مۄبائِل فۄن ساڈے جِیون دا انِکھّڑواں اںگّ بݨ گِیا ہَے۔ پںجّاب وِچّ کۄئی وی پرِوار اجِہا نہِیں ہَے جِس کۄل فۄن ناں ہۄوے۔ بہُتے پرِواراں وِچّ تاں ٹبّر دے سارے مَیمبراں کۄل آپۄ آپݨے مۄبائِل فۄن ہن۔ کۄرۄنا مہاماری کارن وِدِیارتھِییاں دِییاں کلاساں اَۄنلئیِن لگّݨ کرکے سارے ہی بچِّیاں کۄل سمارٹ فۄن ہن۔ بچّے سکُۄل تاں جاںدے نہِیں سن آپݨا وِہلا سماں بِتائُݨ لئی وی فۄن دی ہی ورتۄں کردے ہن۔ دۄستاں نال کھیڈݨا٬ پرِوار دے مَیمبراں نال گلّاں کرنِییاں اُہ بھُلّ گئے ہن۔ بچّے ہی نہِیں٬ وڈّے وی اِس آدت دا شِکار ہۄ رہے ہن۔ وِگِیانِییاں نیں تاں اِس آدت نُۄں بِماری دا نام دِتّا ہَے۔ جِویں کِسے نُۄں نشے دی آدت ہۄوے٬ اُہ نشئی بݨ جاںدا ہَے٬ اِویں ہی مۄبائِل دی وی لتّ پکّی ہۄ رہی ہَے۔
مۄبائِل گھر رہِ جاوے جاں کھراب ہۄ جاوے٬ من بُری ترہاں بیچَین ہۄݨ لگدا ہَے٬ جِویں کۄئی نشئی نشا ٹُٹّݨ ’تے بیچَین ہۄ جاںدا ہَے۔ اِہۄ ہال ہُݨ سمارٹ فۄن دی ورتۄں کرن والِیاں دا ہۄ رِہا ہَے۔ کِسے دے گھر چلے جاوۄ٬ گھر دے مَیمبر آپۄ وِچّ گلّاں کرن دی تھاں آپۄ آپݨے مۄبائِل پھۄناں نُۄں چِمبّڑے ہۄئے نذر آئُݨگے۔ اِتھّۄں تک وی دیکھݨ وِچّ آئِیا ہَے کِہ جیکر سڑک اُتّے فاٹک بںدّ ہَے تاں سارے ہی جھٹ آپݨے مۄبائِل کڈھّ لَیںدے ہن۔ کار وِچّ سفر کردے سمیں وی آپۄ وِچّ گلّاں کرن دی تھاں سارِییاں سوارِییاں آپۄ آپݨے مۄبائِل اُتّے اُںگلاں مار رہِییاں ہُںدِّییاں ہن۔ کدے ذمانا سی کِہ ریل جاں بسّ وِچّ سفر کرن سمیں بُکّ سٹال تۄں اکھبار٬ مَیگذِین جاں کۄئی کِتاب کھرِیدی جاںدی سی تاں جۄ سفر ودھِییا کٹِّیا جا سکے۔ سوارِییاں آپۄ وِچّ گلّامباتاں کردِییاں سن۔ لمبّے سفر وِچّ تاں دۄستِییاں وی پَے جاںدِییاں سن پر ہُݨ اجِہا نہِیں ہَے۔ آپۄ وِچّ گلّبات کرن دی کِسے کۄل وِہل ہی نہِیں ہَے۔ جیکر میرے ورگا پُراݨا بںدّا گلّبات کرنی وی چاہوے تاں ہاں ہُۄں وِچّ ہی جواب مِلدا ہَے۔ اگلا اِہ ذاہِر کرن دی کۄشِش کردا ہَے کِہ جِویں اُس نُۄں بُلائِیا ناں جاوے۔
اِس وِچّ کۄئی شکّ نہِیں کِہ مۄبائِل فۄن بڑے کمّ دی چِیذ ہَے٬ اِس تۄں جِہڑی مرذی چاہۄ جاݨکاری پْراپت کِیتی جا سکدی ہَے۔ کمّ دِییاں گلّاں ہۄ سکدِییاں ہن٬ اِکّ دُۄجے نال سمبّںدھّ جۄڑے جا سکدے ہن۔ کدے سماں سی جدۄں ٹَیلِیفۄن ہُںدّے سن۔ پردیس تاں دُۄر آپݨے شہِر تۄں دُۄسرے شہِر گلّ کرن لئی وی کئی گھںٹّے اُڈِیک کرنی پَیںدی سی۔ پر کِسے وی چِیذ دی لۄڑ تۄں ودھّ ورتۄں بھَیڑی ہُںدّی سی۔ مۄبائِل نیں سانُۄں جھُۄٹھ بۄلݨا سِکھا دِتّا ہَے۔ جیکر کِسے نال گلّ ناں کرنی ہۄوے تاں گھرۄں باہر ہۄݨ دا کارن بݨ جاںدا ہَے۔ چھۄٹی اُمر دے بچِّیا لئی جِتھّے مۄبائِل فۄن جاݨکاری دا ودھِییا وسِیلا ہَے٬ اُتھّے گلت سۄچ اُبھارن لئی وی ذِمّیوار ہَے۔ پھیسبُکّ٬ یُۄٹِئۄُب٬ وٹسئَپ جاں کۄئی ہۄر اَیپ کھۄلہ لوۄ٬ سمیں دا پتا ہی نہِیں لگدا۔ کئی وار بہُت ذرُۄری کمّ رہِ جاںدے ہن۔ اِس نال کمّ دی کارجکُشلتا اُتّے وی مارُۄ پْربھاو پَیںدا ہَے۔ جدۄں کِسے آئے سُنیہے دی گھںٹّی وجّدی ہَے تاں آپݨے آپ اُس نُۄں پڑھن لئی من بیچَین ہۄ جاںدا ہَے۔ وار وار اجِہا ہُںدّا ہَے تے جِہڑا کمّ تُسِیں کر رہے ہُںدّے ہۄ٬ اُس وِچّ وِگھن پَیݨا تاں لاذمی ہی ہَے۔ منُکھّی سِہت اُتّے وی اِسدا بُرا پْربھاو پَیںدا ہَے۔ اِسدِییاں کِرناں سرِیر دا نُکسان کردِییاں ہن۔ ہر ویلے ٹِکی نذر اکھّاں نُۄں کھراب کردی ہَے۔ جدۄں اسِیں سکُۄل پڑھدے سی تاں شائِد ہی کِسے بچّے دے اَینک لگّی ہۄوے٬ ہُݨ ہریک سکُۄل وِچّ ادھّ تۄں ودھّ بچِّیاں دے اَینکاں لگِّییاں نذر آئُںدِییاں ہن۔ ہُݨ دادی جاں نانی دِییاں کہاݨِییاں سُݨن دا کِسے کۄل سماں ہی نہِیں ہَے۔ اِںجھ اسِیں آپݨے وِرسے٬ سبھِّیاچار اتے سماجِک کدراں کِیمتاں تۄں دُۄر ہۄ رہے ہاں۔
مۄبائِل فۄن دا سبھ تۄں بُرا اسر بھائیِچارک ساںجھ اتے منُکھّی رِشتِیاں اُتّے پَے رِہا ہَے۔ آپۄ وِچّ گلّاں کرنِییاں اسِیں بھُلّدے جا رہے ہاں۔ اِںجھ اسِیں آپݨے دِل نُۄں بچِّیاں٬ ساتھِییاں جاں دۄستاں نال کھۄلہدے نہِیں ہاں تاں ہی ہُݨ اِس نُۄں اُجاراں نال کھۄلہݨا پَے رِہا ہَے۔ منُکھّ ہی اِس کائِنات وِچّ اجِہا پْراݨی ہَے جِس کۄل باݨی دی شکتی ہَے تے اُہ کھُلّہ کے ہسّ سکدا ہَے۔ اِس باݨی دی شکتی سدکا ہی آپسی رِشِتِیاں دی پہِچاݨ ہُںدّی ہَے تے آپسی رِشتے مذبُۄت ہُںدّے ہن۔ ہُݨ جدۄں باݨی دی ساںجھ ٹُٹّ رہی ہَے تاں پرِوارِک رِشتِیاں وِچّ کمذۄری آ رہی ہَے۔ آپسی پِیار٬ اِکّ دُۄجے لئی تڑپ گھٹ رہی ہن۔ ہر کۄئی آپݨے آپ وِچّ ہی سِمٹ رِہا ہَے۔ اِس نال آدھُنِک بِمارِییاں جِویں کِہ کۄلَیسٹرۄل٬ شُۄگر٬ رکتچاپ آدِ وِچّ وادھا ہۄ رِہا ہَے۔ گھر وِچّ ہریک مَیمبر آپݨا وکھّرا کمرا بھالدا ہَے۔ اِکٹھّے سَۄݨا تاں بچّے بھُلّ ہی رہے ہن٬ کھُلّہ کے ہسّݨا وی اسِیں بھُلّ رہے ہن۔ سماجِک رِشتِیاں دِییاں تںدّاں کمذۄر ہۄ رہِییاں ہن۔ بہُتے لۄکِیں مانسِک بِماری دا شِکار ہۄ رہے ہن۔ ڈھاہُۄ سۄچ بھارُۄ ہۄ رہی ہَے۔ خُدکُشِییاں وِچّ وادھے دا وی اِہ اِکّ کارن ہَے۔ گھراں وِچّ کلیش ودھ رہے ہن۔
اِس وِچّ کۄئی شکّ نہِیں کِہ مۄبائِل فۄن دی ورتۄں تۄں بِناں گُذارا نہِیں ہۄ سکدا٬ پر سماجِک مِیڈِییا اُتّے فَیلائیِیاں جا رہِییاں افواہاں٬ جھُۄٹھِییاں اتے کامُک کہاݨِییاں تے پھِلماں سماج وِچّ تݨاو دا کارن بݨدِییاں جا رہِییاں ہن۔ نوِیں پِیڑھی نُۄں اِنہاں ماڑے پْربھاواں تۄں مُکت کرن لئی ماپے وِشیش بھُۄمِکا نِبھا سکدے ہن۔ اِس وِچّ کۄئی شکّ نہِیں کِہ جِتھّے ماں پِئۄ دۄویں نَۄکری کردے ہن٬ اُہ بچِّیاں نُۄں پُۄرا سماں نہِیں دے سکدے پر آپݨے سمیں دی وِئُںتبںدّی اِس ڈھںگّ نال کِیتی جاوے کِہ بچِّیاں لئی سماں ذرُۄر کڈھِّیا جاوے۔ اِہ دیکھݨ وِچّ آئِیا ہَے کئی ماپے دۄ سال دے بچّے دے ہتھّ مۄبائِل پھڑا دِںدّے ہن تاں جۄ اُہ کارٹُۄن ویکھݨ وِچّ رُجھِّیا رہے۔ اِںجھ اسِیں بچپن وِچّ ہی بچّے نُۄں اِسدے آدی بݨا دِںدّے ہاں۔ ماپِیاں نُۄں چاہِیدا ہَے کِہ رات دی رۄٹی سارا پرِوار اِکٹھِّیاں بَیٹھ کے کھاوے۔ گھٹّۄ گھٹّ اِکّ گھںٹّے لئی گھر دے سارے مۄبائِل اتے ٹی وی بںدّ کِیتے جاݨ۔ آپۄ وِچّ گلّاں کِیتِییاں جاݨ۔ بچِّیاں تۄں اُنہاں دے سکُۄل بارے پُچھِّیا جاوے۔ اُنہاں نُۄں پیش آ رہِییاں مُشکِلاں نُۄں ہمدردی نال وِچارِیا جاوے۔ ماپے وی آپۄ آپݨے دِن دے انُبھو ساںجھے کرن۔ اِںجھ آپسی پِیار دِییاں تںدّاں ہی مذبُۄت نہِیں ہۄݨگِییاں سگۄں مانسِک تݨاو تۄں وی چھُٹکارا مِل جاویگا۔ دِن دے کَۄڑے انُبھو جدۄں آپۄ وِچّ وِچارے جاںدے ہن تاں من ہلکا ہۄ جاںدا ہَے تے دِماگی بۄجھ لتھّ جاںدا ہَے۔
بچِّیاں نُۄں کُجھ سمیں لئی کھیڈݨ واستے اُتشاہِت کِیتا جاوے۔ ماپے آپ وی شامِل ہۄ سکدے ہن۔ بچِّیاں چںگِّییاں کِتاباں پڑھن دی چیٹک لگائی جاوے۔ بچِّیاں ’تے نذر رکھّݨی وی ذرُۄری ہَے کِہ اُہ مۄبائِل اُتّے کی ویکھ رہے ہن۔ اجِہا ناں کرن لئی پِیار نال سمجھائِیا جاوے اتے اُنہاں نُۄں سہی راہے پائِیا جاوے۔ اِہ وی ویکھݨ وِچّ آئِیا ہَے کِہ نوِیں پِیڑھی دی جوانی وِچّ بچّے پَیدا کرن دی شکتی گھٹ رہی ہَے۔ اِس بارے کِسان نُۄں ہی ذِمّیوار ٹھہِرائِیا جاںدا ہَے پر اسل کسُۄر اِںٹرنَیٹّ دا ہَے۔ ہُݨ بچّے پڑھائی پُۄری کرکے آپݨے پَیراں اُتّے کھڑھے ہۄݨ پِچھّۄں ہی وِیاہ بارے سۄچدے ہن پر اِںٹرنَیٹّ دی گلت ورتۄں سرِیر دی کامِک بھُکھّ جگائُںدی ہَے۔ اِںجھ وِیاہ تۄں پہِلاں لِںگّی سمبّںدھّ بݨدے ہن۔ بچّے کامُک پھِلماں وِچّ ویکھے انُسار شکتی ودھائُݨ والِییاں اِشتِہاری دوائیِیاں دی ورتۄں وی کردے ہن۔ وِیاہ پِچھّۄں جِیون وِچّ ستھاپِت ہۄݨ لئی دۄ تِنّ سال بچّے تۄں پْرہیذ کردے ہن۔ اِںجھ آپݨے آپ ہی پرِوار نِیۄجن ہۄ جاںدا ہَے۔ پںجّاب وِچّ ودھ رہی نِپُںسّکتا اتے باںجھپݨ لئی اسلی ذِمّیوار اِںٹرنَیٹّ ہَے٬ جِہڑا بچِّیاں نُۄں کُراہے پا رِہا ہَے۔
سبھ تۄں ذرُۄری سُجھاو جِہڑا مَیں دیݨا چاہُںدّا ہاں کِہ ہفتے وِچّ گھٹّۄ گھٹّ اِکّ دِن مۄبائِل ورت رکھِّیا جاوے۔ اُس دِن پرِوار دا کۄئی مَیمبر وی مۄبائِل دی ورتۄں ناں کرے۔ کیول اُدۄں ہی مۄبائِل اُتّے گلّ کِیتی جاوے جدۄں اِہ بہُت ذرُۄری ہۄوے۔ اَیتوار دا دِن اِس ورت لئی چۄکھا ڈھُکدا ہَے۔ اُس دِن پرِوار دے بہُتے مَیمبراں نُۄں چھُٹّی ہُںدّی ہَے۔ سارے مِل بَیٹھ گلّاں کرن ’تے اِکٹھّے ہی رِہا جاوے۔
*****