بلںتّۄ دے سہُرے تے دِئُر٬ ماگھی نیں شراب نال رجّ کے رات پھیر گالہاں دِتِّییاں سن۔ اُہدی برابر دی دھی کۄل پئی سی پر اُنہاں پِئۄ-پُتّاں نُۄں شرم نہِیں سی آئی۔ اُہدے دۄویں نِکّے مُںڈّے سہِم نال چھہِ کے بَیٹھے تِتّراں واںگ کھیساں وِچ مُۄںہ سِر ولہیٹی پئے رہے سن تے گِیالا 'تِیوِیںیاں واںگُۄں' کۄل پِیا سُݨدا رِہا سی پر اُہدا چِتّ ٹِکاݨے نہِیں سی رِہا۔ گِیالے نُۄں دِتّے 'وچن' دا اُہنُۄں رات وی چیتا آئِیا سی پر اگّے واںگ چلّ ہۄئۄُ' اُہتۄں نہِیں آکھِیا گِیا پِچھلے کُجھ مہِینِیاں تۄں اُہ کدے وی اِںج نہِیں سی کہِ سکی۔

اِہ پہِلی ویر نہِیں سی کِہ اُہدے سہُرے تے دِئُر نیں گالہاں دِتِّییاں سن۔ باراںتیراں ورہے ہۄ گئے سن جدۄں اُنہاں نُۄں ہلک چھُٹدا اُہنُۄں گالہاں دے لَیںدے۔ اڈّ-وِڈھّ اُہ کدے کِسے نُۄں مںدّا نہِیں سی بۄلی۔ پر اُہ ایڈے چںدّرے بںدّے سن جِویں گالہاں دِتّے بِنا اُنہاں دی پِیتی کھری نہِیں سی ہُںدّی۔ واہ لگّدی آپ اُہ کِسے پشُۄ نُۄں وی گالہ نہِیں سی کڈھّدی متے اُہ گلّ پُٹھّی پا لَیݨ, اگّے اُہ جر لَیںدی سی پر ہُݨ کۄل پئی برابر دی دھی ساہمݨے اُہتۄں بِنا اُہدی کِسے کھُنامِیئۄں٬ گںدّ بکدے اُہ جھلّے نہِیں سن جاںدے۔

ساری رات بلںتّۄ نُۄں نِیںد ناں آئی۔ اُہدے اںدّر جِویں کِسے نیں کِکّر دِییاں سُۄلاں دا رُگّ بھر کے کھِںڈّا دِتّا سی٬ پاسا وی اُہتۄں نہِیں سی پرتِیا جاںدا۔ سُۄلاں دی پِیڑ نال اُہدا لُۄں-لُۄں پچھِّیا جا رِہا سی۔ ادھّی رات تائیِں اکھّاں سَۄݨ-بھادۄں دے تارِیاں واںگ سلہابِییاں رہِییاں پر ادھّی رات مگرۄں ہَۄلی-ہَۄلی سُکّ کے تپݨ لگّ پئیِیاں۔ ایسے تپش دے تاء نال نال اُہ آپے ای مِچ گئیِیاں تے جدۄں مُڑ کھُلّہِییاں تاں اُہ اُبھڑواہی اُٹھ کے بہِ گئی۔

دِن چِٹّا چڑھِیا ہۄئِیا سی۔ گِیالا بلداں نُۄں پٹھّے پا رِہا سی۔ اُہدی وڈّی دھی چاہ دھر رہی سی۔ اُس آسِیں-پاسِیں تکِّیا٬ اُنِیںدرے دی رڑک نال امبِّییاں اکھّاں نال سبھ کُجھ اۄپرا-اۄپرا لگِّیا۔ اکھّاں ملّۄجۄری مِچ-مِچ جاںدِییاں سن۔ اُس ہتھیلِییاں نال اکھّاں ملِییاں پر چاݨچکّ ای اُس دۄویں ہتھّ ساہمݨے کرکے ہتھیلِییاں ولّ اِںج ویکھِیا جِویں اُنہاں نُۄں تُۄتڑے دے لُۄں لگّ گئے ہۄݨ۔ بِںدّ کُ مگرۄں ہتھّ جھاڑ کے مُڑ اکھّاں ملݨ لگّ پئی۔ پِچھلے دۄ کُ ورہِیاں تۄں جدۄں وی اُہ اکھّاں ملدی تاں اُہنُۄں اِںج لگّدا سی جِویں اُہ باجرے دے سِٹّے دی آکھری پھاںک واںگ٬ آپݨے رُۄپ نُۄں مسلݨ لگّی ہۄوے٬ ہر وار لگّدا اُہدے رُۄپ دے سارے داݨے کِردے جاںدے سن تے نِرا تُۄتڑا رہِںدّا جاںدا سی٬ پۄلا-پۄلا٬ پھۄکا تُۄتڑا٬ جِیہنُۄں چِڑِییاں کاواں نیں پھرۄل-پھرۄل کے کھِںڈّا دِتّا ہۄوے۔

جدۄں بلںتّۄ وِیاہی آئی سی٬ اُدۄں اُہنُۄں ویکھݨ آئیِیاں تۄں اُہدی سِپھت نہِیں سی ہۄئی۔ پِںڈّ دی سبھ تۄں وڈّی نگھۄچݨ, سۄدھاں نَیݨ نُۄں وی کۄئی گھاٹ نہِیں سی دِسی٬ اُہ اُہدے رُۄپ نُۄں کۄئی اُپما نہِیں سی دے سکی۔ 'پری ورگی', 'مُۄرت ورگی' تے 'پھُۄلاں راݨی' ورگے سارے شبد اُہنُۄں پھۄکے-پھۄکے لگّے سن۔ تے پھیر اُہنے آکھِیا سی٬ 'نںگّ جٹّاں نُۄں ڈِگِّیا لال تھِیا گِیا۔' اُہدِییاں اکھّاں اُہنُۄں سچِّیں لالاں واںگ چمکدِییاں لگِّییاں سن۔ پر اجّ٬ چَۄداں ورہِیاں دی وِتھّ مساں اجے پئی سی کِہ اُہۄ اکھّاں رِچّ کَۄڈِییاں ورگِییاں ہۄ گئیِیاں سن۔ اُنہاں لالاں وِچۄں پھُٹّدِییاں سارِییاں کِرناں ایڈِییاں مدھّم پَے گئیِیاں سن کِہ اُنہاں دے آرۄں-پارۄں کُجھ وی نہِیں سی دِسدا - ناں کِسے اںدّرلی شَے دا آکار٬ ناں باہرلی دا اکس - جِویں اُنہاں دے دۄہِیں پاسِیں٬ چَۄداں ورہِیاں دی دھُۄڑ جمّجمّ کے دۄویں پاسے گھسمَیلے ہۄ گئے ہۄݨ۔

بلداں نُۄں پٹھّے پا کے٬ گِیالا چُلّہے مُۄہرے آ بَیٹھا۔ جِیتاں٬ اُنہاں دی وڈّی دھی نیں کَۄلے وِچ چاہ پا کے اُہدے اگّے لِیا دھری۔ جدۄں گِیالے نیں کَۄلا چُکّ کے مُۄںہ نُۄں لائِیا تاں جِیتاں نیں نِگاہ اُچی کرکے پِئۄ دے مُہاںدرے ولّ اِںج تکِّیا کِہ گِیالے تۄں دھی دِییاں اکھّاں دی جھال جھلّی ناں گئی۔ اُس نِیوِیں پا لئی۔ پر جِیتاں٬ اۄویں جھاکی گئی کدے پِئۄ دِییاں ڈُۄںگھِییاں اکھّاں ولّ تے کدے کرڑ-برڑی داڑھی ولّ۔

تے پِئۄ-دھی دی ایس تکّݨی وِچ پتا نہِیں 'کی' سی کِہ بلںتّۄ دی بھُبّ نِکل گئی تے اُس چُنّی دا پلّا مرۄڑ کے مُۄںہ وِچ تُنّ لِیا۔ اۄہۄ سُۄلاں بلںتّۄ دے اںدّر چُبھِییاں تے پِیڑ نال اُہدا لُۄں-لُۄں پچھِّیا گِیا۔ اُہ اۄویں بَیٹھی بِٹھائی مُڑ مںجّی اُتے ڈِگّ پئی۔ ایدھر پِٹھّ ہۄݨ کرکے گِیالے نُۄں کۄئی پتا نہِیں سی لگِّیا۔

چاہ پی کے گِیالا نرما گۄڈݨ کھیت نُۄں تُر گِیا۔ جِیتاں نیں گھر دا سارا گۄہاکُۄڑا کِیتا٬ چُلّہا-چَۄںکا سامبھِیا تے کھیت وی رۄٹی اُہۄ لَے کے گئی۔ بلںتّۄ نِڈھال ہۄ کے مںجّی اُتے پئی رہی۔ رۄٹی وی اُس ناں کھادھی۔ نِکّے دۄویں آپے ای پتا نہِیں کدۄں چُپّچُپِیتے سکُۄل چلے گئے۔ سُنّے گھر وِچ بلںتّۄ دا چِت کاہلا پَیݨ لگّ پِیا تے اُہ کِسے آہر لگّݨ لئی اُٹھ کے بہِ گئی۔ پر مںجّی تۄں اُٹھدی نُۄں ساہمݨی ساںجھی کںدھّ اُتۄں دی سہُرے دی پگّ دِسی۔ اُہدے اںدّر کھِلرِییاں سُۄلاں نیں لُۄں-لُۄں مُڑ پچھّ دِتّا۔ بلںتّۄ پھیر مںجّی 'تے پَے گئی تے اُہنُۄں گِیالے نُۄں دِتّا وچن یاد آ گِیا۔

جِدۄں اُہ وِیاہی آئی سی اُہدی سسّ اۄدۄں تۄں ای اُہنُۄں مِہݨے مارن لگّ پئی سی۔ سبھ تۄں وڈّا مِہݨا اُہدا داج دا سی۔ 'اسِیں کۄئی سِگلِیگر سی٬ جائیکھاݨِیاں نیں چاںدی دِییاں باںکاں پا کے ساڈے متھّے ماری...۔ نِرے رُۄپ نُۄں کِسے نیں تھیلہی 'تے پا کے چٹّݨَے۔' بلںتّۄ دے مُۄںہ اُتے اُس کِنّا چِر اجِہا مِہݨا بھاویں نہِیں سی دِتّا پر آںڈھݨاں-گُیاںڈھݨاں کۄل کِیتِییاں اُہدِییاں بدکھۄئیِیاں دا بلںتّۄ نُۄں پتا لگّدا رِہا سی۔ آپݨے ولّۄں بلںتّۄ نیں کدے کۄئی شِکائِت نہِیں سی ہۄݨ دِتّی۔ سارے گھر دا کمّ اُہ اݨتھکّ ہۄ کے کردی۔ دساں جِییاں دِییاں رۄٹِییاں پکاںدی٬ اٹھّ-ستّ پشُۄ سامبھدی٬ کِسے دے گل مَیلا کپّڑا ناں رہِݨ دِںدّی٬ گھر نُۄں کُۄچے رِڑکݨے واںگ لِشکائی رکھّدی۔ پر پھیر وی دِنۄ-دِن اُہدی سسّ دے مِہݨے ودھّدے ویکھ کے اُہدا چِتّ بھَیڑا پَیݨ لگّ پِیا سی۔ ہَۄلی-ہَۄلی اُہ جدۄں آنِیں-بہانِیں مُۄںہ اُتے وی اُہنُۄں مںدّا بۄلݨ لگّ پئی تاں بلںتّۄ دا سبر ٹُٹّ گِیا۔

اِکّ رات اُس گِیالے نُۄں ساری گلّ دسّی۔ پر گِیالا 'تِیوِیںیاں' ورگا بںدّا سی۔ اُس بڑی نرمی نال آکھِیا٬ "مَیں جِئۄں جمِّئَں کدے ماپِیاں ساہمݨے نہِیں بۄلِیا۔ جے تُۄں اگّۄں بۄل پئی تاں ساری رکھّی رکھائی کھُۄہ 'چ پَے جائیگی۔ ہۄر بھاویں جۄ جی آوے اُہ کر پر میرے ماپِیاں مُۄہرے ناں بۄلِیں - ساری اُمر واستے ناں بۄلِیں۔"

تے گِیالے نیں اُہتۄں ماپِیاں مُۄہرے ناں بۄلݨ دا 'وچن' لَے لِیا تے اِہ 'وچن' بلںتّۄ نُۄں اِںج لگِّیا جِویں کِسے نیں چاݨچکّ٬ رمدی پَیلی وِچ پَیںدے مۄگھے دے مُۄںہ اگّے کرِیر دی کۄئی ڈھِںگّری اڑا دِتّی ہۄوے...تے اُہدا اںدّر پاݨی دی تِہائی پَیلی واںگ پہِلاں سُکّݨ تے پھیر تِڑکݨ لگّ پِیا۔

پُۄرے تِنّ ورہے اُہ سسّ دے کھرہوے بۄل تے مِہݨے سُݨدی رہی۔ شرابی سہُرے تے التھّ دِئُر دِییاں ناں جرِییاں جاݨ والِییاں گلّاں تے گالہاں سُݨدی رہی پر گِیالے نُۄں دِتّا 'وچن' اُس ناں تۄڑِیا۔ گِیالے اُتے پہِلے دِنۄں اُہنُۄں ایڈا ترس آئُݨ لگّ پِیا سی کِہ اُہ نِیاݨِیاں واںگ اُہنُۄں چارے پاسِئۄں لُکا-لُکا کے رکھّدی رہی سی - تے اُہدا اِہ ترس ایڈا مۄہ بݨ گِیا سی کِہ اُہ گِیالے پِچھّے آپݨا سبھ کُجھ وار سکدی سی۔

پھیر اُہدے دِئۄر دا وِیاہ ہۄئِیا۔ اُہدی دراݨی نیں سارا اںدّر-باہر بھر دِتّا۔ بلںتّۄ دا رہِںدّا-کھُۄںہدا اُکر وی مُکّ گِیا۔ اُس نیں گِیالے نُۄں کئی واری اڈّ ہۄݨ دی سلاہ دِتّی پر جدۄں تائیِں ماپِیاں تے بھرا نیں اُہدی تِیوِیں تے سَۄ سَۄ اُۄجھاں لا کے تے اُہنُۄں 'رنّ دا گۄلا' آکھ آکھ کے گھرۄں ناں کڈھِّیا٬ اۄنا چِر اُہ اڈّ ناں ہۄئِیا۔

اڈّ ہۄݨ ویلے وی گِیالے نیں 'تِیوِیںیاں والی' گلّ کِیتی۔ پِئۄ نیں ہِسّے آئُںدی پُۄری پَیلی وی ناں دِتّی٬ جِہڑی دِتّی اُہ وی باکی نالۄں ردّی٬ مارُۄ تے جھاڑ-ملہِیاں والی۔ گھر وِچۄں وی پںجّواں چھِیواں ہِسّا ای وںڈّ کے دِتّا۔ بلد دۄویں ہارے تے سںدّ اُہ پھڑائے جِہڑے کِسے وی کمّ دے نہِیں سن۔ بلںتّۄ دے پیکِیاں دے بھاںڈے٬ کپّڑے وی ادھِّئۄں بہُتے٬ رکھّ-رکھا لئے۔ گِیالا چُپّ کر رِہا٬ بلںتّۄ اُہنُۄں دِتّے 'وچن' تے کائِم رہی تے دۄویں سبر دا گھُٹّ بھر کے بہِ گئے۔

تے ہُݨ گِیاراں ورہے اُنہاں نُۄں 'سبر دا گھُٹّ' بھردِیاں ہۄ گئے سن٬ بارہواں لگِّیا ہۄئِیا سی - اۄہۄ بارہواں٬ جِہڑے ورہے آکھدے نیں رُۄڑی دی وی سُݨی جاںدی اے۔ پر اُنہاں دی سُݨی نہِیں سی گئی۔ اُنہاں دا ادھّ-ڈھٹھّا گھر اۄویں جِویں سی - پکّی تاں کی کچّی اِٹّ وی اُہ نہِیں سن لُیا سکے۔ اۄہۄ کھُرلی سی جِتھّے جیٹھ ہاڑ دے مہِینے بدھّے پشُۄیاں نُۄں سِدھّی دھُپّ آئُںدی سی٬ کھُرلی اُتے پائِیا پُراݨا چھپّر وی اۄویں جِویں سی جِہڑا دھُپّ نُۄں ویںہدِیاں٬ پشُۄیاں نُۄں آسرا دیݨ دی تھاں آپ ہَۄںکݨ لگّ پَیںدا٬ پِچھلی سبات وی اۄویں مِیہاں دی رُتّے پاݨی نال بھر جاںدی سی۔ سارا گھر واہ لگّدی بلںتّۄ ہر ویلے سُیاردی رہِںدّی پر نِری اُہدی ہتھّاں دی کھیچل نال٬ ادھّی سدی دِییاں پُراݨِییاں کںدھّاں تے کاٹھ نواں نرۄیا نہِیں سی بݨدا۔ اڈّ ہۄ کے ناں اُنہاں کۄئی بھاری مجھّ کھرِیدی سی تے ناں کۄئی نرۄیا بلد لِیا سی۔ گڈّے دی جۄڑی وی نوِیں نہِیں سی چڑھائی٬ مُڑ مُڑ بُۄجلِییاں لُیا کے اُکھڑے-ہِلّے گڈّے نُۄں ٹھِبّے چھِتّر واںگ گِیالا دھُۄہی پھِرِیا سی تے ٹھٹھے نال لۄک اُنہاں دے گڈّے نُۄں 'گِیالے دی نگَۄری گڈّ' آکھݨ لگّ پئے سن۔

اِہ گِیاراں ورہے اُہ سسّ سہُرے تے شرِیک دِییاں تتِّییاں-ٹھںڈھِّییاں سُݨدی راہی سی تے اُہنے گِیالے دے 'وچن' دی اڑائی کرِیر دی ڈھِںگّری نہِیں سی ٹُٹّݨ دِتّی۔ اِہدے نال لگّ-لگّ کے ہۄر کِنّا سارا نِکّ-سُکّ اِکٹھّا ہۄ گِیا سی تے پاݨی دا نِکاس اُکا رُک گِیا سی...اُہدا اںدّر اینے چِر دے سۄکے نال٬ کھکھّڑی واںگ پاٹ چلِّیا سی...تے پاݨی کدے-کدے اینا ذۄر ماردا کِہ ڈھِںگّری ٹُٹّݨٹُٹّݨ کرن لگّ پَیںدی سی۔

ہۄر تاں سارے جۄ آہںدّے سن سۄ آہںدّے سن پر بِنا کِسے گلّۄں اُہدی سَۄںکݨاں ورگی دراݨی وی اُہنُۄں آرہاں لاݨۄں نہِیں سی ہٹدی۔ پتا نہِیں کیہۄ جیہے گئے گھر دی اُہ آئی سی کِہ جِئۄں-جِئۄں بلںتّۄ دی ہالت مںدّی ہُںدّی جاںدی سی اُہ ودھیرے چامبھڑاں پائُںدی۔ جدۄں بلںتّۄ دا کۄئی نِیاݨا کِسے چِیذ پِچھّے رۄںدا تاں اُہنُۄں کھُشی جِہی ہُںدّی۔ گِیالا تے بلںتّۄ جدۄں اُچا بۄلدے٬ اُہدا اںدّر جِویں ٹھر جاںدا٬ کںدھّ نال کنّ لا لا اُہ بِڑکاں لَیںدی تے رتّی بھر گلّ دا پہاڑ بݨا کے سارے اگواڑ وِچ گا دِںدّی۔

پہِلاں پہِلاں بلںتّۄ نُۄں سمجھ نہِیں آئی کِہ اُہدی دراݨی دا اُہدے نال کی وَیر سی۔ اِک دِن چاݨچکّ اُہدی دراݨی دا پِئۄ سجّری سُۄئی جھۄٹی بنّہ گِیا۔ جدۄں اُنہاں دی گُیاںڈھݨ بچِںتّی دی نُۄںہ نیں اُہنُۄں آ کے ودھائی دِتّی تاں بِنا کۄئی سِدھّا جُیاب دیݨ دے اُس کںدھّ اُتۄں دی ٹیڈھی اکھّ جھاکدِیاں بلںتّۄ نُۄں سُݨا کے آکھِیا٬ "ربّ دا دِتّا سبھ کُش اےَ - ست کھڑھِییاں سی ہتھنِییاں ورگِییاں٬ باپُۄ کہِںدّا 'بچّا٬ ہُݨ جِہڑی جی کردَے لَے جا۔'...لۄکاں واںگُۄں کُجّے پھڑ کے لسّی نُۄں تاں در-در ناں تُرے پھِراںگے۔"

تے اۄدۄں بلںتّۄ نُۄں گلّ دی سمجھ پئی سی۔ دراݨی نُۄں آپݨے پیکِیاں دی امِیری دا ہںکّار سی۔ سہُرے گھر وی اُہدا ایسے کرکے اُکر سی٬ تے ایسے کرکے اُہ بلںتّۄ نُۄں ٹِڈّی پلپِیہی ای سمجھدی سی۔

بلںتّۄ دے چِتّ وِچ اۄدۄں پہِلی واری اِہ خِیال آئِیا٬ 'جے اُہ وی سردیپُجدے ماپِیاں دی دھی ہُںدّی تاں دراݨی دے برابر مجھّ لِیا بنّہدی تے آہ آرہاں اُہنُۄں ناں جھلّݨِییاں پَیںدِییاں پر اُہدے گرِیب ماپے تاں اُہنُۄں تیڑ-سِر دے لِیڑے دیݨ جۄگے وی نہِیں سن۔ تے آپݨی گرِیبی اۄدۄں اُہنُۄں بڑی چںدّری لگّی سی۔

پھیر پاݨی دِنۄ دِن چڑھدا گِیا۔ کرِیر دی ڈھِںگّری دے بل تۄں ودھیرا ذۄر کرن لگّ پِیا پر ڈھِںگّری دے پاسِیں اِکٹھّے ہۄئے نِکّسُکّ نیں اجے تائیِں اِہنُۄں ٹُٹّݨ نہِیں سی دِتّا تے بلںتّۄ دے اںدّر دی دھرتی ہۄر ودھیرے تِڑکدی جاںدی٬ گھاہ دِییاں جڑھاں وی بھُجّݨ لگّ پئیِیاں۔

بلںتّۄ سارا دِن نِڈھال ہۄ کے پئی رہی۔ دِن ڈھلے جدۄں گِیالا گھر مُڑِیا تاں اُہنُۄں مںجّے 'تے پئی نُۄں ویکھ اُہدا کالجا پھڑِیا گِیا چہُں پہِراں دی بلںتّۄ دا رہِںدّا رںگّ رُۄپ وی جِویں مُکّ گِیا سی۔ اکھّاں بہُتِییاں ای ڈُۄںگھِییاں ہۄ گئیِیاں سن٬ تے ہیٹھاں تے پاسِیاں تۄں اِںج لگّدِییاں سن جِویں کالس ملی ہۄئی ہۄوے۔ چِہرا تے ہتھّ-پَیر ہلدی ورگے پِیلے ہۄ گئے لگّدے سن۔

گِیالا نِمۄجھُۄݨا جِہا ہۄ کے کھُرلی اُتے بہِ گِیا۔ اُہدا سِر تے پِٹھّ بڑی دُکھݨ لگّ پئی سی۔ نِیوِیں پا کے اُس کسَۄلی دے دستے دے سِرے اُتے متھّا رکھّ لِیا۔ اُہدے سِر نُۄں گھیر چڑھن لگّ پئی سی۔ سُپنے واںگ اُہنُۄں بلںتّۄ دے اُنہاں نکشاں دا خِیال آئِیا جِنہاں دی اجّ تۄں کُلّ چَۄداں ورہے پہِلاں جھال نہِیں سی جھلّی جاںدی۔ دُدھّ ورگے چِٹّے مَۄمی کاگذ دی 'گُڈّی ورگی' اُس تِیوِیں نُۄں گھُٹواں ہتھّ وی اُہ نہِیں سی پائُںدا ہُںدّا٬ متے مَیلی ہۄ جائے... متے کِتۄں مچکۄڑی جائے۔

جدۄں گِیالے نیں سِر اُتاںہ چُکِّیا٬ ساہمݨے جٹُۄرِییاں کھِلاری پھِردا ماگھی اُہنُۄں دِسِیا۔ شراب دا رجِّیا اُہ جھُۄلدا پھِردا سی۔ گِیالے نُۄں کھُرلی اُتے اِںج اُداس بَیٹھِیاں ویکھ اُس اڈِّییاں چُکّ کے ایدھر ویکھِیا تے وِئںگّ نال اُچی ساری آکھِیا٬ "سُݨا بئی ذن-مُرِیدا کِہڑے رںگّاں 'چ اَیں؟" اُہدی اواذ کھرہوی تے بے-ترسی بھری سی۔

گِیالا کدے ودھّ-گھٹّ اُس نال نہِیں سی بۄلِیا۔ گِیاراں ورہے اُہنُۄں اڈّ ہۄئِیاں ہۄ گئے سن٬ کِنّے واری اُہدے ایس التھّ شرابی بھرا نیں اُہنُۄں مںدّا بۄلِیا سی٬ مِہݨے مارے سن٬ رڑکا-رڑکا گلّاں آکھِییاں سن٬ بلںتّۄ نُۄں سِدھِّییاں گالہاں کڈھِّییاں سن پر گِیالے نیں اگّۄں کدے اۄئے نہِیں سی آکھی - پاݨی واںگ سبھ پی کے اںدّر وڑ جاںدا رِہا سی٬ اجّ وی پہِلاں واںگ چُپّ کرکے اںدّر جا وڑِیا۔ سبات دے پرچھاویں پئی بلںتّۄ نیں جدۄں گِیالے نُۄں اِںج اںدّر وڑدِیاں ویکھِیا تاں اُہدا سوا دہاکے دے سۄکے نال کھکھّڑی واںگ پاٹِیا اںدّر جھُلسِیا گِیا جِویں سُۄرج دی ساری اگّ اُہدے اُتے ورہ گئی ہۄوے۔

بلںتّۄ اُٹھ کے بہِ گئی پر دِئُر دی تھاں اُہنُۄں دارُۄ نال ڈکِّیا اُہدا سہُرا کھڑۄتا دِسِیا۔ ماگھی ہسّ کے پرہے ہۄ گِیا سی۔ اُس آپݨِییاں مرنئۄُ اکھّاں نال اُس ولّ اِںج ویکھِیا جِویں اُہنُۄں لَیݨ آئے دھرم راج دے دُۄتاں ولّ ویںہدی ہۄوے۔ اِس گلّ دا خِیال اُہنُۄں کِنّا چِر ناں آئِیا کِہ سہُرے دے ساہمݨے اُہ اجے تائیِں نںگّے سِر ہی بَیٹھی سی۔ مںجّی تۄں اُٹھ کے بہِݨ لگِّیاں٬ سِر تۄں 'لہِ گئی چُنّی' اُس اجے تائیِں چُکّ کے سِر اُتے نہِیں سی لئی۔

تے 'وچن' دی کرِیر دی ڈھِںگّری دا جرکاٹا پَے گِیا۔ سا-را پاݨی دہاکے دے بھُکھّے مۄگھے دے وِچۄں دی سݨے ٹُٹّی ڈھِںگّری تے اِس دے دُیالے اِکٹھّے ہۄئے نِکّ-سُکّ دے ہڑھ واںگ وگ پِیا تے اُہدے جھُلسِیںدے اںدّر دی دھرتی دِییاں پتھّر ہۄئیِیاں تْریڑاں بھِجّ کے ہۄر تِڑک گئیِیاں۔

"تیری..." اُہدے سہُرے نیں اُہنُۄں نںگّے سِر اِںج بَیٹھی ویکھ کے اُچی ساری گالہ کڈھّی٬ "تُۄں سانُۄں کںجّر ای بݨا چھڈِّئَے وہِلے! بۄٹِیبۄٹی کرکے اںدّرے کھپا دُۄں٬ ہوا نہِیں نِکلݨ دیݨی بھلا کِتے بھُلّی پھِردی ہۄویںگی۔"

پر اجّ بلںتّۄ نُۄں اگّے واںگ سہُرے تۄں ڈر ناں لگِّیا٬ ناں اُہنے چُنّی چُکّ کے سِر دھری٬ ناں اکھّاں نِیوِییاں کِیتِییاں٬ سہُرے ولّ اۄویں بِتر-بِتر جھاکدی رہی۔

"کی گلّ اےَ؟" پِئۄ نُۄں گالہاں کڈھّدِیاں سُݨ کے ماگھی نیں نیڑے آ کے شرابی آواذ وِچ پِئۄ تۄں پُچھِّیا۔

"آہ ویکھ کںجّراں دی نیں سانُۄں کِویں ٹھِٹھّ کِیتَے۔ ہۄر تاں سبھ کرتُۄتاں کر لِییاں٬ ہُݨ آہ کسر رہِںدّی سی٬ اِہ وی کر لی۔ وِہنَے کِویں کںجّرِییاں واںگُۄں بِشرم ہۄئی بَیٹھی اےَ...مَینُۄں- گںڈّاسی پھڑا کیراں اُرے٬ مَیں اِہدا بھُگتاں دھںدّا٬ ساری اُمر دا سِیاپا مُکُّۄ۔"

"تُۄں کاہنُۄں٬ دھۄلِیاں نُۄں کلںکّ لَۄݨَے٬ اِہ پُنّ مَینُۄں کھٹّݨ دے٬ نالے وِچارے ساڈے بائی دی گت ہۄ جُۄ...ہِہ کرِیںڈل لاہ ای دیئیِئے اجّ اِہدے گلۄں۔" ماگھی نیں کھُلّہے کیساں دا جُۄڑا کردِیاں للکارا مارِیا۔

تے پھیر کھُرلی اُتے چڑھ کے اُہنے کںدھّ اُتۄں دی چھال ماری تے بلںتّۄ دے وِہڑے وِچ آ گِیا۔ بلںتّۄ دا سہُرا وی٬ گالہاں کڈھّدا گلی وِچ دی ہۄ کے آ وڑِیا۔ رَۄلا سُݨ کے گِیالا اںدّرۄں نِکلِیا تے راکشاں واںگ آئُںدے آپݨے بھرا تے پِئۄ نُۄں ویکھ کے سہِم گِیا۔

...پر کرِیر دی ڈھِںگّری ٹُٹّ چُکّی سی۔ بلںتّۄ اُنہاں دۄہاں دے نیڑے آئُݨ تۄں پہِلاں تھبُۄکا مار کے کھڑھی ہۄ گئی۔ اُہدِییاں اںدّر دھسِّییاں اکھّاں لال سُۄہِییاں ہۄ گئیِیاں۔ اۄویں جِویں نںگّے سِر٬ اُس کھُۄںجے پِیا گھۄٹا چُکّ لِیا تے کِلکاری مار کے چِیکی٬ "آئۄ میرے پِئۄ دا سالا٬ کِہڑا میرے نیڑے لگّدَے۔ سݨے اۄڑمے-کۄڑمے اُہدِییاں آںدراں کڈھّلُۄں جِیہنے مَینُۄں ہتھّ وی لائِئَے۔"

اُہ اینی اُچی چِیکی سی کِہ گِیالے تۄں اُہدی اواذ پچھاݨی ناں گئی۔ نِیاݨے ڈردے مارے کںدھّاں نال جا لگّے تے ڈاڈاں مارن لگّ پئے۔ گِیالے دا پِئۄ تے ماگھی وی کُجھ سہِم گئے سن۔ اُنہاں نُۄں سچّ نہِیں سی آئُںدا کِہ اِہ اُہۄ تِیوِیں سی جِہڑی باراں ورہے کںدھّ بݨ کے اُنہاں دِییاں جُتِّییاں کھاںدی رہی سی٬ کھرہوے بۄل تے گالہاں سُݨدی رہی سی تے کدے کُۄئی وی نہِیں سی پر اجّ کالکا مائی دا رُۄپ دھاری گھۄٹا چُکّی دۄ بںدِّیاں نُۄں سِدھّی ہۄئی کھڑھی سی۔ اِہ گلّ اُنہاں دِییاں شرابی اکھّاں نُۄں وی اۄپری لگّی سی پر اگلے پل ہی شرابی اکھّاں٬ بِنا کۄئی ڈُۄںگھی گلّ سۄچِیاں ہۄر کہِر وِچ آ گئیِیاں۔ تے اُہ دۄویں پِئۄ-پُتّ٬ اُس 'کںجّری تِیوِیں' نُۄں بگھِیاڑ واںگ پاڑن پَے گئے۔

"بلںتّۄ!" گِیالے نیں کُۄک کے آکھِیا٬ تے اُہدے ولّ بھجِّیا۔ پر بلںتّۄ! ہُݨ کَۄݨ بلںتّۄ! بلںتّۄ ہُݨ کِتے نہِیں سی٬ کرِیر دی ڈھِںگّری ٹُٹّ چُکّی سی! گِیالا اجے اُہدے کۄل نہِیں سی اپڑِیا کِہ بلںتّۄ نیں اُہدے ولّ آئُںدے ماگھی ولّ٬ سِر-مدان بھجّ کے اُہنُۄں مِلدِیاں٬ گھۄٹا سجّے مۄڈھے اُتے٬ ایڈے ذۄر نال مارِیا کِہ ماگھی دی باںہ ٹُٹّی ٹاہݨی واںگ لمکݨ لگّ پئی۔ سہُرا اگاںہ ہۄئِیا تاں اُہ ماگھی ولّۄں ہٹ کے اُہنُۄں پَے گئی۔ جدۄں ٹُٹّواں جِہا اِکّ گھۄٹا گِیالے دے پِئۄ دے وی وجِّیا٬ اُہ گالہا کڈھّدا پِچھاںہ بھئۄں کے٬ کۄئی ڈاںگ سۄٹی لبھّݨ دے بہانے وِہڑے وِچ آ گِیا۔ جدۄں نُۄں گِیالا بھجّ کے بلںتّۄ دے نیڑے ہۄئِیا اُدۄں نُۄں اُہ گتکے دے کھِڈاری واںگ پُٹھّی-پَیرِیں٬ ببُۄکا مار کے پِچھلی کںدھّ نال جا لگّی سی تے اُس کںدھّ نال لگّی نیں پہِلے واںگ ای پھیر کِلکاری ماری٬

"ہُݨ آئۄ کۄئی سگّا-رتّا میرے نیڑے تاں لگّ کے ویکھے!...تُسِیں چَۄداں ورہے میرا اںدّر ساڑِئَے - تِیوِیں کرکے ای ناں؟...لگّۄ ہُݨ نیڑے جے تھۄڈی رتّ ناں پی جاں تاں! نالے سدّ لۄ ہُݨ تھۄڈی اہُ 'پھُۄلکِیاں دی دھی' نُۄں جِہڑی نِتّ 'راجے ماپِیاں' دِئۄں لِیا-لِیا کے ہتھّݨِییاں بنّہدی سی!...تُسِیں گںدّ دِئۄ بھُکھِّئۄ٬ وڈّے مردئۄُ-پُݨے والِئۄ٬ ہُݨ کںگّالاں دی دھی دے نیڑے لگّ کے ویکھۄ! وے مَیں چَۄداں ورہے تھۄڈِییاں سُݨِییاں پر تُسِیں مَینُۄں گرِیبݨی جاݨ کے میری آتما پچھّدے رہے! آئۄ ہُݨ لگّے نیڑے - تِیوِیںیاں دے ہتھّ تاں ویکھۄ وڈِّئۄ سُۄرمِئۄں...رتّ پی لُۄں۔" اُہدا چِہرا٬ پل دا پل اِںج لال سُۄہا ہۄ گِیا سی جِویں اُہ سچِّیں ہی رتّ پی کے ہٹی ہۄوے۔ ڈردا کۄئی اُہدے نیڑے ناں لگِّیا۔

رَۄلا سُݨ کے سارا اگواڑ 'کٹھّا ہۄ گِیا سی۔ جدۄں لۄکاں نیں بلںتّۄ نُۄں نںگّے سِر سارِیاں دے ساہمݨے اِںج گھۄٹا چُکّی کھڑۄتِیاں تے اوا-توا بۄلدِیاں سُݨِیا تاں بہُتِیاں نیں شرم نال نِیوِیں پا لئی۔ کئی جِہڑے گِیالے دے پِئۄ تے ماگھی نال کھار کھاںدے سن٬ ویکھ کے مُسکڑِیئیں ہسّدے رہے۔ اِںدر نمبّردار٬ جِیہنے آپݨی سٹھّاں ورہِیاں دی اُمر وِچ ایڈی بِشرم تِیوِیں نہِیں سی ویکھی٬ شرم تے گُسّے دا مارِیا پاݨی پاݨی ہۄئی جاںدا سی۔ جدۄں تِیوِیں اِںج گالہاں کڈھّدی اُہتۄں جری ناں گئی تاں اُس آپݨی بذُرگی تے چَۄدھر دا دباء پائُںدِیاں للکارا مارِیا۔

"چُپّ کردی اَیں کِہ نہِیں؟...کںجّراں دی بھُۄتنی جی٬ کِتۄں مستی اےَ!"

تے جدۄں اُہ تھۄڑھا جِہا اگاںہ ہۄئِیا تاں اۄویں کِلکاری مار کے بلںتّۄ کُۄکی٬ "بابا ویکھِیں٬ اَیویں آودی پگّ لُہا بَیٹھیں! آودی لمبّرداری کۄلے رخّ..جدۄں اِہ میرے نال تیرہوِییاں کردے ہُںدّے سی اۄدۄں تُۄں وڈّا پںچَّیتی کِتھّے گِیا سی...ایسے پِںڈّ وسدا سی کِہ کِتے ہۄر؟"

نمبّردار نیں دںدّاں 'چ جِیبھ دے لئی۔ تے پھیر چاݨچکّ پاسا ای پرت گِیا۔ اِںدر نمبّردار ڈَۄر بھَۄرے ہۄئے کھڑۄتے گِیالے نُۄں پَے گِیا۔ "سالِیا تُۄں کۄئی بںدَّیں؟ آہ باںدری جی اَینِیں سِر چڑھا چھڈّی اےَ٬ ایہۄ جِییاں بھیڈاں پِچھّے تُۄں سارے پِںڈّ دی اِجّت لہَۄنَے٬ تَینُۄں شرم نہِیں آئُںدی کُتِّیا؟"

تے پلۄں اںدّر اںدّر لۄک بلںتّۄ نُۄں چھڈّ کے گِیالے دے گل پَے گئے۔ چُۄہے پِچھّے پئیِیاں اِلّاں واںگ لۄکاں نیں اُہنُۄں بۄچ لِیا۔

"سالے بںدِّیاں دے!"

"جے اِہدے 'چۄں تِنّ کاݨے ہۄݨ, تِیوِیں اَینِیں سِر کی چڑھ جائے اۄئ؟"

"اِہ تاں کُڑِییاں اُتۄں دی جمِّئَں٬ تِیوِییاں نالۄں وی نِکمَّے سالا۔"

"میری تِیوِیں اَیں کردی جے مَیں وڈھّ کے اںدّر ناں کھپا دِںدّا سالی نُۄں۔"

"تِیوِیں کی بۄل جے اۄئے! گُتّۄں پھڑ کے چار مارے گِچّی 'چ تکلے ورگی ہۄ جاںدی اےَ۔"

گِیالے نُۄں ایہۄ جیہے گالہاں ورگے تے کھرہوے بۄل سُݨدے رہے پر اُہنُۄں اِہ سارا کُجھ نِرا سُپنے واںگ لگِّیا۔ 'تِیوِیں' شبد سُݨ کے اُہدی ہالت اِںج ہُںدّی جاںدی سی جِویں سَییاں بںدّے اُہدِییاں دۄہاں باہاں پھڑ کے رسّاکشی کر رہے ہۄݨ۔ بلںتّۄ اُہۄ تِیوِیں سی جِس اُہدے پِچھّے آپݨی ہر گلّ چھڈّ دِتّی سی٬ آپݨی دِہ وی گال لئی سی...تے کدے کدے اُہنُۄں اِںج لگّدا سی جِویں بلںتّۄ وِچ اُہدی جان سی - جِویں باتاں والے راجے دی جان پِپّل اُتے ٹںگّے تۄتے وِچ۔...اِہ لۄک تِیوِیں نُۄں کی آکھدے سن؟ گِیالے دی ہالت بیہۄشی ورگی ہۄ گئی۔ اُہ اُکا بَۄںدل گِیا سی۔

اکھِیر کئی سِیاݨے لمِّیں سۄچ کے ماگھی تے اُہدے پِئۄ نُۄں اُتھۄں ملّۄذۄری لَے گئے۔ ہریک نیں بلںتّۄ تے 'جنانے' گِیالے نُں چِتّ آئیِیاں گالہاں کڈھِّییاں تے ہَۄلی-ہَۄلی تُر گئے۔ وِہڑے دا رَۄلا سارے پِںڈّ 'چ کھِلر گِیا پر بلںتّۄ اجے اۄویں گھۄٹا پھڑی کںدھّ نال لگّی کھڑۄتی سی۔

گِیالا گھائۄُں-مائۄُں جِہا ہۄئِیا اںدّر جا وڑِیا۔ اُہنُۄں پتا نہِیں سی لگّا کِہ اںدّر وڑدِیاں اُہ کدۄں مُسکرا پِیا تے اُہدی ایس اۄپری مُسکان نُۄں تکّ کے آتھݨ دے گھسمَیلے چانݨ وِچ ڈڈِیاںدے نِیاݨے ہۄر ودھیرے سہِم کے اِکّ دم چُپّ کر گئے سن۔

...تے پھیر اُسے پل اُہنُۄں باہر کاسے دے ڈِگّݨ دی آواذ سُݨی جِویں ہنیری نال٬ کھڑسُکّ ٹاہلی دا کۄئی بۄدا ٹاہݨا ٹُٹّ کے ڈِگِّیا ہۄوے۔ اُہ باہر نسِّیا۔ بلںتّۄ مُۄدھے مُۄںہ ڈِگّی پئی سی۔ اُہ ہتھّاں 'تے چُکّ کے اُہنُۄں اںدّر لَے آئِیا۔

تے اۄدُۄں ستویں دِن لۄکاں نیں سُݨِیا بلںتّۄ مر گئی سی۔