سانُۄں پتّرکاراں نُۄں کدے-کدائیِں اِہۄ جِہے سَیمِیناراں وِچّ جاݨا پَے جاںدا ہَے٬ جِتھّے چلدی بہِس متھّے وِچّ کھُبھّ جاںدی ہَے اتے کئی-کئی سال رڑکدی رہِںدّی ہَے۔ اٹل بِہاری واجپائی دی سرکار ویلے اِکّ وار دِلّی وِچّ سُۄچنا اتے پْرسارن مںتّرالے دے سَیمِینار وِچّ پہُںچّݨ دا سببّ بݨِیا تاں کیںدر سرکار دے اِکّ مںتّری نُۄں ذۄر لا-لا کے بھارت دی ترکّی دے اںکّڑے پیش کردے سُݨِیا۔ کُجھ دِن بائد بھارتی جنتا پارٹی دی اںدّرُۄنی کھِچّۄتاݨ کارن اُس نیں کھُد نُۄں کھُۄںجے لگّا مہِسُۄس کِیتا تاں سرکار چھڈّ کے باہر نِکل گِیا٬ جاں پھِر اُہ مجبُۄر ہی اِنا کر دِتّا گِیا کِہ اُس نُۄں نِکلݨا پَے گِیا تاں اُس نیں مِیڈِیئے ساہمݨے اُسے سرکار دے راج وِچّ بھارت دی پتلی ہالت دا کھِلارا پا دِتّا۔ اسِیں تاں آپݨے شہِر وِچّ آ چُکّے ساں٬ پر دِلّی والے اِکّ پتّرکار نیں کہِ دِتّا کِہ ہالے تھۄڑھے کُ دِن پہِلاں تُسِیں سرکار ولّۄں بھارت دی ترکّی لئی کِیتی اگوائی دے سۄہلے گائُںدے سی٬ اجّ اُسدے اُلٹ بۄلی جا رہے ہۄ۔ سابکا مںتّری نیں کِہا کِہ اُس وکت مَیں سرکار دا ہِسّا ساں اتے سرکار دے پکھّ وِچّ بۄلݨا میری سمُۄہِک ذِمّیواری ہۄݨ کارن اُہ سبھ کہِ رِہا سی٬ اسل ہال اِہۄ ہَے٬ جِہڑا اجّ دسّدا پِیا ہاں۔ اُس دا جواب پڑھن دے بائد مَیں جلںدھّر وِچّ بَیٹھا ہۄئِیا آپݨے آپ نُۄں سرے بذار ٹھگِّیا گِیا مہِسُۄس کِیتا سی۔
اُس تۄں کُجھ سال پہِلاں مَیں پْرمُکھّ اںگّریذی پتّرکار اَیمّ جے اکبر دی کِتاب: ’اِںڈیا د سِیذ وِدِن‘ (بھارت دے آپݨے اںدّر کِلہیبںدِّییاں) پڑھی سی٬ جِس وِچّ ہر راج دی ہالت بِیاندے ہۄئے اُس نیں بھاجپا لِیڈرشِپّ نُۄں اِس دیش وِچّ پلھ اتے ودھ رہے سَۄ نُکساں نال جۄڑ کے بھںڈِّیا ہۄئِیا سی۔ بھاجپا دے آگُۄ واجپائی دی سرکار آئی تاں اُہی اکبر اچانک بھاجپا دے نیڑے جا لگّا اتے پھِر اُہ بھارت دے لۄکاں اگّے اِکّ نوِیں تسوِیر پیش کرن لگّ پِیا٬ جِہڑی اُس دی کِتاب والِییاں دھارناواں دے اُلٹ سی٬ پر اُس نُۄں اِسدی کۄئی پرواہ نہِیں سی٬ اُس دا سِیاسی داء پھِٹّ بَیٹھ چُکّا سی۔ کاںگرس دے نرسِمہا رائۄ دی سرکار دَۄران اِکّ سِکھّ مںتّری ہر گلّ واستے بھاجپا نُۄں بھںڈّدا ہُںدّا سی٬ واجپائی سرکار ویلے بھاجپا نال اِدّاں جُڑِیا کِہ اجّ تک اُہی ساںجھ نِبھی جاںدی ہَے۔ اِدّاں دے کئی ہۄر وی مِل جاݨگے۔
پںجّاب دی راجنِیتی وِچّۄں وی اسِیں اِدّاں دے رںگّ بدلݨ والے بہُت سارے آگُۄ ویکھے ہۄئے ہن۔ اکالی دل تۄں شُرُۄ کر کے تُرِیا پْرتاپ سِںگھّ کَیرۄں کاںگرس ولّۄں مُکھّ مںتّری بݨِیا سی٬ کِسے وکت اکال تکھت ساہِب دا جتھیدار رہِ چُکّا گِیانی گُرمُکھ سِںگھّ مُساپھر وی کاںگرس ولّۄں مُکھّ مںتّری بݨِیا تے پہِلی چۄݨ اکالی دل ولّۄں لڑ چُکّا بیئںتّ سِںگھّ وی کاںگرس ولّۄں مُکھّ مںتّری بݨِیا سی۔ امرِںدّر سِںگھّ کدۄں تے کِنّے رںگّ بدلدا رِہا٬ اِہ دسّݨ دی لۄڑ نہِیں اتے اِنہاں نال جُڑ کے وذِیرِییاں ماݨن دے لئی کدی اکالی تے کدی کاںگرسی بݨن والِیاں دی لائیِن وی اِنی لمّی ہَے کِہ باکائِدا رجِسٹر بݨ سکدا ہَے۔ اِکّۄ سال دَۄران دۄ واری دلبدلی کرن والِیاں دی وی چۄکھی گِݨتی مِل جاںدی ہَے۔ اِہی آگُۄ جدۄں آم لۄکاں وِچّ جاںدے ہن٬ اُتھّے اسُۄلاں دی دُہائی دیݨ تاں لۄک پْربھاوت ہۄ کے پھِر وۄٹاں پائی جاںدے ہن تے بائد وِچّ آپݨے ہتھِّیں کِیتی گئی اِس بھُلّ نُۄں بھُگتدے رہِںدّے ہن۔ پھِر وی بھاجپا اِکّ پارٹی اِہۄ جِہی گِݨی جاںدی سی٬ جِس بارے کِہا جاںدا سی کِہ اسُۄلاں دے پکھّ تۄں بہُتا نہِیں ڈِگیگی٬ راجنِیتی بارے آپݨی وکھّری پہُںچّ کارن جتھیبںدّک پکھّ تۄں وی باکی دھِراں تۄں کُجھ پھرک رکھّیگی اتے دلبدلُۄ کبُۄتراں نُۄں آپݨے پرکھے ہۄئے ٹکسالی ورکراں اتے آگُۄیاں دے سِراں اُتّے سوار نہِیں ہۄݨ دیویگی۔ دلبدلُۄ لِیڈر دا کۄئی دِین-اِمان نہِیں ہُںدّا٬ جِس نال جُڑ جاںدا ہَے٬ مُڑ کے اُسے دی وِچاردھارا دا دھُۄتُۄ بݨ کے بۄلݨ لگدا ہَے٬ پر ٹکسالی وِئکتی اِدّاں کرن جۄگے ناں ہۄݨ کارن نتِیجا بھُگتدے ہن۔ اِہۄ اجّکلّہ بھاجپا وِچّ ہۄ رِہا ہَے۔
بھاجپا دے کُجھ پُراݨے پرکھے ہۄئے اتے کھاندانی لِیڈراں نال بِیتے دِنِیں ساڈی گلّ ہۄئی تاں کئیِیاں نیں ساپھ کِہا کِہ کرن نُۄں راجنِیتی کری جاںدے ہاں٬ ہۄر کُجھ کرن جۄگے نہِیں٬ پر نویں آئِیاں نُۄں پارٹی وِچّ جِہڑِییاں پُذِیشناں دِتِّییاں گئیِیاں ہن٬ اُنہاں نال اُہ ساتھۄں پُراݨِیاں تۄں بدلے لَیںدے جاپدے ہن۔ جِہڑا کۄئی کمّ کرنا ہۄوے٬ پْرۄگرام اُہ آپݨی مرذی نال بݨائُںدے ہن٬ کدے ساڈے نال گلّ وی کرن دی لۄڑ نہِیں سمجھدے٬ پر امل کرن ویلے اِدّاں ہُکم چاڑھدے ہن٬ جِویں اُہ ساڈے اُتّے اپھسر ہۄݨ تے اسِیں اُنہاں نال لگّے ہۄئے ہیٹھلے درجے دے کرمچارِییاں واںگ ہۄئیِئے۔ اسِیں اُنہاں پُراݨے لِیڈراں نُۄں وِچاردھارک پکھّ بارے پُچھِّیا تاں اُنہاں کِہا کِہ دلبدلُۄ سجّݨ ساڈے تۄں دُگّݨی آواذ نال اُس وِچاردھارا دا پکھّ پُۄردے ہن٬ جِسدے کھِلاپھ اُہ کئی-کئی سال بۄلدے آئے سن تے پارٹی سانُۄں اُنہاں کۄلۄں کُجھ سِکھّݨ لئی کہِݨ لگّ پئی ہَے۔ اُس نیں ہسّ کے کِہا کِہ ادھّی-ادھّی رات تک کلبّاں وِچّ بہِ کے پَیگّ لائُݨ والے اِہ نویں آگُۄ اجّکلّہ تڑکے باکی سارِیاں تۄں پہِلاں سںگھّ دی شاکھا وِچّ پہُںچّے ہُںدّے ہن تے سانُۄں اُنہاں ورگے بݨن لئی جدۄں کِہا جاںدا ہَے تاں دِل کرن لگدا ہَے کِہ اگّۄں کہِ دیئیِئے کِہ اِنہاں ورگے بݨن لئی تاں پارٹی چھڈّ کے دُۄسری پارٹی وِچّ جاݨا پئۄُگا٬ پر اِدّاں کہِݨ نال پَے سکدے اسر بارے سۄچ کے چُپّ رہِیدا ہَے۔
اجے تک دی اِہ ساری گلّ اُنہاں آگُۄیاں بارے پُراݨے بھاجپائیِیاں دے وِچاراں دی سی٬ جِہڑے کاںگرس جاں ہۄر پارٹِییاں چھڈّ کے بھاجپا وِچّ آ کے اڈّا جما چُکّے ہن۔ نۄٹ کرن والی اگلی گلّ ہَے کِہ جِہڑی کاںگرس پارٹی دا آگُۄ راہُل گاںدھی نِتّ نویں دِن بھاجپا لِیڈرشِپّ نال سِدھّا پیچا پائی رکھّدا ہَے٬ اُسدے پِچھّے کھڑھے پارٹی آگُۄیاں وِچّۄں اِکّ پِچھّۄں دُۄجا کاںگرس دی بۄلی بھُلا کے بھاجپا دی بۄلی تے کھاس کر کے پْردھان مںتّری نرِںدّر مۄدی دِییاں سِپھتاں کردے سُݨے جاݨ لگّ پئے ہن۔ پِچھلے سمیں وِچّ اِہۄ جِہے سجّݨاں وِچّۄں کُجھ نیں شُرُۄ وِچّ اِدّاں دِییاں گلّاں کِیتِییاں اتے پھِر وِںگّے-سِدھّے ڈھںگّ نال بھاجپا نال جا جُڑدے رہے سن۔ اجّکلّہ کاںگرس دا باگی سمجھِیا جاںدا ششی تھرُۄر وی اتے کاںگرس لِیڈرشِپّ لئی پکّا بھرۄسیمںدّ سمجھِیا جاںدا سلمان کھُرشِید وی بھاجپا دے کمّاں دا جاپ کردے دِس جاںدے ہن۔ منمۄہن سِںگھّ سرکار دَۄران جِہڑے کاںگرسی آگُۄیاں نیں کیںدر والِییاں وذِیرِییاں ماݨِییاں سن٬ اُنہاں وِچّۄں کئی آگُۄ اجّکلّہ بھاجپا وِچّ داکھلے لئی سمپّرک سُۄتراں دے دراں اگّے کتاراں وِچّ کھڑۄتے سُݨے جاݨ لگّ پئے ہن۔
پِچھلے دِنِیں اِکّ سماجی سماگم وِچّ اِدّاں دا اِکّ آگُۄ مِل گِیا٬ جِسدے پِتا جی نال نیڑتا رہی ہۄݨ کارن سانُۄں پتا سی کِہ راجِیو گاںدھی دی سرکار ویلے اِہ آپݨے باپ نُۄں کھِچّ کے کاںگرس وِچّ شامل ہۄݨ لئی منائُݨ وِچّ کِدّاں سپھل ہۄئِیا سی۔ اُنہِیں دِنِیں اِکّ واری اسِیں مِلے تاں اِس نیں کھُد کِہا سی کِہ باپُۄ منّدا نہِیں٬ مَیں اُس نُۄں سمجھائِیا ہَے کِہ جِہڑی بھاجپا دِییاں پارلِیمَیںٹ وِچّ سِرپھ دۄ سِیٹاں آئیِیاں ہن٬ اِہ بھوِکھّ وِچّ اُٹھّݨ جۄگی نہِیں جاپدی۔ پھِر جِہڑی کاںگرس وِچّ اُہ آپݨے باپ نُۄں لَے گِیا٬ اُہ کاںگرس وی ڈُبّ گئی تاں اجّکلّہ اُہ پھِر بھاجپا نال جا جُڑِیا ہَے اتے بڑے ماݨ نال کہِںدّا ہَے کِہ اَیویں چار دِہاڑے کاںگرس دے نال جا جُڑے ساں٬ اُدّاں اسِیں کھاندانی سںگھّی ٹبّر ہاں٬ اسِیں سںگھّ پرِوار تۄں اُدۄں وی وکھّ نہِیں ساں ہۄئے٬ جدۄں کاںگرس وِچّ ہُںدّے ساں۔ اُدۄں اُہ بھاجپا دے بارے سِرپھ دۄ سِیٹاں والی گلّ کہِ کے اُسدے دُبارا پَیراں سِر کھڑۄݨ جۄگی ناں ہۄݨ دی گلّ کہِںدّا سی٬ اجّکلّہ راہُل گاںدھی دی اگوائی نِکمّی کہِ کے بھاجپا نُۄں بھارت دا بھوِکھّ دسّݨ وِچّ ماݨ مہِسُۄس کردا ہَے۔
اِتھّے آݨ کے سۄچ دی دھارا ہۄر پاسے مُڑ جاںدی ہَے۔ بھارتی راجنِیتی دے کُجھ دھنںتّر اِہ کہِݨ وِچّ جھِجک نہِیں رکھّدے کِہ جِدّاں اِہ دھارنا ہَے کِہ ہر بِماری اِکّ کھاس مۄڑ اُتّے آپݨا اِلاج آپݨے اںدّر پَیدا کرن لگدی ہَے٬ بھاجپا وی آپݨِییاں بُرائیِیاں کارن اُس پاسے ودھ رہی ہَے۔ اِدّاں دے اِکّ سجّݨ نیں ساپھ کِہا کِہ بھاجپا جِس پاسے ولّ دیش نُۄں لِجا رہی ہَے تے جِدّاں دے لۄکاں نُۄں آپݨے نال جۄڑ کے اُس پاسے ودھݨا چاہُںدّی ہَے٬ اُسدے اںدّرلی ہالت اُبالے کھاںدی کاڑھنی واںگ ہَے۔ اُس نیں اِہ وی کہِ دِتّا کِہ جدۄں کاڑھنی دا اُبالا چپّݨی اُلٹ سکݨ جۄگا ہۄئِیا٬ بھاجپا اںدّرلے دلبدلُۄیاں دی دھاڑ نیں سبھ تۄں پہِلاں نکاب لاہ دیݨے ہن اتے اُس اُبالے تۄں بچݨ لئی دُۄسرِیاں نال جا مِلݨا ہَے۔ منّݨ والی گلّ تاں سانُۄں اِہ نہِیں لگّی٬ پر دیش دی راجنِیتی دا اِکّ چرچِت ماہر گِݨِیا جاݨ کارن جِہڑی دھارنا بھوِکھّ بارے اُس نیں ساڈے ساہمݨے رکھّی٬ اُس نُۄں اِکّدم ردّ کرنا وی سانُۄں مُشکِل لگدا سی۔ اِس کارن اسِیں بہُت سارے پکھّاں تۄں اِس نُۄں گھۄکھݨ اتے کئی ہۄرناں نال وِچار-وٹاںدرا کرن دی کۄشِش کر کے ویکھی تاں کئی سجّݨ اِس گلّۄں ڈردے رہے کِہ کںدھّاں نُۄں وی کنّ ہۄ سکدے ہن٬ پر دسّی گئی اِس دھارنا نُۄں اِکّدم کٹّݨ دی کۄئی کۄشِش وی اُنہاں نیں نہِیں کِیتی۔ شائِد اِس کھامۄشی دا وی کۄئی ارتھ نِکلدا ہۄوے۔