پںجّابِییاں نُۄں سںسّار دے ودھِییا کِسان اتے جوان سمجھِیا جاںدا ہَے۔ گُرُۄ نانک ساہِب دے اُپدیشاں انُسار اُہ کِرت کرنی٬ وںڈّ چھکݨا اتے نام جپݨ وِچّ وِشواس رکھّدے سن۔ پر پتا نہِیں کِس دی نذر لگّ گئی کِہ پںجّابی ہُݨ ہَۄلی ہَۄلی اِنہاں گُݨا نُۄں تِیاگ کِسے ہۄر ہی راہ ولّ تُر رہے ہن۔ پںجّاب وِچّ بھْرِشٹاچار٬ مِلاوٹ اتے بیئیِمانی پَیر پسار رہے ہن۔ دُدھّ٬ لسّی٬ پِیݨ والے نشِیاں ولّ مُکھّ مۄڑ رہے ہن۔ ہُݨ جِہڑی نوِیں بِماری سںسّار نُۄں آپݨی لپیٹ وِچّ لَے رہی ہَے٬ اُس وِچّ وی پںجّابی مۄہری ہۄ رہے ہن۔ اِس نوِیں بِماری٬ جِس نُۄں سائیِبر کرائیِم آکھِیا جاںدا ہَے٬ پںجّاب وِچّ وی پَیر پسار رہی ہَے۔ مَینُۄں اِہ لِکھݨ لئی مجبُۄر اِس کرکے ہۄݨا پِیا کِہ کُجھ دِن پہِلاں ہی ساڈے گُیاںڈھی پرِوار نُۄں 17 لکھّ دا چُۄنا لگّ گِیا ہَے۔ اُنہاں دا بیٹا کَینیڈا وِچّ ہَے۔ اُس دِن ماں گھر وِچّ اِکلّی ہی سی۔ اُہ پڑھی لِکھی اتے ادھِیاپک ہَے۔ بیٹے دی آواذ بݨا کے کِسے نیں اُس نُۄں پھۄن کِیتا تے آپݨی بُری ہالت بِیان کردے ہۄئے جلدی پَیسے بھیجݨ دی بینتی کِیتی۔ اِتھّۄں تک آکھِیا کِہ جیکر اجّ پَیسے ناں پہُںچّے تاں اُس نُۄں جیلہ وی ہۄ سکدی ہَے۔ آپݨا بَیںک اتے کھاتا وی دسّ دِتّا٬ جِتھّے پَیسے بھیجݨے سن۔ ماں وِچاری گھبرا گئی۔ بَیںک وِچّ جا کے آپݨِییاں اَیپھّ ڈِییاں تُڑوا کے بِناں سۄچے سمجھے پَیسے بھیج دِتّے۔ رات نُۄں بیٹے دا پھۄن آئِیا تاں ماں نیں پُچھِّیا بیٹا پَیسے مِل گئے تے تیری مُسِیبت ٹل گئی ہَے۔ بیٹا ہَیران سی٬ اُس پُچھِّیا٬ “کِہڑی مُسِیبت٬ کِہڑے پَیسے؟”
ماں نیں ساری وِتھِیا سُݨائی تاں اُس نُۄں پتا لگّا کِہ اُہ ٹھگّے گئے ہن۔
کُجھ دِن پہِلاں میرے نال وی کُجھ اجِہا ہی ہۄئِیا۔ اِہ کہاݨی نہِیں سگۄں آپ بِیتی ہَے۔ مَینُۄں سویرے کۄئی 10 کُ وجے پھۄن آئِیا۔ مَیں پھۄن چُکِّیا تے اگّۄں اواذ آئی٬ “ڈا. رݨجِیت سِںگھّ جی بۄل رہے ہن؟”
مَیں سۄچِیا میرا کۄئی پاٹھک ہۄویگا۔ دِن وِچّ اجِہے کئی پھۄن آئُںدے ہن۔ میرے ہاں کہِݨ تے اُہ آکھݨ لگّا٬ “ڈا. ساہِب مَیں تُہاڈا بہُت پُراݨا پاٹھک ہاں٬ وَیسے تُہاڈا بیٹا کِتھّے کمّ کردا ہَے۔”
مَینُۄں جاپِیا میرا کۄئی جاݨُۄ ہۄویگا٬ اِس کرکے مَیتھۄں دسِّیا گِیا۔ اِتھّے اِہ دسّݨا وی اُچِت ہۄویگا کِہ اُہ ٹھیٹھ پںجّابی بۄل رِہا سی۔ اُس اگّۄں دسِّیا کِہ مَیں دِلّی پُلِس تۄں بۄل رِہا ہاں٬ تُہاڈا بیٹا اِکّ گمبھِّیر کیس وِچّ پھس گِیا ہَے۔ جدۄں مَیں پُچھِّیا کِہ کِہڑے کیس وِچّ پھس گِیا ہَے تاں اُسنے دسِّیا٬ “اُہ آپݨے دپھتر جا رِہا سی٬ راہ وِچّ کِسے نیں اُس تۄں لِپھٹ مںگّی تاں تُہاڈے بیٹے نیں آپݨی گڈّی وِچّ بِٹھا لِیا۔ اسِیں ناکے ’تے جدۄں کار دی تلاشی لئی تاں اُس بںدّے کۄلۄں نشے دِییاں پُڑِییاں مِلِییاں۔ اسِیں اُس نُۄں گْرِپھتار کر لِیا۔ پر کِئُںکِہ اُہ تُہاڈے بیٹے دی گڈّی وِچّ سی٬ اِس کرکے اُس نُۄں وی گْرِپھتار کرنا پِیا۔ مَیں تُہانُۄں اِس کرکے پھۄن کِیتا کِہ تُسِیں شرِیپھ آدمی ہۄ٬ سماج وِچّ تُہاڈی اِذّت ہَے تے تُہاڈا بیٹا وی چںگّے اہُدے اُتّے ہَے۔ جیکر اُس نُۄں سذا ہۄ گئی تاں ذِںدّگی برباد ہۄ جاویگی۔”
مَیں آکھِیا٬ “بیٹے نال میری گلّ کرائۄ۔”
اُس آکھِیا٬ “لوۄ کرۄ۔”
پھۄن ’تے کۄئی رۄںدا ہۄئِیا آکھ رِہا سی٬ “ڈَیڈی٬ مَینُۄں بچا لوۄ تے اُچّی-اُچّی رۄݨ لگّ پِیا۔ مَیں اُس نُۄں تسلّی دِتّی کِہ تُۄں فِکر ناں کر تَینُۄں کُجھ نہِیں ہۄݨ دِںدّا۔”
مَیں فۄن کرن والے نُۄں پُچھِّیا کِہ ہُݨ کی کِیتا جاوے٬ اُہ آکھݨا لگّا٬ ساڈا ساہِب پرے کھڑھا ہَے٬ مَیں اُس نال گلّ کرداں پر تُسِیں پھۄن بںدّ نہِیں کرنا۔ دۄ کُ مِںٹّ پِچھّۄں اُہ مُڑ آکھݨ لگّا٬ “مَیں ساہِب نُۄں بڑی مُشکِل نال منائِیا٬ چار لکھّ مںگّ رِہا ہَے۔”
مَیں آکھِیا٬ “میرے کۄل اِنے پَیسے تاں نہِیں ہن۔”
اُہ کہِںدّا٬ “تُسِیں کی دیوۄگے؟”
مَیں آکھِیا٬ “مَیں تاں دۄ لکھّ ہی دے سکدا ہاں۔”
اُہ کہِݨ لگّا٬ “مَیں کۄشِش کردا ہاں ...۔”
تھۄڑھی دیر پِچھّۄں آکھݨ لگّا٬ “مَیں بڑی مُشکِل نال منائِیا۔ تُسِیں اِںجھ کرۄ مَیں تُہانُۄں بَیںک اتے کھاتا نمبّر دسّدا ہاں٬ ہُݨے پَیسے بھیج دیوۄ۔ پر پھۄن بںدّ نہِیں کرنا۔ تُسِیں فۄن بںدّ کر دِتّا تاں ساہِب نیں چلاݨ کر دیݨا٬ پھِر مَیں کُجھ نہِیں کر سکدا۔”
اُسنے دوارکا دے اِکّ بَیںک دا نمبّر لِکھوائِیا تے کھاتا دھارک کۄئی اَۄرت سی۔ کھُشکِسمتی سمجھۄ٬ مَینُۄں مۄبائِل راہِیں پَیسے بھیجݨے نہِیں آئُںدے سی۔ مَیں آکھِیا٬ “کُجھ سماں لگّیگا مَیں آپݨے بَیںک جاکے پَیسے بھیجدا ہاں۔”
اُہ آکھݨ لگّا٬ “اِنی دیر ساہِب نیں اُڈِیک نہِیں کرنی٬ پَیسے ہُݨے بھیجۄ نہِیں تاں چلاݨ بھرِیا جاویگا۔” مَیں بینتی کِیتی٬ مَینُۄں فۄن راہِیں پَیسے بھیجݨے نہِیں آئُںدے٬ میری مجبُۄری ہَے۔ اُہ آکھݨ لگّا کِہ گواںڈھی راہِیں بھِجوا دیوۄ۔ میری مجبُۄری سی۔ اُہ ناں منِّیا تے مَینُۄں شکّ ہۄ گِیا٬ مَیں آکھ بَیٹھا٬ “جِس ترہاں تُسِیں کر رہے ہۄ مَینُۄں تاں پھراڈ لگدا ہَے۔”
اِہ سُݨ اُس پھۄن بںدّ کر دِتّا۔ اُدۄں ہی مَیں آپݨے بیٹے نُۄں پھۄن مِلائِیا۔ جدۄں اُس دسِّیا کِہ اُہ تاں آپݨے دپھتر وِچّ ہَے تے اجِہی کۄئی گھٹنا نہِیں ہۄئی تاں مَیں شُکر کِیتا کِہ مَیں آپݨے آپ نُۄں کۄسدا ہُںدّا ساں کِہ مَینُۄں مۄبائِل راہِیں پیمَیںٹ کرنی نہِیں آئُںدی٬ سِکھّݨی چاہِیدی ہَے پر اُس دِن پیمَیںٹ کرنی ناں آئُݨی میرے لئی وردان بݨ گئی۔
کُجھ دِن پہِلاں رات دے دس کُ وجے وٹسئپ ’تے پھۄن آئِیا۔ میرے ہَیلۄ آکھݨ تے دُۄجے پاسِئۄں اِک وِئکتی بۄلِیا٬ “ماما جی ستِ سْری اکال٬ مَیں کَینیڈا تۄں بۄل رِہا ہاں۔ پچھاݨِیا مَینُۄں؟”
مَیں آکھِیا٬ “کۄشِش کر رِہاں پر یاد نہِیں آ رِہا۔”
اُہنے کِہا٬ “کۄشِش کرۄ۔”
میری اِکّ دُۄر دی بھَیݨ دے بچّے اُتھّے رہِںدّے ہن۔ مَیں سۄچِیا٬ اُہی ہۄݨگے۔
“مَیں کُلوںتّ بۄل رِہاں۔ ... ماما جی تُسِیں پچھاݨ لِیا۔”
“مِلِیاں بہُت سال ہۄ گئے٬ اِس اُمر وِچّ کِتھّے یاد رہِںدّا۔”
“اُہ ہۄر ماما جی٬ مامی جی ٹھِیک ہن؟”
مَیں٬ “بِلکُل ٹھِیک ہن۔”
“ماما جی٬ میرا اِکّ کمّ کرۄ ...۔”
“دس کی کرنا؟”
“مَیں تُہانُۄں کُجھ پَیسے بھیجݨے ہن آپݨا بَیںک دا نمبّر بھیجۄ۔”
“مَینُۄں کِئۄں بھیجݨے ہن آپݨے گھردِیاں نُۄں بھیج۔”
“نہِیں٬ مَیں اُنہاں نُۄں نہِیں بھیجݨے٬ مَیں اگلے مہِینے آئُݨا تے تُہاڈے تۄں لَے لواںگا۔”
“نہِیں بئی٬ مَیں بُڈھّے بارے اِس جھںجّٹ نہِیں پَیݨا۔ نالے مَینُۄں ہُݨ کھاتا نمبّر وی ذُبانی یاد نہِیں ہَے۔”
“پلِیذ ماما جی٬ اِںجھ ناں کرۄ۔ مَینُۄں تُہاڈے نال بہُت لگاو ہَے۔”
“میری مجبُۄری ہَے۔ اِس ویلے رات نُۄں مَیں پاس بُکّ کِتھّۄں لبھّدا پھِراںگا۔”
“اچھّا ماما جی مَینُۄں تاں تُہاڈے ’تے بہُت اُمِید سی۔”
“میری مجبُۄری ہَے بیٹا٬ ستِ سْری اکال۔”
شائِد مَیں نمبّر دس وی دِںدّا پر کۄشِش کرن ’تے وی مَینُۄں آپݨا کھاتا نمبّر یاد نہِیں رہِںدّا کِئُںکِہ ہُݨ کاپھی لمبّے نمبّر ہۄ گئے ہن۔ اِتھّے وی میری یادداشت دی کمذۄری میری سہائِک بݨی۔
پر پںجّابِییاں دا اِس پاسے تُرنا بہُت ہی بُرا ہَے۔ دُنِییاں دا شائِد ہی کۄئی اجِہا بھَیڑ ہۄویگا جِس نُۄں ساڈی نوِیں پِیڑھی نہِیں اپݨا رہی۔ وِدیش تۄں نِتّ کھبراں مِلدِییاں ہن٬ جِنہاں تۄں پںجّابی مُںڈِّیاں اتے کُڑِییاں ولّۄں نشا تسکری٬ گُںڈّاگردی اتے گلت کمّ کرن بارے جاݨکاری پْراپت ہُںدّی ہَے۔ جِتھّے پںجّابی وِدیشاں وِچّ وِئُپار٬ کھیتی٬ پڑھائی اتے راجنِیتی وِچّ ملّاں مار رہے ہن٬ اُتھّے کُجھ بںدِّیاں دے گلت کارنامے کَۄم نُۄں بدنام کردے ہن۔
* *