اروِںدّ کیجرِیوال دے دِلّی وِچّۄں ہارن نال بھگوںتّ مان نُۄں سُکھّ دا ساہ آئُݨ دی اُمِید بجھّ گئی ہَے۔ ہُݨ اُہ پںجّاب وِچّ دخل نہِیں دے سکیگا۔ بھگوںتّ مان نُۄں پارٹی ’تے پکڑ بݨائُݨ دا مَۄکا مِل گِیا ہَے۔ بدلائۄ دے مُدّے نال دِلّی دے تخت نُۄں سر کرن والا کیجرِیوال دا چھیتی ہی باکی سِیاسی پارٹِییاں دے راہ ’تے تُرن کرکے دِلّی وِچّۄں سفائِیا ہۄ گِیا دِلّی وِدھان سبھا دِییاں چۄݨاں جِتّݨ نال 27 سال بائد بھارتی جنتا پارٹی دا کمل دا پھُلّ دِلّی وِچّ کھِڑن جا رِہا ہَے۔ 1993 وِچّ دِلّی وِدھان سبھا دِییاں پہِلِییاں چۄݨاں وِچّ بھارتی جنتا پارٹی نیں 70 وِچّۄں 49 سِیٹاں جِتّکے اِکّ پںجّابی مدن لال کھُراݨا نُۄں مُکھّ مںتّری بݨائِیا سی۔ اُدۄں بھاجپا نُۄں پںجّاں سالاں وِچّ تِنّ مُکھّ مںتّری بدلݨے پئے۔ ساہِب سِںگھّ ورما مُکھّ مںتّری بݨے تے پھِر شُشما سوراج 51 دِنا لئی پہِلی اِستری مُکھّ مںتّری بݨی۔ اُس تۄں بائد 1998 وِچّ کاںگرس پارٹی نیں 52 سِیٹاں جِتِّییاں تے شِیلا دِیکشت دُۄجی اِستری مُکھّ مںتّری بݨی٬ جۄ پںدّراں سال لگاتار مُکھّ مںتّری دی کُرسی تے بِراجمان رہی۔ اُسنے دِلّی دا اتھاہ وِکاس کروائِیا۔ پہِلے چارے مُکھّ مںتّری پںجّابی سن۔ 2013 وِچّ آم آدمی پارٹی نیں 28 سِیٹاں جِتِّییاں اتے کاںگرس دے اٹھّ مَیمبراں دی باہرۄں سپۄرٹ نال سرکار بݨائی٬ ہالاں کِہ بھارتی جنتا پارٹی 31 سِیٹاں جِتّکے وڈّی پارٹی سی۔ کیجرِیوال دی سرکار سِرف 49 دِن رہی٬ دُبارا پھروری 2015 وِچّ آم آدمی پارٹی 67 سِیٹاں جِتّ گئی تے اروِںدّ کیجرِیوال مُکھّ مںتّری بݨے۔ 2020 وِچّ پھِر آم آدمی پارٹںی نیں 62 سِیٹاں جِتِّییاں تے کیجرِیوال مُکھّ مںتّری بݨے۔ پھروری 2025 وِچّ ہۄئیِیاں چۄݨاں وِچّ بھارتی جنتا پارٹی 48 سِیٹاں جِتّ گئی٬ آم آدمی پارٹی 22 تے سِمٹ گئی تے کاںگرس کۄئی سِیٹ نہِیں جِتّ سکی۔ اروِںدّ کیجرِیوال جِتنا چِر مُکھّ مںتّری رہے بھارتی جنتا پارٹی نال اِٹّ کھڑکّا رِہا۔ کیجرِیوال ہمیشا کیںدر سرکار نال ٹکرائۄ دی سِیاست کردے رہے ہن۔ گلّاں دا کڑاہ بݨائُݨا کیجرِیوال نُۄں آئُںدا ہَے پْرںتُّۄ اِس وار وِدھان سبھا چۄݨا وِچّ اُنہاں کڑاہ بݨائُݨ دی تھاں کڑھی گھۄل دِتّی۔ کُدرت دا نِئم ہَے٬ جِویں سویرے سُۄرج چڑھدا ہَے تاں شام نُۄں چھِپ جاںدا ہَے۔ اِسے ترہاں جِہڑا اِکّ وار راج دربار دا مالک بݨدا ہَے٬ اِکّ-ناں-اِکّ دِن اُسنے گدّی تۄں اُترنا ہُںدّا ہَے۔ اروِںدّ کیجرِیوال آپݨے گھُمںڈّ کرکے اُسنُۄں آپݨی سِیاست دی کُرسی دا سُۄرج ڈُبّݨ دی اُمِید ہی نہِیں سی٬ اُہ کُدرت دے نِئم نُۄں بدلݨا چاہُںدّا سی پْرںتُّۄ کُدرت نُۄں مات دیݨا اِنسان دے وس دی گلّ نہِیں۔ اِس کرکے ہی کیجرِیوال دا جھُۄٹھی بِیانباذی نال بِنا نِیںہاں دے اُسارِیا مہِل ڈھہِ ڈھیری ہۄ گِیا۔

یُۄ.پی.اے سرکار وِرُدھّ نومبّر 2011 وِچّ سماج سیوک انّا ہذارے نیں اُچ اہُدِیاں تۄں بھْرِشٹاچار ختم کرن لئی شکتِیشالی جن لۄک پال نِیُکت کرن دا کانُۄن بݨائُݨ لئی دِلّی وِکھے اںدّۄلن شُرُۄ کِیتا سی۔ بھارتی جنتا پارٹی نیں اںدّرکھاتے اُسدے اںدّۄلن دی سپۄرٹ کِیتی سی۔ بھْرِشٹاچار دے مُدّے ’تے اُس سمیں انّا ہذارے دی لۄک لہِر بݨ گئی٬ جِس کرکے لۄکاں دا ہجُۄم اُنہاں نال جُڑ گِیا سی۔ اروِںدّ کیجرِیوال نیں لۄکاں دے اُتشاہ دا لابھ اُٹھائُںدِیاں 20 نومبّر 2012 نُۄں آم آدمی پارٹی دی ستھاپنا کر لئی سی۔ ہالاںکِہ انّا ہذارے سِیاسی پارٹی بݨائُݨ لئی کیجرِیوال نُۄں رۄکدا رِہا پْرںتُّۄ اروِںدّ کیذرِیوال نیں انّا ہذارے دی پْرواہ ناں کردِیاں آپ مُہارے ہۄ کے آم آدمی پارٹی بݨا لئی سی۔ آم آدمی پارٹی وا-ورۄلے دی ترہاں سِیاسی سِین ’تے آئی سی٬ اُسے ترہاں جِویں وا-ورۄلا چںدّ مِںٹّاں وِچّ اسمان وِچّ پہُںچّدا تے پھِر جلدی ہی تِیلا-تِیلا ہۄ کے دھرتی ’تے بِکھر جاںدا ہَے٬ اُسے ترہاں دِلّی وِچّ پھروری 2025 وِچّ ہۄئیِیاں وِدھان سبھا دِییاں چۄݨاں وِچّ آم آدمی پارٹی دا جھاڑُۄ تِیلا-تِیلا ہۄ کے کھِںڈّ گِیا۔ اروِںدّ کیجرِیوال ستھاپت پارٹِییاں تۄں وکھّرا ڈھںگّ ورتکے سِیاست وِچّ بدلائۄ لِیائُݨ دے دائوے کردا سی۔ اُہ وائدے وفا نہِیں ہۄئے۔ بھْرِشٹاچار مُکت پاردرشی پْرشاشن٬ شکتِیشالی لۄک پال دی نِیُکتی٬ وی.آئی.پی.کلچر ختم کرن٬ سُرکھِّیا دی چھتّری تۄں بِنا سِیاست کرن٬ سادگی نال جِیون بسر کرن٬ وڈِّییاں گڈِّییاں تے وڈّے گھر ناں لَیݨا اتے وِکاس سکِیما تے راجنِیتک فَیسلے لَیݨ وِچّ لۄکاں دی بھاگیداری وائدِیاں دے لارِیاں نال آم آدمی پارٹی دی دِلّی وِچّ سرکار بݨائُݨ وِچّ سفل ہۄئی سی۔ دِلّی دے لۄک 10 سال آم آدمی پارٹی تۄں کِیتے وائدِیاں اتے گرںٹِّییاں دے پُۄرے ہۄݨ دی اُڈِیک کردے رہے۔ آم آدمی پارٹی نیں دِلّی دے لۄکاں نال جدۄں وائدے پُۄرے نہِیں کِیتے تاں لۄکاں نیں آم آدمی پارٹی تۄں آپݨا ہتھّ پِچھّے کھِچّ لِیا۔ اروِںدّ کیجرِیوال دے گھُمںڈّی٬ آپ ہُدریپݨ اتے ایکائدھِکار والے روئیِّئے کرکے پارٹی دے سِینِیئر نیتا پارٹی نُۄں الوِدا کہِ گئے تے کُجھ نُۄں اُسنے آپݨے رستے دا رۄڑا سمجھدِیاں پارٹی وِچّۄں باہر دا رستا وِکھا دِتّا۔ جھُۄٹھ٬ گھُمںڈّ اتے لارِیاں دا مہِل لڑکھڑا گِیا ہَے۔ کہِݨی تے کرنی دے اںتّر دا خمِیاجا آم آدمی پارٹی دے سِینِیئر نیتاواں اروِںدّ کیجرِیوال٬ منِیش سِسۄدِییا٬ سَۄربھ بھاردواذ٬ ستِںدّر جَین اتے دُرگیش پاٹھک نُۄں بُری ترہاں چۄݨ ہار کے بھُگتݨا پِیا۔ اِسترِییاں نُۄں اِکّ ہذار رُپئے مہِینا دیݨ دا وائدا 11 سال وِچّ پُۄرا نہِیں کِیتا٬ سگۄں 2025 دی چۄݨ وِچّ 2500 رُپئے دیݨ دا اَیلان کر دِتّا۔ اجِہے پھۄکے وائدے تے گرںٹِّییاں ہی کیجرِیوال دِییاں جڑھاں وِچّ تیل دیݨ دا کمّ کر گئے۔ سادگی دی ڈَۄںڈی پِٹّدے ہۄئِیاں کیجرِیوال نیں آپݨے رہِݨ لئی 48 کرۄڑ رُپئے نال شِیش مہِل دی اُساری کر لئی۔ بھْرِشٹاچار ختم کرن لئی آپݨے آپ نُۄں کٹّڑ اِماندار سابت کردِیاں اروِںدّ کیجرِیوال٬ منِیش سِسۄدِییا اتے ستِںدّر جَین نُۄں جیلہ دی ہوا کھاݨی پئی۔ لۄکاں کۄل پاردرشتا دا بھاںڈا پھُٹّ گِیا۔ لال بتّی کلچر تے سُرکھِّیا دا رَۄلا پائُںدے رہے پْرںتُّۄ کھُد لئی پںجّاب پُلِس دے 100 مُلاذما نُۄں سُرکھِّیا لئی نِیُکت کروا رکھِّیا سی۔ سارے وائدے جھُۄٹھ دا پُلںدّا سابت ہۄ گئے۔ اِنکلاب دا مکھَۄٹا اُتر گِیا ہَے۔

بھارتی جنتا پارنی نیں 48 وِدھان سبھا دِییاں سِیٹاں جِتّکے 45.6 فی سدی وۄٹاں پْراپت کِیتِییاں ہن٬ جدۄں کِہ آم آدمی پارٹی نیں 22 سِیٹاں جِتّکے 43.6 فی سدی وۄٹاں لئیِیاں ہن۔ دۄہاں پارٹِییاں دا سِرف 2 فی سدی وۄٹاں دا اںتّر ہَے۔ کاںگرس پارٹی نُۄں 6.34 فی سدی وۄٹاں مِلِییاں ہن تے اُہ اِکّ وی سِیٹ نہِیں جِتّ سکی۔ بھارتی جنتا پارٹی نُۄں دۄ تِہائی بہُمت مِل گِیا ہَے۔ کاںگرس 19 ہلکِیاں وِچّ آم آدمی پارٹی اتے بھارتی جنتا پارٹی دے اُمِیدواراں نُۄں ہرائُݨ دی سمرتھّا وِچّ سپھل رِہا٬ اِنہاں وِچّۄں 12 سِیٹاں وِچّ جیکر اُہ آم آدمی نال رلکے چۄݨ لڑدی تاں اُسدے اُمِیدوار جِتّ سکدے سی۔ آم آدمی پارٹی نیں آپݨے 62 وِدھائِکاں وِچّۄں 25 دِییاں ٹِکٹاں کٹّ دِتِّییاں سن٬ نویں 22 اُمِیدوار چۄݨ ہار گئے۔ جِہڑے 37 وِدھائِکاں نُۄں ٹِکٹاں دِتِّییاں سن٬ اُنہاں وِچّۄں وی 22 چۄݨ ہار گئے سِرپھ 15 ہی جِتّ سکے ہن۔ اِس پْرکار آم آدمی پارٹی دِییاں 30 فی سدی سِیٹاں گھٹ گئیِیاں ہن۔ اِنہاں چۄݨاں وِچّ بھارتی جنتا پارٹی نیں تِنّ٬ کاںگرس اتے آم آدمی پارٹی نیں چار-چار ٹِکٹاں سِکھّ اُمِیدواراں نُۄں دِتِّییاں سن۔ اِس وار تِنّا پارٹِییاں نیں 11 سِکھّ اُمِیدواراں وِچّۄں بھارتی جنتا پارٹی دے تِنّے اُمِیدوار اروِںدّر سِںگھّ لولی٬ منجِںدّر سِںگھّ سِرسا اتے تروِںدّر مرواہا٬ آم آدمی پارٹی دے جرنَیل سِںگھّ اتے کرنَیل سِںگھّ چۄݨ جِتّ گئے ہن۔ کاںگرس پارٹی دے چارے اُمِیدوار چۄݨ ہار گئے ہن۔ دِلّی دی غرِیب جنتا نیں اروِںدّ کیجرِیوال دی آم آدمی پارٹی دے اُمِیدواراں دی سپۄرٹ کِیتی پْرںتُّۄ مدھّورگ نیں جِنہاں وِچّ سرکاری مُلاجم شامل ہن٬ اُنہاں نیں کیںدری بجٹ وِچّ اِنکم ٹَیکس وِچّ 12 رُپئے لکھّ تکّ والِیاں نُۄں آمدن کر دی چھۄٹ دیݨ کرکے بھارتی جنتا پارٹی نُۄں وۄٹ پائی ہَے۔ اِنہاں نتِیجِیاں دا پںجّاب دی سِیاست ’تے وی پْربھاو پَیݨ دِییاں کِیاس ارائیِیاں لگائیِیاں جا رہِییاں ہن۔

***