ساڈا دیش اِس سمیں دُنِییاں دا سبھ تۄں ودھّ ابادی والا دیش بݨ گِیا ہَے کِئُںکِہ اسِیں 140 کرۄڑ دے اںکّڑے نُۄں پار گئے ہاں۔ چِین نُۄں اسِیں پِچھّے چھڈّ دِتّا ہَے۔ چِین اِکّ ترہاں نال ساتھۄں پِچھّۄں اذاد ہۄئِیا سی۔ اِس سمیں اُتھّے سنئتی اتے کھیتی وِکاس سِکھر اُتّے ہَے اتے دُنِییاں دی وڈّی شکتی بݨ گِیا ہَے۔ آپݨے یتناں نال اُنہاں ابادی دے وادھے نُۄں نتھّ پا لئی ہَے۔ چِین اتے امرِیکا پِچھّۄں ساڈا مُکابلا اِںگلَیںڈ٬ جرمنی اتے جپان نال ہَے٬ جِنہاں دیشاں دی ابادی 10 کرۄڑ دے نیڑے تیڑے ہَے۔ اُنہاں نال مُکابلا کرکے اسِیں آپݨے آپ نُۄں کھُشہال دیش نہِیں آکھ سکدے۔ کرۄنا تۄں پِچھّۄں بیرُذگاری وِچّ وادھا ہۄئِیا سی٬ جِہڑا ہُݨ وی جاری ہَے۔ اِسے کارن گرِیبی وِچّ وادھا ہۄئِیا تے سرکار نُۄں مجبُۄر ہۄ کے دیش دی ادھِّیئۄں ودھّ ابادی نُۄں مُفت راشن دیݨا پَے رِہا ہَے۔ اِس ورگے دے لۄکاں لئی آپݨے بچِّیاں نُۄں چںگّی وِدِّیا دیݨا جاں سِہت سہُۄلتاں لَیݨِییاں سُپنے واںگ ہَے۔ انّ دے نالۄ نال پِیݨ والے پاݨی دی وی تیجی نال گھاٹ ودھ رہی ہَے۔

جدۄں دیش آذاد ہۄئِیا سی٬ اُدۄں آبادی کیول 33 کرۄڑ سی۔ تیذی نال ہۄئے آبادی دے اِس وادھے دِییاں تِنّ مُڈھلِییاں لۄڑاں رۄٹی٬ کپّڑا اتے مکان دی پُۄرتی لئی دیش دے کُدرتی وسِیلِیاں دی وی تیذی نال ورتۄں کِیتی جا رہی ہَے۔ لۄکاں لئی مکان بݨائُݨ واستے لکھّاں پِںڈّ اُجاڑنے پئے ہن۔ اِںجھ واہی ہیٹھ دھرتی گھٹ رہی ہَے جدۄں کِہ بھۄجن دِییاں لۄڑاں ودھ رہِییاں ہن۔ جدۄں وسۄں کیول 33 کرۄڑ سی اُدۄں لۄکِیں پاݨی دی سںکّۄچوِیں ورتۄں کردے سن کِئُںکِہ پاݨی بِناں دھرتی اُتّے جِیون سمبھّو نہِیں ہَے۔ ہُݨ جدۄں ابادی اِنی ودھ گئی ہَے تاں پاݨی دِییاں لۄڑاں وی اُسے انُپات وِچّ ودھِییاں ہن۔ اِسدے نال ہی لۄکاں وِچّ پاݨی دی سںکّۄچوِیں ورتۄں کرن اتے پاݨی نُۄں دیوتا سمجھ ستِکار کھتم ہۄ گِیا ہَے۔ لۄک پاݨی دی کھُلّہ کے ورتۄں کردے ہن۔ پاݨی بِناں فسلاں٬ پشُۄ٬ پںچھّی٬ رُکھّ٬ بُۄٹے کۄئی وی جِیوت نہِیں رہِ سکدا۔ اِںجھ دیش وِچّ پاݨی دی ورتۄں وِچّ تیذی نال وادھا ہۄئِیا ہَے۔

اسِیں آپݨے درِیاواں اتے دھرتی ہیٹھلے پاݨی دی بڑی بیدردی نال ورتۄں کر رہے ہاں۔ اِس نال دھرتی ہیٹھلا پاݨی مُکّݨ دے نیڑے ہَے اتے درِیا سُکّݨ والے ہن۔ مِیںہ دے پاݨی دی سمبھّال اتے دھرتی ہیٹھ اِسدی بھرپائی ول کِسے سرکار نیں وی دھِیان نہِیں دِتّا۔ سارِییاں گلِییاں٬ سڑکاں پکِّییاں ہۄ گئیِیاں ہن۔ چھپّڑ اتے تلاب پُۄر دِتّے گئے ہن۔ درِیا٬ ندِییاں اتے نالِیاں دے وہِݨ مۄڑ دِتّے گئے ہن۔ اِںجھ دھرتی ہیٹھ بہُت گھٹ پاݨی جا رِہا ہَے۔

اِکّ انُمان انُسار بھارت وِچّ سِںچّائی لئی سالانا 20 کرۄڑ ایکڑ پھُٹّ پاݨی دھرتی ہیٹھۄں کھِچِّیا جاںدا ہَے جدۄں کِہ مِیںہ اِس نالۄں مساں ادھّی ماترا وِچّ ہی پَیںدے ہن۔ پںجّاب وِچّ کدے کھُۄہاں وِچّ پاݨی چرس نال کڈھِّیا جاںدا سی۔ اِہ چمڑے دا وڈّا بۄکا ہُںدّا سی۔ اِس نُۄں کھُۄہ وِچّ سُٹِّیا جاںدا سی جدۄں اِہ پاݨی نال بھر جاںدا سی تاں بلداں دی جۄڑی اِس نُۄں باہر کھِچّدی سی۔ اِس نال بہُت گھٹ دھرتی دی سِںچّائی ہُںدّی سی۔ پھِر بلداں نال چلّݨ والے ہلٹ آ گئے۔ کھُۄہاں وِچّۄں کۄئی 30-40 پھُٹّ ڈُںگھّائی تۄں ٹِںڈّاں راہِیں پاݨی کھِچِّیا جاںدا سی۔ پر ہُݨ ٹِئۄُبوَیل بۄر ہریک سال ڈُۄںگھے کرنے پَے رہے ہن۔ مۄٹراں وی وڈِّییاں لگّ رہِییاں ہن٬ اِںجھ بِجلی دی کھپت وِچّ وی وادھا ہۄئِیا ہَے۔

ہری کْراںتی نیں انّ بھںڈّار تاں بھر دِتّے پر پاݨی دے سۄمے کھالی کر دِتّے۔ آبادی دا ڈھِڈّ تاں بھر دِتّا پر پہِلاں نالۄں کۄئی تِنّ گُݨا ودھیرے پاݨی کھرچ ہۄئِیا۔ اجِہا کرنا مجبُۄری ہَے۔ بھۄجن منُکھّ دی مُڈھلی لۄڑ ہَے٬ اِس کرکے رۄٹی دیݨا تاں ہریک سرکار دا پہِلا فرذ بݨدا ہَے۔ کھتم ہۄ رہے پاݨی دی سمبھّال لئی تیذی نال ودھ رہی آبادی اُتّے لگام لگائُݨ دی لۄڑ ہَے۔ دیش وِچّ لۄک راج وۄٹ راج بݨ رِہا ہَے۔ وۄٹ راج وِچّ آبادی دے وادھے نُۄں رۄکݨ ول کۄئی سرکار وی دھِیان نہِیں دے رہی۔

اِس سمیں ساڈا دیش سبھ تۄں سںگھّݨی آبادی والا دیش بݨ گِیا ہَے۔ واہی ہیٹھ رکبا گھٹ رِہا ہَے٬ دھرتی ہیٹھلا پاݨی مُکّ رِہا ہَے٬ جںگّل کھتم ہۄ رہے ہن٬ جدۄں کِہ لۄڑاں وِچّ وادھا ہۄ رِہا ہَے۔ ہر کھیتر وِچّ سوَیچالک مشِیناں٬ کمپِّئۄُٹراں تے ہُݨ نکلی سِیاݨپ نال رۄذگار وِچّ وادھا ہۄݨ دی تھاں کامِیاں دی لۄڑ گھٹ رہی ہَے۔ جِتھّے آبادی وِچّ ہۄ رہے وادھے نُۄں رۄکݨ دی لۄڑ ہَے اُتھّے سنئتی نِیتی اجِہی بݨے جِتھّے ودھّ تۄں ودھّ کامِیاں دی لۄڑ ہۄوے۔

اِس وِچّ کۄئی شکّ نہِیں کِہ دیش وِچّۄں گرِیبی دُۄر کرن لئی یتناں دی لۄڑ ہَے پر اِس یتن اجِہے ہۄݨے چاہِیدے ہن کِہ لۄکِیں آپݨی لۄڑاں پُۄرِییاں کرن دے سمرتھّ ہۄݨ پر بہُتِییاں سرکاراں اِس ورگ نُۄں مُفت دِییاں رِئۄُڑِییاں اِنہاں دے وِکاس لئی نہِیں سگۄں وۄٹاں لَیݨ لئی دِںدِّییاں ہن۔ مُفت ذرُۄر دیوۄ پر اِہ وِدِّیا اتے سِہت سہُۄلتاں دے رُۄپ وِچّ ہۄݨِییاں چاہِیدِییاں ہن۔ اجِہِییاں سہُۄلتاں دِتِّییاں جاݨ جِہڑِییاں گرِیباں نُۄں آپݨے پَیراں اُتّے کھڑھے ہۄݨ وِچّ سہائی ہۄ سکݨ۔ تُسِیں اِکّ چِینی کہاوت تاں سُݨی ہۄویگی کِہ جیکر کِسے نُۄں اِکّ ڈںگّ دی رۄٹی دیݨی ہَے تاں اِکّ مچھّی دے دیوۄ پر جیکر اُمر دِییاں رۄٹِییاں دیݨِییاں ہن تاں اُس نُۄں مچھّی پھڑنا سِکھائِیا جاوے۔ جدۄں مچھّی پھڑنا سِکھائِیا جاویگا بھاو ہُنرمںدّ بݨائِیا جاویگا تاں لۄکاں وِچّ آتم-وِشواس ودھیگا٬ اُہ چںگّے بھوِکھّ لئی یتن ہۄر تیذ کرنگے۔ بچِّیاں دے اُجلے بھوِکھّ لئی اُہ پرِوار چھۄٹا رکھّݨ ول دھِیان دیݨگے۔

دیش وِچّ لۄکراج ہَے۔ لۄکراج وِچّ آگُۄیاں دا مُکھّ مںتّو لۄکاں دے بھلے بارے سۄچݨا ہُںدّا ہَے پر ساڈے بہُتے آگُۄ لۄکاں دے وِکاس بارے نہِیں سگۄں آپݨے لئی وۄٹ پْراپتی بارے سۄچدے ہن۔ راجسی پارٹِییاں دا وی مُکھّ مںتّو وۄٹاں پْراپت کرنِییاں ہی بݨ گِیا ہَے۔ وۄٹ راجنِیتی دی سَۄڑی سۄچ دیش لئی گھاتک سِدھّ ہۄ رہی ہَے۔ آگُۄیاں نُۄں چۄݨاں جِتّݨ لئی وۄٹ چاہِیدے ہن اتے جِہڑے اُنہاں دے وۄٹ بَیںک ہن٬ اُتھّے ہی آبادی وِچّ وادھا ہۄ رِہا ہَے۔ اُتلے اتے وِچکارلے تبکے دے بہُتے پرِوار ٹبّر نُۄں چھۄٹا رکھّݨ لئی جاگرُۄک ہۄ گئے ہن۔ اِنہاں دے بہُتے پرِواراں وِچّ اِکّ جاں دۄ بچِّیاں دا رِواذ پَیںدا جا رِہا ہَے۔ گرِیب لۄکاں وِچّ بچِّیاں دے وِیاہ آم کرکے چھۄٹی اُمر وِچّ ہی ہۄ جاںدے ہن تے اِہ ہی منۄرںجّن دا مُکھّ سۄما ہَے۔ بہُتے گرِیب پرِوار پرِوار چھۄٹا رکھّݨ بارے نہِیں سۄچدے کِئُںکِہ بچّے ہۄش سمبھّالدِیاں ہی کمائی کرنی شُرُۄ کر دِںدّے ہن۔ اِںجھ گرِیباں دی گِݨتی گھٹّ ہۄݨ دی تھاں اِس وِچّ وادھا ہۄ رِہا ہَے۔ اناج وِچّ آتم نِربھر سمجھے جاںدے دیش وِچّ 30 کرۄڑ نُۄں رجّوِیں رۄٹی نسِیب نہِیں ہَے اتے ادھّی وسۄں نُۄں سںتُّلِت بھۄجن نہِیں مِلدا۔ ودھ رہی ابادی کارن گرِیب جیکر چاہُݨ تاں وی دُدھّ٬ فل تے سبذِییاں دی لۄڑ انُسار ورتۄں نہِیں کر سکدے۔

کئیِیاں وِدواناں دا وِچار ہَے کِہ آبادی تاں کِسے وی دیش لئی وردان ہُںدّا ہَے۔ اجِہا اُدۄں ہی ہَے جدۄں اِہ دیش وِچّ پْراپت وسِیلِیاں انُسار ہۄوے۔ آم آدمی دی تاں کۄئی کدر ہی نہِیں جدۄں کِہ لۄکراج وِچّ لۄکِیں ہی سبھ تۄں مہتّوپُۄرن ہُںدّے ہن۔ آگُۄ چھۄٹے پرِوار دا پْرچار نہِیں کردے کِئُںکِہ اِس نال اُنہاں دے وۄٹ بَیںک نُۄں خترا پَیدا ہُںدّا ہَے۔

آبادی دے وادھے نُۄں رۄکݨ لئی جِتھّے اِس پاسے پْرچار دی لۄڑ ہَے٬ اُتھّے دیش دے سارے پرِواراں نُۄں آپݨے پَیراں اُتّے کھڑھے ہۄݨ وِچّ سہائِتا کِیتی جاوے۔ اُنہاں لئی اجِہی وِدِّیا دا مُفت پْربںدھّ کِیتا جاوے جِہڑی کیول اُنہاں دے گِیان وِچّ ہی وادھا ناں کرے سگۄں اُنہاں نُۄں ہُنری بݨاوے اتے آپݨے پَیراں اُتّے کھڑھا ہۄݨا سِکھاوے اِسدے نال ہی اُنہاں نُۄں ودھِییا اِنسان وی بݨاوے۔ ہُݨ دی وِدِّیا اِنسانِیئت دا پاٹھ نہِیں پڑھا رہی کِئُںکِہ بیئیِماناں اتے لۄک ہمدردی تۄں سکھّݨے منُکھّاں وِچّ بہُگِݨتی پڑھے لِکھے ورگ دی ہی ہَے۔

سارے سںسّار وِچّ 11 جُلائی دا دِن آبادی دِوس دے رُۄپ وِچّ منائِیا جاںدا ہَے۔ اِسدا مںتّو نِرا آبادی دے وادھے نُۄں ہی رۄکݨا نہِیں سگۄں لۄکاں نُۄں اِمانداری٬ مِہنت اتے آپسی پِیار دا سبک وی سِکھائُݨا ہَے۔ اِس سمبّںدھّی فَیسلا سںیُّکت راشٹر دی جنرل اسَیمبلی وِچّ 45/216 متے راہِیں اِس دِن بارے فَیسلا کِیتا گِیا سی۔ اِس دِن اِہ پْرچارِیا جاںدا ہَے کِہ آپݨے بچّے دی تھاں کِسے گرِیب بچّے نُۄں گۄد لوۄ۔ چھۄٹے پرِواراں نال دھرتی ’تے بۄجھ گھٹاوۄ اتے بھۄجن دی تھُڑ دُۄر کرۄ۔ وِیاہ دی اُمر وِچّ وادھا٬ وِدِّیا اتے اَۄرتاں دے ہکّاں دی راکھی لئی وی جاگرُۄکتا ودھائی جاوے۔ ابادی دے وادھے دی رۄک نال وِکاس وِچّ تیذی آویگی اتے واتاورݨ دی سمبھّال وی ہۄ سکیگی۔ نوِیں سرکار نُۄں اِس پاسے گمبھِّیرتا نال سۄچݨا چاہِیدا ہَے۔ جیکر ابادی وِچّ وادھا اِسے ترہاں جاری رِہا تاں ساڈا دیش کدے وی کھُشہال اتے وِکسِت نہِیں بݨ سکدا۔ لِیڈراں نُۄں چاہِیدا ہَے کِہ آپݨِییاں وۄٹاں بارے سۄچݨ دی تھاں دیش دے چںگّے بھوِکھّ بارے سۄچݨ۔

* * * * *