اِشک دے کئی رُۄپ ہن۔ اِہناں رُۄپاں وِچّۄں اِکّ رُۄپ آپݨے کمّ نال اِشک وی ہَے۔ اُہ لۄک جِہڑے آپݨے کمّ نال اِشک کردے ہن اسل وِچّ اُہی سپھل لۄک اکھوائُںدے ہن۔ اجِہے آشِکاں بارے بُلّہے شاہ کہِںدّا ہَے:

بُلّہا کی جاݨاں ذات اِشک دی کَۄݨ
ناں سُۄہاں, ناں بکھیڑے, وںجّے جاگݨ سَۄݨ

اِہ اُہ لۄک ہُںدّے ہن جِہڑے اِشک وِچّ ذات تاں رہی اِکّ پاسے, جاگݨ اتے سَۄݨ تک نُۄں تجّ بہِںدّے ہن۔ اُنہاں واستے ذِںدّگی دا مُۄل اُنہاں دا کمّ نہِیں, اُنہاں دا اِشک ہی ہُںدّا ہَے۔

س. کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہُراں دی ذات, آپݨی ہۄںد, سِیاݨ, دُنِییا, ربّ, دھرم سبھۄ کُجھّ اُنہاں دا کمّ ہَے۔ اُنہاں نال میری پہِلی مُلاکات اجِہے ہی دۄ آشِکاں راہِیں ہۄئی۔ مَیں مِشِیگن تۄں ڈا. جسوںتّ سِںگھّ ہُراں نال ٹۄرںٹّۄ اِکبال ماہل دے گھر اپڑِیا۔ اِکبال ماہل دُۄجا آشِک ہَے۔ آپݨے کمّ اتے اِنسانِیئت دا۔ اِہ اِکبال نال وی میری سِدھّی پہِلی مِلݨی سی۔ اِکبال دا گھر پںجّاب دے کلاکاراں دا وڈّا کیںدر ہَے۔ پںجّاب دے اِسے راجدُۄت گھر وِچّ میری پہِلی مُلاکات کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہُراں نال ہۄئی۔ اُہ اِکّ سۄفے وِچّ دھسے بَیٹھے آپݨے لَیپ-ٹاپ ’تے کمّ کر رہے سن اتے اُس ویلھے اِکبال ماہل دی کِتاب ‘سُراں دے سُداگر’ دا شاہمُکھی لِپِییاںتر کر رہے سن۔

اُنہاں دِناں وِچّ اُہ گُرمُکھی تۄں شاہمُکھی اتے شاہمُکھی تۄں گُرمُکھی دے پلٹاوے ’تے اگّے ہۄر کمّ کر رہے سن۔ اُہ دۄہاں لِپِّییاں وِچلی اݨپچھاتی کںدھّ وِچّۄں پکّا راہ بݨاݨا چاہُںدّے سن۔ اُہ راہ جِہدے نال دُۄری اتے وِچھۄڑے نُۄں گھٹّ کِیتا جا سکے۔ اُنہاں آپݨی اَینک دے شِیشِیاں پِچھّۄں مَینُۄں بُۄہے ’چۄں لںگھّدِیاں ویکھِیا اتے لَیپ-ٹاپ اِکّ پاسے رکھدِیاں ہۄئِیاں اُٹھّ کھلۄتے۔ مُڈھلی الَیک سلَیک مگرۄں وِچار وٹاںدرا شُرُۄ ہۄئِیا۔

کِرپال سِںگھّ ہُراں مَینُۄں آپݨے کمّ بابت جاݨکاری دیݨی چھۄہی۔ اُنہاں لَیپ-ٹاپ دی سکرِین ’تے گُرمُکھی وِچّ میرا نام لِکھِیا ‘اِکبال کَیسر’ لِکھ کے اِکّۄ کِیء دے نال اُہنُۄں شاہمُکھی لِپّی وِچّ وٹا دِتّا۔ اِس کمّ ’تے اُنہاں کِنّے ورہے لائے خورے بارہاں ورہے اتے کِدھرۄں ہیک اُٹھّی۔

بارہِیں برسِیں کھٹّݨ گِیا تے کھٹّ کے لِیاںدا… اِشک… اُہ اِشک جِہدے نال اُہ دۄہاں پںجّاباں دے ساہِت وِچالے بجھّی کںڈِّیالی تار نُۄں اِکّۄ چھڑپّے نال ٹپّ جاݨا چاہُںدّے سن۔ جِویں اُہ کہِ رہے ہۄوݨ اجّ دے یُگ وِچّ جدۄں دُنِییا اِکّ پِںڈّ دا رُۄپ دھار چُکّی ہَے, اجّ وی جے اسِیں پںجّابی وںڈّے رہِیئے تاں کی فَیدا سانُۄں اجّ دے یُگ وِچّ جنم لَیݨ دا۔ اُنہاں دسِّیا کِہ مَیں راڑا ساہِب (لُدھِیاݨا) والھے بابا بلجِںدّر سِںگھّ جی دے کِیتے مہانکۄش دے مہان کمّ اںدّر پرشِیئن دے کمّ نُۄں گُرمُکھی وِچّ کمپِّئۄُٹر ’تے ٹائیِپ کر رِہا ہاں, جۄ پھِر اِس پرۄگرام راہِیں پرشِیئن سکرِپٹ وِچّ بدل جائیگا۔ بھائی کانہ سِںگھّ نابھا ہُراں جۄ کمّ 1930 تۄں 32 تکّ کِیتا, اُہنُۄں ہُݨ سارا پںجّاب پڑھ سکیگا۔ اُہدے تۄں لاہا لَے سکیگا۔ ہُݨ اِہ نہِیں ہۄئیگا کِہ اِکّ پںجّابی گُرمُکھی جاں شاہمُکھی نہِیں جاݨدا تے اُہ آپݨے وِرسے, آپݨے پںجّاب دے کِیتے کمّ تۄں واںجھا رہے۔

کِرپال ہُرِیں میرا وِچار ہَے, اُنہاں پہِلے بںدِّیاں وِچّۄں ہن, جِہناں ساہِت دی پدھّر ’تے دۄہاں پںجّاباں نُۄں اِکّ کرن دا یتن کِیتا۔ جِہنے امّْرِتا پْرِیتم واںگُۄں وارس نُۄں کبراں وِچّۄں بۄلاوݨ دی تھاں آپݨی ہِیر پَیدا کر لئی اتے راجنِیتِک مںچّ نُۄں سمے دا کَیدۄ بݨا کے رکھّ دِتّا۔ میری جاچے کِرپال سِںگھّ پنُّۄں اتے اُہدے ورگے کئی راںجھے کنّ پڑوا کے مُںدّراں پائُݨ دی تھاں آپݨی ہِیر نُۄں آپݨے اںدّرۄں جمّ کے اُںگل لائی پھِردے ہن۔

پںجّاب دی دھرتی سدِییاں تۄں دُکھاںت ہںڈھّا رہی ہَے۔ اُہنُۄں لۄڑ ہَے کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ورگے راںجھِیاں دی جِہڑے اُہدے پچھّۄ پچھّ ہۄئے سرِیر ’تے پھاہے رکھ سکݨ۔ پھاہے گِیان دے, پِیار دے, پْرِیت دے اتے منُکھّی ساںجھ دے۔ کِرپال سِںگھّ پنُّۄں نال پہِلی مُلاکات تۄں مگرۄں وی کئی وار پھۄن اُتّے گلّبات ہۄئی پر اُہ اِکّ دۄ ذرُۄری گلّاں مگرۄں سمپّرک تۄڑ دِںدّا ہَے۔ کِئُںجۄ اُہ آپݨے کمّ وِچّ کِسے وی پرکار دے وِگھن نُۄں برداشت نہِیں کر سکدا۔ اُہ آپݨے اِشک اتے آشکی تۄں چۄکھا دُۄر نہِیں رہِ سکدا۔ اُہدا کمّ ہی اُہدا جِیون ہَے۔

کِرپال دی پںجّاب اتے پںجّابی ’تے اِہ وڈّی کِرپالتا ہَے کِہ اُہ آپݨے کمّ راہِیں ساڈِییاں جھۄلِییاں بھردا رہے۔ اِہ میرا سُبھاگ ہَے کِہ اجّ مَیں اُہدے بارے دۄ اکھّر اُلِیکݨ یۄگ ہۄئِیا ہاں۔ اُہدی وڈِیائی تاں اِس تۄں ودھیری ہَے۔ میرے اکھّر تاں کِدھرے پِچھّے ہن, ادھُۄرے جیہے… پُۄرا-سُۄرا جِیئۄُںدا جاگدا جے ہَے تاں اُہ ہَے کِرپال سِںگھّ پنُّۄں۔ بابے نانک دی اِس آکھی انُسار “دھن لکھاری نانکا جِس نام لِکھائِیا سچّ” اُہ لِکھاری وی ہَے تے سچّا وی۔

اُہدی سچائی دا سبھ تۄں وڈّا سبُۄت اِہ ہَے کِہ اُہ جِہنُۄں سچّ سمجھدا ہَے اُہدے نال اِشک کردا ہَے۔ مَیں اُہدے نال اِس واستے پِیار کردا ہاں کِہ اُہ دھنّ ہَے, اُہ آشِک ہَے, اُہ سادک ہَے۔ میری دُیا ہَے ربّ اُہنُۄں اتے اُہدے اِشک نُۄں سدا سلامت رکھّے۔ اُہ اِسے ترہاں آپݨی بھاشا, ساہِت اتے سبھِیاچار دی سیوا کردے رہِݨ۔ نوِییاں ملّاں مارن اتے سںسّار اںدّر پںجّاب اتے پںجّابی دا نام اُچّا کرن۔

اِکبال کَیسر

ڈائِرَیکٹر پںجّابی کھۄج گڑھ,

مُستفاباد (للِیاݨی) ذِلہا اتے تہِسِیل کسُۄر,

پںجّاب (پاکِستان)