دۄستۄ! لیکھ شُرُۄ کرن تۄں پہِلاں اِس دے سِرلیکھ اُتّے تُہاڈی ہَیرانی دا جواب دے دیواں۔ تُسِیں ہَیران ہۄوۄگے کِہ ٹھگّ نُۄں اینا ستِکار کِئۄں؟ کۄئی خاس وجہا نہِیں٬ ٹھگّ نُۄں 'ٹھگّ جی' کہِ کے بسّ دُنِییاںداری جہی نِبھا رِہا ہاں۔ کِئُںکِہ اجّ دی دُنِییاں دھن والے دھنوان دا ستِکار کردی ہَے۔ مَینُۄں اجّ تکّ کۄئی ٹھگّ غُربت وِچ لبریذ نہِیں مِلِیا۔ دھنوان بںدّے نُۄں جی جی کرنا ہی اجّ کلّہ دُنِییاںداری ہَے۔ سۄ مِتّرۄ٬ اِس دُنِییاں 'چ رہِںدِّیاں ہۄئِیاں دُنِییاںداری ناں نِبھا کے مَیں آپݨے سِر 'تے جِہڑے چار وال بچے نیں٬ اُہ تاں نہِیں جھڑوائُݨے!

سبھ تۄں پہِلاں اجّ دے مُدّے دی گلّ کردِیاں ٹھگّ شبد بارے وِچار کردے ہاں۔ "ٹھگّ" شبد دے مائِݨے دسّݨ دی تاں لۄڑ نہِیں٬ بسّ اِنا کُ کہِ سکدے ہاں کِہ اِہ ہِںدّی پںجّابی دا شبد اںگّریذی بھاشا نال 1810 دے کرِیب ٹھگّی مار کے گھُسپَیٹھ کر گِیا سی تے 1839 آئُںدے آئُںدے اںگّریذاں تۄں وی مانتا لَے گِیا سی۔ سۄ٬ جِویں اجّ ساڈے بہُت سارے پںجّابی وِیر پںجّابی بھاشا 'چ اںگّریذی دی گھُسپَیٹھ تۄں دُکھی ہن٬ اُنہاں دی جاݨکاری لئی اِہ وی دسّ دیواں کِہ تکرِیبن پچّی سَۄ دے کرِیب ہِںدّی پںجّابی بھاشا دے شبد اںگّریذی وِچ آپݨی مانتا کروا چُکّے ہن۔ اِہ اِک وکھّرا وِشا ہَے٬ کِسے ہۄر وکت وِستار کراںگے۔ ہُݨ 'ٹھگّ جی' دے پِچھۄکڑ تے جھات ماردے ہاں۔

جدۄں تۄں اِہ دُنِییاں ہۄںد 'چ آئی ہَے ٹھگّاں دا اِتِہاس وی اُنہاں ہی پُراݨا ہَے۔ مُڈھّ کدِیمۄں منُکھّ نُۄں "اِیذی منی" بݨائُݨا بھائُںدا رِہا ہَے۔ سَۄکھا دھن ٹھگّی مارن تۄں بِناں کمائُݨا ناں-مُمکِن جِہا لگّدا ہَے۔ اِس لئی بھاویں مِتھِہاس تے جھات مار لوۄ جاں اِتِہاس 'تے٬ کۄئی وی یُگّ پھرۄل لوۄ٬ ٹھگّ جی بڑی آسانی نال نذرِیں پَے جاݨگے۔ ہاں! اِک فرک ذرُۄر رِہا٬ اُہ اِہ کِہ ستیُگّ 'چ ذِیاداتر ٹھگِّییاں لۄکائی دے بھلے لئی وجّدِییاں سن تے اجّ کلّہ اِہ کارج آپݨے بھلے لئی ہُںدّا ہَے۔ پُراتن گْرںتھّ دسّدے ہن کِہ کِویں وامن نیں بَۄݨا بݨ کے اسُراں نال ٹھگّی مار کے ساری دھرتی ڈھائی کدماں 'چ ہی ماپ لئی سی۔ کْرِشن بھگوان نیں تاں گِݨتی 'چ ناں آئُݨ والِییاں ٹھگِّییاں مارِییاں۔ یاد رہے کِہ اِہ ٹھگِّییاں مارن دا مکسد لۄکائی دا بھلا سی۔ آپاں ہُݨ مِتھِہاس 'چ ناں اُلجھِیئے کِئُںکِہ اِہناں مِتھِہاسِک ٹھگِّییاں تۄں ہر کۄئی واکف ہَے۔ گلّ اگّے تۄردے ہاں…

چۄری٬ ڈاکا اتے ٹھگّی تِنّاں 'چ کافی نیڑے دا رِشتا ہَے ۔ جیکر اِنہاں تِنّاں 'چۄں کۄئی اِکّ کِسے نال واپر جاوے٬ ہمیشا اُسدا مالی نُکسان ہُںدّا ہَے پر ٹھگّی پہِلے دۄنیں ورتارِیاں نالۄں وکھّری چِیذ ہَے۔ چۄری ہمیشا تُہاڈی پِٹھّ پِچھّے ہُںدّی ہَے اتے ڈاکا ذۄراور بںدّا ہِکّ دے ذۄر تے ماردا ہَے۔ ٹھگّی اِکّ اِہۄ جِہا کَۄتک ہَے٬ جِس وِچ ٹھگّی مارن والے دے نال-نال ٹھگّی کھاݨ والا وی برابر دا بھائیِوال ہُںدّا ہَے۔ کِئُںکِہ ٹھگّ جدۄں کِسے نال ٹھگّی ماردا ہَے تاں اُہ مُۄہرلے دی سہِمتی نال ہی ماردا ہَے۔ بسّ ! فرک اینا کُ ہُںدّا ہَے کِہ ٹھگِّیا جاݨ والا اِنسان تھۄڑھی دیر بائد "ٹھگِّیا ٹھگِّیا" جِہا مہِسُۄس کردا ہَے ۔ ہُݨ گلّ آئُںدی ہَے کِہ ٹھگِّیا جاݨ والا ٹھگّ نال سہِمت کِئۄں ہۄ جاںدا ہَے٬ تاں اِس پِچھّے کۄئی باہلھے کارن نذر نہِیں آئُںدے۔ اِس پِچھّے تاں سِرف تے سِرف لالچ جاں وِشواسگھات ہی دِکھائی دِںدّا ہَے۔ کہِںدّے ہن کِہ جِتھّے لالچ آ جائے اُتھّے اکل نہِیں کھڑھدی اتے جدۄں اکل نِکل جاوے اُدۄں ٹھگّی وجّݨی سُبھاوِک ہی ہَے ۔

ہُݨ گلّ آئُںدی ہَے ذمانے دے نال نال ٹھگِّییاں 'چ وی آئے بدلاء دی۔ جدۄں یُگّ اُۄٹھاں تے گڈِّیاں دا سی٬ اُدۄں ٹھگِّییاں وی اُسے ترہاں دِییاں سی۔ ہُݨ جدۄں یُگّ لگذری ہۄ گِیا ہَے تاں ٹھگِّییاں وی لگذری ہۄ گئیِیاں ہن۔ پر اِک ہۄر گلّ ذِکریۄگ ہَے کِہ اِک وار جدۄں کِسے نال ٹھگّی ہۄ جاںدی ہَے تاں اُہ گلّ جگّ ذاہِر ہۄ جاںدی ہَے۔ پر پھیر وی ٹھگّ جی دا شاترپُݨا دیکھۄ! اُہ اُہی ٹھگّی وار وار ماردا ہَے تے کامیاب وی ہُںدّا ہَے۔ کارݨ اِہی ہَے کِہ ٹھگّ جی مُۄہرلے نُۄں لالچ نال انّہا کر دِںدّا ہَے٬ جِس نال مُۄہرلا آپݨے ہی کِسے سکے-سنیہی نال ہۄئی ٹھگّی نُۄں بھُلّ کے ٹھگّ جی دے جال 'چ آ جاںدا ہَے ۔

آئۄ ! ہُݨ کُجھ کِسّے تے کُجھ نیڑے تۄں دیکھِییاں ٹھگِّییاں ساںجھِییاں کردے ہاں۔ پہِلاں تاں جگت پْرسِدھّ مُلّاں نسِیرُۄدِین دا اِک کِسّا سُݨۄ؛ کہِںدّے نیں کِہ اِک بار مُلّاں تُردا پھِردا کِسے پِںڈّ 'چ جا کے رہِݨ لگِّیا۔ ہَۄلی-ہَۄلی آںڈھ-گُیاںڈھ نال گھُل-مِل گِیا اتے اُس نیں گُیاںڈھ 'چ رہِںدّے اِک کںجُّۄس امِیر نال واستا پا لِیا۔ اِک دِن شام نُۄں مُلّاں اُس دے گھر گِیا تے اُس تۄں اِک رات لئی اِک تھالھی مںگّی کِہ میرے گھر کۄئی پْراہُݨا آئِیا ہَے۔ کںجُّۄس چاہُںدّا ہۄئِیا وی ناںہ ناں کر سکِیا تے اُس نُۄں تھالھی دے دِتّی۔ دُۄجے دِن تڑکسار مُلّاں نیں گُیاںڈھی دا درواجا جا کھڑکائِیا اتے اُس نُۄں تھالھی دے نال-نال اِک کَۄلی وی واپس کر دِتّی۔ اِس تے کںجُّۄس ہَیران ہُںدّا ہۄئِیا بۄلِیا؛

"اِہ کی؟ تُۄں تاں تھالھی ہی مںگّ کے لَے گِیا سی پر اِہ کَۄلی نال کِئۄں دے رِہاں ?"

"سیٹھ جی ! رات تُہاڈی تھالھی سُۄ پئی تے اِس نیں اِہ کَۄلی جمّ دِتّی ۔ جدۄں تُہاڈی تھالھی نیں کَۄلی نُۄں جنم دِتّا تاں اِہ کَۄلی تُہاڈی ہی امانت ہۄئی ناں۔", مُلّاں دا جُیاب سی ۔

کںجُّۄس ہَیران وی سی تے خُش وی سی۔ بسّ پھیر کی سی ہر رۄذ اِہ سِلسِلا شُرُۄ ہۄ گِیا۔ کدے مُلّاں تَۄڑا لَے جاوے تے دُۄجے دِن تڑکسار اِک کُجّا ہۄر مۄڑ جاوے٬ کدے مںجّا لَے جاوے تے نال پِیہڑی دے جاوے۔ کںجُّۄس نیں سۄچِیا کِہ آہ تاں بڑا لۄٹ آئِیا۔ اِک دِن مُلّاں کںجُّۄس نُۄں کہِںدّا کِہ میرے گھر بہُت سارے پْراہُݨے آ رہے ہن جے تُسِیں مَینُۄں آپݨے گھر دا سارا سمان دے دیوۄ تاں میری ٹَۄہر جِہی بݨ جاوے ۔ کںجُّۄس جھٹّ راذی ہۄ گِیا تے سارا سمان دے کے دِن چڑھن دی اُڈِیک کرن لگِّیا۔ جدۄں دِن چڑھے رۄذ واںگ مُلّاں ناں آئِیا تاں کںجُّۄس ہَۄسلا جِہا کر کے اُس دے گھر گِیا تاں دیکھِیا کِہ مُلّاں ستھّر وِچھائی بَیٹھا تے رۄئی جاوے۔ کںجُّۄس ہَیران ہۄ کے کہِںدّا٬"مُلّاں جی کی ہۄ گِیا ?"

"انرتھ ہۄ گِیا سیٹھ جی٬ مَیں تُہانُۄں مُۄںہ دِکھائُݨ جۄگا نہِیں رِہا", مُلّاں اکھّاں پُۄںجھدا بۄلِیا ۔

"کِئۄں ?"

"رات جِہڑا سمان مَیں تُہاڈے گھرۄں لِیائِیا سی اُہ سارے دا سارا مر گِیا", نکّ سُݨکدے مُلّاں دا جُیاب سی ۔

"تُۄں جھُۄٹھ بۄلدَیں٬ کدے سمان وی مرِیا؟ مَیں ہُݨے پںچّائِت کردا تیرے خِلاف"

پںچّائِت بَیٹھ گئی تے اُنہاں جدۄں مُلّاں نُۄں پُچھِّیا تاں اُہ کہِںدّا٬ "ہذُۄر٬ جدۄں تھال - کَۄلی٬ تَۄڑا - کُجّا اتے مںجّا - پِیہڑی جمّ سکدا تاں اُہ مر کِئۄں نہِیں سکدے ???"

اِس کِسّے دا سُنیہا دسّݨ دی لۄڑ نہِیں تُسِیں آپ سمجھدار ہۄ۔

اگلی ٹھگّی سُݨ لوۄ؛ کافی پُراݨی گلّ ہَے کِہ ساڈی مںڈّی کالاںوالی 'چ اِک سپیئر پارٹس دی دُکان کردا سیٹھ آپݨی دُکان دا سمان لَیݨ دِلّی جاںدا ہُںدّا سی۔اُس دے دسّݨ مُتابِک٬ اِک وار اُہ دس ہذار جیب 'چ پا کے جدۄں دِلّی اِک سڑک 'تے تُرِیا جاںدا سی تاں اُس دی نِگہا اچانک اِک سۄنے دے بِسکُٹ 'تے پئی۔ جد اُہ چھیتی نال اُس نُۄں چُکّݨ لگِّیا تاں اِک ہۄر ہتھّ اُس دے برابر اُس بِسکُٹ نُۄں آ جھپٹِیا۔ اُس نیں دیکھِیا کِہ اِک ہۄر اݨجاݨ اُس بِسکُٹ نُۄں پہِلاں دیکھݨ دا دائوا کر رِہا سی۔ نالے دھمکی دے رِہا سی کِہ جاں تاں مَینُۄں ادھّا بِسکُٹ دے دِئۄ نہِیں مَیں پُلِس نُۄں دسّ دیواںگا۔ اِس تے سیٹھ نیں سۄچِیا کِہ کِئۄں ناں "سارا جاںدا دیکھِیئے٬ ادھّا دیئیِئے وںڈّ" والا فارمُۄلا اپݨا لِیا جاوے تے اُہ وںڈّݨ لئی راذی ہۄ گِیا۔ اُنہاں دۄہاں نیں اُتھے ہی کِسے کھُںجّ 'چ کھڑھ کے اُس سۄنے دے بِسکُٹ نُۄں وِچالِئۄں تۄڑن دا یتن کِیتا پر کامیاب ناں ہۄئے۔ اِس کمّ لئی اُہ کِسے دی مدد لَیݨی نہِیں سن چاہُںدّے۔ اکھِیر 'چ اِہی فَیسلا ہۄئِیا کِہ بِسکُٹ دی اںدّاذن کِیمت تِیہ ہذار دے کرِیب ہۄݨی ہَے تے جِہڑا بںدّا اِس نُۄں رکھّیگا٬ اُہ دُۄجے نُۄں پںدّراں ہذار رُپئیِیا دے دیویگا۔ دُۄجا شخس کہِںدّا کِہ مَیں تاں غرِیب بںدّا مَیں اِس دا کی کراںگا٬ تُۄں سیٹھ بںدّا تُۄں رکھّ لَے تے مَینُۄں بھاویں ہذار گھٹّ دے دِئۄ۔ اِس تے سیٹھ نُۄں لالچ آ گِیا تے اُہ کہِںدّا٬ "میرے کۄل تاں دس ہذار ہی ہن جاں پھیر تُسِیں مَینُۄں دس ہذار دے دِئۄ"۔ سیٹھ سمجھ گِیا سی کِہ اِس کۄل پَیسے نہِیں ہن تے اِہ سستا منّ جائۄ۔ سیٹھ کامیاب ہۄ گِیا اِس سَۄدے 'چ تے آپݨے گِیجھے دا دس ہذار اُس پِتّل دے بِسکُٹ بدلے دے کے باگۄ باغ ہۄ کے گھر واپس آ گِیا۔

چلۄ ! پُراݨِییاں گلّاں نُۄں چھڈِّیئے تے ٹھگِّییاں 'چ آئی آدھُنِکتا دی گلّ کردے ہاں۔

اِںٹرنَیٹّ دے ذمانے 'چ ہر چِیذ دا دائِرا وِشال ہۄئِیا ہَے٬ سۄ ٹھگّاں دا وی ہۄݨا سُبھاوِک سی۔ اگّے ساہمݨے-ساہمݨی ٹھگّی وجّدی سی پر اجّ کلّہ تاں ٹھگِّیا جاݨ والا بںدّا ٹھگّ نُۄں دیکھݨ تۄں وی وںچِّت رہِ جاںدا ہَے ۔ ہُݨ جدۄں تڑکے اُٹھݨ سار اِیمیل چَیکّ کری دی ہَے تاں کرۄڑپتی ہۄئے پئے ہُںدّے ہاں۔ شائِد ہی کۄئی اِہۄ جِہا دِن ہۄوے جدۄں دۄ چار اِہۄ جِہِییاں اِیمیلاں ناں آئیِیاں ہۄݨ, جِس 'چ مِلِیئن ڈالراں جاں پَۄڈاں دی لاٹری نِکلݨ دی خُشخبری ناں آئی ہۄوے۔ آم تَۄر تے اِس وِچ لِکھِیا ہُںدّا ہَے کِہ تُسِیں کِسمت والے ہۄ٬ تُہاڈی اِیمیل آئی.ڈی. کرۄڑاں آئی. ڈِییاں. وِچۄں چُݨی گئی ہَے۔ جاں پھیر کۄئی جذباتی کہاݨی لِکھی ہُںدّی ہَے کِہ مَیں وِیہ سالا نَۄجوان کُڑی ہاں تے میرے ماں-باپ پھلاں جہاذ ہادسے 'چ مر گئے سن تے میرے لئی بہُت سارا پَیسا چھڈّ گئے ہن۔ جدۄں مَیں تُہاڈی پْرۄپھائیِل دیکھی تاں مَینُۄں لگِّیا کِہ دُنِییاں 'چ تُسِیں ہی اُہ سہی اِنسان ہۄ جۄ میری مدّد کر سکدے ہۄ۔ سۄ٬ مَیں اِک دھن دَۄلت دا بکسا تُہانُۄں بھیج دِںدّی ہاں٬ باکی دھن نال مَیں بائد 'چ تُہاڈے کۄل آ جاواںگی۔ اِیمیل پڑھن سار میرے ورگے دے من 'چ لڈُّۄ بھُرن لگّ جاںدے ہن کِہ جوان کُڑی تے اُہ وی مائِیا نال! کِسمت تے یکِین نہِیں آئُںدا۔ وِیہ کُ ورہے پہِلاں وِیاہ کے لِیاںدی گھروالی وی سَۄںکݨ رکھّݨ لئی راذی ہۄ جاںدی ہَے۔

اجّ کلّہ ٹھگّی وی اِک بہُت وڈّا وپار بݨ گِیا ہَے تے جِویں اِک وڈّے وپار لئی کافی وڈّا تاݨا-باݨا بُݨنا پَیںدا ہَے٬ اۄویں ہی اجّ کلّہ ٹھگّ وی ٹِیم ورک نال کِیتی جاںدی ہَے۔ پِچھّے جِہے اِکّ ٹھگّی ساڈے بیرُذگاراں بھراواں نال ہۄئی سی۔ ہۄئِیا کی کِہ اکسر ہی ساڈے پڑھے لِکھے بیرُذگار نَۄکری دی تلاش دی ہر سمبھّو کۄشِش کردے ہن۔ ٹھگّ اُنہاں تک اخباراں راہِیں سمپّرک پَیدا کردے ہن۔ چار کُ سال پہِلاں کُجھ اجِہا ہی واپرِیا۔ پںجّاب دے اِک مشہُۄر اخبار 'چ اِک اِشتِہار چھپِیا کِہ ڈِگری ہۄلڈر کمائۄ پچّی ہذار مہِینا٬ ڈِپلۄما پاس وِیہ ہذار٬ بارہوِیں پاس پںدّراں ہذار٬ دسوِیں پاس دس ہذار٬ اٹھّوِیں پاس اٹھّ ہذار اتے اِس تۄں وی گھٹّ پڑھے کمائۄ چھے ہذار رُپئیِیا پْرتی مہِینا۔ اپلائی کرن لئی اُنہاں بڑی اِمانداری نال سِرف سَۄ رُپئیِیاں دا ڈِماںڈ ڈرافٹ مںگِّیا سی۔ ہَیڈّ آفِس دا پتا چںڈِّیگڑھ دے ستاراں سَیکٹر دا دِتّا ہۄئِیا سی۔ ساڈے بیرُذگار وِیراں نیں آئۄ دیکھِیا ناں تائۄ بسّ چکّ 'تے پھٹّے۔ اِک مہِینے دی آخری تارِیخ رکھّی ہۄئی سی۔ بسّ اُدۄں تکّ سَۄ-سَۄ کر کے کرۄڑاں رُپئیِئے بھیج دِتّے۔ اِک دۄ مہِینے ہر اِک نیں جواب اُڈِیکِیا پر جدۄں ناں آئِیا تاں کِسے وی میرے وِیر بھَیݨ نیں جواب مںگّݨ دی کھیچل نہِیں کِیتی٬ کِئُںکِہ اُس سَۄ رُپئیِئے لئی پںجّ-چار سَۄ لا کے چںڈِّیگڑھ جاݨا کۄئی سِیاݨپ دا کمّ نہِیں سی۔ پر ٹھگّ جی دی دُۄر اںدّیشی دیکھۄ کِہ کِنّی آسانی نال کرۄڑاں لَے کے پھُرر ہۄ گئے٬ پڑھے لِکھے تۄں لَے کے انپڑھ تک سارِیاں دے لالچ دا ٹِیکا لگا کے۔

ہُݨ اِک اجّ کلّہ دے جاݨِیجاݨ بابِیاں دی سُݨ لوۄ۔ بہُت سارے تاں اِس کاںڈ تۄں واکف ہۄݨگے پر باکِییاں لئی پیش ہَے ۔ اِہ اِک سچّی گھٹنا ہَے٬ بسّ اِک دُۄجے مُۄںہ تۄں ہُںدّی ہۄݨ کرکے اِس نُۄں تھۄڑھا جِہا کہاݨی دا رُۄپ مِل گِیا۔ پر جِنہاں لۄکاں نیں اُس وکت دے اخبار پڑھے ہن اُہ اِس گھٹنا تۄں چںگّی ترہاں جاݨُۄ ہن۔

ہۄئِیا اِہ کِہ اِک ڈیریدار بابے دی دُکاناداری بہُت ودھِییا چلّ پئی تے شردھالُۄ اِک دُۄجے تۄں مُۄہرے ہۄ کے سیوا کرن لگّے۔ ہفتے-ہفتے تۄں دِیوان سجن لگّے۔ اِہ ساری مہِما دی بھِݨک ٹھگّ جی کۄل وی پہُںچّ گئی۔ لئۄ جی ٹھگّ جی ہر دِیوان 'چ ہاذری بھرن لگِّیا تے چُپّ کر کے اِک کھُۄںجے 'چ اکھّاں مِیچ کے بہِ جائِیا کرے تے سبھ تۄں مگرۄں اُتھۄں جائِیا کرے۔ پںجّ-ستّ چَۄںکِییاں بھرِییاں تاں اِک دِن جاݨِیجاݨ بابا جی نیں اُس سیوک نُۄں آپݨے کۄل بُلا لِیا تے پُچھِّیا؛

"بھائی تُسِیں کِتھۄں دے رہِݨ والے ہۄ ?"

"جی رہِںدّا تاں مَیں باہرلے مُلک ہاں پر وپار 'چ گھاٹا پَے گِیا ۔ سۄ ہُݨ تاں ناں گھر دا ناں گھاٹ دا جِہا ہۄئِیا پِیا ہاں٬ مِہر کرۄ بابا جی ۔"

بابا جی نُۄں سیوک دے پلّے تاں کُجھ دِسِیا نہِیں بسّ لۄک لجّۄں کہِ دِتّا٬ "بھگتا اجّ تۄں سبھ ٹھِیک ہۄ جائۄُ ساڈا اشِیرواد ہَے ۔"

اُس دِن تۄں بائد کدے اُہ بھگت ڈیرے ناں آئِیا۔ تِنّ کُ مہِینِیاں بائد بھگت کالے رںگّ دی وڈّی کار تے ڈھیراں سارے تۄہفے لَے کے بابا جی دے چرنِیں ڈھَیء پِیا۔ شردھالُۄیاں دا اِکٹھّ ہۄ گِیا۔ وِدیشی سیوک کہِںدّا٬ "بابا جی تُہاڈے اشِیرواد نال لہِراں بہِراں ہۄ گئیِیاں۔ آہ کار دی تُچھّ بھیںٹ سوِیکار کرۄ"۔

بابا جی دا ہاسا کچھّاں تھاںݨی باہر نُۄں نِکلے اتے ڈیرے 'چ سیوکاں دا اِکٹھّ وی دِناں 'چ ہی دُۄݨا-تِیݨا ہۄ گِیا۔ وِدیشی سیوک نیں دس-وِیہ دِن بابے دی سیوا کِیتی ۔ گلّاں باتاں 'چ ٹھگّ جی کہِںدّے کِہ سانُۄں سَۄ بںدّا باہرلے مُلک 'چ چلّدِییاں فَیکٹرِییاں لئی چاہِیدا ہَے٬ جِس دی منذُۄری سانُۄں مِل گئی ہَے۔ اُسے کمّ لئی اِتھے آئِیاں ہاں۔ جدۄں بابا جی نیں پُچھِّیا کِہ بھائی اُتھے جاݨ تے کِنّا خرچا ہۄویگا۔ سیوک کہِںدّا کِہ جے پکّا وِیذا لَیݨا تاں پںجّ لکھّ رُپئیِیا اِک جݨے دا خرچ ہۄویگا۔ بابا جی نیں ہُکم لا دِتّا کِہ کُجھ ساڈے شردھالُۄیاں نُۄں لَے جا بھائی۔ سیوک کہِںدّا بابا جی سبھ تُہاڈا دِتا تاں کھاںدے ہاں پھیر تُہانُۄں کِویں ناںہ کر سکدے ہاں۔ پر پَیسِیاں دے ماملے 'چ مَیں کُجھ نہِیں کر سکدا کِئُںکِہ اُہ تاں سرکاری خرچا لگّیگا ۔ شام دے دِیوان 'چ بابا جی نیں سیوکاں نُۄں دسّ دِتّا کِہ جے کِسے نیں وِدیش جاݨا تاں ساڈے کۄل ناں لِکھوا دِئۄ٬ اسِیں تُہاڈی مدّد کراںگے۔ بسّ پھیر کی سی… لائیِن لگ گئی ۔ جا سکݨ والے بںدّے سَۄ پر اُتھے درخاستاں ڈیڈھ سَۄ آ گئیِیاں۔ فَیسلا ہۄئِیا کِہ بابا جی اِہناں 'چۄں کِسمت والے سَۄ بںدّے چُݨ دیݨگے۔ پںجّاہ کُ بںدّے جِہڑے ناں چُݨے جا سکے٬ اُہ وِچارے آپݨے آپ نُۄں بے بھاگے سمجھ کے چُپّ کر کے بہِ گئے۔

مُکّدی گلّ سارے پَیسے تے چُݨے گئے سارے سیوکاں نال جاݨِیجاݨ بابا جی سیوک ولّۄں بھیںٹ کِیتی کار تے سوار ہۄ بسّاں بھر کے دِلّی جا پہُںچّے۔ سارِیاں نُۄں اِک وڈّی سراں 'چ بَیٹھا کے سیوک سارے پَیسے تے بابا جی نُۄں دِتّی کار لَے کے چلا گِیا٬ اِہ کہِ کے کِہ مَیں امبَّیسی جا کے کاغذ پتّر لَے آواں ۔ کدے اجّ تکّ گںگّا گئے پھُلّ وی مُڑے ہن! ہُݨ کرماں والے سَۄ شردھالُۄ پِچھّے رہِ گئے پںجّاہ بے-بھاگِیاں نُۄں "کرماں والے" کہِݨ لئی مجبُۄر سن اتے جۄ جاݨِیجاݨ بابا جی نال بِیتی اُہ اِتھے لِکھݨ دی لۄڑ نہِیں٬ کبِیر جی دی باݨی وِچۄں اِہ شبد سبھ کُجھ بِیان کر رِہا؛

گج ساڈھے تَے تَے دھۄتِییا تِہرے پائِنِ تگ ۔۔

گلی جِن@ا جپمالِییا لۄٹے ہتھِ نِبگ ۔۔

اۄئ ہرِ کے سںتّ ن آکھِیئہِ بانارسِ کے ٹھگ۔۔1۔۔ (476, آسا٬ کبِیر جِیئۄ)

دۄستۄ! کُجھ ہلکِییاں پھُلکِییاں گلّاں راہِیں اِہی کۄشِش کِیتی ہَے کِہ اسِیں سبھ جاݨدے ہۄئے وی پھیر وار وار کِئۄں ٹھگّے جاںدے ہاں۔ ٹھگّے جاݨ والِیاں دے وڈّے ہِسّے دا کارن لالچ ہی دِکھائی دِںدّا ہَے پر کُجھ اِک ہِسّا وِشواسگھات دا شِکار ہۄ کے وی ٹھگِّیا جاںدا ہَے۔ اِس گلّ نُۄں سابت کرن لئی جے اسِیں اُپرۄکت بابا جی دی گلّ دا وِشلیشݨ کرِیئے تاں اِہی ساہمݨے آئُںدا ہَے کِہ پہِلا ٹھگّ٬ بابا دِکھائی دِںدّا ہَے جۄ سیوکاں نال وِشواسگھات کر رِہا ہَے۔ پر اگّے جا کے شردھالُۄ لالچی ہۄ جاںدے ہن تے بابے نال اِک سیوک وِشواسگھات کر جاںدا ہَے۔ سۄ اِہ کہاݨی دۄ گلّاں دُیالے ہی گھُمّدی ہَے۔ اِک ہۄر پکھّ٬ جۄ اِس لیکھ 'چ چھۄہݨ دی کۄشِش کِیتی ہَے اُہ اِہ ہَے کِہ ٹھگّی تۄں کۄئی وی ورگ نہِیں بچ سکِیا۔

جاںدے جاںدے دس دیݨا چاہُںدّا ہاں کِہ مَیں وی ٹھگّ جی دی مار تۄں بچ نہِیں سکِیا۔ بسّ فرک اینا کُ رِہا کِہ مَیں لالچ 'چ آ کے نہِیں ٹھگِّیا گِیا بلکِہ وِشواسگھات دا شِکار ذرُۄر ہۄئِیا۔ مَیں یکِینن ہی مالی نُکسان تۄں تاں بچ گِیا پر ٹھگّی 'چ جۄ کُجھ مَیں گُیائِیا اُہ مالی نُکسان نالۄں کِتے وڈّا سی۔ کِسے نال کۄئی گِلا وی نہِیں کِئُںکِہ مَیں وی تاں آپݨی سہِمتی نال ہی ٹھگِّیا گِیا ساں۔