بھارت نُۄں لۄکراج بݨِیا اٹھّواں دہاکا جا رِہا ہَے۔ ویکھݨا اِہ ہَے کِہ دیش وِچّ کی سچّمُچّ لۄکاں دا راج ہَے۔ امرِیکا دے راشٹرپتی لِںکّن نیں لۄکراج دی پرِیبھاشا دِںدّے ہۄئے آکھِیا سی٬ ’لۄکاں دُیارا بݨائی گئی٬ لۄکاں لئی تے لۄکاں دی سرکار نُۄں لۄکراج آکھِیا جا سکدا ہَے۔‘ سمیں دے بِیتݨ نال لۄکراج پرپکّ ہۄݨا چاہِیدا سی پر ہُݨ اِس وِچّ نِگھار آ رِہا ہَے۔ اِہ کیول لۄکاں دُیارا بݨائی گئی سرکار تک ہی سِیمت ہۄ گِیا ہَے۔ اسل وِچّ لۄکراج وۄٹ راج بݨدا جا رِہا ہَے۔ لۄکاں دی یاد راجسی پارٹِییاں نُۄں اُدۄں ہی آئُںدی ہَے٬ جدۄں چۄݨاں نیڑے آئُںدِییاں ہن۔ لۄکاں دِییاں وۄٹاں نال چُݨے گئے نُمائِںدے لۄک ہِتاں دی راکھی کرن دی تھاں آپݨی کُرسی دی راکھی ول ودھیرے دھِیان دے رہے ہن۔ اسل وِچّ اُہ پُراݨے راجِیاں واںگ وِچردے ہن۔ اُنہاں نُۄں ویکھی ویکھا اپھسرشاہی وی لۄکاں دے ہاکم ہی بݨ گئی ہَے۔ اسل وِچّ اںگّریذ دی اپھسرشاہی تے ہُݨ دی اپھسرشاہی دے کمّ وِچّ کۄئی فرک نہِیں آئِیا٬ سگۄں اِس وِچّ نِگھار ہی آئِیا ہَے۔ اِمانداری دی تھاں رِشوتکھۄری اتے سِپھارشاں بھارُۄ ہۄ گئیِیاں ہن۔ راجسی پارٹِییاں چۄݨاں آپݨی پارٹی دے فلسفے آدھارِت نہِیں لڑدِییاں٬ سگۄں اِکّ دُۄجے دے مُکابلے چِکّڑ راجنِیتی اتے مُفتکھۄری آدھارِت پْرچار کِیتا جاںدا ہَے۔

پْرچار دا دُۄجا ڈھںگّ کِسے وِئکتی وِشیش نُۄں سُۄبے دا بھوِکھّی مُکھّ مںتّری اتے دیش دا پْردھان مںتّری گھۄشِت کرکے اُس دے نام اُتّے وۄٹاں پْراپت کِیتِییاں جاںدِییاں ہن۔ پْردھان مںتّری دی چۄݨ بہُمت پْراپت پارٹی دے لۄک سبھا مَیمبر کردے ہن پر جدۄں پْردھان مںتّری بارے پہِلاں ہی اَیلان ہۄ جاںدا ہَے اتے مَیمبر وی اُسے دے نام ہیٹھ وۄٹاں پْراپت کردے ہن تاں مَیمبراں دی اِہ شکتی کھتم ہۄ جاںدی ہَے۔ سرکار دے سارے فَیسلے کَیبنِٹ دی مِیٹِںگّ وِچّ ہُںدّے ہن پر کَیبنِٹ دے وذِیر پْردھان مںتّری بݨائُںدے ہن۔ اِس کرکے کِسے وی مںتّری دی ہِمّت نہِیں پَیںدی کِہ اُہ سرکار دے فَیسلے اُتّے کِںتُّۄ کر سکے۔ جیکر کۄئی اجِہا کردا ہَے تاں اُس نُۄں آپݨی وذِیری تۄں ہتھّ دھۄݨے پَیںدے ہن۔ کَیبنِٹ وِچّ وِچارے بِلّاں نُۄں پارلِیمَیںٹ سںجِّیدگی نال وِچار وِٹاںدرا کرکے پاس کردی ہَے۔ اُس پِچھّۄں ہی اِنہاں نُۄں راشٹرپتی دی پْروانگی لَے کے لاگُۄ کِیتا جاںدا ہَے۔ پر پارلِیمَیںٹ وِچّ اُسارُۄ بہِس بِیتے دی گلّ بݨ گئی ہَے۔ ہُݨ پارلِیمَیںٹ وِچّ بہِس ہُںدّی ہی نہِیں ہَے۔ وِرۄدھی دھِر کِسے ناں کِسے مُدّے نُۄں لَے کے پارلِیمَیںٹ چلّݨ ہی نہِیں دِںدّی پر جدۄں وِرۄدھی پارٹی پارلِیمَیںٹ وِچّ نائرے لگائُںدی ہۄئی باہر چلی جاںدی ہَے تاں بِناں کِسے وِچار وِٹاںدرے دے بِلّ پاس ہۄ جاںدے ہن۔ اِںجھ اِکّ ترہاں نال دیش وِچّ پْردھان مںتّری راج ہی لاگُۄ ہۄ جاںدا ہَے۔

کانُۄنی تَۄر ’تے بھاویں سارِیاں نُۄں برابری دِتّی گئی ہَے پر املی رُۄپ وِچّ اجے وی آرتھِک٬ سماجِک اتے راجنِیتک پدھّر ’تے چۄکھا وِتکرا کائِم ہَے۔ پِچھلے دِنِیں پْرکاشِت ہۄئی اِکّ رِپۄرٹ انُسار سںسّار دے 147 گرِیب دیشاں وِچّ بھارت دا 107واں نمبّر ہَے۔ سرکاری اںکّڑِیاں انُسار 28% وسۄں گرِیبی دی ریکھا تۄں ہیٹھاں ہَے۔ اسل وِچّ گِݨتی اِس تۄں ودھّ ہَے۔ اِنہاں لۄکاں کۄل آپݨے گھر نہِیں ہن۔ پںجّ سال تۄں گھٹّ اُمر دے ادھّے بچّے بھُکھّمری دے شِکار ہن۔ سرکار پِچھلے کئی سالاں تۄں 80 کرۄڑ لۄکاں نُۄں مُفت راشن دے رہی ہَے٬ جِسدا ارتھ ہۄئِیا کِہ دیش دی ادھّی ابادی آپݨی رۄٹی دے سمرتھّ نہِیں ہَے۔ تِنّ چَۄتھائی بچّے ہائی سکُۄل پاس نہِیں کردے۔ وسۄں دے کۄئی 20 پْرتِیشت لۄک ہی اںگّریذی بھاشا دی مُہارت رکھّدے ہن اتے اِنہاں دے کبذے وِچّ ہی نَۄکرِییاں ہن۔ رِشوت دا ہر پاسے بۄلبالا ہَے۔ لۄک آپݨِییاں وۄٹاں نال آپݨے آگُۄیاں دی چۄݨ کردے ہن۔ اِںجھ لۄک ہی آگُۄیاں نُۄں تاکت بکھشدے ہن۔ آگُۄیاں اُتّے اِہ ذِمّیواری آئُںدی ہَے کِہ اُہ لۄک ہکّاں دی راکھی کرن۔ جیکر دپھتراں وِچّ لۄکاں دا ماݨ-سنمان نہِیں ہُںدّا٬ اُنہاں دے کمّ کرن وِچّ دیری کِیتی جاںدی ہَے جاں اُنہاں تۄں رِشوت مںگّی جاںدی ہَے تاں کرمچاری وِرُدھّ ڈھُکوِیں کاروائی ہۄݨی چاہِیدی ہَے۔ کرمچاری لۄکاں دے نَۄکر ہن۔ لۄکاں دا ستِکار کرنا اُنہاں دا فرذ بݨدا ہَے۔ سہی ارتھاں وِچّ اُہ دیش ہی لۄکراج والے تے وِکسِت ہن٬ جِتھّے منُکھّ دی کدر کِیتی جاںدی ہَے۔ اِنہاں دیشاں وِچّ سرکاری کرمچاری٬ جِنہاں وِچّ پُلِس وی شامِل ہَے٬ لۄکاں نُۄں ’سر‘ آکھ کے سمبّۄدھن کردے ہن تے بہُت ہی ستِکار نال گلّ کردے ہن۔ ہر ڈھںگّ نال لۄکاں دی سہائِتا کِیتی جاںدی ہَے۔ جیکر کِسے کمّ کرن وِچّ دیری ہۄ جاوے تاں مُیافی مںگّی جاںدی ہَے۔ اِتھّے تاں دپھتراں وِچّ آم آدمی نال کۄئی سِدھّے مُۄںہ گلّ ہی نہِیں کردا۔ اپھسر تاں دُۄر دی گلّ٬ دپھتر دا سیوادار وی رُکھّا بۄلدا ہَے۔ اِس وِچّ کۄئی شکّ نہِیں کِہ دیش سںسّار دا پںجّواں وڈّا ارتھچارا بݨ گِیا ہَے٬ نِجّی کھیتر وِچّ ودھِییا سکُۄل٬ ہسپتال تے کئی ہۄر ادارے بݨے ہن پر اِنہاں تک پہُںچّ کیول وسۄں دی اُتلی اِکّ تِہائی دی ہی ہَے۔

لۄکراج سہی ارتھاں وِچّ اُدۄں ہی لۄکاں دا راج بݨ سکدا ہَے٬ جدۄں ناگرِکاں دِییاں مُڈھلِییاں لۄڑاں دی پُۄرتی ہۄوے اتے اُنہاں دے ہکّاں دی راکھی کِیتی جاوے۔ ساڈے دیش وِچّ امِیر اتے گرِیب وِچّ پاڑا گھٹّ ہۄݨ دی تھاں ودھ رِہا ہَے۔ ساڈا سرکاری ڈھاںچا رِشوتکھۄر اتے بیئیِمان بݨ گِیا ہَے۔ نیتا وی کیول آپݨے ہی ہکّاں دی راکھی کردے ہن۔ لۄکاں نال ہۄ رہے دھکّے بارے اُنہاں نُۄں بہُتی چِںتّا نہِیں ہَے۔ راجسی پارٹِییاں کیول اُہ مُدّے ہی چُکّدِییاں ہن جِنہاں نال لۄکاں دِییاں بھاوناواں نُۄں بھڑکا کے وۄٹاں پْراپت کِیتِییاں جا سکݨ۔ اُہ سمجھدے ہن کِہ گرِیب اتے انپڑھ لۄکاں دِییاں وۄٹاں پْراپت کرنِییاں سَۄکھِییاں ہن۔ دھرم دا مُکھّ مںتّو لۄکائی نُۄں سچّا تے سُچّا جِیون جِیئۄُݨ اتے دُۄجِیاں دے ہکّاں دا ستِکار کرن لئی پْریرنا دیݨا ہَے۔ ساڈے دیش وِچّ دھرم دا سرُۄپ سَۄڑا بݨا کے اِسدی ورتۄں لۄکاں وِچّ وںڈِّییاں پائُݨ لئی کِیتی جا رہی ہَے۔ اِہ کۄئی اتکتھنی نہِیں ہۄویگی کِہ جیکر آکھ دِتّا جاوے کِہ دھرم وِئُپار بݨ گِیا ہَے۔ ہۄݨا اِسدے اُلٹ چاہِیدا سی۔ وِئُپار وِچّ دھرم دی لۄڑ ہَے تاں جۄ بیئِنساپھی نُۄں رۄکِیا جا سکے۔

دھرم نُۄں وِئُپار بݨن تۄں رۄکِیا جاوے اتے لۄکاں نُۄں سچّ اتے ہکّ دے راہ اُتّے تُرنا سِکھائِیا جاوے۔ جدۄں تک دیش دی ساری وسۄں دِییاں مُڈھلِییاں لۄڑاں دی پُۄرتی نہِیں ہُںدّی٬ اُدۄں تک منُکھّی ادھِکاراں دی راکھی نہِیں ہۄ سکدی۔ جدۄں تک لۄکاں دا ستِکار نہِیں ہُںدّا٬ اُدۄں تک لۄکراج ستھاپِت نہِیں ہۄ سکدا۔ ہُݨ دیش وِچّ کُرسی جاں پَیسے دا ستِکار ہَے۔ ہۄݨا اِسدے اُلٹ چاہِیدا ہَے کِہ ہریک کُرسی لۄکاں دا ستِکار کرے تے اُنہاں نال ورتارا مالِکاں ورگا ہۄوے۔ سارے ناگرِکاں دی مُڈھلِییاں لۄڑاں پُۄرِییاں ہۄݨ تے سرکارے دربارے اُنہاں نُۄں لۄڑِیںدا ستِکار مِلے۔ اُدۄں ہی دیش وِچّ سہی ارتھاں وِچّ لۄکراج ستھاپِت ہۄویگا۔

*****