سِیاݨے کہِںدّے ہن کِہ ہاݨ نُۄں ہاݨ پِیارا۔ اِہ ہاݨ جِیواں نال وی ہۄ سکدا ہَے تے نِرجِیو نال وی ہۄ سکدا ہَے۔ جِیواں دے ہاݨی تاں کدے-کدے اِکّ دُۄجے نال رُسّ وی جاںدے ہن پر نِرجِیو ہاݨی کدے رُسّدا نہِیں دیکھِیا۔ اُلٹا سمیں دے نال-نال نِرجِیو ہاݨی دا مۄہ ہۄر گُۄڑھا ہُںدّا جاںدا۔ بھاویں سانُۄں لکھّ پتا ہَے کِہ اسِیں ناشوان ہاں پر پھیر وی اِہ مۄہ دِییاں تںدّاں سانُۄں بہُت سکُۄن دِںدِّییاں ہن۔ جدۄں تُسِیں آپا پڑچۄل کردے ہۄ تاں تُہانُۄں آلھے دُیالھے اِہۄ جِہِییاں بہُت چِیذاں دِس پَیݨگِییاں جۄ جاں تاں تُہاڈے ہاݨ دِییاں ہن جاں تُہاڈے تۄں وڈیرِییاں ہن۔ پر تُہاڈے ذِںدّگی دے سفر 'چ اُہ نال-نال چلِّییاں ہن۔

اجّ کلّہ آپݨی جنم بھُۄمی دی آبۄ-ہوا ماݨ رِہا ہاں۔ پِچھلے پںدّراں ورہِیاں تۄں بہُت کُجھ بدل گِیا۔ پر ہالے وی کئی ستھِر چِیذاں ولّ جدۄں نذر جاںدی ہَے تاں اِکّ ہَۄںکا جِہا سِینے 'چۄں نِکلدا تے دسّ نہِیں سکدا کِہ کِہۄ جِہا سکُۄن مِلدا اُس ہَۄںکے نال۔ کُجھّ اِہۄ جِہا ہی واپردا ہَے جدۄں بٹھِںڈّے دے تھرمل ولّ جھات ماردا ہاں۔

بٹھِںڈّے دا 'گُرُۄ نانک دیو تھرمل پلاںٹ' میرا ہاݨی ہَے۔ 1969 'چ اسِیں دۄنیں ہۄںد 'چ آئے۔ اُہ سال بابا نانک جی دا 500واں پْرکاش ورہا ہۄݨ کارن اِس دا نام اُنہاں دے نام تے رکھِّیا گِیا۔ سمیں نیں سانُۄں دۄہاں نُۄں جوان کر دِتّا۔ جوانی ویلے کدے-کدے مَیں اِس نال شِکوے کردا کِہ تُۄں ساڈے وِہڑے تے کالکھ سُٹّدا رہِݨا۔ کدے مَیں بِجلی جاݨ 'تے اُس نُۄں اُلامبھا دِںدّا کِہ تُۄں تاں اُہ دِیوا ہَے جِس تھلّے ہنیرا رہِںدّا۔ دسّ بھلا تیرا سانُۄں کی بھاء؟ ساڈے وِہڑے کالکھ سُٹّدا تے ہۄراں دے گھر چانݨ بِکھیردا۔ پر اُہ کدے میرے نال ناں لڑدا ناں کدے رُسّدا٬ بسّ مُۄک درشک بݨ کھڑھا رہِںدّا۔ پھیر جدۄں مَیں اُنہاں لۄکاں دے چِہرِیاں تے خُشی دیکھدا جِنہاں دا اِس نیں سِدھّے جاں اسِدھّے رُۄپ 'چ چُلّہا تپدا رکھِّیا٬ تاں مَیں گِلے بھُلّ کے اِس دا شُکرِییا ادا کردا۔ مَیں آپ مُہارے بہُت گلّاں کردا رِہا ہاں میرے اِس نِرجِیو ہاݨی نال۔

داݨا-پاݨی آسٹْریلِییا لَے گِیا پر اِہ نِرجِیو ہاݨی کدے چیتِیاں 'چۄں نہِیں وِسّرِیا۔ گلّاں باتاں 'چ اکسر اِس دا ذِکر آئُںدا رہِںدّا۔ ہَۄلی-ہَۄلی وکت کروٹ لَیݨ لگِّیا۔ ذِںدّگی نیں آپݨے شِکںجّے 'چ سانُۄں کسّ لِیا۔ کدے-کدے کِسے گراںئیِں نال گلّ ہُںدّی تاں مَیں آپݨے اِس ہاݨی دا ہال-چال کدے پُچھّݨا ناں بھُلّدا۔ کدے-کدے چِںتّا جنک خبر آئُںدی کِہ بٹھِںڈّے والا تھرمل گھاٹے دا سَۄدا بݨدا جا رِہا۔ اِہ سۄچ کے چُپّ کر جاںدا کِہ کۄئی ناں مںدّا چںگّا آئُںدا رہِںدّا۔

رۄذمرّا واںگ اِک دِن جدۄں تڑکے-تڑکے اُٹھّ کے سۄشل مِیڈِییا تے جھات ماری تاں اِک وِیڈِیئۄ نیں مَینُۄں دھُر اںدّر تۄں جھںجّۄڑ دِتّا۔ اِس وِیڈِیئۄ٬ جِس وِچ میرے اِس ہاݨی نُۄں اِک دھماکے نال کھیرُۄں-کھیرُۄں ہُںدِّیاں دِکھائِیا گِیا سی۔ رُۄہ کمبّ گئی٬ اُچّی دیݨے بۄلِیا٬ "کۄئی اِںجھ کِویں کر سکدا ہَے بٹھِںڈّے دی اِس دھرۄہر نال۔" بار-بار وِیڈِیئۄ دیکھی جاوا٬ کدے نَیٹّ تے لبھّاں کی سچّی اِہ واپر تاں نہِیں گِیا۔ اِںڈِییا 'چ دِن چڑھن دا اِںتذار کرن لگِّیاں۔ کِتے چِتّ ناں لگّے۔ اکھِیر بٹھِںڈّے وسّدے مِتّراں نال گلّ کِیتی تاں پتا چلِّیا کِہ نہِیں اِہ جھُۄٹھی وِیڈِیئۄ ہَے۔

کلّہ جدۄں ساڈے پیںڈُۄ آسٹْریلِییا شۄء دے درشک تراںگوالے والے بائی رجِںدّر سِںگھّ سیکھۄں ہۄرِیں مَینُۄں مِلݨ آئے تاں اُنہاں تھرمل دی گلّ چھیڑ لئی۔ "کہِںدّے بائی جِتھّے اینے کمّ کر رہے ہۄ بٹھِںڈّے دی اِس وِراست نُۄں بچائُݨ دی کۄئی مُہِمّ وی وِڈھّۄ٬ کہِںدّے پتا چلِّیا ہَے کِہ اِس دا مُلّ وٹݨ نُۄں کاہلی ہۄئی پئی ہَے سرکار۔"

رات بھر اِسے سۄچ 'چ گُذاری کِہ میرے واںگ پتا نہِیں کِنِّیاں دا اِہ تھرمل ہاݨی ہۄݨا تے کِنّے اِس نُۄں پِیار کردے ہۄݨگے۔ کِنِّیاں دے چیتے 'چ بلوںتّ گارگی ولّۄں دِتّا ناں 'ربّ دا گھگّرا' وسّدا ہۄݨا۔ اِتھّے ذِکریۄگ ہَے کِہ بٹھِںڈّے دے مشہُۄر لیکھک بلوںتّ گارگی اِس نُۄں 'ربّ دا گھگّرا' کہِ کے سمبّۄدھن کردے ہُںدّے سن۔

جے سرکار اِس نُۄں ویچ دِںدّی ہَے تاں خرِیدݨ والا وپاری اِس نُۄں سبھ تۄں پہِلاں ڈھاہیگا۔ جِس نُۄں اسِیں رۄک وی نہِیں سکاںگے۔ رۄکݨا تاں سانُۄں سرکار نُۄں وی اَۄکھا پر پھیر وی کۄشِش تاں کِیتی جا سکدی ہَے۔ سۄ مَیں تاں مُکھّ-مںتّری جی ساہمݨے میرے اِس ہاݨی لئی جھۄلی وی اڈّݨ نُۄں تِیار ہاں۔ سانُۄں پتا ہَے کِہ اجّ کلّہ پںجّاب مںدّی دا شِکار ہَے۔ مُلذما دِییاں تنخاہاں دیݨ لئی پَیسے نہِیں ہن۔ پر میرے اِس ہاݨی نُۄں ویچ کے وی تُسِیں کِنّا وکت گُذار لوۄگے؟ وِتّ مںتّری ساہِب مَیں تُہاڈی اُس ساہِت دے پْریمی والی شخسِیئت دا مُرِید ساں۔ دُۄجا تُسِیں جِس کُرسی تے اجّ بَیٹھے ہۄ اُس دِییاں لتّاں اِسے تھرمل تے ٹِکِییاں ہن۔ تُسِیں اِہناں گلّاں تۄں اݨجاݨ وی نہِیں ہۄ۔ وۄٹاں تۄں پہِلاں تُہاڈِییاں دمدار دلِیلاں دا ہِسّا میرا اِہ ہاݨی ہۄئِیا کردا سی۔ پر سُݨِیا کِہ اجّ کلّہ تُسِیں وی سُر بدل لِیا ہَے۔ سچّ کہاں بھاویں اجّ کلّہ تُسِیں ساڈے مناں چ اُہ ستِکار نہِیں رکھّدے پر پھیر وی سانُۄں تُہاڈے جِہے پڑھے لِکھے تے ساہِتک اِنسان تۄں ہالے وی بہُت اُمِیداں ہن۔

اِتھّے مَیں اِہ وی دسّدا جاوا کِہ "یے جۄ پبلِک ہَے وۄ سبھ جاݨتی ہَے۔" متلب سبھ نُۄں پتا ہَے کِہ کِویں سرکار نیں پْرائیِویٹ تھرمل پلاںٹاں نُۄں کامیاب کرن لئی اِس وِراست دی بلی دِتّی ہَے۔ پہِلاں اِس نُۄں بںدّ کرن دا اَیلان کر کے سرکار تکرِیبن ہذاراں گھراں دے چُلّہے ٹھںڈھّے کردی ہَے۔ پھیر وۄٹاں آئُݨ تے تکرِیبن ستّ سۄ کرۄڑ اِس تھرمل دے نوِینِیکرن تے خرچݨ دے بہانے ہیٹھ آپݨے چہیتِیاں دِییاں جیباں بھردی ہَے۔ پر میرا اجّ اِس بہِس نُۄں چھیڑن دا کۄئی من نہِیں ہَے۔

بھاویں سانُۄں چںگّی ترہاں پتا کِہ ہاکماں 'تے چںگّی تے پںجّاب تے 'مںدّی کِویں آئی۔ اسِیں وی لکِیر دے فکِیر نہِیں ہاں۔ اسِیں ساڈے پںجّاب دے ماڑے آرتھِک دَۄر نُۄں سمجھ سکدے ہاں۔ اسِیں تُہانُۄں رۄکدے نہِیں٬ ناں ہی رۄک سکدے ہاں پر اِک بینتی ہَے جے غَۄر کرۄ تاں! پہِلی گلّ٬ جے کِتے تِݨکے جِنّی وی آس تُہانُۄں دِسدی ہَے تاں اِس نُۄں پھیر جِئۄُںدا کر دِئۄ۔ سرکاراں لئی اِہ کۄئی وڈّی گلّ نہِیں ہُںدّی۔ جے پْرائیِویٹ تھرمل نفے 'چ جا رہے ہن تاں اِہ کِئۄں نہِیں کمائۄُ پُتّ بݨ سکدا؟ پر جے تُسِیں ہُݨ دھار ہی لئی ہَے تاں تھرمل دے باکی سارے ہِسّے بھاویں ویچ دِئۄ پر تھرمل دے اُہ چار 'کُۄلِںگّ ٹاور' جِنّا نُۄں اسِیں انپڑھ لۄک چِمنِییاں وی کہِ دِںدّے ہاں٬ ہاڑا اُنہاں نُۄں ناں ویچِئۄ۔ اُلٹا اُنہاں نُۄں ہَیرِیٹیج اَیلان کے وِدیشاں واںگ اُنہاں اُتّے سۄہݨی چِتّرکاری کروا دِئۄ۔ اُس تۄں بائد بھاویں ساڈے تۄں اُنہاں نُۄں نیڑے تۄں دیکھݨ دی ٹِکٹ لا دِئۄ۔ اسِیں اُہ وی دیݨ نُۄں راذی ہاں۔ پر اِہناں نُۄں ویچ کے مُدّا ناں مِٹا دِئۄ۔

جے تُسِیں ویچݨ دا پکّا اِرادا بݨا ہی چُکّے ہۄ تاں مَیں بینتی کردا ہاں کِہ اِک بار آم لۄکاں تۄں پُچھّ ذرُۄر لِئۄ کِہ جے کۄئی رل مِل کے بٹھِںڈّے دی اِس وِراست نُۄں خرِیدݨا چاہُںدّا ہَے تاں خرِید سکدا ہَے۔ اسِیں کۄشِش کر لاواںگے لۄکاں تۄں پَیسے مںگّ کے اِکٹھّے کر لئیِئے تے اِس وِراست نُۄں آپݨِییاں آئُݨ والِییاں پِیڑھِییاں لئی رکھّ سکِیئے۔

بہُت یاداں نیں ساڈِییاں اِس نال جُڑِییاں سۄ اُمِید ہَے کِہ جے اُس سمیں دِییاں سرکاراں بابا نانک جی دے 500وے پْرکاش ورہے 'چ اِس نُۄں بݨا سکدِییاں ہن تاں اجّ دے سمیں دی سرکار بابا نانک جی دے 550وے پْرکاش ورہے دی خُشی 'چ اِس نُۄں راج دی دھرۄہر اَیلان کے ساڈے دِل وی جِتّ سکدی ہَے۔ بہُت کُجھ ہَے لِکھݨ نُۄں پر اُںگلاں دے پۄٹِیاں تے کمبّݨی٬ سِینے 'چ درد اتے اکھّاں دا نِیر ہۄر لِکھݨ نہِیں دے رِہا۔ سچّی دِل کردا اُچّی اُچّی چِیکاں مار کے دُنِییا اِکٹھّی کر کے میرے اِس ہاݨی نُۄں چارے پاسے تۄں مہِفُۄذ کر لواں۔ پر پھیر سۄچدا ہاں کِہ مَیں کِہڑا کۄئی نیتا ہاں کِہ میرے اینا کہِݨ تے لۄک آ کھڑھے ہۄݨگے۔ ناں مَیں کۄئی مہان ٹِکّ-ٹاک سٹار ہاں٬ جِس نُۄں مِیڈِییا ترجِیہ دیویگا۔ اِک پردیسی ہاں چار دِناں نُۄں اُڈّ کے آپݨے آلہݨے وِچ مُڑ جاواںگا تے دُۄر بَیٹھا آپݨے اِس ہاݨی تے وگدِییاں ہنیرِییاں تے جھُۄردا راہاںگا۔