں پتا ہی ہۄݨا ہَے کِہ اُہناں ولّۄں لِکھی کِتاب ''جۄتِش جھُۄٹھ بۄلدا ہَے'' تِنّ بھاشاواں 'چ چھپ کے ہُݨ تک کِتاباں دی وِکری دے اِتِہاس 'چ اِک رِکارڈ کائِم کر چُکّی ہَے۔ اُہناں نُۄں جۄتِش دے ماملے 'چ میرے واںگ ہی جنُۄن سی۔ اُہناں اِس کِتاب نُۄں لِکھݨ تۄں پہِلاں پتا نہِیں کِنّے کُ ہتھّ دیکھے ہۄݨگے! اِک بار اُہناں مَینُۄں دسِّیا کِہ "مَیں کئی بار مرے بںدِّیاں دے ہتھّ دیکھݨ ارتھی کۄل پہُںچّ جاںدا سی٬ تے ہَیران رہِ جاںدا سی کِہ ہارٹ اٹَیک نال مرے اِس بںدّے دی دِل والی لکِیر تاں بڑی ڈُۄںگھی تے لمّی ہَے! پھیر اِس نُۄں ہارٹ اٹَیک کِئۄں ہۄئِیا"? سِرڑ دے پکّے بۄپارائے نیں جدۄں "دی پںجّاب" اخبار کڈھِّیا٬ اجّ تکّ کدے کِسے جۄتِش جاں کالے اِلم والے بابے نُۄں تھڑھے نہِیں چڑھن دِتّا۔ بھاویں جیب چۄں پَیسے لا کے اخبار چالُۄ رکھّݨا پِیا ہۄوے۔ اکسر ہی بائی بۄپارائے کہِںدّے ہُںدّے ہن کِہ بھُکھّا مرنا منذُۄر پر کِسے نُۄں گُمّراہ نہِیں کرنا۔

اگاںہ دی گلّ کردے ہاں٬ رِٹائِرڈ اَیڈِیشنل سَیشن ججّ روی اِںدر سِںگھّ بھلّا نال میری گلّ ہۄ رہی سی٬ جۄ کِہ اجّ کلّ آسٹْریلِییا 'چ آئے ہۄئے ہن۔ اُہ اِک وکھّری کِسم دے اِنسان ہن۔ گِیان دی تُری پھِردی لائِبریری کہِ دیئیِئے تاں اتِکتھنی نہِیں ہۄویگی۔ اُہ کہِںدّے؛ "پُتّرا ! اِکلّا "ہرمن ریڈِیئۄ" جاں "دی پںجّاب" اِہناں لۄکاں تے کابُۄ نہِیں پا سکدا۔ اِکلّے پںجّاب 'چ ساڈے باراں ہذار پِںڈّاں 'چ ساڈے نَۄں ہذار بابے لۄکاں نُۄں گُمراہ کری جا رہے ہن۔ اجّ لۄڑ ہَے کِسے اِہۄ جِہے کانُۄن دی جِس وِچّ آہ 'چَۄتھا تھمّ کہائُݨ والا ساڈا مِیڈِییا' اِس گلّ دا واجِد ہۄوے کِہ جے اُہ کُجھ اِہۄ جِہا چھاپدے ہن جاں مشہُۄری کردے ہن تاں اُہ کانُۄن دی کڑکی تۄں بچ نہِیں سکݨگے"۔ مَیں بھلّا ساہِب دا دھِیان ہر رۄذ ٹی.وی. تے آئُںدِییاں مشہُۄرِییاں ولّ دوائِیا٬ کِہ جدۄں مرذی کۄئی چَینل لا لوۄ تاں اُتھّے کۄئی راشِیپھلھ سُݨا رِہا ہُںدّا جاں پھیر ٹرمپّ کارڈ دِکھا رِہا ہُںدّا٬ نہِیں تاں پھیر دُنِییا ختم ہۄݨ دِییاں بھوِکھّ باݨِییاں نال لۄکاں دے ساہ سُکا رہے ہُںدّے ہن۔ اُہ کہِںدّے "پُتّرا ! اُہ اِکلّے تُہاڈے جذباتاں نال ہی نہِیں٬ اُہ تاں تُہاڈی سِہت نال وی مذاک کر رہے ہُںدّے ہن۔ کۄئی مِںٹّاں 'چ تُہاڈی شُۄگر ٹھِیک کر رِہا ہُںدّا۔ کۄئی تیرے ورگے نویں ہۄئے گںجّے دے سِر تے وال اُگا رِہا ہُںدّا تے کئی تاں کَیںسر جِہی ناں مُراد بِماری نُۄں وی اِک دوائی دی خُراک نال ہی بھجا رہے ہُںدّے ہن۔ شیرا ! اتّ تے خُدا دا وَیر ہُںدّا۔ سۄ ہُݨ آہ جِہڑا وِیڈا تُسی ہرمن ریڈِیئۄ ولّۄں چُکِّیا٬ اِس تۄں پِچھّے ناں ہٹِئۄ۔ جے کۄئی کانُۄنی داء پیچ دی لۄڑ پوے تاں ادھّی رات آواذ مار لئِئۄ۔ اِس کارج 'چ ہِسّا پائُݨ لئی تُہاڈے نال دِلۄں کھڑھے ہاں"۔

اسِیں آم دیکھدے سُݨدے ہاں کِہ دُنِییاں گلّاں 'چ بڑی چھیتی آ جاںدی ہَے۔ پر کدے سۄچِیا٬ اُہ کِہڑِییاں گلّاں تے چھیتی یکِین کر لَیںدی ہَے؟ سہی اںدّاذا لائِیا تُسِیں٬ دُنِییاں اُہناں گلّاں 'چ چھیتی وِشواس کر لَیںدی ہَے٬ جِنہاں وِچّ مِہنت جاں کرم کرن دی لۄڑ ناں پوے۔ بس تھُکِّیں وڑے پکّ جاݨ۔ سَۄکھی بھاشا 'چ کہِیئے تاں اسِیں کلّہ نُۄں ہۄݨ والے چمتکار دی اُڈِیک 'چ آپݨا اجّ بلی چاڑھ دِںدّے ہاں۔ مَیں تاں آپݨی ذِںدّگی 'چ ہالے تک چمتکار ہُںدّے نہِیں دیکھے پھیر وی نمسکار کرن والِیاں نُۄں پتا نہِیں کی دِس جاںدا!

ہُݨ تُسی دیکھ لئِئۄ٬ میرا اِہ لیکھ پڑھ کے بہُتِیاں نیں اِہی کہِݨا کِہ اِس دے ہتھّ دیکھݨ والا کڑا سُۄت نہِیں آئِیا ہۄݨا۔ ہُݨ سانُۄں متّاں دے رِہا۔ دۄستۄ ! بھاویں اِںڈِییا وِچّ اِہۄ جِہی کۄئی مذبُۄری نہِیں سی کِہ اِس کمّ نُۄں رۄذی رۄٹی دا سادھن بݨاواں۔ پر جدۄں نواں-نواں آسٹْریلِییا آئِیا سی تاں مذبُۄری ہۄ گئی سی۔ بہُتِیاں نیں اِہ رائے دِتّی کِہ آہ پںڈّتاں والا کمّ چلا لَے٬ مَۄجاں کریںگا۔ نہِیں تاں سںتّرے تۄڑدے دی اُمر نِکل جائۄُ۔ پر ذمِیر نیں ہرام دِییاں کھاݨ دی اِجاذت نہِیں دِتّی ۔اِکّ گلّ اِتھے مَیں دائوے نال کہِ سکدا ہاں کِہ نِیئت نُۄں مُراداں والا اکھاݨ سَۄ فِیسدی سچّ ہَے۔ نِیئت سِدھّی رکھّی تے اِکّ دِن وی سںتّرے نہِیں تۄڑنے پئے۔ آپ ہی راہ کھُلّہدے گئے۔

جاںدے-جاںدے ہۄر سُݨ لوۄ؛ کلّہ اَیڈِیلیڈ دے اُگھّے بِجنَیسّمَین تْرِمان گِلّ ہۄراں کۄل بَیٹھا سی٬ گلّاں گلّاں 'چ اُہ کہِںدّے "یار آپݨے کِسے مِتّر دی کۄٹھی 'چ واستُۄ دۄش سن۔ اُہناں کُجھ ایرِییا ڈھاہ کے نواں لَیںٹر پائِیا سی۔ کلّ واستُۄ شاستر ماہر تے اِک ہۄر کۄٹھی دا جائِذا لَیݨ آئے سی کِہ اچانک لَیںٹر ڈِگّ پِیا۔ وِچارے دۄنیں اُتھّے ہی رہِ گئے"۔ میرے مُۄںہۄں اچانک ہی نِکل گِیا٬ "شائِد اِہ واستُۄ شاستری جی دِیوے تھلّے ہنیرے دا شِکار ہۄ گئے"۔

چںگّا دۄستۄ ! ہُݨ رات وی بہُت ہۄ گئی ہَے تے آپݨے آپ نُۄں وی بہُت ساڑ لِیا ہَے۔ جے تُہانُۄں لگّے کِہ اِس کاںڈ نُۄں اِک پُۄری مُہِمّ بݨا کے سانُۄں سبھ نُۄں کُجھ کرنا چاہِیدا ہَے تاں تُہاڈے سنیہِیاں تے سُجھاواں دی اُڈِیک رہیگی۔ جے "مَینُۄں کی" تے "تَینُۄں کی" 'چ ہی اُلجھے رہِݨا ہَے تاں تُہاڈی مرذی۔ اُپرۄکت سٹْرِںگّ آپْریشن تۄں بائد آپ جی دے مِلے وڈّے ہُںگّارے نال تاں اِںجھ لگّدا ہَے کِہ "تُہانُۄں کِئۄں نہِیں"۔ سۄ آئۄ ! شہِید-اے-آذم سردار بھگت سِںگھّ نُۄں اِکلّے سرکاراں ڈیگݨ بݨائُݨ 'چ ہی ناں ورتِیئے٬ سگۄں اُہناں دے منُکھّتا پْرتی وِچاراں نُۄں املی جاما پہِنائُݨ دی کۄشِش کرِیئے۔