پںجّاب دِییاں 13237 پںچّائِتاں دی چۄݨ 15 اکتُۄبر 2024 نُۄں ہۄ رہی ہَے۔ اِس وِچّ جِتھّے 13237 پِںڈّاں دے سرپںچّاں دی چۄݨ ہۄݨی ہَے٬ اُتھّے ہی 83437 پںچّائِت مَیمبراں وی چُݨے جاݨے ہن۔ کُلّ 1,33,97,922 وۄٹراں نیں آپݨے آپݨے پِںڈّ دی پںچّائِت نُۄں وۄٹِںگّ پْرݨالی راہِیں چُݨنا ہَے۔ وۄٹراں وِچّ 63,46,008 اَۄرتاں اتے 70,51,722 مرد اتے باکی ہۄر کَیٹیگری نال سمبّںدھِّت ہن۔ سُکھاںتک پہِلُۄ اِہ ہَے کِہ گِݨتی دے کُجھ کُ پِںڈّاں وِچّ سرب سمّتی نال پںچّائِتاں ہۄںد وِچّ آئیِیاں ہن۔ پر باکی پِںڈّاں وِچّ دھڑیبںدّی٬ اِکّ دُۄجے نُۄں ٹھِبّی لائُݨا٬ وۄٹراں نُۄں بھرمائُݨ لئی ترہاں ترہاں دے لالچ اتے کھُلّہی بۄلی راہِیں لکھّاں-کرۄڑاں دا وۄٹراں نُۄں چۄگا پاکے سرپںچّ دی کُرسی ہتھِیائُݨ لئی ہتھّکںڈّے ورتے جا رہے ہن۔ اِکّ پاسے سرکار سرب سمّتی نال پںچّائِتاں چُݨن ’تے ذۄر دے رہی ہَے اتے نال ہی اِہ اَیلان وی کِیتا گِیا ہَے کِہ جِس پِںڈّ وِچّ سرب سمّتی نال پںچّائِت چُݨی جاویگی اُس پِںڈّ دی پںچّائِت نُۄں وِکاس مںتّو لئی پںجّ لکھّ دی گراںٹ دِتّی جاویگی پر دُۄجے پاسے راج ستّا دے آگُۄیاں ولّۄں شرییام پِںڈّ دا اِکٹھّ کرکے آپݨا بںدّا ’سرپںچّ‘ وجۄں چُݨن دا اَیلان وی کِیتا جا رِہا ہَے۔ پِںڈّ والِیاں ’تے اِںج سرپںچّ بݨائُݨ دی دھمکی لۄک راج دِییاں جڑھاں نُۄں کھۄکھلا کرن والا نِںدّݨیۄگ کارج ہَے۔ بھلا٬ جے راجسی آگُۄیاں دی مرذی ہی چلّݨی ہَے٬ پھِر چۄݨ پْرکِرِیا دے ارتھ ہی کی رہِ جاںدے نیں؟ راج سبھا نال سمبّںدھِّت لۄکاں نُۄں مرہُۄم مُنوّر راݨا دے اِہ بۄل چیتے رکھّݨے چاہِیدے نیں:

بُلںدِّییاں دیر تک کِس شکھس کے ہِسّے مے رہِتی ہَیں۔

بہُت اُۄںچی اِمارتیں ہر گھڑی کھترے مے رہِتی ہَیں۔

راج ستا دی پَۄڑی دے پاوِیاں دی مِیاد ذِیادا لمبّی نہِیں ہُںدّی۔ اُںجھ اُہ آپ وی تاں چۄݨ پْرکِرِیا راہِیں وِدھان سبھا جاں لۄک سبھا وِچّ پُجّے ہن۔ لۄک راج دی مُڈھلی اِکائی پِںڈّ دی پںچّائِت ہُںدّی ہَے٬ پھِر بھلا لۄکاں دے وۄٹ پائُݨ دے ہکّ ’تے دھکّیشاہی دا جبر کرن دی کۄشِش کِئۄں کِیتی جا رہی ہَے؟ سرب سمّتی والی پںچّائِت نُۄں اُتشاہِت کرن لئی گراںٹ دا اَیلان چںگّا کدم ہَے پر اِںج دا اَیلان 2008 وِچّ اکالی-بھاجپا سرکار ولّۄں وی کِیتا گِیا سی٬ پھِر 2013 دِییاں پںچّائِتی چۄݨاں وِچّ وی اِس ترہاں دا چۄگا سُٹِّیا گِیا اتے پھِر 2018 دِییاں پںچّائِت چۄݨاں وِچّ کاںگرس سرکار ولّۄں وی اِس ترہاں دا ہی اَیلان دُہرائِیا گِیا۔ پر اِہ اَیلان سِرپھ اَیلان ہی رہے نیں۔ ہُݨ دا اِہ وائدا جیکر ساکار ہُںدّا ہَے تاں ’بدلاء‘ دا چںگّا نمُۄنا پیش ہۄویگا۔

سُکھّی ساںدی اِہ پںچّائِت چۄݨاں سِرے چڑھنگِییاں کِہ نہِیں٬ اِس سمبّںدھّی شںکّے اُبھّرکے ساہمݨے آ رہے نیں۔ پںجّاب ہرِیاݨا ہائی کۄرٹ وِچّ چھے پٹِیشناں داکھل ہۄئیِیاں ہن۔ اِہناں وِچّ پںجّ پٹِیشناں اِس آدھار ’تے کِیتِییاں گئیِیاں ہن کِہ کئی پِںڈّاں وِچّ رِذرویشن چۄݨ کمِشن دے نۄٹِیپھِکیشن تۄں بائد راج ستّا دے دباء ہیٹھ ادھِکارِییاں ولّۄں بائد وِچّ کِیتی گئی ہَے۔ کئی تھاواں ’تے ستّادھاری مَیمبراں ولّۄں کاگذ بھرن تۄں رۄکݨ دے کیس وی ساہمݨے آئے ہن۔ لۄکتںتّر دا جلُۄس اُس ویلے بُری ترہاں نِکلِیا جدۄں سرپںچّی دے اُمِیدواراں ولّۄں جلُۄس دی شکل وِچّ سمبّںدھِّت دپھتر ولّ جاݨ ویلے راجسی آگُۄ اگوائی کر رہے سن اتے دُۄجی پارٹی ولّۄں اُہناں ’تے اِٹّاں وٹِّیاں دی بُچھاڑ کر دِتّی۔ شرییام گالی گلۄچ٬ دُۄشݨباذی اتے پُلِس پھائِرِںگّ جمہُۄرِیئت ’تے اِکّ دھبّا ہی تاں ہَے۔

وِرۄدھی دھِر ولّۄں ستّادھاری آگُۄیاں تے دھکّیشاہی دے دۄش لائے جا رہے ہن اتے اِس سمبّںدھّی ڈی.سی. دپھتراں اگّے رۄس دھرنے وی دِتّے جا رہے ہن۔ اُہناں ولّۄں اِہ وی دۄش لائے جا رہے ہن کِہ مَۄکے دے اپھسر وی ستّادھاری پارٹی دا پکھّ پُۄر رہے ہن۔ درئسل پںچّائِت چۄݨاں وِچّ راجسی پارٹِییاں آپݨی آپݨی پارٹی نال سمبّںدھِّت پارٹی دی پںچّائِت بݨائُݨ لئی یتنشِیل ہن تاں جۄ 2027 دِییاں وِدھان سبھا چۄݨاں لئی اُہناں راہِیں وۄٹ بَیںک پکّا کِیتا جا سکے۔ اِس ترہاں دی راجسی سۄچ کارن پِںڈّاں وِچّ دھڑیبںدّی اُبھّریگی اتے پِںڈّاں دے وِکاس ’تے پْرشن چِنّہ وی لگّیگا۔ اِکّ دھِر دُۄجی دھِر نُۄں ٹھِبّی لائُݨ وِچّ یتنشِیل رہیگی۔ اِہ سبھ کُجھ پِںڈّاں وِچّ لڑائی جھگڑے اتے مُکدّمیباذی دا مُڈھّ بنّہیگا۔

دُۄجے پاسے کئی پِںڈّاں وِچّ سرپںچّی پْراپت کرن لئی بۄلِییاں دا دَۄر وی شُرُۄ ہَے۔ بھلا جِہڑا بںدّا پَیسے دے ذۄر نال سرپںچّی پْراپت کرن لئی یتنشِیل ہَے٬ اُہدی سۄچ وِکاس-مُکھی جاں لۄک-پکھّی کِںجّ ہۄ سکدی ہَے؟ اجِہے سرپںچّ دی ساںجھ نشے دے تسکراں جاں ہۄر گَیر کانُۄنی دھںدّے کرن والِیاں نال ہی ہۄویگی اتے اُہ لکھّاں کھرچ کرکے کرۄڑاں رُپئے بݨائُݨ دی دَۄڑ وِچّ نَیتِک کدراں کِیمتاں اتے لۄک ہِتاں دا گھاݨ کریگا۔ اُںجھ وی چۄݨ کمِشن ولّۄں سرپںچّی دے اُمِیدوار لئی 40 ہذار اتے پںچّائِت مَیمبر لئی 30 ہذار رُپئے کھرچ دی سِیما نِردھارت کِیتی گئی ہَے۔ اجِہِییاں کاروائیِیاں جِتھّے کانُۄن دی گھۄر اُلںگھّݨا کردِییاں ہن٬ اُتھّے ہی لۄکتںتّر دا گھاݨ وی۔ اُںج وی پِںڈّ دا مُکھی تاں پْرتِبھاشِیل اتے اگاںہ ودھُۄ سۄچ دا دھارنی ہۄݨا چاہِیدا ہَے۔

پںجّاب دے سُۄجھوان وۄٹراں نُۄں سلاہ دِتّی جاںدی ہَے کِہ اُہ اجِہا سرپںچّ اتے پںچّائِت مَیمبر چُݨن جِہڑے واتاورݨ دی سُرکھِّیا٬ نشِیاں دا کھاتما٬ لۄک ہِتاں دی سُرکھِّیا اتے لۄکاں دِییاں سمسِّیاواں نُۄں پہِل دے آدھار ’تے ہلّ کرن لئی یتنشِیل ہۄݨ۔ نِجّ تۄں اُپّر اُٹھّ کے سمُۄہ پْرتی سمرپِت سرپںچّ ہی پِںڈّ دی دھڑیبںدّی وی کھتم کر سکدا ہَے اتے پِںڈّ دا سربپکھّی وِکاس وی۔ اِتھّے اِہ وی ورݨنیۄگ ہَے کِہ پںچّائِتی راج اَیکٹ 1994 دی دھارا 40A ادھِین جیکر پںچّائِت 2/3 بہُمت نال پِںڈّ وِچّ شراب دا ٹھیکا ناں کھۄلہݨ لئی متا پاس کردی ہَے تاں اُس پِںڈّ وِچّ شراب دا ٹھیکا نہِیں کھُلّہیگا۔ پںچّائِت دی چۄݨ تۄں پہِلاں جیکر اجِہی وچنبدھّتا اُنہاں کۄلۄں لَے لئی جاوے تاں شراب راہِیں پِںڈّاں وِچّ ہۄ رہی بربادی٬ مَۄتاں اتے تلاکاں دی گِݨتی بہُت گھٹ جاویگی۔ اُںج وی سُچجّی پںچّائِت پِںڈّ وِچّۄں نشے دا کھاتما دْرِڑھ سںکّلپ نال کر سکدی ہَے۔

پںجّاب سرکار جیکر چُݨے ہۄئے سرپںچّاں نُۄں راجستھان دے پِںڈّ پِپلاںتری وِکھائُݨ لئی لَے کے جاوے تاں سرپںچّاں نُۄں پْریرنا مِلیگی کِہ اُس پِںڈّ دے سرپںچّ سِیام سُںدّر پالِیوال نیں پِپلاںتری پِںڈّ نُۄں وِکاس دے پکھّ تۄں دُنِییاں دے نکشے تے لِیاںدا ہَے۔ دُۄجے دیشاں دے لۄک اُس آدرش پِںڈّ نُۄں ویکھݨ لئی آئُںدے ہن۔ دھِییاں دی سُرکھِّیا دے نال نال ساپھ سُتھرا واتاورݨ, رُذگار دے سادھن٬ سِہتمںدّ اتے پڑھے لِکھے لۄک٬ بھائیِچارک تںدّاں دی مذبُۄتی اتے کھُشہالی دی جھلک ویکھ کے رُۄہ نُۄں سکُۄن مِلدا ہَے۔ گْراںٹاں دے وائدِیاں دی تھاں اجِہے وِکاس مُکھی پِںڈّ دے سرپںچّ نال مُلاکات اتے کِیتے گئے اگاںہودھُۄ کمّاں دی جھلک وِکھائُݨ دا پْربںدھّ بہُت ہی لاہیوںدّ ہۄویگا۔

اِتھّے اِہ وی ورݨنیۄگ ہَے کِہ جیکر کۄئی سرمائیدار اںدّرکھاتے 50 لکھّ رُپئے پِںڈّ دے وِکاس لئی دیݨ اُپرںتّ سرپںچّی پْراپت کر لَیںدا ہَے تاں اںدّاذا لائیِئے کِہ اںدّاذن تِنّ ہذار وۄٹراں والے پِںڈّ نُۄں پںجّ سال لئی دِتّے 50 لکھّ وِچّۄں ہر وِئکتی دے 1666 رُپئے پںجّ سالاں لئی ہِسّے آئُںدے ہن۔ پںجّ سالاں دے 1825 دِن بݨدے ہن اتے پْرتی دِن دے ہِساب نال ہر وۄٹر دے ہِسّے 92 پَیسے آئُںدے ہن۔ بھلا 92 پَیسے پْرتی دِن دے ہِساب نال 3 ہذار وۄٹراں دا پِںڈّ نُۄں گہِݨے رکھّݨا کی بہُت وڈّا گُناہ نہِیں؟

نشے اتے ہۄر پدارتھک چِیذاں پْراپت کرن دی تھاں ذمِیر نُۄں جِئۄُںدا رکھّکے سرپںچّ اتے پںچّاں دی چۄݨ ہی ساڈے چںگّے بھوِکھّ لئی لاہیوںدّ ہۄویگی۔ نہِیں تاں:

ذمِیر ویچ کے وۄٹاں جے تُسِیں پائیِیاں٬

پںجّ سال پھِر چُگۄںگے کچّ لۄکۄ۔

'وِکائۄُ مال‘ بݨ کے پھِر ویکھ لَیݨا

تُہاڈے ناں نُۄں لگُّۄ کلںکّ لۄکۄ۔

* * * * *