ہتھّلی لِکھت دا مکسد٬ لیکھک جاں لیکھک دی لِکھت سبںدھّی کۄئی ہۄر نوِیں پرِبھاشا لبھّݨ-گھڑن دا نہِیں ہَے سگۄں لیکھک دِییاں ہاں پکھّی رُچِّییاں دی سمبھّاونا بارے سںکّیت دے کے لیکھک اتے لِکھّت سبںدھّی وِچار نُۄں کُجھ ہۄر اگہاں تۄرن دا یتن کرنا ہَے۔ بہُمُلّے سمیں دی سہی ڈھںگّ نال ورتۄں ناں کر سکݨ دی سذا تاں اکسر لیکھک نُۄں بھُگتݨی ہی پَیںدی ہَے پر اِسدے نال ہی نال جیکر اِکّ لیکھک آپݨے دِل اتے دِماگ دی گلّ پُری کھُلہدِلی نال ناں کر سکے تاں اُسدی مار لئی وی ’لیکھک اتے لِکھت‘ نُۄں ہی تِیار رہِݨا پَیںدا ہَے۔ اِسے ہی سںدّربھ وِچ ’لیکھک اتے لِکھت‘ نُۄں اِکّ ہۄر ڈھںگّ نال وِچارنا بݨدا ہَے۔

پہِلاں وی آکھِیا گِیا ہَے اتے ہُݨ پھِر اِسدی پُشٹی کرنی بݨدی ہَے کِہ لیکھک٬ لِکھدا ہَے٬ اِس لئی ہی لیکھک ہُںدّا ہَے۔ لیکھک کِئُںکِہ لِکھدا ہَے اِس لئی اِہ اںدّاذا لگائُݨا وی غلت نہِیں ہۄویگا کِہ لیکھک نُۄں ’لِکھݨ’ نال پِیار ہَے۔ اِس پِیار کارن ہی اُہ لِکھدا ہَے۔ لیکھک نُۄں آپݨی لیکھݨی اُتے بھرۄسا ہُںدّا ہَے کِہ اُسنے لِکھݨا ہی ہَے اتے اِس ڈُۄںگھے بھرۄسے کارن اُہ لِکھدا ہَے۔ پر ہر اُہ بںدّا جِہڑا کِہ کُجھ لِکھدا ہَے٬ لِکھ سکدا ہَے اتے جِسدا لِکھِیا دِلچسپی والا ناں ہۄوے٬ ’لیکھک‘ جاں ’لِکھت‘ دی کِسے وی بجھّہی جاݨ والی پرِبھاشاں ادھِین نہِیں آ سکدا۔ اُںجھ ہاں٬ جیکر دُۄجے وِئکتی تُہانُۄں لِکھݨ لئی پْریردِیاں تُہاتھۄں اُہی کُجھ لِکھواںدے نیں جۄ کِہ اُہ چاہُںدّے ہن تاں اِہ کارج-کھیتر٬ اِک لیکھک جاں اِک لیکھک بݨن دے چاہوان نُۄں ’لِکھݨ دی ستھِتی‘ دے نیڑے لَے جاںدا ہَے۔ ہُݨ اِس مگرۄں جیکر ’لیکھک‘ نیں آپݨا دھِیان اتے سۄچ آپݨِییاں دِلچسپِییاں ول لگا لئی ہَے تاں سمجھ لِیا جاݨا چاہِیدا ہَے کِہ لِکھݨ دی سمسِّیا نُۄں ہلّ کرن سبںدھّی وِچار بݨ گئی ہَے۔ اِس مگرۄں نِسچَے ہی ’لِکھݨ’ سبںدھّی اگلے کدم وی پُٹّے ہی جاݨگے۔

”اَینَۄٹمی آف اَین اِلنِس اتے ہِیلںِّگ ہارٹ‘ دے کرتا نارمن کذنِذ‘ نیں منُکھّی نسل نُۄں ’ہاں پکھّی‘ اتے ’ناںہ پکھّی‘ لۄکاں وِچ وںڈِّیا ہَے۔ لیکھک وی منُکھّ ہۄݨ دیے ناتے اِس وںڈّ دی مار ہیٹھ آئُںدے ہن۔ لیکھک وی ہاں پکھّی اتے ناںہ پکھّی ہُںدّے ہن٬ ہۄ سکدے ہن۔ ہاں پکھّی لۄکِیں چمتکاری کارج کردے ہن اتے اُہناں وِچ جِیون نُۄں٬ جِیون دی سِکھر تکّ جِیئُݨ دی سِکّ٬ لالسا اتے شکتی ہُںدّی ہَے۔ ناںہ پکھّی لۄک جِیون نُۄں ٹھیڈے کھاںدِیاں ہی بِتائُںدے ہن اتے اُہ رجّکے پِچھاں-کھِچُۄ اتے بیترتِیبے ہُںدّے ہن۔ اجِہے ناںہ پکھّی لیکھک سبںدھّی کِیاس وی نہِیں کِیتا جا سکدا۔

’کَینِتھ اَیٹچِٹی‘ نیں منُکھّی نسل دی اِک ہۄر ڈھںگّ نال وںڈّ کِیتی ہَے۔ اُسنے منُکھّی نسل نُۄں ’سارتھک اُتپادک‘ اتے ’نِرارتھک اُتپادک‘ دے رُۄپ وِچ وںڈِّیا ہَے۔ اِکّ اُہ جۄ سارتھک کارج کر سکݨ دی شکتی اتے یۄگتا رکھّدے ہن اتے دُۄجے اُہ جِہڑے بہُتا سماں جاں سارا سماں نِرارتھک کمّاں وِچ ہی لںگھّا دِںدّے ہن۔ ہُݨ جیکر ’نسل‘ سبںدھّی کِیتِییاں گئیِیاں دۄہاں ہی وںڈّاں نُۄں جۄڑ لِیا جاوے تاں اسِیں کہِ سکدے ہاں: ہاں پکھّی سارتھک اُتپادک اتے ناںہ پکھّی سارتھک اُتپادک۔ جاں اِںجھ وی کہِ سکدے ہاں کِہ اِکّ اُہ جِہڑے کارج کر سکدے ہن اتے دُۄجے اُہ جِہڑے کیول کارج کرن٬ کر سکݨ جاں ناں کر سکݨ دِییاں گلّاں ہی کردے رہِںدّے ہن۔

سارتھک کارج کر سکݨ دی یۄگتا اتے شکتی رکھّدے٬ ہاں پکھّی لۄکِیں آپݨے ہِسّے آئے سمیں نال پِیار کردے ہن۔ اُہ ’سمیں‘ پاسۄں دُۄجِیاں دے مُکابلے ذِیادا پراپت کردے ہن۔ اُہناں نُۄں سمجھ پَے چُکّی ہُںدّی ہَے کِہ نِرارتھک کارج کرن والے ناںہ پکھّی لۄکاں دے مُکابلے سمیں دی ٹھِیک ورتۄں کِویں کرنی ہَے۔ اِستۄں وی ودھّ اُہ اِہ وی جاݨدے ہن کِہ سمیں نُۄں نِرارتھک تَۄر تے لںگھّائُݨا پَیݨ تے وی٬ باکی بچّدے سمیں وِچ کِویں کرتاری اتے سِرجݨاتمِک کارجاں نُۄں نیپرے چاڑھنا ہَے۔

اِتھّے اِکّ اُداہرݨ دے کے سارتھک تے نِرارتھک نُۄں سپشٹ کرن دا اِکّ ہۄر یتن ہَے۔ امرِیکا وِچ جَۄہن پی. بَۄڈی ہَیرِںگّٹن ناں دا اِکّ سُپْرسِدھّ اَیںتھرۄپَۄلیجِسٹ ہۄئِیا ہَے۔ جدۄں اُسدی مَۄت ہۄئی٬ اُس سمیں تکّ٬ اُس ولۄں لئے گئے وِورݨ, درجݨاں کھۄتِیاں اُتے لدّے جاݨ جۄگے سن۔ اُسدے کھرڑے رکھّݨ اتے سمبھّالݨ نُۄں تھاں نہِیں سی لبھّ رہی۔ اُسدے لئے گئے وِئُرِیاں اتے کھرڑِیاں نال واشِںگّٹن ڈِیسی دے سمِتھسۄنِیئن اِنسٹِیٹِئۄُشن دی بیسمَیںٹ بھر گئی۔ اِہۄ ہی نہِیں٬ اُسدے باکی بچّدے کھرڑِیاں نُۄں سمبھّالݨ لئی کئی ہۄر ویئر-ہائۄُس کِرائے اُتے لَیݨے پئے۔ ہَیرِںگّٹن دی جِیونی لِکھݨ والی لیکھِکا کَیرۄِّبتھ لیئرڈ نیں٬ ہَیرِںگّٹن نُۄں آپݨے سمیں دا سبھ تۄں وڈّا سماں گُیائۄُ آکھِیا ہَے۔ تُسِیں شائِد جاݨ ہی لِیا ہۄویگا کِہ کِئۄں؟

یۄجنا-بدھّ جِیون واںگ ہی یۄجنا-بدھّ کارج کُشلتا اتے یۄجنا-بدھّ ’لیکھݨی‘ دا مہتّو ہَے۔ نہِیں تاں اَیویں ہوا وِچ سۄٹے ہی مارن والی گلّ ہَے۔ ارستُۄ نیں تاں اِکّ کدم ہۄر اگّے پُٹّدِیاں کِہا سی کِہ منُکھّی ورتارا ہی جِیون دی وِئُںتبںدّی ہَے پر ہَیرانی اتے دُکھّ دی گلّ ہَے کِہ کِویں بہُت تھۄڑے لۄکِیں ہی ’یۄجنا-بدھّ‘ جِیون نُۄں گمبھِّیرتا اتے سارتھکتا نال لَیںدے ہن۔

بِناں شکّ٬ اجِہے لۄک٬ جِہڑے کِہ ستھّ وِچ وِچھِییاں درِییاں دے کۄݨِیاں ہیٹھ ہی گُیاچ نہِیں جاںدے٬ سمیں نُۄں سارتھک کارج لئی ورتدِیاں جیکر سںسّار دا ہر کۄݨا نہِیں تاں گھٹّۄ-گھٹّ آپݨے ہِسّے آئِیا کۄݨا تاں ذرُۄر ہی اُجلا بݨا دِںدّے ہن۔ چمکا دِںدّے ہن۔ یُۄنانِییاں نیں وی پلانِںگّ دی مہتّتا نُۄں سمجھدِیاں جِیون نُۄں ستّ-ستّ ورِیاں دے کھںڈّاں وِچ وںڈّ لِیا تاں جۄ پھَیسلے لئے جا سکݨ کِہ اِس سمیں وِچ کی کی جاں کی کُجھ کرنا اتے پراپت کرن لئی یتن کرنا ہَے۔ پر کئی آہںدّے سُݨدے ہاں کِہ یۄجنا-بدھّ جِیݨ لئی سماں ہی کِتھّے ہَے؟

اتے آئۄ ویکھِیئے٬ لیکھک دے وِہڑے سمیں نُۄں۔ سماں تاں سبھ پاس اتے سبھ لئی اِکّۄ جِہا ہی ہُںدّا ہَے۔ اِہ نہِیں کِہ ساڈے لئی سماں گھٹّ ہَے اتے کِسے دُۄسرے پاس سماں ودھّ۔ ساڈے پاس٬ ہاں ساڈے پاس سمیں دی گھاٹ نہِیں سگۄں جیکر گھاٹ ہَے تاں یۄجنا-بدھّ وِئُںتبںدّی دی۔ اِتالوِییاں دا وِچار ہَے کِہ منُکھّ پاس جِیون نالۄں وی ودھّ سماں ہَے۔ اُہناں دا وِچار ہَے کِہ ہر اِکّ پاس٬ ہر کارج کرن لئی سماں مِل سکدا ہَے بشرتے کِہ منُکھّ ٹھِیک ڈھںگّ نال سمیں دی وںڈّ کر سکے تاں۔

اِس لئی لیکھک جاں لیکھک بݨن دی اِچھّا رکھّݨ والِیاں نُۄں اجّ ہی آپݨے لِکھݨ-جِیون دا نِیںہ-پتھّر رکھّ دیݨا چاہِیدا ہَے۔ تُہاڈی تسلّی٬ لِکھݨ سبںدھّی سۄچ نال ہی سماپت نہِیں ہۄݨی چاہِیدی سگۄں ’لِکھݨ’ دے کارج نال ہۄݨی چاہِیدی ہَے۔ بݨِییاں٬ ستھاپت٬ رچِت لِکھتاں-وستاں سبںدھّی ہی ناں سۄچی جاوۄ سگۄں بنائُݨ, ستھاپت کرن اتے رچݨ سبںدھّی وی سۄچۄ۔

اِہ درُست اتے سمجھ آ سکݨ والی گلّ ہَے کِہ کِسے وی یۄجنا جاں وِئُںتبںدّی دا آرمبھّ سدا ہی اِکّ سُپنے نال ہُںدّا ہَے۔ لیکھک دی لِکھت دا ارمبھّ وی تاں اِکّ سُپنا ہی ہُںدّا ہَے۔ پر ذرُۄری گلّ اِہ ہَے کِہ اِہ سُپنا بہُت ہی تںدّرُست٬ تکّڑا٬ گمبھِّیر اتے سُںدّرتا رلِیا ہۄݨا چاہِیدا ہَے۔ اجِہا سمرتھ سُپنا٬ پھِر لیکھک دے سِر وِچ٬ اِکّ بچّے دے جنم-بِیج واںگ پلݨا آرمبھّ ہُںدّا ہَے۔ اتے پھِر اِس سُپنے دا پلیٹھا جنم کاغذ اُتے اِکّ کھاکے دے رُۄپ وِچ آئُںدا ہَے۔ اِسنُۄں پہِلا کھرڑا وی کِہا جا سکدا ہَے۔ اِس اُپرںتّ اِس ’اُپج‘ نُۄں دُۄرۄں کھڑۄ کے دیکھݨ دی لۄڑ مپَیںدی ہَے۔ اِس مگرۄں پھِر دُہرائۄ٬ کاںٹ-چھاںٹ اتے سۄدھ-سُدھائی دی واری آئُںدی ہَے۔

درئسل٬ منُکھّی جِیون دی سہی ترجمانی آسان کمّ نہِیں۔ منُکھّ دی سِرجݨا وِچ سچّ دی تھاں ہَے۔ پر سِرجݨاتمِک کلا دِییاں سِکھّراں چھۄہݨ لئی٬ لیکھک نُۄں آپݨا آپا پہِچانݨ مگرۄں سچّ نُۄں بڑی مذبُۄتی نال پکڑنا پَیںدا ہَے۔ اِکّ لیکھک بنݨ دے اِچھُکّ نیں آپݨے آپ دا کِہۄ جِہا کھاکا بݨاکے رکھِّیا ہۄئِیا ہَے اُسنُۄں باہر آئُݨ دیݨ دی لۄڑ ہَے۔ اجِہے ’آپے دے کھاکے‘ نُۄں آپݨے نِجّ دے ’لُکویں پُچھّ پڑتال دے کیںدر‘ وِچ تکّۄ٬ وِچارۄ٬ پرکھۄ٬ گھۄکھۄ اتے پرِیکھِیا لَے کے آپݨے آپ نُۄں پُچھّۄ کِہ کی تُہاڈی پہُںچّ یۄگ ہَے؟ کی اِہ یتھارتھ دے نیڑے ہَے؟ اجِہے ٹِیچے جاں نِشانے جِہڑے پہُںچّ تۄں بہُت ہی اُچّے ہۄݨ, لاہیوںدّ نہِیں ہُںدّے۔ اِسدے اُلٹ٬ اجِہے ٹِیچے جِہڑے بہُت ہی ہیٹھلے درجے دے ہۄݨ اُہناں سبںدھّی تاں وِچار کرنی ہی غلت ہۄویگی۔ پھِر جدۄں تُسِیں آپݨے دِماگ وِچ اِسدے آکار جاں رُۄپ اُتے ٹِکّٹِکی لگا رکھّی ہۄوے تاں آپݨے آپ نُۄں پُچھّۄ کِہ اِس سُپنمئی آکار نُۄں سچّ بنائُݨ لئی کِہڑے کِہڑے کدم چُکّݨے ذرُۄری ہن۔ بچّا٬ منُکھّ بنݨ لئی جِویں سِکھّدا ہَے تُسِیں وی اِسدی سفلتا لئی سارے ہی پُٹّے جاݨ والے کدماں سبںدھّی سِکھݨ لئی تِیار ہۄوۄ۔ نکل کرکے سِکھّۄ٬ سوَے-وِدِیا پراپت کرۄ٬ سکُۄل٬ کالج٬ ٹَیکنِیکل کالج٬ یُۄنِیورسِٹی٬ لائِبریری جاکے پڑھۄ٬ گُڑھۄ۔ اِہ وِدِّیا/سِکھِّیا کیول اکادمِک ہی ہۄوے اِںجھ نہِیں ہَے۔ اکادمکِہ وِدِیا ہاسل ہۄ سکے تاں چںگّی گلّ ہَے۔ پر گِیان پراپتی لئی سبھ درواذے کھُلہے ہن۔ جِتھّۄں وی٬ جِویں وی لیکھک دا دِماگ گِیان دا بھںڈّارا ہاسل کر سکے کردا رہے۔

لیکھک دی لِکھت دی سفلتا لئی ہی نہِیں سگۄ جِیون دی ہر سفلتا دی گارںٹّی دا نِربھر کْرموار اگہاں درج کُجھ گلّاں اُتے وی ہَے:

(1) اُدّم٬ یتن٬ اݨتھکّ مِہنت اتے دْرِڑتا دی رُچی دا ہۄݨا بیہدّ ذرُۄری ہَے۔

(2) اِس پِچھّۄں واری آئُںدی ہَے تُہاڈے سبںدھّاں دی٬ میل-جۄل دی٬ سمپّرک دی۔ تُسِیں کی ہۄ جاں کی کرن دے یۄگ ہۄ تۄں بائد تُہاڈے سمپّرک کِہۄ جِہے ہن٬ بہُت مہتّتا رکھّدے ہن۔

(3) کی لیکھک نُۄں لِکھݨ دی چاہ ہَے؟ کی اُس نُں لِکھݨ وِچ پرسنّتا مِلدی ہَے؟

(4) پْرتِبھا٬ یۄگتا٬ نِپُنّتا٬ لِیاکت چَۄتھے تھاں دی گلّ ہَے۔

سںسّار بھر دے لیکھک اِس گلّے سہِمت ہن کِہ اُپّر دِتِّییاں چارے گلّاں اِکّ لیکھک اتے اُسدی لِکھت دی سفلتا لئی بیہدّ ذرُۄری ہن۔ لیکھک دی سفلتا دا نِربھر اُسدے اُدّم بھاو لِکھݨ وِچ ہَے٬ لِکھّ کے چھپّݨ لئی بھیجݨ وِچ ہَے اتے لِکھݨا جاری رکھّݨ وِچ ہَے کِہ اُسدی لِکھت نُۄں پروانگی مِلے۔ جیکر لیکھک دی لِکھت نُۄں پہِلاں پہِل پروانگی ناں مِلے تاں اپروانگی تۄں بِلکُل ہی گھبرائُݨ دی لۄڑ نہِیں (مںدّیبھاگِیں پںجّابی وِچ تاں جۄ مرجی لِکھی جاوۄ سبھ پروان ہی پروان ہَے)۔ پُۄرا دھِیان لگا کے لِکھݨا اتے لِکھّ کے بھیجدے رہِݨا چاہِیدا ہَے۔ لِکھّ لِکھّ کے لیکھک لئی اِہ پتا لگا سکݨ دی یۄگتا پَیدا کر لَیݨی ذرُۄری ہَے کِہ اُہ ہٹھِیلی٬ دمبھّی٬ بے-اسُۄلی اتے وِگھن پائُݨ والی لِکھت اتے سِرجݨاتمِک (کرتاری) لِکھت دے اںتّر نُۄں سمجھ سکے۔ لیکھک نُۄں چاہِیدا ہَے کِہ اُہ اِکّ بار پھَیسلا لَے لوے کِہ اُسنے کِہۄ جِہا لِکھݨا ہَے اتے اِس مگرۄں پھِر دلیری نال لِکھدے جاݨ دی لۄڑ ہَے۔ اجِہا پھَیسلا لَے چُکّے لیکھک دی لِکھت٬ کیول سوَے-وِشواش اتے انُساشن جاں نِئم-پالݨا دی گھاٹ کارن ہی اسفل ہۄݨ دی سمبھّاونا رکھّیگی نہِیں تاں سدا ہی سفلتا دِییاں پَۄڑِییاں ہی چڑھدی جاویگی۔

پاٹھکاں نیں دیکھِیا ہۄویگا کِہ پْرتِبھا نُۄں چَۄتھی تھاں تے رکھِّیا گِیا ہَے۔ درئسل اِہ گلّ نہِیں کِہ لیکھک جاں اُسدی لِکھت وِچ پْرتِبھا دا کۄئی دخل نہِیں ہُںدّا۔ پْرتِبھا دی تھاں ہَے پر اِہ اِنی درکاری نہِیں جِنّی کِہ انُساشن اتے نِئم-بدھّ لِکھݨ دی جُگت دی پالݨا کرنی۔ انُساشن لئی٬ سوَے-وِشواس تۄں وی ودھّ دْرِڑتا دی لۄڑ ہَے۔ لیکھک دے سُپنے دی پُۄرتی دا دارۄمدار اُسدے دْرِڑتا نال کِیتے گئے اݨتھکّ یتناں سدکا اُپجی لِکھت اُتے ہی ہَے۔

اکسر کئی چِںتّک٬ پْرتِبھا٬ پْریرنا جاں پْرۄتساہن نُں سُرسوتی دے وردان نال وی جۄڑدے ہن۔ سچّ جانݨا٬ لیکھک لئی کِسے سُرسوتی دیوی دی لۄڑ نہِیں۔ سگۄں سُرسوتی دا پِچھّا چھڈّ کے٬ لیکھک جی! انُساشݨ دی پکڑ-جکڑ ہیٹھ آئۄ۔ انُساشݨ نال ہی اُتپادِکتا ہُںدّی ہَے۔ اُپج ہُںدّی ہَے۔ جیکر سُرسوتی دے وردان دی ہی اُڈِیک کِیتی جاںدی رہی تاں اِہ لِکھت تُہاڈی نہِیں ہۄویگی٬ سُرسوتی دیوی دی ہۄویگی۔ پر جیکر لیکھک٬ آپݨے ولۄں بݨائی اتے نِردھارِت کِیتی گئی سمیں دی وںڈّ پْرݨالی انُسار لِکھݨا آرمبھّیگا تاں پہِلاں تاں سُرسوتی لیکھک نُۄںں اکھّاں کڈھّ کے دِکھاویگی اتے پھِر اُہ آپݨے آپ ہی تُہاڈی لگن نُۄں دیکھدِیاں تُہاڈے لِکھݨ ٹیبل اُتے بَیٹھی تُہاڈے ساہمݨے مُسکائیگی۔

لیکھک دی لِکھت بھاو لِکھے ہۄئے شبداں نُۄں کِسے اُتپادک وستُۄیاں دا درجا دیݨا شائِد پاٹھکاں نُۄں جچِیا ناں ہۄوے۔ پر سہی ارتھاں وِچ لیکھک دا اُتپادن ہَے اُسدی لِکھت۔ تھۄڑا جاں بہُت٬ پاٹھک لیکھک دے اُتپادن دا مُلّ پائُںدے ہن۔ پائُںدے ہن جاں نہِیں پر لیکھک دی لِکھت چھپّݨ اُپرںتّ لیکھک اجِہا کِیاس تاں سکدا ہَے۔ بس لیکھک دے ہتھّ اِکّ تسلّی ہی آئُںدی ہَے ہۄر کُجھ نہِیں۔

ہتھّلی وِچار نُۄں ہۄر اگہاں تۄرن دی لالسا وِچ کُجھ ٹِپّݨِییاں ہاذر ہن۔ وِچار کر دیکھݨا:

* گۄگۄل آکھدا ہَے: لیکھک نُۄں آپݨی کلم دی اُسے ترہاں ہی لگاتار ورتۄں کرنی چاہِیدی ہَے جِویں چِترکار آپݨے بُرش دی کردا ہَے۔ اُسنُۄں رۄذ ہی کُجھ ناں کُجھ لِکھݨا چاہِیدا ہَے۔ ہتھّ نُۄں٬ ہتھّ وِچ پھڑی کلم نُۄں٬ وِچاراں دی پُۄری ادھِینگی وِچ کمّ کرنا سِکھّݨا چاہِیدا ہَے۔

* کہاݨِیکار رام سرُۄپ اݨّکھی کُۄکدا ہَے: ساہِت رچنا کۄئی شُگل نہِیں تے ناں ہی کۄئی مذبُۄری ہَے۔

* پْرۄ: ہمدروِیر نَۄشہِروی کہِںدّا ہَے: لِکھݨا کۄئی منۄرںجّن نہِیں٬ کۄئی تپھرِیہ نہِیں۔ لِکھݨا اِکّ سادھنا ہَے — اِکّ کِرت ہَے۔

* اِک ہۄر وِدوان انُسار اِس وِچ 99 پْرتِیشت پْرتِبھا ہُںدّی ہَے اتے 99 پْرتِیشت مِہنت۔

تُسِیں دسۄ٬ تُسِیں کی کرنا ہَے؟ پْرتِبھا دی بھال کرنی ہَے کِہ مِہنت۔