"ربّ نُۄں ساری دُنِییاں ڈھاہ کے نوِیں بݨا دیݨی چاہِیدی اےَ۔" آکھدِیاں بیبے نیں آپݨا سجّا ہتھّ اِس ترہاں پھیرِیا جِویں اُس دے ہتھّ پھیرن نال ہی دُنِییاں نوِیں نکۄر دۄش رہِت بݨ جاویگی۔
"پھیر تاں آپاں وی سارے لپیٹے جاواںگے بیبے۔" پۄتے جِںدّر نیں آکھِیا۔
"چل پھیر اَیں کرے ربّ...جِہڑے بُرے نیں اُہناں نُۄں ختم کر دیوے۔" بیبے نیں تھۄڑھی رِیائِت کِیتی۔
"بُرِیاں دا کی پتا لگّدا اےَ...سارِیاں نُۄں آپݨا آپ چںگّا لگّدا ہُںدّا اےَ دُۄجے بُرے۔" پۄتا بۄلِیا۔
"بیبے! میرا ماما کِنّے نشے کردا اےَ...نالے کلیش پائی رکھّدا اےَ ...تُۄں وی آکھ دِنّی اَیں کِہ اُہ ناں آوے کِسے دی وِیاہ شادی تے...جے ربّ تیرے آکھے لگّ گِیا ...اُہ تاں پھِر گِیا سمجھۄ۔" بیبے دا مُںڈّا مںجّے 'تے بَیٹھدِیاں بۄلِیا۔
"ناں وے٬ اَیں کِئۄں آکھدَیں چںدّرِیا...آودا گھر کھاںدا اےَ اُہ ۔ تَینُۄں کی کہِںدَّے؟...نالے اُہنُۄں تاں وۄٹاں ویلے نشے دی لت لا 'تی کِسے بَیٹھی بیڑی آلے نیں...چںگّا بھلا اَینا سۄہݨا سُنکھّا ہُںدّا تی۔ لۄک اُہدی رِیس نال کپّڑے پائُںدے ہُںدّے تے۔ جِئُںدا رہے وِچارا اۄسے نال جگّ وسدا اےَ۔" اُس نیں وڈّا سارا ہئُکا لَیںدِیاں آکھِیا۔
"لَے پھیر اَیں تاں سارِیاں نُۄں آودے جواک پِیارے ہُںدّے نیں۔ لۄکاں دے وی جِئُںدے رہِݨ بیبے۔" بیبے دے پُتّ نیں چپّل دی نِکلی بدھّری نُۄں اںگُّۄٹھے دی داب دے کے ٹھِیک کردِیاں آکھِیا۔
"چپّل نوِیں نی لَے سکدا۔ ٹُٹِّییاں گھڑِیسدا تُرِیا پھِردَیں...۔" پُتّ نُۄں رۄس جِہا دِکھائُںدِیاں بیبے بۄلی۔
"ٹُٹّی نی...بدھّری نِکلی تی۔ جدۄں ٹُٹّ گی پھیر دیکھ لاںئگے۔" اُہ پَیر وِچّ چپّل پائُںدِیاں بۄلِیا۔
"چل تیری مرذی اےَ لَے لِیں جدۄں جِیء کرُۄ۔"
بیبے نیں گلّ دا رُخ بدلدِیاں پھیر کِہا٬
"اجّ ست سںگّ لگّݨی اےَ... مَیں سُݨ کے آئُنی آں۔ ربّ دے گھر دِییاں چار گلّاں سُݨ کے ای چِتّ ٹِکاݨے آئۄُ ہُݨ تاں۔" اُہ اُٹھّ کے کھڑھی ہۄ گئی۔
"پتا نہِیں پھِر وی ٹِکاݨے آئۄُ کِہ نہِیں۔" جِںدّر بۄلِیا۔ پِئۄ نیں اُس نُۄں اکھّاں نال ہی گھُۄرِیا۔ اُہ سمجھ گِیا کِہ پِئۄ اُس نُۄں چُپّ رہِݨ لئی آکھ رِہا ہَے۔
بیبے آپݨے سمیں دِییاں چار کُ جماتاں پڑھی سی۔ جدۄں دِییاں نُۄںہاں آئیِیاں بیبے مرذی دا کمّ کردی سی۔ پر اخبار ہر رۄذ پڑھ لَیںدی سی۔ مۄٹِییاں مۄٹِییاں پںجّاب دِییاں کھبراں۔ اکھبار پڑھ کے من بڑا کھراب ہُںدّا۔ کھُدکُشِییاں٬ نشے٬ بیرُذگاری٬ بِمارِییاں٬ دھرنے , بچِّییاں نال ہُںدّی درِںدّگی اِس ترہاں دِییاں دردناک کھبراں پڑھ کے گُسّا وی آئُںدا٬ چِںتّا وی ہُںدّی٬ اجِیب جِہی اُداسی وی ہُںدّی٬ اِہناں رلے مِلے بھاواں وِچّۄں جِہڑی بیچَینی پَیدا ہُںدّی اُہ اجِیب جِہی گھبراہٹ تے بیوسی والی ہُںدّی۔ چِتّ اُداس ہۄ جاںدا ۔پھِر اُس دا جِیء ناں لگّدا کِتے وی۔
ستِسںگّ سُݨن چلی گئی ادھِّییاں کُ گلّاں سُݨِییاں ادھِّییاں اݨسُݨِییاں من نُۄں ٹِکاء ناں آئِیا ۔ اجّ وَیسے وی ستِسںگّ وِچ سںگّت گھٹّ سی ۔ گھر نُۄں چلّ پئی ۔ راہ وِچّ پتا لگِّیا کِہ وۄٹاں مںگّݨ کۄئی نیتا جی آئے ہۄئے ہن۔ نیتا جی دِییاں گلّاں سُݨن اُدھر نُۄں چلّ پئی۔ ' چلۄ سُݨ لَیںدے ہاں ۔ کنّ رس سمجھ کے٬ نالے وۄٹ وی تاں پائُݨی اےَ۔ کی پتا کۄئی ودھِییا بںدّا ای ہۄوے ۔ہُݨ پُراݨِییاں گلّاں تاں رہِییاں نہِیں کِہ سارا شرِیکا اِکّ بںدّے نُۄں وۄٹ پاوے۔ ہُݨ تاں پرِوار دے جِیء وی اِکّ تھاں وۄٹاں نہِیں پائُںدے۔ اگّے پُۄرا لاݨا بںدّ مُٹھّی واںگ ہُںدّا سی۔ مُٹھِّییاں کھُلّہ گئیِیاں لکھّاں تۄں ککھّاں دے ہۄ گئے۔... جے اِہ نیتا چںگّا ہۄئِیا تاں وۄٹ اِس نُۄں پا دِیاںگے۔ کِسے نُۄں کی پتا لگّݨا وۄٹاں کِہڑا بۄلدِییاں نیں۔ نالے ہُݨ تاں سارے اِہی آکھدے اےَ کِہ بںدّا دیکھ کے وۄٹ پائۄ۔ جِہڑا لۄکاں دے بھلے لئی کمّ کرے۔' سۄچدِیاں اُس دے چِہرے دے ہاو بھاو بدلدے رہے کئی وار اُہ بُڑبُڑائی۔ اُہ اِکٹھّ والی تھاں تے پہُںچّ گئی دس کُ مِںٹّ نیتا دِییاں گلّاں سُݨِییاں پھیر گھر نُۄں چلّ پئی۔ گھر آ کے باہر ڈٹھّی مںجّی تے بہِ گئی ۔ اںدّر جِںدّر نیں ٹی. وی. لا رکھِّیا سی ۔ واہوا رَۄلا پَے رِہا سی۔اُٹھّ کے اںدّر چلی گئی۔ کِسے چَینل والِیاں کِسے مُدّے تے بہِس کروائُݨ لئی وکھّ وکھّ نیتاواں نُۄں سدِّیا ہۄئِیا سی ۔ بہِس پُۄرے ذۄراں تے چلّ رہی سی۔ سارے آپݨے آپݨے کِیتے کمّ دسّ کے آپݨے آپ نُۄں وڈّا سابت کرن دی کۄشِش کر رہے سن۔ 'ہمنے یے کِییا٬ ہمنے وۄ کِییا ۔' بس کاواں رَۄلی ہی پئی ہۄئی سی۔ گلّ تاں گھٹّ ہی سمجھ لگّدی سی ۔
"بںدّ کر وے مُںڈِّیا اِہنُۄں٬ کِتھّے رَۄلا پائِیا۔ جِدھّر دیکھۄ ...مَیں...مَیں لائی اےَ۔"
اُس نیں آواذ گھٹّ کر دِتّی تے بیبے لمّے پَے گئی۔ پۄتے نیں بیبے ولّ دیکھ کے پُچھِّیا٬
"بیبے کی ہۄئِیا سِہت ٹھِیک اےَ؟ اُس نیں باںہ نُۄں ہتھّ لا کے دیکھِیا بُکھار تاں نہِیں سی۔ بیبے نیں کِہا٬
"مَیں ٹھِیک ہاں پُتّ٬ مَیں ستِسںگّ سُݨن گئی اُتھّے بابا کہِںدّا 'مَیں اَینے لۄکاں نُۄں سِدھّے راہ پائِیا , نشے چھُڈائے۔' نیتا دا بھاشݨ سُݨِیا اُہنے وی اںتّاں دے کمّ گِݨا دِتّے۔ جِہڑے اُہ کہِ رِہا سی کِہ اُس نیں کِیتے نیں ۔ ہُݨ آہ ٹی. وی. والے اَینے کمّ گِݨائی جاںدے نیں۔ ربّ تاں کِسے نُۄں یاد ای ہَینی۔ سارے ہںکّار نال بھرے پئے نیں۔" جِںدّر بیبے دے مُںہّ ولّ دیکھ رِہا سی۔ اُہ پھیر بۄلی٬
"ستِسںگّ والے بابے دِییاں گلّاں سُݨ کے لگِّیا کِہ جے اُہنے لۄکاں دے نشے چھُڈائے ہُںدّے تاں ہر رۄذ نشِیاں نال ماواں دے پُتّ کِئۄں مر رہے نیں؟ نیتا کہِںدّا اسِیں اَینے کمّ کِیتے پر جے اِنہاں نیں اَینے کمّ کِیتے تاں رۄذ دھرنے کِئۄں لگّدے نیں ۔ اَیدھرۄں آہ ٹی. وی. والے دُہائیِیاں پا رہے نیں ۔"
"بیبے! اِہناں نُۄں کۄئی پُچھّݨ والا نہِیں اےَ۔ جے لۄک اِہناں تۄں ہِساب مںگّݨ لگّ پَیݨ۔ اِہناں نُۄں بھجّݨ نُۄں تھاں نی لبھّݨی۔" جِںدّر نیں کِہا۔
"پُچھّݨا کی اےَ اِہناں تۄں؟" بیبے بَیٹھوِیں جِہی سُر وِچّ بۄلی۔ ٹی. وی. چلّ رِہا سی اِکّ نیتا دے گلھ وِچّ ہار پائے ہۄئے سن۔ اُہ ہتھّ جۄڑی جھُکِیا کھڑھا سی جِویں اُس 'تے کِسے نیں بہُت وڈّا اہِسان کِیتا ہۄوے۔
"وے ایہنُۄں کی ہۄ گِیا؟ ہتھّ جۄڑی کھڑھا اےَ۔"
"ہۄݨا کی اےَ بیبے اگلے نیں پارٹی بدلی اےَ۔ پارٹی وِچّ رلائُݨ والِیاں مُۄہرے جھُک رِہا اےَ۔"
"ایہناں نُۄں شرم نی آئُںدی پارٹِییاں بدلدِیاں نُۄں... جے اِکّ پارٹی وِچّ نی کُش سُیار سکے٬ دُۄجی وِچّ جا کے... کی سُیاہ سُیار دیݨگے؟"
"اِہی گلّاں تاں اِہناں نُۄں کِسے نیں پُچھِّییاں نی ہُݨ تکّ۔" جِںدّر گمبھِّیر ہۄ کے بۄلِیا۔
اُس نیں چَینل بدل دِتّا٬ اِکّ آپݨے آپ نُۄں ربّ دے رُۄپ سمجھݨ والا بابا کِسے دی پھۄن کال سُݨ کے اُس نُۄں کہِ رِہا سی۔ 'بس آںکھے بںدّ کرکے ایک وار میرا نام لینا کِہ گُرُۄ جی میرا یے کام ہۄ جائے... ہۄ جائیگا۔"
"اِہنُۄں پھۄن لا کے آکھ دے... جے اَینی شکتی اےَ تاں ساری دُنِییاں نُۄں ای ٹھِیک کر دے۔" بیبے اُٹھّ کے بَیٹھ گئی۔
"بیبے... اِہناں نُۄں پھۄن نی لگّدا ہُںدّا۔ جے کِتے لگّ وی جاوے تاں اگّے دی اگّے نمبّر دےئی جاݨگے۔ بںدّا اکّ کے پھۄن بںدّ کر دِںدّا اےَ۔" جِںدّر نیں کِہا۔
"تَینُۄں کی پتَے؟ تُۄں لائِیا اےَ کدے؟ " بیبے پۄتے دے مُۄںہ ولّ دیکھ کے بۄلی۔
"ناں ناں مَیں کِئۄں لائُݨا اےَ۔ اُہ تاں اِکّ دِن سکُۄل وِچّ جواک گلّاں کردے سی۔"
پۄتے نیں چَینل ای بدل دِتّا۔
اِکّ ہۄر چَینل 'تے اِکّ اَۄرت کِسے سادھ نُۄں رۄ رۄ کے آکھ رہی سی ,"بابا جی٬ تُسِیں مَینُۄں سبھ کُجھ دِتَّے۔ بس ہُݨ تاں اِکّۄ ہی اِچھّا ہَے اِہ جان تھۄڈے چرناں وِچّ نِکلے۔" بیبے نیں متھّے 'تے ہتھّ مارِیا- " ہے مالکا! کی بݨُۄں لۄکاں دا؟ " آکھدِیاں بیبے متھّا پھڑ کے بَیٹھ گئی۔
"لۄکاں دا تاں کُجھ نہِیں بݨنا بیبے...پر بابِیاں دے بَیںک کھاتے جرُۄر بھر جاںدے نیں۔ "
"پتا نہِیں کِویں بھلا ہۄئۄُ اِہناں دا۔ لُٹّی جاںدے نیں بھۄلے بھالے لۄکاں نُۄں۔ " بیبے تپی پئی سی جے اُس دے وس ہُںدّا تاں سبھ نُۄں سِدھّے کر دِںدّی۔
"بیبے جِیہدے ہتھّ وِچّ تاکت آ جاںدی اےَ اُہی آکڑ بہِںدّا ہَے٬ اِہ پچائُݨی بڑی اَۄکھی اےَ...تاکت جِہڑی مرذی ہۄوے دھرم دی ہۄوے٬ پَیسے دی ہۄوے٬ اُچّے اہُدے دی ہۄوے٬ بھاویں راجنِیتی دی ہۄوے... بس بںدّا آپݨے آپ نُۄں ربّ دے نیڑے سمجھݨ لگّ پَیںدا اےَ۔ "
"ربّ دے نیڑے نہِیں سمجھݨ لگّدے...ربّ دے نیڑے سمجھݨ والے نُۄں تاں ہمیشا یاد رہِںدّا اےَ کِہ ربّ اُہناں نُۄں دیکھ رِہا اےَ... اِہ تاں ربّ دے شرِیک بݨ کے بہِ جاںدے نیں۔" بیبے بۄلی۔
"گلّ تاں بیبے تیری سۄلاں آنے سہی اےَ۔" جِںدّر بۄلِیا۔ اَینے نُۄں باہرۄں گلی وِچّۄں لںگھّدے لۄکاں دِییاں آواذاں آئُݨ لگِّییاں۔ بیبے تے پۄتا چُپّ کر گئے۔ ٹی. وی. بںدّ کر دِتّا۔ پۄتے نیں پرنے دا لڑ ٹھِیک کِیتا اتے نںگّے پَیرِیں ہی باہر نُۄں دیکھݨ چلِیا گِیا۔ بیبے وی آپݨی چُنّی سمبھّالدی باہر ولّ تُر پئی۔ پۄتا اںدّر نُۄں مُڑ آئِیا۔
"کی ہۄئِیا؟" بیبے نیں پُچھِّیا۔
"لۄک نیں بیبے٬ کہِںدّے ...اسِیں نیتا تۄں سوال پُچھّݨے نیں۔" اُس نیں کِہا۔
"چل آ جا بیبے اںدّر۔" اُس نیں بیبے دے مۄڈھے اُتّۄں دی ہتھّ رکھّدِیاں آکھِیا۔
"نہِیں... مَیں وی سوال پُچھّݨے اےَ۔" بیبے نیں اُس دا ہتھّ پرے کر کے چُنّی دی بُکّل ٹھِیک کِیتی۔ پۄتا بھجّ کے اںدّر گِیا۔ پَیرِیں چپّل پا کے بیبے نال آ رلِیا۔ بیبے دا ہتھّ پھڑ لِیا۔ بیبے نیں ہَیرانی نال اُس ولّ تکّدِیاں پُچھِّیا٬ "تُۄں گھرے نی بَیٹھ سکدا؟
"ناں۔" مُںڈّے نیں سِر ہِلائُںدِیاں کِہا۔
"کِئۄں؟" بیبے نیں پھِر پُچھِّیا۔
"اِس تۄں پہِلاں کِہ مَیں وی تھۄڈے واںگ بُڈھّا ہۄ کے جاگاں... مَیں ہُݨے ہی سوال پُچھّݨے اےَ۔اِہناں سارے ربّ دے شرِیکاں تۄں ۔"