گُرُۄ نانک ساہِب دا اِس سںسّار وِچّ آگمن پںدّرہوِیں سدی وِچّ ہۄئِیا۔ اُدۄں دیش دی ہالت بہُت ماڑی سی۔ ہر پاسے دھکّاشاہی٬ رِشوتکھۄری٬ بیئیِمانی اتے ذۄر جبر دا بۄلبالا سی۔ لۄکاں دی ورگ وںڈّ کرکے بہُگِݨتی نُۄں اچھُۄت دا درجا دِتّا گِیا سی۔ اِہ لۄک کِرتی سن کدۄں کِہ اُچِّییاں جاتاں والے اِنہاں دی کِرت اُتّے اَیش کردے سن۔ اِنہاں لۄکاں دا جِیون ڈںگّراں تۄں وی بھَیڑا سی۔ اَۄرت نُۄں وی مرد دی گُلام ہی سمجھِیا جاںدا سی۔ گُرُۄ نانک ساہِب نیں اِس گںدّے سماج وِرُدھّ آواذ اُٹھائی۔ اُنہاں جالماں نُۄں اتے ذُلم سہِ رہی بہُگِݨتی نُۄں وںگّارِیا۔ اُنہاں کِرتی نُۄں آکھِیا کِہ تُہاڈی کِرت اُتّے وِہلڑ اَیش کردے ہن اتے آپ تُہاڈے پرچھاویں تۄں وی دُۄر رہِںدّے ہن۔ آپݨے ہکّاں دی راکھی لئی سںگھّرش کرۄ۔ اُچّی کُلّ والِیاں نیں لۄکائی نُۄں وہِماں بھرماں اتے کرماں کاںڈاں وِچّ بُری ترہاں اُلجھائِیا ہۄئِیا سی۔ گُرُۄ جی نیں اِنہاں دا کھںڈّن کِیتا اتے آپݨے ہکّاں دی راکھی کرن لئی پْریرِیا۔ اَۄرت نُۄں نِیواں آکھݨ والِیاں نُۄں سمجھائِیا کِہ تُسِیں آپݨی ہی جنݨی نُۄں مںدّا کِویں آکھ سکدے ہۄ۔ اُنہاں نیں سںسّار نُۄں اِکّ اجِہی جِیون جاچ دی بکھشِش کِیتی جِس نال سارا سںسّار آپسی پْریم نال کھُشی کھُشی جِیون بسر کر سکدا ہَے۔ آپݨے مِشن دے پْرچار لئی اُنہاں سارے سںسّار٬ جِس بارے اُدۄں پتا سی٬ بھْرمݨ کِیتا اتے لۄکاں نُۄں جاگرُۄک کِیتا۔ جِتھّے وی اُنہاں نُۄں کِسے مہامپُرکھ دی دسّ پائی٬ اُہ اُنہاں نال گۄشٹھ کرن پہُںچّے۔ آپݨی جِیون جاچ نُۄں اُنہاں پْرچارِیا اتے وِچارِیا ہی نہِیں سگۄں کرتارپُر نگر وسا کے پْرتکھّ نمُۄنا پیش کِیتا۔

اُنہاں پِچھّۄں آئُݨ والے گُرُۄ ساہِبان نیں اِسے جِیون جاچ نُۄں پْرچارِیا۔ ہُݨ لۄکِیں اِکّۄ پںگّت وِچّ بَیٹھ لںگّر چھکدے تے اِکٹھّے ہی سںگّت وِچّ بَیٹھݨ لگّ پئے۔ پر اجے وی اُہ آپݨے ہکّاں دی راکھی لئی بگاوت کرن تۄں ڈردے سن۔ سںسّار وِچّ سبھ تۄں وڈّا ڈر مَۄت دا ہُںدّا ہَے۔ پںجّویں پاتشاہ گُرُۄ ارجن دیو جی نیں منُکھّی ہکّاں دی راکھی لئی سبھ تۄں پہِلاں تسِیہے جھلّکے آپݨی شہِیدی دِتّی۔ آپݨے گُرُۄ نُۄں شاںت چِتّ رہِ کھِڑے متھّے تسِیہے جھلّدِیاں دیکھ لۄکاں دے مناں وِچّۄں وی مَۄت دا بھَے دُۄر ہۄݨ لگّا۔ چھیویں ستِگُرُۄ گُرُۄ ہرِگۄبِںدّ ساہِب نیں آپ دۄ تلواراں دھارن کِیتِییاں اتے نَۄجواناں نُۄں سوَیرکھِّیا لئی ہتھِیاربںدّ کرن دا پْرۄگرام شُرُۄ کِیتا۔ مَۄکے دی ہکُۄمت نیں گُرُۄ جی اُتّے چار وار ہملے کِیتے تے چارے وار ہار دا مُۄںہ ویکھݨا پِیا۔ جِس دْرِڑھتا اتے بہادری نال سِکھّاں نیں شاہی پھَۄج دا مُکابلا کِیتا٬ اُسنے سابت کر دِتّا کِہ ہُݨ اُہ مَۄت تۄں ڈردے نہِیں ہن۔ گُرُۄ جی دے سبھ تۄں چھۄٹے ساہِبذادے جِہڑے کیول 14 سال دے سن٬ اُنہاں کرتارپُر دی لڑائی وِچّ بھاگ لِیا اتے آپݨی تیگ دے جَۄہر وِکھائے۔ گُرُۄ جی نیں اُنہاں دا نام ہی گُرُۄ تیگ بہادر رکھّ دِتّا۔ گُرُۄ جی نیں آپ اتے آپݨے پُتّراں نال اگّے ہۄ کے جںگّ وِچّ ہِسّا لِیا جِس نال لۄکائی دے ہَۄسلے ہۄر وی بُلںدّ ہۄ گئے۔ اِہ لڑائی شہِر دِییاں گلِییاں اتے بذاراں وِچّۄں ہۄ رہی سی۔ دُپہِر ڈھل رہی سی۔ ماتا جی نیں ساہِبذادے نُۄں سُنیہا بھیجِیا ’سویر دے تیگ چلا رہے ہۄ٬ بھُکھّ پِیاس لگّی ہۄویگی٬ آ کے بھۄجن چھک جاوۄ۔‘ ساہِبذادے دا اُتّر سی کِہ جۄدھے لڑائی وِچّۄں جِتّ کے مُڑدے ہن جاں شہِیدی پْراپت کردے ہن۔ گُرُۄ تیگ بہادر ساہِب نیں کیول آپݨے ہکّاں دی راکھی لئی لڑائی نہِیں لڑی سگۄں لۄکائی دے ہکّاں دی راکھی لئی آپݨے دادا جی واںگ شہِیدی پْراپت کِیتی۔

سربںسّدانی دسمیش پِتا کیول نَۄں ورہِیاں دے سن جدۄں اُنہاں دے گُرُۄ پِتا گُرُۄ تیگ بہادر ساہِب نیں شہِیدی پْراپت کِیتی۔ گُرُۄ جی نال اُنہاں دے تِنّ سِکھّ وی سن٬ جِہڑے چرکھڑِییاں دے چڑھے٬ آرے نال چِرائے گئے اتے دیگ وِچّ اُبالے گئے پر کِسے ڈر جاں لالچ وِچّ آ کے آپݨے گُرُۄ ولّۄں مُکھّ نہِیں مۄڑِیا۔

گُرُۄ جی نیں آپݨے دادا گُرُۄ ہرگۄبِںدّ ساہِب واںگ آپݨے سِکھّاں نُۄں جںگّی مشکاں کروائُݨِییاں شُرُۄ کِیتِییاں۔ سْری انںدّپُر ساہِب وِکھے کِلِیاں دی اُساری کروائی۔ کُجھ سمیں لئی بھوِکھّ نِیتِییاں تِیار کرن واستے جمنا ندی دے کںڈھّے جںگّل وِچّ نِواس کِیتا۔ گُرُۄ ساہِب دے پوِتّر پَیراں دی چھۄہ پْراپت اِس دھرتی نُۄں پائُںٹا ساہِب دے نام نال جاݨِیا جاںدا ہَے۔ اِتھّے جِتھّے گُرُۄ جی دے سِکھّ جںگّی مشکاں کردے سن٬ اُتھّے ہی ساہِت رچنا وی ہۄ رہی ہَے۔ آکھِیا جاںدا ہَے کِہ گُرُۄ جی دے دربار وِچّ 52 کوی سن۔ اِتھّے جمنا بِلکُل شاںت وگدی ہَے۔ اِس رمݨِیک دھرتی اُتّے نِتّ کوی دربار ہُںدّے سن۔ گُرُۄ جی نیں آپݨی پہِلی جںگّ وی اِتھّے ہی لڑی سی۔ پہاڑی راجِیاں دِییاں ساںجھِییاں پھَۄجاں نیں گُرُۄ ساہِب اُتّے ہملا کِیتا۔ بھںگّاݨی دے ستھان اُتّے بھِیانک یُدھّ ہۄئِیا اتے جِتّ سِکھّاں دی ہۄئی۔ گُرُۄ ساہِب نیں اِس جِتّ نُۄں واہِگُرُۄ دی جِتّ آکھِیا۔

اِہ وی منِّیا جاںدا ہَے گُرُۄ دے سِکھّاں دی پھتہِ بُلائُݨ دی پِرت ’واہِگُرُۄ جی کا کھالسا تے واہِگُرُۄ جی کی پھتہِ‘ اِتھّۄں ہی شُرُۄ ہۄئی۔ اِہ لڑائی کِسے دھرم جاں وِئکتی وِشیش وِرُدھّ نہِیں سی٬ سگۄں ہںکّار٬ اِیرکھا اتے نپھرت وِرُدھّ سی۔ اِس لڑائی وِچّ اِکّ مُسلِم پھکِیر پِیر بُدھُّۄ شاہ نیں آپݨے مُرِیداں نال گُرُۄ جی دا ساتھ دِتّا سی۔ اُنہاں دے پُتّر اتے کئی مُرِید شہِید ہۄئے سن۔ آکھِیا جاںدا ہَے جدۄں گُرُۄ جی پائُںٹا ساہِب تۄں واپس انںدّپُر ساہِب آ رہے سن تاں اُہ پِیر ہۄراں کۄل رُکے سن۔ گُرُۄ جی سویرے کیساں وِچّ کںگھّا کر رہے سن تے پِیر جی نِیجھ لا کے گُرُۄ جی دے چِہرے ولّ دیکھ رہے سن۔ گُرُۄ جی نیں پُچھِّیا٬ “پِیر جی٬ مںگّۄ کی مںگّݨا ہَے۔” پِیر جی دا اُتّر سی٬ “ستِگُرُۄ کُجھ نہِیں چاہِیدا مَیں تاں تُہاڈے درشن کر رِہا ہاں۔” گُرُۄ جی نیں مُڑ آکھِیا٬ “پِیر جی مںگّۄ جۄ مںگّݨا ہَے۔ تُسِیں دھرم یُدھّ وِچّ ساڈی سہائِتا کِیتی ہَے۔ پِیر جی نیں پھِر وی ناںہ کر دِتّی۔ پر ستِگُرُۄ تاں جاݨی جاݨ سن۔ اُنہاں نُۄں پتا سی کِہ پِیر جی دی سۄچ وِچّ کُجھ چلّ رِہا ہَے۔ اُنہاں تِیجی وار مُڑ مںگّݨ لئی آکھِیا۔ پِیر جی نیں ہتھّ جۄڑ بینتی کِیتی٬ “ستِگُرُۄ٬ جے تُٹھّے ہۄ تاں آپݨے پوِتّر کیساں سمیت اِس کںگھّے دی بکھشِش کر دِئۄ۔” کُجھ سمیں پِچھّۄں اُدۄں دی مُگل ہکُۄمت نیں جِہڑی اِسلام دا پْرچار کر رہی سی٬ اُسنے مُسلماناں دے اِس پِیر نُۄں شہِید کر دِتّا کِئُںکِہ اُسنے سچّ دی لڑائی وِچّ گُرُۄ جی دا ساتھ دِتّا سی۔

گُرُۄ جی نُۄں جدۄں یکِین ہۄ گِیا کِہ آپݨے آپ نُۄں نِماݨے٬ نِتاݨے سمجھݨ والے لۄک آپݨے ہکّاں پْرتی جاگرُۄک ہۄ گئے ہن٬ مَۄت دا بھَے وی ہُݨ دُۄر ہۄ گِیا ہَے کِئُںکِہ دۄ سدِییاں وِچّ گُرُۄ نانک ساہِب ولّۄں ذُلم اتے اُۄچ نِیچ وِرُدھّ برابری لئی چلائی مُہِمّ نیں مُڈھّ کدِیم تۄں لتاڑی گئی بہُگِݨتی نُۄں گُرُۄ ساہِبان نیں سںگّت تے پںگّت وِچّ اِکّ سچِیار پرکھ دی گھاڑت پُۄری ہۄ گئی سی؛ اُنہاں کھالسے دے رُۄپ وِچّ اِس نُۄں پْرگٹ کرن دا پھَیسلا کِیتا۔ گُرُۄ جی نیں وِساکھی دے دِن نُۄں چُݨِیا کِئُںکِہ اِس نُۄں سبھ تۄں پوِتّر تِئُہار منِّیا جاںدا ہَے۔

گُرُۄ جی نیں سبھ پاسے سُنیہے بھیجے کِہ اِس وار وِساکھی والے دِن وِشیش سماگم ہۄݨگے اِس کرکے سںگّتاں ہُمّ ہُما کے اِتھّے آ کے گُرُۄ جی دِییاں کھُشِییاں پْراپت کرن۔ اُس دِن دِیوان وِچّ ہذاراں دی گِݨتی سی۔ کِیرتن دی سماپتی پِچھّۄں گُرُۄ جی ہتھّ وِچّ نںگّی تلوار لَے کے مںچّ اُتّے آئے۔ اُنہاں تلوار دا نام کْرِپان رکھِّیا تاں جۄ اِسدی ورتۄں کیول ہکّاں دی لڑائی اتے مذلُۄماں دی رکھِّیا لئی کِیتی جاوے۔ اُنہاں اُچّی آواذ وِچّ آکھِیا٬ “مَینُۄں اِکّ سِکھّ دی لۄڑ ہَے جِہڑا سانُۄں آپݨا سِیس بھیٹ کر سکے۔” سںگّت وِچّ سنّاٹا چھا گِیا۔ سںگّت وِچّۄں لاہَۄر دا واسی بھائی دئِیا رام کھتّری اُٹھِّیا٬ گُرُۄ جی اگّے ہتھّ جۄڑ کے کھڑھا ہۄ گِیا تے بینتی کِیتی٬ “گُرُۄ جی میرا سِیس ہاذر ہَے۔” گُرُۄ جی اُس نُۄں پِچھّے تمبُّۄ وِچّ لَے گئے۔ کُجھ دیر پِچھّۄں لہُۄ بھِجّی تلوار لَے کے مُڑ مںچّ ’تے آئے تے اِکّ ہۄر سِیس دی مںگّ کِیتی۔ اِس وار ہسنپُر دا رہِݨ والا کِسان بھائی دھرم سِںگھّ اُٹھِّیا تے آپݨا سِیس بھیٹ کِیتا۔ تِیجی وار بھائی ہِمّت رائے جگنناتھ پُری٬ چَۄتھی وار بھائی مۄہکم چںدّ دوارکا اتے پںجّوِیں وار بِدر دا واسی بھائی ساہِب چںدّ اگّے آئے۔ اِس سارے بھارت اتے تِنّاں ورناں دی نُمائِںدگی کر رہے سن۔

کُجھ سمیں پِچھّۄں گُرُۄ جی اِنہاں پںجّاں نُۄں اِکّۄ ترہاں دِییاں پُشاکاں پُیا کے مںچّ اُتّے لَے آئے تے آکھِیا اِہ میرے پںجّ پِیارے ہن۔ امّْرِت تِیار کِیتا گِیا تے پںجّاں نُۄں امّْرِت چھکائِیا گِیا۔ آکھِیا جاںدا ہَے کِہ اِس پِچھّۄں گُرُۄ جی نیں آپ پںجّاں پِیارِیاں نُۄں بینتی کِیتی کِہ مَینُۄں وی امْرِت دی دات بکھشی جاوے۔ گُرُۄ جی آپ امّْرِت پْراپت کرکے گۄبِںدّ رائے تۄں گۄبِںدّ سِںگھّ بݨ گئے۔ گُرُۄ جی نیں پںجّاں دے نام پِچھّے سِںگھّ لا کے جات پات دے نام اُتّے پئیِیاں مُڈھّ کدِیم تۄں وںڈِّییاں نُۄں تلوار دے اِکّۄ جھٹکے نال کھتم کر دِتّا۔ سبھناں دے پِچھّے سِںگھّ لگا کے جِتھّے اُنہاں وِچّۄں ہِیݨ بھاونا نُۄں کھتم کِیتا٬ اُتھّے اُنہاں وِچّ دلیری بھری کِئُںکِہ ہُݨ تک سِںگھّ کیول آپݨے آپ نُۄں بہادر اکھوائُݨ والے اُچّی کُلّ دے لۄک ہی لائُںدے سن۔ اِسے ترہاں گُرُۄ جی نیں بِیبِییاں دے نام پِچھّے کَۄر لائِیا٬ جِہڑا پہِلاں کیول شاہی اتے اُچّے گھراݨِیاں دِییاں بِیبِییاں ہی لائُںدِییاں سن۔ گُرُۄ جی نیں کھالسے نُۄں سںتّ سِپاہی دے رُۄپ وِچّ پْرگٹ کرکے تلوار دے پہِلے جھٹکے نال مُڈھّ کدِیم تۄں جات پات دے نام ’تے پئیِیاں وںڈِّییاں نُۄں تۄڑِیا۔ دُۄجے جھٹکے نال آپݨے آپ نُۄں نِماݨے تے نِتاݨے سمجھݨ والی دیش دی بہُگِݨتی نُۄں اِس ہِیݨ بھاونا تۄں مُکت کِیتا۔ تِیجے جھٹکے نال مَۄت دے بھَے نُۄں دُۄر کِیتا تاں جۄ اُہ آپݨے ہکّاں دی راکھی کر سکݨ۔ چَۄتھے جھٹکے نال گُرُۄ چیلے دے پھرک نُۄں مِٹا کے آپݨے سِںگھّاں نُۄں ماݨ بکھشِیا تے پںجّویں جھٹکے نال سںتّ سِپاہِییاں دی سِرجݨا کِیتی۔ اِںجھ گُرُۄ جی نیں وِساکھی والے دِن نواں اِتِہاس سِرجِیا۔ پہِلی وار کمِیݨ سمجھے جاںدے لۄکاں نُۄں سردارِییاں دی بکھشِش کِیتی۔ اُنہاں نیں ’مانس کی جات سبَے ایکَے پہِچنابۄ‘ نُۄں سچّ کر وِکھائِیا۔

ہُݨ تک سںسّار وِچّ جِنّے وی پَیگمبّر ہۄئے ہن٬ اُنہاں سبھناں نیں آپݨے آپ نُۄں پْرماتما جاں پْرماتما دا پُتّر اکھوائِیا۔ سْری گُرُۄ گۄبِںدّ سِںگھّ جی نیں آپݨے آپ نُۄں پْرماتما دا سیوک دسِّیا اتے آپݨے سِںگھّاں نُۄں آپݨے پُتّر آکھِیا۔ اُنہاں تاں اِتھّۄں تک آکھ دِتّا کِہ میرے سِںگھّ ہی میری شکتی ہن۔ اِہ منِّیا گِیا ہَے کِہ گُرُۄ جی نیں کھالسے دی ساجنا پِچھّۄں کدے آپݨے سِںگھّاں نُۄں کۄئی ہُکم نہِیں دِتّا سگۄں پںجّ پِیارِیاں ولّۄں کِیتے ہُکم نُۄں کھِڑے متھّے سوِیکار کِیتا۔ گُرُۄ جی نیں آپݨے سِںگھّاں لئی پںجّ ککاراں دا دھارݨی ہۄݨا ذرُۄری کر دِتّا۔ پہِلا ککار کیساں دی بیئدبی نہِیں کرنی٬ کیس پْرماتما ولّۄں بکھشی دات ہَے۔ پہِلاں سارے کیسدھاری ہُںدّے سن پر وِدیشی شاسکاں نیں گُلام پرجا نُۄں کیس کتل کرن دا ہُکم دِتّا سی۔ دُۄجا٬ دستار جاں پگڑی سجائُݨا ہَے۔ دستار نُۄں ساڈے سبھِّیاچار وِچّ ماݨ سنمان٬ ذِمّیواری٬ اِماندارِیء تے شکھسِیئت دا پْرتِیک منِّیا جاںدا سی۔ پگڑی نُۄں اُتارنا شاسکاں ولّۄں سذا دا پْرتِیک منِّیا جاںدا سی۔ تِیجا ککار٬ کیساں وِچّ کںگھّا رکھّݨا ہَے۔ سرِیرک اتے کیساں دی ساپھ سپھائی ذرُۄری ہَے۔ چَۄتھا ککار کچھہِرا پہِنݨا ہَے۔ اِس تۄں پہِلاں آم لۄکِیں لںگّۄٹ جاں دھۄتی پہِندے سن۔ جِہڑی پھُرتی دے راہ وِچّ رُکاوٹ سی۔ کچھہِرا جت ست دی سمبھّال وی کردا ہَے۔ سِںگھّاں بارے اِہ پْرسِدھّ ہَے کِہ اُنہاں کدے کِسے اَۄرت دی اِذّت نُۄں ہتھّ نہِیں پائِیا سگۄں بیوسّ اَۄرتاں دی اِذّت دی راکھی کِیتی ہَے۔ پںجّواں ککار کِرپان دا دھارن کرنا ہَے۔ شستر منُکھّ وِچّ ہِمّت اتے ہَۄسلا پَیدا کردا ہَے۔ نِہتھّا اِنسان ڈر کے دَۄڑدا ہَے جدۄں کِہ شستردھاری منُکھّ ذالم دا ڈٹ کے مُکابلا کردا ہَے۔

گُرُۄ جی نیں آپݨے سِںگھّاں نُۄں ہُکم جاری کِیتا کِہ اُہ تمبّاکُۄ دی ورتۄں نہِیں کرنگے۔ اِہ نِرا ذہِر ہَے٬ جِہڑا اِنسان نُۄں نِکمّا بݨا دِںدّا ہَے۔ اجّ سارے سںسّار وِچّ تمبّاکُۄ دی ورتۄں وِرُدھّ مُہِمّ چلائی جا رہی ہَے پر گُرُۄ جی نیں تِنّ سدِییاں پہِلاں ہی اِسدی ورتۄں اُتّے مُکمّل پابںدّی لا دِتّی سی۔ اَۄرت نُۄں سماج وِچّ برابری دا درجا ہاسل نہِیں سی سگۄں اُنہاں نُۄں جمّدِیاں ہی مارن دا رِواذ سی۔ گُرُۄ جی نیں آپݨے سِکھّاں نُۄں اِس کُرہِت تۄں رۄکِیا۔ اُنہاں اِتھّۄں تک وی پابںدّی لا دِتّی کِہ میرا کۄئی وی سِںگھّ کِسے کُڑِیمار نال کۄئی رِشتا نہِیں رکھّیگا۔ گُرُۄ جی نیں آپݨے سِکھّاں نُۄں ہُکم کِیتا کِہ لڑائی سمیں میرا سِکھّ کِسے اَۄرت٬ بذُرگ جاں ماسُۄم اُتّے وار نہِیں کریگا۔ میرا سِکھّ مذلُۄماں اُتّے ہۄ رہے ذُلم وِرُدھّ ہتھِیار چُکّ اُنہاں دی وی راکھی کریگا۔ سِکھّاں دے مناں وِچّۄں مَۄت دے ڈر نُۄں دُۄر کرن لئی گُرُۄ جی دے پرِوار ولّۄں شہِیدِییاں پْراپت کِیتِییاں گئیِیاں۔ سبھ تۄں پہِلی شہِیدی گُرُۄ جی دے دادا پںجّویں پاتشاہ گُرُۄ ارجن دیو جی نیں جبر ذُلم تے بیئِنساپھی وِرُدھّ کھِڑے متھّے تسِیہے جھلّ کے شہِیدی پْراپت کِیتی۔ گُرُۄ جی دے پِتا جی٬ نَۄںویں پاتشاہ گُرُۄ تیگ بہادر ساہِب جی نیں منُکھّی ہکّاں دی راکھی لئی شہِیدی دِتّی۔ گُرُۄ ساہِب دے چَۄہاں ہی ساہِبذادِیاں٬ جِنہاں دی اُمر کیول 7, 9, 14 اتے 17 سال سی٬ ذُلم دا مُکابلا کردے ہۄئِیاں شہِیدِییاں پْراپت کِیتِییاں۔ گُرُۄ جی دے ماتا جی وی شہِید ہۄئے تے اکھِیر گُرُۄ جی نیں آپ وی ناںدیڑ وِکھے شہادت پْراپت کِیتی۔ اِسے کرکے اِتِہاس گواہ ہَے کِہ گُرُۄ دے کِسے وی سِکھّ نیں ڈر کے جاں لالچ وِچّ آ کے آپݨی جان نہِیں بکھشائی سگۄں سبھناں نیں پْرماتما دا بھاݨا مِٹھّا کرکے منّدِیاں ہۄئِیا دھرم یُدھّ وِچّ شہِیدِییاں پْراپت کِیتِییاں۔

گُرُۄ جی نیں سںتّ سِپاہی نُۄں سِرجِیا۔ گُرُۄ دا سِںگھّ گْرہِستھ جِیون وِچّ سںتّ ہَے تے اُہ گُرُۄ نانک ساہِب ولّۄں بکھشِش تْرَیگُݨی جِیون جاچ کِرت کرنی٬ وںڈّ چھکݨا اتے نام جپݨ انُسار جِیون جِئۄُںدا ہَے۔ اُہ سُچّی کِرت کردا ہَے٬ اُس وِچّۄں وی لۄڑوںدّاں دی سہائِتا کردا ہَے اتے پْرماتما نُۄں یاد رکھّدا ہَے۔ اُہ سچّ٬ سںتّۄکھ اتے گِیان نُۄں آپݨے جِیون دا ادھار بݨائُںدا ہَے۔ آپݨے ہکّاں دی راکھی لئی اتے مذلُۄماں ’تے ہۄر رہے ذُلم وِرُدھّ تلوار چُکّدا ہَے تے اِکّ سچّے سِپاہی دی بھُۄمِکا نِبھائُںدا ہَے۔

کھالسے دی سِرجݨا دے اِکّ دہاکے پِچھّۄں ہی گُرُۄ جی تۄں امّْرِت دی دات پْراپت کرکے بابا بںدّا سِںگھّ بہادر نیں سِںگھّاں دی سہائِتا نال پںجّاب وِچّۄں ذالم راج نُۄں سماپت کر دِتّا۔ بابا جی جدۄں ناںدیڑ تۄں تُرے سن تاں اُنہاں نال گُرُۄ جی ولّۄں بھیجے پںجّ سِںگھّ٬ پںجّ تِیر٬ نگارا اتے نِشان ساہِب سی پر جدۄں اُنہاں نیں سۄنِیپت آ کے پہِلا پڑاء کِیتا تاں اُنہاں نال 40 ہذار تۄں ودھّ لۄک سن٬ جِہڑے آپݨی جان دی پرواہ ناں کردے ہۄئے ذُلم تے جابر وِرُدھّ لڑن لئی آئے سن۔ اُنہاں کۄل ہتھِیار٬ گۄلا-برُۄد اتے ناں کۄئی پھَۄجی سِکھلائی سی پر آپݨے گُرُۄ اُتّے بھرۄسا سی۔ بابا جی نیں سدِییاں تۄں جگِیرداراں دی گُلامی کر رہے کِساناں نُۄں ذمِیناں دے مالک بݨا کے سردارِییاں دی بکھشِش کِیتی۔ جِنہاں دے پرچھاویں تۄں وی اُچّی کُلّ والے دُۄر بھجدے سن٬ اُنہاں ہتھّ ہکُۄمت دے کے آپݨے آپ نُۄں اُچّا سمجھݨ والِیاں نُۄں اُنہاں اگّے جھُکݨ لئی مجبُۄر کر دِتّا۔ اِلاکے وِچّۄں جبر٬ ذُلم٬ رِشوتکھۄری نُۄں دُۄر کرکے سچّ اتے ہکّ دی ہکُۄمت کائِم کِیتی۔ کھالسا اتے کھالسا راج کِہۄ جِہا ہۄوے٬ اِسدا نمُۄنا سِںگھّاں نیں کھالسے دی سِرجݨا تۄں اِکّ دہاکے وِچّ ہی کائِم کرکے وِکھا دِتّا۔

* * * * *