ساہِت٬ سںگِّیت تے سلِیکا رُۄہ دی خُراک ہُںدّے ہن۔ اِس رُۄہ دی خُراک دا مادھِئم بۄلی ہُںدّی ہَے۔ کِسے دی دیش دا سبھِیاچار اُسدیش دی خُشہالی تے سُںدّرتا دا پْرتِیک ہُںدّا ہَے۔ سبھِیاچار وِچّ بھاویں کھاݨ پِیݨ, رہِݨ سہِݨ, پہِراوا اتے ہۄر بہُت کُجھ شامل ہُںدّاہَے پْرںتُّۄ ساہِت تے سںگِّیت اِسدے بہُت ہی مہتّوپُۄرن اںگّ ہُںدّے ہن٬ جِہڑے منُکھّ دی مانسِک تْرِپتی کردے ہن۔ جِہڑا منُکھّ مانسِکتَۄر ’تے مذبُۄت ہۄویگا اُسدا وِوہار٬ رہِݨ سہِݨ اتے میل مِلاپ سماج وِچّ سدبھاونا پَیدا کریگا۔ اِس سدبھاونا دی مُۄںہ بۄلدی تسوِیر تِنّ رۄذا 18 جنوری 2025 تۄں 21 جنوری 2025 تکّ پاکِستان دے لاہَۄر شہِر دے ’پاکِہ ہَیرِیٹائیِج ڈَیوِس ہۄٹل‘ وِچّ آیۄجت وِشو پںجّابی کانفرںسّ ویکھݨ نُۄں مِلدی رہی۔ اِہ کانفرںسّ پںجّابی سبھِیاچار دی وِلکھّݨ تسوِیر پیش کردی ہۄئی آپسی٬ پِیار٬ ستِکار٬ سلِیکا اتے مِلورتن دا پْرتِیک بݨکے ساہمݨے آئی ہَے۔ اِکّ کِسم نال دۄ دیشاں دے راجدُۄتاں دی کانپھرںسّ بݨگئی سی۔ اِس کانفرںسّ تۄں اِئۄں مہِسُۄس ہۄ رِہا سی کِہ جِویں جُگاں تۄں وِچھڑے وِراستی پرِوار مُڑ آپݨی وِراست نال اِکّمِک ہۄ کے گلوکڑی پا رہے ہۄݨ۔ اِہ وی لگّ رِہا سی جِویں پںجّاب دے وِراستی پِںڈّ وِچّ میلا لگِّیا ہۄوے٬ جِس وِچّ سںگِّیت دی چھہِبراں لگِّییاں ہۄݨ جۄ پںجّابِییاں دے دِلاں دی دھڑکݨ دی ترجمانی کردِییاں سن۔ پْریم پِیار دے وہِݨ وِچّ وہِںدِّیاں پںجّابی دے پْریمی سبھِیاچار دی وِراست وِچّ ڈُبکِییاں لائُݨ لگّ گئے۔

دۄہاں پںجّاباں دے فنکاراں نیں ساںجھِیوالتا دے گِیتاں نال اَیسا رںگّ بنّہِیا کِہ درشک سرشار ہۄ کے بھاوکتا دے وہِݨ وِچّ وہِ گئے۔ ہروِںدّر دا گِیت جاری کِیتا گِیا۔ پمّی بائی اتے آرِف لۄہار دی جُگلبںدّی نیں پُراتن وِراست نُۄں یاد کروا دِتّا۔ سُکھی براڑ٬ ڈَۄلی گُلیرِییا٬ پمّی بائی٬ ستنام پںجّابی٬ آرِف لۄہار٬ اکرم راہی٬ اِمران شَۄکت الی٬ کھتِیجا٬ اسلم باہُۄ وِیر سِپاہی دے گِیتاں نُۄں سُݨکے پںجّابِییاں دے چِہرے ٹہِکݨ لگّ پئے۔ بابا نجمی نیں ’اِکبال پںجّابی دا‘ گا کے اتے اِلِئس گھُمّݨ نیں سںوّیدنشِیل تکرِیر کرکے جۄش بھر دِتّا۔ تْرَیلۄچن لۄچی نیں بہُت ہی بھاوپُۄرت ڈھںگّ نال ’ذالم کہِݨ بلاواں ہُںدِّییاں٬ کُڑِییاں تاں کوِتاواں ہُںدِّییاں‘ نال ماہَۄل بھاوک کر دِتّا۔ اِس بھائیِچارک ساںجھ وِچّ ساہِت٬ کلا٬ سںگِّیت٬ پتّرکاری٬ اداکاری اتے وِدوتا دے مُجسّمے ادِیب آپݨے دِل دِییاں کُںدّراں وِچّۄں کھُسِّییاں یاداں نُۄں تاذا کردے ہۄئے آنںدِّت ہۄ رہے سن۔ پںجّاب تے پںجّابِیئت دا جھںڈّا چڑھدے اتے لہِںدّے پںجّاب دے ادِیباں نیں بُلںدّ کِیتا۔ اِس کانفرںسّ وِچّ پںجّابی بھاشا دی شُرُۄیات کرکے اِسنُۄں امِیر کرن والے سُۄفِیئِذم ساہِت دے دھُرںدّر وِدوانا دی ساہِتک دیݨ نُۄں سلام کردِیاں سںجِّیدا پرِچرچا کِیتی گئی۔ سُکھدیو سِںگھّ سِرسا اتے ڈا.سُجِںدّر سِںگھّ سںگھّا نیں سُۄفِیئِذم تے کھۄجی پرچے پڑھے جِنہاں تے بھرپُۄر چرچا ہۄئی۔ 34وِیں وِشو پںجّابی کانفرںسّ وِچّ بھارت تۄں 65 سںگِّیت٬ ساہِت تے کلا پْریمِییاں دا کافلا ہُمّ-ہُمّا تے گجّ وجاکے پہُںچِّیا سی٬ جِویں اُہ نانک چھکّ تے گئے ہۄئے گد-گد ہۄ رہے ہۄݨ۔ دُۄجے پاسے وی آپݨے پیکِیاں دے میل نُۄں دِل دے ڈھۄلکی چھَیݨِیاں نال تیل ’چۄ کے سُیاگت کِیتا گِیا۔ دۄہاں پاسِیاں دے ادِیباں نُۄں چاء چڑھِیا پِیا سی٬ جِویں نذدِیکی سمبّںدھّی دے وِیاہ دا آنںدّ ماݨ رہے ہۄݨ۔ چڑھدے پںجّاب دے جتھے دی اگوائی بھارتی چَیپٹر دے کۄیارڈِینیٹر سہِجپْرِیت سِںگھّ ماںگٹ٬ بھارتی چَیپٹر دے چیئرمَین ڈا. دِیپک منمۄہن سِںگھّ اتے اُگھے کوی اتے پںجّابی وِراست اکاڈمی دے چیئرمَین پْرۄ.گُربھجن سِںگھّ گِلّ کر رہے سن۔ پْریمِییاں دا اِہ کافلا پاکِستان دے سابکا وذِیر فخر ذمان دے سدّے ’تے لاہَۄر پہُںچِّیا سی۔ انِیتا شبدِیش نیں بہُت ہی بھاوپُۄرت ناٹک ’گُمّشُدا اَۄرت‘ جۄ اَۄرتاں دے ششتِیکرن دا سںدّیش دِںدّا سی٬ کھیڈِیا گِیا٬ جِسنے دۄواں دیشاں دے پںجّابی پْریمِییاں دِییاں اکھّاں وِچّ پِیار دے ہںجھُّۄ وہِݨ لا دِتّے۔ لاہَۄر شہِر وِچّ رَۄݨکاں لگّ گئیِیاں۔ اِسے کرکے کہِںدّے ہن٬ جِسنے لاہَۄر نہِیں ویکھِیا اُہ جمِّیاں ہی نہِیں۔ لاہَۄر وِچّۄں لہِںدّے تے چڑھدے پںجّاب دے وکھّ-وکھّ کھیتراں دے ماہِراں دے پِیار دی خُشبۄ آ رہی سی۔ دِن بھر سُۄفِیئِذم ورگے بہُت ہی گمبھِّیر وِشِیاں ’تے وِچار وٹاںدرے ہُںدّے تے ہر رۄذ شام نُۄں اِکّ نہِیں سگۄں وکھّۄ-وکھّرِییاں مہِفلاں سجدِییاں٬ جِنہاں وِچّ سںگِّیتک تے ساہِتک رُۄہاں آپݨے کلام پیش کردِییاں۔ فخر تے ماݨ والی گلّ ہَے کِہ پاکِستان وِچّ پںجّابی ذبان دا پرچم لہِرا رِہا ہَے۔ لہِںدّے پںجّاب دے پںجّابِییاں نیں تہئیِّیا کِیتا ہۄئِیا ہَے کِہ پںجّابی ذُبان آپݨی ماں دی ترہاں سامبھ کے رکھّݨگے تے گھراں وِچّ پںجّابی بۄلی جاویگی۔ اِہ وی خُشی دی گلّ ہَے کِہ گُرُۄ نانک دیو جی دے نام ’تے لہِںدّے پںجّاب وِچّ یُۄنِیورسِٹی ستھاپت کِیتی ہۄئی ہَے۔

اِس مَۄکے ’تے فخر ذمان نیں آپݨے بھاشݨ وِچّ کِہا ہَے کِہ دُکھّ دی گلّ ہَے کِہ پںجّابی ذُبان نُۄں بِگانِیاں نالۄں آپݨِیاں تۄں ودھیرے خترا ہَے۔ ڈا.دِیپک منمۄہن سِںگھّ نیں آپݨے بھاشݨ وِچّ کِہا ہَے کِہ لاہَۄر نیں پںجّابی بۄلی٬ تہِذِیب تے بھاشا نُۄں سامبھ کے رکھِّیا ہۄئِیا ہَے۔ پْرۄ. گُربھجن سِںگھّ گِلّ نیں وِشو پںجّابی کانفرںسّ دی شُرُۄیات تۄں لَے کے اِس دی سپھلتا لئی یۄگدان پائُݨ والے پںجّابِییاں نُۄں یاد کِیتا۔ آم تَۄر ’تے وِشو پںجّابی کانفرںسّاں ’تے کِںتُّۄ-پْرںتُّۄ کِیتے جاںدے رہے ہن کِہ اُنہاں وِچّ وِدیشاں وِچّ سَیر کرن دے بہانے لۄک جاںدے ہن اتے اُنہاں دا پںجّابی ساہِت تے سںگِّیت نال کۄئی واستا نہِیں ہُںدّا پْرںتُّۄ لاہَۄر والی وِشو پںجّابی کانفرںسّ وِچّ چۄٹی دے ساہِتکار٬ سںگِّیتکار٬ گائِک٬ اداکار اتے پتّرکار شامل ہۄئے٬ جِہڑے جاݨے پچھاݨے وِئکتی ہن۔ اِس کانفرںسّ دی سفلتا نیں جھںڈّے گڈّ دِتّے ہن۔ بھارت تۄں شامل ہۄئے وِدواناں وِچّ جںگّ بہادر گۄئِل٬ سُکھدیو سِںگھّ سِرسا٬ درشن سِںگھّ بُٹّر٬ گُرپْرِیت سِںگھّ تُۄر٬ کاہن سِںگھّ پنُّۄں٬ سُنِیتا دھِیر٬ بلکار سِدھُّۄ٬ پمّی بائی٬ کھالِد ہُسَین٬ انِیتا شبدِیش آدِ۔ پتّرکاراں وِچّ نودِیپ سِںگھّ گِلّ اتے جگتار سِںگھّ بھُلر۔ اِس مَۄکے ’تے لہِںدّے پںجّاب دے ابدُل کدِیم٬ ڈا.کُدسی٬ بُشرا ایجاج٬ بابا نجمی٬ بابا گُلام ہُسَین ہَیدر٬ راجا سادِکئُلا خان٬ کھالِد ایجاذ مُفتی٬ شائِدا بانۄ اتے پتّرکاراں وِچّ بھُلیکھا اخبار دے سمپّادک مُدسّر اِکبال بٹّ٬ پںچّم اخبار دے مُکھّ سمپّادک مکسُۄد ساکِب اتے سُگرا سدیف شامل سن۔ پںجّابی بھاشا دے بۄلبالے نیں اگلے پںجّاہ سالاں وِچّ پںجّابی ختم ہۄݨ دِییاں افواہاں نُۄں جھُٹھلا دِتّا۔ اِس تۄں اِلاوا اِںگلَیںڈ٬ کَینیڈا اتے امرِیکا وِچّ وِشو پںجّابی کانفرںسّاں لگاتار ہُںدِّییاں رہِںدِّییاں ہن۔ اِسے لڑی سمبّںدھّی 1993 وِچّ پٹِیالا وِکھے وید پْرکاش گُپتا چیئرمَین پںجّاب رائیِٹرذ اَیںڈ کلچرل پھۄرم اتے سْر.بیئںتّ سِںگھّ تتکالی مُکھّ مںتّری پںجّاب ولّۄں ساںجھے تَۄر ’اِںڈۄ-پاکِہ مُشائِرا‘ تھاپر اِنسٹِیچِئۄُٹ وِکھے آیۄجت کِیتا گِیا سی٬ جِس وِچّ چۄٹی دے پاکِستان اتے بھارت دے شائِراں نیں ہِسّا لِیا سی۔ پھِر 2004 وِچّ پٹِیالا وِکھے ہی اِںڈۄ-پاکِہ کھیڈاں کَیپٹن امرِںدّر سِںگھّ مُکھّ مںتّری دی پںجّاب سرکار ویلے 2004 وِچّ آیۄجت کِیتِییاں گئیِیاں سن۔ پاکِستان تے بھارت وِچّ اجِہِییاں سرگرمِییاں مہتّو پُۄرن ہن کِئُںکِہ اِنہاں دے ہۄݨ نال دۄہاں دیشاں وِچّ سدبھاونا ودھّدی ہَے٬ جِسدی لہِںدّے اتے چڑھدے پںجّاب دے لۄکاں لئی اتِئںتّ ذرُۄری ہَے کِئُںکِہ اِنہاں لۄکاں دِییاں آںدراں جُڑِییاں ہۄئیِیاں ہن۔

وِشو پںجّابی کانفرںسّ لاہَۄر وِچّ اِکّ ہۄر خُشنُما فَیسلا کِیتا گِیا٬ جِس انُسار پںجّابی بھاشا نُۄں پْرفُلت کرن لئی 12 نُکاتی پْرۄگرام دا اَیلان دۄہاں دیشاں لئی کِیتا گِیا٬ جِس وِچّ مُکھّ تَۄر ’تے پںجّابی سارے سرکاری تے پْرائیِویٹ سکُۄلاں وِچّ پْرائِمری تۄں لاذمی وِشے دے تَۄر ’تے پڑھائی جاوے٬ پںجّابی نُۄں پںجّاب وِچّ سرکاری بھاشا وجۄں ماݨتا دِتّی جاوے٬ دس ہذار ادھِیاپک بھرتی کِیتے جاݨ, گلِییاں تے سڑکاں دے نام پںجّابی وِچّ لِکھے جاݨ, پںجّابی دے اخباراں تے رسالِیاں نُۄں آرتھِک مدد دِتّی جاوے اتے دفتراں تے گھراں وِچّ پںجّابی بۄلی جاوے آدِ شامل ہن۔

اِس کانفرںسّ وِچّ چڑھدے پںجّاب تۄں ستِنام ماݨک دی پُستک ’باتاں واہگِئۄں پار دِییاں (سفرناما )’, سربجِیت جسّ دی پُستک ’لسکی ہۄئی اکھّ(کوِتا)’, گُربھجن سِںگھّ گِلّ دی میرے پںجّ درِیا (گِیت) , جںگّ بہادگ گۄئِل دی ’ساہِت سںجِّیونی (وارتک)’, سہِجپْرِیت سِںگھّ ماںگٹ دی ’سہِج متِییاں (کوِتا)’, تْرَیلۄچن لۄچی دی ’دِل درواذے (غذلاں)’, نودِیپ سِںگھّ گِلّ دی ’پںجّ-آب دے شاہ اسوار (دۄہاں پںجّاباں دے کھِڈارِییاں دے ریکھا چِتر)’ اتے ہرمِیت وِدِیارتھی دی ’مَیں چشمدِید (کوِتاواں)’ دِییاں پُستکاں دے شاہمُکھی اَیڈِیشن لۄک ارپن کِیتے گئے۔ لہِںدّے پںجّاب دی بِہترِین شائِرا بُشرا اِذاذ دی پُستک ’مَیں پُۄݨی کتّی رات دی (کوِتا)’ دا گُرمُکھی اَیڈِیشن لۄک ارپن کِیتا گِیا۔ شالا اجِہِییاں وِشو پںجّابی کانفرںسّاں ہُںدِّییاں رہِݨ!

***