پِچھلے چھے مہِینِیاں تۄں کَینیڈا وِچّ رہِںدِّیاں میرا اِہ یتن رِہا ہَے کِہ اِس مُلک دے پْریرنادائِک پہِلُۄیاں نُۄں لۄکاں تک پہُںچّائِیا جا سکے تاںکِہ ہۄر لۄک وی اُنہاں ’تے امل کر سکݨ۔ اِکّ ٹَیلِیوِذن چَینل ’تے اِکّ چرچا وِچّ ہِسّا لَیݨ جاںدِیاں اِکّ وِدوان لیکھک نیں میرے نال اِہ گلّ ساںجھی کِیتی کِہ کَینیڈا وِچّ وسدے پُستکاں پڑھن دے اِچھُّک بہُت سارے کھاس کرکے اںگّریذ لۄکاں نیں آپݨے گھر دے اگّے چھۄٹِییاں چھۄٹِییاں لائِبْریرِییاں کھۄلہِییاں ہۄئیِیاں ہن۔ جِنہاں پُستکاں نُۄں اُہ پڑھ لَیںدے ہن٬ اُنہاں پُستکاں نُۄں اُہ آپݨے گھر مُۄہرے بݨائی گئی چھۄٹی جِہی لائِبْریری وِچّ رکھّ دِںدّے ہن۔ اُنہاں لائِبْریرِییاں نُۄں کۄئی جںدّا کُںڈّا نہِیں ہُںدّا۔ اُنہاں لائِبْریرِییاں وِچّۄں کۄئی وی وِئکتی بِناں پُچھِّیا پُستک لِجا سکدا ہَے۔ اِتھّۄں دے لۄک اَینے سُۄجھوان ہن کِہ اُہ لِجائی گئی پُستک پڑھکے واپس رکھّکے ہی نہِیں جاںدے سگۄں آپݨے کۄلۄں وی پُستکاں لِیا کے اُنہاں لائِبْریرِییاں وِچّ رکھّکے پُستکاں وِچّ ہۄر وادھا کر جاںدے ہن۔ اِتھّۄں تک کِہ بچِّیاں لئی لابھدائِک پُستکاں وی اُنہاں لائِبْریرِییاں وِچّ پئیِیاں ہُںدِّییاں ہن تاںکِہ لۄڑوںدّ بچّے اُنہاں پُستکاں دا لابھ اُٹھا سکݨ۔ اُس وِدوان نیں اِہ وی دسِّیا کِہ اِہ لائِبْریرِییاں کھۄلہݨ دا مکسد اِہ ہَے کِہ مُلک وِچّ پُستکاں پڑھن دے سبھِّیاچار نُۄں پْرپھُلّت کِیتا جا سکے٬ کھاس کرکے نوِیں پنِیری وِچّ پُستکاں پڑھن دی رُچی پَیدا کِیتی جا سکے۔ اِس مُلک دِییاں سرکاراں لائِبْریرِییاں دے مہتّو نُۄں چںگّی ترہاں سمجھدِییاں ہن۔ سکُۄلاں٬ کالجاں٬ یُۄنِیورسٹِییاں اتے چھۄٹے وڈّے کسبِیاں اتے شہِراں وِچّ لائِبْریرِییاں دی بھرمار ہَے۔

اِس مُلک دِییاں لائِبریرِییاں بہُت کمال دِییاں ہن۔ اِہ چھۄٹے بچِّیاں تۄں لَے کے وڈّے بذُرگاں دِییاں لۄڑاں پُۄرا کردِییاں ہن۔ اِنہاں لائِبْریرِییاں وِچّ اںگّریذی٬ ہِںدّی٬ پںجّابی٬ اُردُۄ تے ہۄر کئی بھاشاواں دِییاں پُستکاں اتے اکھباراں پڑھن نُۄں مِل جاںدِییاں ہن۔ اِس مُلک وِچّ 162 مُلکاں دے لۄک رہِںدّے ہن۔ بہُت سارے مُلکاں اتے سُۄبِیاں دے وِدوان لیکھک لۄک آپݨے دیش دے لۄکاں دی سہُۄلت اتے اُنہاں دے پڑھن لئی آپݨِییاں لِکھِییاں پُستکاں اِس مُلک دِییاں لائِبریرِییاں نُۄں بھیںٹ کر جاںدے ہن۔ اُنہاں پُستکاں نُۄں بکائِدا رِکارڈ وِچّ درج کِیتا جاںدا ہَے تے دُۄجِییاں پُستکاں دی ترہاں پڑھن لئی رکھِّیا جاںدا ہَے۔ جیکر اِس مُلک وِچّ رہِݨ والے کِسے مُلک دے لۄک مِتھی گِݨتی انُسار اِتھّۄں دی سُۄبا سرکار نُۄں آپݨی بھاشا دِییاں پُستکاں مںگّواکے رکھّݨ لئی لِکھکے بینتی کردے ہن تاں اُس بھاشا دِییاں پُستکاں مںگّواکے رکھّ دِتِّییاں جاںدِییاں ہن پر لائِبْریرِییاں وِچّ پُستکاں رکھّݨ تۄں پہِلاں بݨائی گئی کمیٹی اُنہاں پُستکاں دا مِیار پرکھݨ تۄں بائد ہی اُنہاں نُۄں لائِبْریری وِچّ رکھّݨ دی سِفارِش کردی ہَے۔

اِس مُلک دِییاں لائِبریرِییاں کیول اِکّ دۄ کمرِیاں وِچّ نہِیں٬ سگۄں بہُت وڈّی اِمارت وِچّ بݨِییاں ہۄئیِیاں ہُںدِّییاں ہن۔ اِہ لائِبْریرِییاں دیر رات تک کھُلّہِییاں رہِںدِّیاں ہن تاں کِہ بچّے تے نَۄکری پیشا لۄک چھُٹّی تۄں بائد لائِبْریرِییاں وِچّ جاکے پڑھ سکݨ تے پُستکاں دا لَیݨ دیݨ کر سکݨ۔ لائِبْریرِییاں دی مَیمبرشِپّ بیہدّ سستی ہَے۔ کِسے وی مُلک دے لۄک اِس مَیمبرشِپّ نُۄں ہاسل کر سکدے ہن۔ بچّے تۄں بذُرگ تک ہر وِئکتی لئی اِںٹرنَیٹّ دی سُوِدھا اُپلبدھ ہَے۔ اِںٹرنَیٹّ دی جاݨکاری رکھّݨ والا اتے لائِبْریری دی مَیمبرشِپّ رکھّݨ والا ہر وِئکتی اُس اِںٹرنَیٹّ دی ورتۄں کر سکدا ہَے۔

بِنا مَیمبرشِپّ والے لۄک بِنا اِجاذت لِیاں اِنہاں لائِبْریرِییاں وِچّ بَیٹھکے آپݨے من پسںدّ دِییاں پُستکاں اتے اکھباراں پڑھ سکدے ہن۔ پُستک سبھِّیاچار دی چںگّی پرمپّرا نیں لۄکاں نُۄں پُستکاں پڑھن دی آدت پا دِتّی ہَے تے اُنہاں نُۄں اِہ سِکھا دِتّا ہَے کِہ لائِبْریرِییاں وِچّ بَیٹھکے کِویں پڑھنا ہَے؟ لائِبْریرِییاں دی ساپھ سپھائی٬ رَۄشنی تے بَیٹھݨ دا پْربںدھّ کمال دا ہَے۔ کۄئی وی وِئکتی لائِبْریری وِچّ ناں پھۄن کردا مِلیگا تے ناں ہی اِکّ دُۄجے نال گلّبات کردا۔ چُپّ شاںت ماہَۄل ویکھکے من نُۄں بہُت سکُۄن پْراپت ہُںدّا ہَے تے دیر تک پڑھن نُۄں من کردا ہَے۔ ساڈے دیش دے لۄکاں واںگ اِس مُلک دے لۄک ناں تاں پُستکاں اُتّے کُجھ لِکھدے ہن تے ناں ہی اُنہاں وِچّۄں کُجھ پاڑکے لِجاںدے ہن۔ لۄکاں نُۄں سمیں سِر پُستکاں مۄڑن دی آدت ہَے۔ جیکر لۄک آپݨے متلب دی سمگری لائِبْریری دی پُستک تۄں پْراپت کرنا چاہُںدّے ہۄ تاں بہُت گھٹّ مُلّ تے لۄڑِیںدی سامگری لائِبْریری وِچّۄں ہی پھۄٹۄ سٹیٹ کروائی جا سکدی ہَے۔ لائِبْریرِییاں`وِچ کمّ کردے کرمچارِییاں دی بۄلچال٬ گلّبات کرن دا ڈھںگّ تے اُنہاں دا سہِیۄگ بںدّے نُۄں اُنہاں دا مُرِید بݨا دِںدّا ہَے۔ پڑھن والے بچِّیاں لئی مُکابلے دِییاں پْرِیکھِیاواں پاس کرن لئی ہر ترہاں دِییاں پُستکاں اتے اِںٹرنَیٹّ دی سہُۄلت وکھّرے تَۄر ’تے اُپلبدھ کروائی جاںدی ہَے۔ لائِبْریرِییاں دے اِکّ کمرے وِچّ اِکّ سال تۄں چار سال تک دی اُمر دے بچِّیاں لئی سکُۄل جاݨ تۄں پہِلاں اُنہاں لئی ارلی آن پْرۄگرام چلائِیا جاںدا ہَے۔ اِس پْرۄگرام وِچّ سِکھلائی پْراپت ادھِیاپکاواں بچِّیاں نُۄں ہر پکھّۄں تِیار کردِییاں ہن۔ اِہ پْرۄگرام اِتھّۄں دی سرکار ولّۄں چلائِیا جاںدا ہَے تے اِسدی کۄئی پھِیس نہِیں ہُںدّی۔

اِنہاں لائِبْریرِییاں وِچّ اِکّ دِن لیکھکاں لئی ہُںدّا ہَے۔ اِس دِن لیکھک اِکّ دُۄجے نال ساہِتک ساںجھ پائُںدے ہن۔ ہر لائِبریری دے نال اِکّ آڈۄٹرِیئم ہُںدّا ہَے جِس وِچّ بِناں کۄئی پَیسا دِتّے ساہِتک سماگم کروائِیا جا سکدا ہَے۔ بچِّیاں نُۄں ساہِت نال جۄڑن لئی اِس اَیڈِیٹۄرِیئم وِچّ کوِتا٬ بھاشݨ, لیکھ تے کہاݨی مُکابلے کروائے جاںدے ہن۔ اِنہاں لائِبْریرِییاں وِچّ پُستکاں المارِییاں وِچّ نہِیں٬ سگۄں شَیلپھاں اُتّے پئیِیاں ہن تاںکِہ ودھیرے پاٹھک اُنہاں نُۄں پڑھ سکݨ۔ اِس دیش دِییاں لائِبْریرِییاں اِکّ دُۄجے نال جُڑِییاں ہۄئیِیاں ہن۔ اِکّ لائِبْریری تۄں پُستک کڈھوا کے کِسے وی لائِبْریری وِچّ جمہاں کروائی جا سکدی ہَے۔ پُستک پڑھکے لائِبْریری دے کِسے وی میذ ’تے رکھّکے چلے جائۄ٬ پُستک آپݨے آپ جمہاں ہۄ جاویگی تے تُہاڈے پھۄن اُتّے پُستک جمہاں ہۄݨ دا سُنیہا چلے جاویگا۔

پڑھِییاں ہۄئیِیاں پُراݨِییاں پُستکاں بہُت گھٹّ مُلّ ’تے ویچ دِتِّییاں جاںدِییاں ہن۔ تُسِیں جیکر لائِبْریری نہِیں جا سکدے تاں تُسِیں آپݨے آپ گھر بَیٹھے آن لائیِن پُستک الاٹ کر سکدے ہۄ۔ الاٹ ہۄݨ تۄں بائد پُستک تُہاڈے کمپِّئۄُٹر اُتّے آ جاویگی۔ پُستک پڑھن تۄں بائد مِتھّے سمیں تۄں بائد اُہ پُستک تُہاڈے کمپِّئۄُٹر تۄں الۄپ ہۄ جاویگی۔ اِنہاں لائِبْریرِییاں وِچّ پُستکاں دِییاں سِیڈِییاں وی مِلدِییاں ہن۔ تُسِیں اُہ کِسے وی پُستک دی سِیڈی آپݨے گھر لِجاکے اُس نُۄں آپݨے کمپِّئۄُٹر وِچّ پا کے سُݨ سکدے ہۄ۔

اِس مُلک دِییاں لائِبریرِییاں دی وِلکھّݨتا دُۄجے دیشاں تۄں آئُݨ والے لۄکاں نُۄں ہَیران کر دِںدّی ہَے۔ ہُݨ جیکر آپݨے دیش وِچّ لائِبْریرِییاں دی ستھِتی دی گلّ کِیتی جاوے تاں اسِیں اِس مُلک تۄں بہُت پِچھّے ہاں۔ ساڈے مُلک دے ذِیاداتر سرکاری تے کیول ناں دے پْرائیِویٹ سکُۄلاں وِچّ لائِبْریری ہُںدّی ہی نہِیں۔ جِنہاں سکُۄلاں وِچّ ہُںدّی وی ہَے٬ اُنہاں وِچّۄں بہُت سارِییاں لئی ناں کمرا ہُںدّا ہَے تے ناں ہی لائِبْریرِیئن دی اسامی ہُںدّی ہَے۔ پُستکاں سکُۄلاں دِییاں لائِبْریرِییاں دِییاں المارِییاں وِچّ بںدّ پئیِیاں رہِںدِّییاں ہن۔ سکُۄلاں وِچّ پُستکاں پڑھن دے سبھِّیاچار نُۄں پْرپھُلِّت وی نہِیں کِیتا جاںدا۔ کُجھ نامی پْرائیِویٹ سکُۄلاں نُۄں چھڈّکے سکُۄلاں دِییاں لائِبْریرِییاں لئی وڈّی اِمارت٬ اِںٹرنَیٹّ تے ہۄر سہُۄلتاں ہۄݨِییاں بہُت دُۄر دی گلّ ہَے۔ بہُت گھٹّ سکُۄل مُکھی تے ادھِیاپک بچِّیاں نُۄں پُستکاں پڑھن لئی پْریردے ہن اتے لائِبْریری وِچّ بَیٹھکے پڑھن دے تَۄر ترِیکے سِکھائُںدے ہن۔ سکُۄلاں لئی کرۄڑاں رُپئے دِییاں پُستکاں تاں کھرِیدِییاں جاںدِییاں ہن پر چںگِّییاں لائِبْریرِییاں٬ اُنہاں وِچّ چںگِّییاں سہُۄلتاں٬ چںگّے ماہَۄل اتے پُستکاں پڑھن دی رُۄچی ناں ہۄݨ کرکے اُہ پُستکاں لائِبْریرِییاں وِچّ ہی پئیِیاں رہِ جاںدِییاں ہن۔ کالجاں اتے یُۄنِیورسٹِییاں وِچّ سکُۄلاں نالۄں لائِبْریرِییاں دی ستھِتی بِہتر ہُںدّی ہَے پر اُنہاں وِچّ وی اِس مُلک واںگ اِںٹرنَیٹّ دی سہُۄلت٬ وڈّی اِمارت٬ دیر رات تک کھُلّہی رہِݨ, سستی مَیمبرشِپّ اتے بَیٹھݨ دا ودھِییا پْربںدھّ آدِ سہُۄلتاں دی گھاٹ ہُںدّی ہَے۔ بچِّیاں نُۄں لائِبْریرِییاں وِچ بَیٹھکے اُچّی اُچّی پھۄن کرن٬ گلّاں کرن٬ کِتاباں اُتّے لِکھݨ اتے اُنہاں وِچّۄں پنّے پاڑن دی آدت ہُںدّی ہَے۔ بھاویں ساڈے مُلک وِچّ وڈّے شہِراں وِچّ سرکاری پدھّر ’تے بہُت ودھِییا ودھِییا جنتک لائِبْریرِییاں کھۄلہِییاں گئیِیاں ہن٬ اُنہاں وِچّ وی بہُت سارِییاں سہُۄلتاں مَۄجُۄد ہن پر پھیر وی اُنہاں وِچّ اجے وی بہُت سُدھاراں دی لۄڑ ہَے۔ اِس مُلک وِچّ سڑکاں اُتّے لائِبریرِییاں ہۄݨا اِتھّۄں دے لۄکاں دے پُستک پْریمی ہۄݨ دا ودھِییا پْرماݨ ہَے۔

*****