بھارت وِچّ گرِیبی اتے اِسدِییاں ہۄر الامتاں تۄں دھِیان ہٹائُݨ دے راجسی آگُۄیاں دے چالِیاں نُۄں کئی لیکھک بیلگام ہُںدّی دہِشتگردی اتے اِس نال سِجھّݨ دے اپریشن سِںدھُّۄر ورگے اپریشن نال جا جۄڑدے ہن٬ پر مَیں کدے اِس ہدّ تک نہِیں جاںدا۔ اِسدے باوجُۄد اِہ منّݨ دا کۄئی ہرذ نہِیں ہۄݨا چاہِیدا کِہ بھارت دی راجنِیتی اتے کھاس کر کے راج کر رہی ہر سِیاسی دھِر دیش دے لۄکاں نُۄں مُۄل مُدّے تۄں بھٹکائُݨ اتے نِگُۄݨے مُدِّیاں ولّ سیدھݨ کرن دا یتن سدا کردی رہِںدّی ہَے۔ چاہُںدّا ہۄݨ دے باوجُۄد اِس وکت مَیں پںجّاب وِچّ آئے ہڑھاں بارے گلّ کرن دی تھاں ہڑھاں دا پاݨی اُتّرن نُۄں اُڈِیک لَیݨ اتے اِکّ ہپھتا بائد گلّ کرن دا پھَیسلا کِیتا تے وِچلے سمیں نُۄں بھارت دی اِس کُراہے پائۄُ راجنِیتی دی نبذ ٹۄہݨ ولّ لائُݨ بارے سۄچِیا ہَے۔ اِسدی سبھ وڈّی دھڑکݨ اجّکلّہ بِہار وِچّ ہَے٬ جِتھّے چۄݨاں ہۄݨ وِچّ مساں اِکّ جاں ڈیڈھ مہِینا رہِ گِیا لگدا ہَے اتے جے وۄٹ ریڑکا ودھ ناں گِیا اتے سُپرِیم کۄرٹ تک گلّ دُبارا ناں جا پہُںچّی تاں اکتُۄبر دے اںتّ جاں نومبّر دے شُرُۄ وِچّ ہۄ جاݨگِییاں۔
بِہار بھارت دے اُنہاں چار راجاں وِچّۄں اِکّ ہَے٬ جِہڑے ابادی پکھّۄں وی باکِییاں تۄں اُپّر ہن اتے راجنِیتک ہِلجُل نال دیش دی راجنِیتی نُۄں جھںجّۄڑن پکھّۄں وی۔ دُۄسرے راجاں وِچّۄں بِناں شکّ اُتّر پْردیش باکی راجاں تۄں ابادی پکھّۄں وڈّا ہَے٬ پچھّمی بںگّال٬ مہاراشٹر تے تامِل ناڈھُۄ ورگے راج چھۄٹے ہُںدّے ہۄئے وی کئی واری پُۄرے دیش دی راجنِیتی دی دِشا مۄڑن والے سابت ہۄ چُکّے ہن۔ اِس ویلے راجنِیتی دا سبھ تۄں وڈّا تے نیڑ-بھوِکھّ دا رُجھان دسّݨ والا مۄرچا کِئُںکِہ بِہار وِچّ لگّݨ دا سماں نذدِیک ہَے٬ اِس لئی اُہ راج ہر تھاں چرچا دا کیںدر ہَے۔ اُس راج دی راجنِیتی دا دھُرا کدے دۄ پُراݨے دۄستاں اتے راجسی کھیتر دے وڈّے چُݨَۄتِیباذاں نِتِیش کُمار اتے لالُۄ پْرساد یادو وِچالے گھُمّدا ہُںدّا سی۔ اِس وکت لالُۄ پْرساد سرِیرک پکھّۄں بہُتی سرگرمی کرن جۄگا نہِیں رِہا تے اُسدا وڈّا پُتّ آپݨے پکھّ دی اگوائی کردا ہَے۔ نِتِیش کُمار وی بِہار دی راجنِیتی دا مُہرَیل نہِیں رِہا جاں ٹھِیک کہۄ تاں نہِیں رہِݨ دِتّا گِیا اتے ہَۄلی-ہَۄلی اُہ اگلے چۄݨ اکھاڑے دا بھاجپا دے پِچھّے چلّݨ جۄگا وکت وِہاء چُکّا وِئکتی لگدا ہَے۔ پِچھلی وار دِییاں چۄݨاں ہۄݨ تۄں پہِلاں اسِیں اِہ ساپھ کِہا سی کِہ بھاجپا اتے نِتِیش کُمار دی جنتا دل (یُۄ) پارٹی بھاویں بھائیِوال ہن اتے سِیٹاں وی نِتِیش نُۄں ودھّ چھڈّ دِتِّییاں ہن٬ پر بھاجپا نیں اَیتکِیں اُسدے پر کُتر کے اِنا چھۄٹا کر دیݨا ہَے کِہ مُکھّ مںتّری وی بݨیگا تاں اِس بھائیِوال پارٹی دے رہِم دا مُتھاج ہۄویگا۔ ہۄئِیا وی اِہۄ کِہ بھاجپا آپݨِییاں سِیٹاں ودھّ جِتا گئی اتے نِتِیش کُمار دِییاں سِیٹاں دا ذۄر ہی ناں لائِیا٬ جِس کارن اُہ بھاجپا تۄں گھٹّ رہِ گئیِیاں سن۔ اِس مگرۄں سرکار بݨائُݨ تۄں نِتِیش کُمار سِر پھیرن لگّا تاں دِلّی تۄں پْردھان مںتّری نرِںدّر مۄدی نیں پھۄن کر کے منا لِیا سی٬ پر اُس وکت والی کُڑتّݨ اِس وار اںدّرکھاتے دۄواں دھِراں وِچّ اُسے ترہاں دھُکھدی پئی ہَے اتے چۄݨاں دَۄران اِکّ-دُۄسرے دِییاں سِیٹاں اُتّے چۄکھا اسر پا کے نتِیجے پْربھاوت کر سکدی ہَے۔
دُۄسرا پکھّ اِہ ہَے کِہ کاںگرس دے سبھ تۄں وڈّے آگُۄ راہُل گاںدھی نیں وۄٹاں دی چۄری دا مُدّا چُکّ کے جِویں اِس نُۄں دیش دی راجنِیتی دا مُدّا بݨا دھرِیا اتے دیش دی سُپرِیم کۄرٹ وِچّ وی چۄݨ کمِشن دی بیئِذّتی ہۄ چُکّی ہَے٬ اُہ بِہار دِییاں چۄݨاں وِچّ چۄکھا اسر پائُݨ والا ہۄ سکدا ہَے۔ اِس مَۄکے بِہار وِچّ کاںگرس پارٹی نُۄں جدۄں بہُت سمبھّل کے چلّݨ دی لۄڑ سی٬ اِسدے ستھانک آگُۄیاں دی بیوکُۄپھی کہِ لئۄ جاں کۄئی شرارت سمجھۄ کِہ اِکّ چھۄٹے سِیاسی کدّ دے اُس نیتا نُۄں راہُل گاںدھی دی سٹیج تۄں بۄلݨ دا مَۄکا دے دِتّا گِیا٬ جِہڑا پُیاڑے دا کارن بݨ گِیا۔ اُس ولّۄں پْردھان مںتّری نرِںدّر مۄدی نُۄں ماں دی گالہ کڈھّݨ نُۄں بھاجپا نیں چُکّ لِیا اتے کھُد مۄدی نیں وی آپݨے بھاشݨاں دا ہِسّا بݨائُݨ دا راہ پھڑِیا تاں کاںگرس نُۄں اِس کارن کھۄرا لگّݨ دا ڈر ستائُݨ لگّ پِیا ہَے۔ پہِلاں اِکّ واری اِکّ راج دی چۄݨ مَۄکے کاںگرس دے سِینِیئر آگُۄ مݨی شںکّر ائیِعر نیں اںگّریذی وِچّ بِیان لِکھِیا تے جاری کرن ویلے ہِںدّی دے اِنے گلت لپھذاں دی ورتۄں کر بَیٹھا کِہ مۄدی نیں اُس نُۄں آپݨی جات وِرُدھّ ٹِپّݨی بݨا کے ساری چۄݨ دَۄران ہر اِکّ رَیلی وِچّ کاںگرس دے وِرُدھّ چُکِّیا سی۔ کاںگرس نُۄں ائیِعر دی اِہ ٹِپّݨی آپݨے کھِلاپھ ورتی جاݨ نیں اِنا بچا دے پَیںتڑے اُتّے لَے آئی کِہ جواب دیݨا مُشکِل ہۄ گِیا سی۔ اِس واری اِس چۄݨ رَیلی وِچّ کِسے اݨجاݨے جِہے بںدّے ولّۄں کڈھّی گئی گالہ نیں اۄداں دی ستھِتی بݨا دِتّی ہَے۔ بائد وِچّ کاںگرس آگُۄ جۄ مرذی سپھائیِیاں دِںدّے رہِݨ, نُکسان تاں اُہ آپݨا کروا چُکّے ہن۔
جِہڑا اگلا مُدّا اِس ویلے سارے دیش وِچّ چرچا دا وِشا بݨِیا پِیا ہَے٬ اُہ بِناں شکّ وۄٹاں بݨائُݨ, کٹائُݨ اتے بھُگتائُݨ پِچھّۄں نتِیجے وِچّ گڑبڑ دے دۄشاں دا ہَے۔ اُہ مُدّا سمُچّے بھارت دے راجاں وِچّ چرچا دا کیںدر بݨن دے باوجُۄد کاںگرس پارٹی دے آگُۄ آپݨِییاں وادڑِییاں-سجادڑِییاں کارن اگّے ودھائُݨ جۄگے سابت نہِیں ہۄ رہے۔ جدۄں اتے جِتھّے کدے کۄئی پارٹی پْرۄگرام ہُںدّا ہَے٬ پارٹی دے لِیڈر بھاجپا جاں پْردھان مںتّری دے کھِلاپھ مۄرچابںدّی کرن دے تھاں آپۄ وِچّ اِس گلّ اُتّے پھسے دِکھائی دِںدّے ہن کِہ پھلاݨا بںدّا سٹیج اُتّے آویگا تے پھلاݨا آئِیا تاں پھلاݨا نہِیں رہیگا٬ اُہ اُٹھّ کے چلا جاویگا۔ ہر چھۄٹی وڈّی گلّ پارٹی دی ہائی کمان تک پہُںچّدی اتے پھِر آس رکھّی جاںدی ہَے کِہ اُتھّۄں کۄئی نِبیڑا ہۄ جاویگا٬ پر پارٹی دی ہائی کمان اِنی ناکس ہۄ چُکّی ہَے کِہ ہرِیاݨے وِچّ وِدھان سبھا چۄݨ پِچھلے سال ہۄئی سی تے اِکّ سال لںگھّݨ پِچھّۄں وی پارٹی اُتھّے وِرۄدھی دھِر دے نیتا بارے پھَیسلا کرن جۄگی سابت نہِیں ہۄ سکی۔ بھاجپا والے اُتھّے سرکار چلائی جاںدے ہن تے نالے کاںگرس والِیاں نُۄں مشکرِییاں کرن لگّے رہِںدّے ہن کِہ تُہاڈے آپۄذِیشن لِیڈر دی کُرسی کھالی پئی ہَے٬ آپݨے لِیڈر دا پھَیسلا کِسے دِن کر لوۄ۔ اِدّاں دے پاٹک دے ہالات کئی راجاں وِچّ اِس پارٹی دے بݨے دِسدے ہن۔
دیش دی راجنِیتی وِچّ اجّ دی گھڑی وِرۄدھ دی سبھ تۄں وڈّی دھِر کاںگرس پارٹی دے آپݨے اِدّاں دے ہالات ہن تاں آڈھا اُس پارٹی نال لَیݨا ہَے٬ جِس کۄل بِناں کِسے اہُدے دی جھاک جاں مائِیا دے لۄبھ تۄں کمّ کرن واستے راشٹری سۄئِم سیوک سںگھّ دے لکھّاں والںٹِّیئراں دی پھَۄج مَۄجُۄد رہِںدّی ہَے۔ چۄݨ بھارت دے کِسے وی راج وِچّ ہۄݨی ہۄوے٬ اِہ لۄک مہِینا پہِلاں اُتھّے پہُںچّ کے لۄکاں دے گھرِیں گھںٹِّییاں وجائُݨ لگدے ہن اتے کۄئی اِنہاں دے آکھے وۄٹ پائُݨ دی ہاں کرے جاں ناں کرے٬ ستھِتی سُںگھّ کے پارٹی نُۄں اِس تۄں اگیتا جاݨُۄ کروائُݨ دا کمّ کِسے سرکاری وِبھاگ واںگ کردے ہن۔ اِکّ وی ہۄر پارٹی اِس پدھّر دی چۄݨ تکنِیک نال کمّ کردی وِکھائی ناں دیݨ کارن اِس اِکلّی پارٹی دے ورکر آپݨِییاں کئی پدھّراں ادھِین جدۄں کمّ کردے ہن تاں سِرپھ چۄݨاں دا نہِیں کردے٬ سماج وِچّ دھرم ادھارت کتاربںدّی دا اُہ کمّ وی نال ہی کردے رہِںدّے ہن٬ جِہڑا بھوِکھّ وِچّ سںگھّ پرِوار دے اںتِّم نِشانے لئی ورتِیا جا سکدا ہَے۔ وۄٹاں والے ہر بُۄتھ تک ورکراں دی اِنی پکّی ذِمّیواری لائُݨ والی اِکّ وی پارٹی لبھّݨی سانُۄں اَۄکھی لگدی ہَے٬ پر بھاجپا ولّۄں سِرپھ بُۄتھاں تِیکر نہِیں٬ ہر بُۄتھ والے وۄٹاں دی دس-باراں سپھے (پنّے) دی سُۄچی دے ہر اِکّ پنّے لئی آپݨا اِکّ-اِکّ پکّا پنّا-پْرمُکھّ٬ بھاو کِہ اُس پنّے دے وۄٹراں تک پہُںچّ اتے وۄٹاں والے دِن اُنہاں نُۄں بھُگتائُݨ دا ذِمّیوار تھاپ رکھّݨ بارے پتا لگدا ہَے۔ اِہ پنّا-پْرمُکھّ ستھانک پدھّر دے ورکر ہُںدّے ہن٬ پر اِنہاں دی کماںڈ دُۄسرے راجاں تۄں آئے جاں بُلائے ہۄئے چۄݨ تکنِیکاں دے ماہر ورکراں دے ہتھّ ہُںدّی ہَے۔ اُہ مہاراشٹر دا تجربا اُتّر پْردیش وِچّ٬ کرناٹکا دا تجربا ہرِیاݨے وِچّ تے راجستھان دا تجربا بِہار جاں آسام وِچّ ورتݨ دے لئی پُۄری ترہاں سِر پرنے ہۄ جاںدے ہن۔
اسِیں جدۄں اِس ویلے بِہار دی چرچا کر رہے ہاں تاں اِہ چرچا سِرپھ اُس راج بارے نہِیں٬ بھارت دے ہر اُس راج بارے ہَے٬ جِسدی چۄݨ اگلے جاں اگلیرے سال آئُݨ والی ہَے۔ اِہۄ جِہے راجاں وِچّ ساڈے پںجّاب دا ناںء وی آئُںدا ہَے٬ جِس وِچّ اگلی چۄݨ وِچّ مساں ڈیڈھ سال رہِںدّا ہَے تے جِس پدھّر دی چۄݨ مۄرچابںدّی دی گلّ اسِیں بِہار وِچّ ہۄ رہی دسّی ہَے٬ اُہ ڈیڈھ سال باکی ہۄݨ دے باوجُۄد اجّکلّہ پںجّاب وِچّ شُرُۄ ہۄ چُکّی ہَے۔ کلّہ نُۄں کِسے وی نتِیجے بارے جِنہاں نیں دُہائی پائُݨی اء تے سُپرِیم کۄرٹ ولّ نُۄں دَۄڑاں لائُݨِییاں ہن٬ اُہ لۄک اِس ویلے اِدّاں دِییاں کھہِبڑاں وِچّ رُجھّے پئے ہن کِہ کاںگرس دی پھلاݨے تھاں سٹیج لگّی تاں پھلاݨا آگُۄ نہِیں آئُݨ دیݨا تے جے پھلاݨا آئۄُ تاں پھلاݨے نیں سٹیج تۄں چلے جاݨا ہَے۔ اِتھّۄں تک کِہ ہڑھ پِیڑِتاں کۄل جاںدے وکت وی اِکّ دُۄسرے دا رستا کٹّدے اتے اکھباراں لئی کھبراں پَیدا کردے ہن۔ بِیتے دِنِیں اِکّ گلّ کُجھ کاںگرسی آگُۄیاں وِچّ چلّی سی کِہ اگلی چۄݨ لئی پںجّاب وِچّ کھبّے پکھّی دھِراں اتے بہُجن سماج پارٹی نال گٹھّجۄڑ کرن دا راہ لبھِّیا جاوے تاں کُجھ لابھ ہۄ سکدا ہَے۔ پر پِچھلا ماڑا تجربا اِہ ہَے کِہ کاںگرس پارٹی سِیٹاں وی چھڈّ دِںدّی ہَے اتے آپݨے لِیڈراں نُۄں کامریڈاں لئی چھڈِّییاں سِیٹاں اُتّے کھڑھے ہۄݨ تۄں وی رۄکدی نہِیں۔ اِدّاں دے ہالات وِچّ کھبّے پکھّی دھِراں دے لۄک وی سِرپھ کاںگرس نُۄں جِتائُݨ واستے اُنہاں دے نال تُرن واستے تِیار نہِیں ہۄݨ لگّے اتے اگلی چۄݨ وِچّ کۄئی ساںجھا مۄرچا بݨائُݨ دی کِسے وی پدھّر دی کۄئی مُہِمّ سِرے نہِیں چڑھن والی جاپدی۔
اِہۄ جِہے کمّ اُہ پارٹی کر سکدی ہَے٬ جِسدی کیںدری کمان اِنی مذبُۄت ہۄوے کِہ جۄ وی سُنیہا اُتھّۄں آوے٬ ہر کۄئی آگُۄ اُسے مُتابک کمّ کرے٬ پر جِس پارٹی دا پاٹک ناں بِہار اتے ناں ہرِیاݨے اتے ہۄر تھاں جھگڑا مُکائِیا جا رِہا ہۄوے٬ اُس کۄلۄں پںجّاب وِچّ وی کی آس ہَے؟ اِس ویلے بِہار دی تاں سِرپھ چرچا ہَے٬ ماملا اِہ ہَے کِہ اگلے سال پںجّاب وِچّ کی ہۄ سکدا ہَے! اِس سوال دے جواب لئی جِہڑا کۄئی وی متھّا ماردا ہَے٬ آکھر وِچّ اِہ منّݨ نُۄں مجبُۄر ہُںدّا ہَے کِہ اِس وڈّی پارٹی دے ہالات ہی بیڑی کِسے بنّے نہِیں لگّݨ دیݨگے۔ کی کاںگرس پارٹی دے آگُۄیاں نُۄں پتا ہَے اِس ستھِتی دا!