انّداتا اکھوائُݨ والا کِسان آپ ہمیشا دُکھی ہی رہِںدّا ہَے۔ لۄکائی دا ڈھِڈّ بھرن والے نُۄں آپ کدے رجّوِیں رۄٹی نسِیب نہِیں ہۄئی۔ کھُشہال ذِںدّگی جِیئُݨا تاں اُس لئی اِکّ سُپنا ہی رِہا ہَے۔ پہِلاں اُس نُۄں جگرِیدار لُٹّدے سن٬ ہُݨ اُہ شاہُۄکاراں دے پںجّے وِچّ پھس گِیا ہَے۔ ہُݨ اُس دی لُٹّ مںڈّی وِچّ آڑھتِیئے اتے بَیںکاں والے کردے ہن۔ کِسان دی اِس ہالت دا مُکھّ کارن اُس نُۄں آپݨی اُپج دا پُۄرا اتے سہی مُلّ ناں مِلݨا ہَے۔ مںڈّی وِچّ اُس دی اُپج دی بۄلی لگدی ہَے تے کھرِیددار آپݨی منمرذی دی کِیمت اُتّے کھرِید کردا ہَے۔

اذادی پِچھّۄں دیش وِچّ اناج دی تھُڑ آ گئی سی۔ دیش دی سرکار لئی وسۄں دا ڈھِڈّ بھرنا اَۄکھا ہۄ گِیا۔ اُدۄں دے پْردھان مںتّری نیں تاں آکھِیا سی کِہ ہۄر سبھ کُجھ اُڈِیک کر سکدا ہَے پر کھیتی نہِیں۔ دیش وِچّ اناج دی تھُڑ نُۄں پُۄرا کرن لئی بھارت نُۄں مُکھّ تَۄر اُتّے امرِیکا اُتّے نِربھر ہۄݨا پِیا۔ دیش کۄل اِنے پَیسے وی نہِیں سن کِہ اناج کھرِیدِیا جا سکے۔ امرِیکا نیں بھارت نُۄں آپݨی اِکّ سکِیم پی اَیلّ 480 ادھِین کݨک بھیجݨی شُرُۄ کِیتی۔ اِسدا بھُگتان ڈالر وِچّ نہِیں٬ سگۄں رُپئِیاں وِچّ ہۄݨا سی۔ اِہ پَیسا امرِیکا نیں کھرچ وی اِتھّے ہی کرنا سی۔

ہۄر سہائِتا یۄجناواں دے نالۄ نال امرِیکا نیں آپݨے کُجھ ماہِر بھیجے تاں جۄ بھارت وِچّ اناج دی پَیداوار وِچّ وادھے لئی کۄئی یۄجنا اُلِیکی جاوے۔ اِنہاں ماہِراں وِچّ اِکّ ڈا. پھرَیںک پارکر وی سن۔ اُنہاں نیں آپݨی کھۄج دے آدھار اُتّے کئی سِپھارشاں کِیتِییاں٬ جِنہاں وِچّ اِکّ مُکھّ سِپھارش سی کِہ کِسان نُۄں اُس دی اُپج دا پُۄرا مُلّ مِلݨا چاہِیدا ہَے تاں جۄ اُہ اُتشاہِت ہۄ کے ہۄر مِہنت کرے اتے کھیتی دے نویں ڈھںگّ ترِیکے اپݨاوے۔ اُنہاں آپݨی رِپۄرٹ اُدۄں دے کھیتی تے کھُراک مںتّری سْری اجِیت پْرساد جَین نُۄں بھیجی سی۔ اِہ اٹل سچائی ہَے کِہ جدۄں تک کِسے وی دیش دا کِسان کھُشہال نہِیں ہُںدّا اتے وِئُپاری اِماندار نہِیں ہُںدّا اُدۄں تک اُہ دیش کدے وی وِکسِت دیش دا درجا پْراپت نہِیں کر سکدا۔ مِسٹر پارکر دی یاد تاذا رکھّݨ لئی پںجّاب اَیگرِیکلچرل یُۄنِیورسِٹی نیں آپݨے ٹِیچرذ ہۄم دا نام پارک ہائۄُس رکھِّیا ہۄئِیا ہَے۔

سْری سُورامنِیئم دیش دا کھیتی اتے کھُراک مںتّری جُۄن 1964 وِچّ بݨِیا۔ اُہ دھڑلّیدار شخشِیئت دا مالک سی اتے تیذی نال فَیسلا لَیݨ وِچّ وِشواس رکھّدا سی۔ اُس نیں کِسان دی فسل دا گھٹّۄ گھٹّ سمرتھن مُلّ دیݨ دی تجوِیذ تِیار کِیتی تے اِس نُۄں کَیبنِٹ دی مِیٹِںگّ وِچّ پیش کِیتا۔ اِسدا وِرۄدھ وِتّ مںتّری کْرِشنامچاری ولّۄں کِیتا گِیا پر پْردھان مںتّری لال بہادر شاستری جی نیں اِس تجوِیذ نُۄں پْروانگی دے دِتّی کِئُںکِہ اناج دی تھُڑ پْردھان مںتّری لئی سبھ تۄں وڈّی چݨَۄتی سی۔ اِسے کرکے اُنہاں ’جَے جوان - جَے کِسان‘ دا نائرا دِتّا سی تے لۄکاں نُۄں ہفتے وِچّ اِکّ دِن ورت رکھّݨ لئی وی اپِیل کِیتی سی۔ اِہ وی فَیسلا ہۄئِیا کِہ جیکر مںڈّی وِچّ گھٹّۄ گھٹّۄ مِتھے مُلّ تۄں ہیٹھاں کِیمت آئُںدی ہَے تاں سرکار کھرِید کریگی۔ اِہ وی فَیسلا ہۄئِیا کِہ فسلاں دا گھٹّۄ-گھٹّ مُلّ مِتھݨ لئی اِکّ کمِشن بݨائِیا جاوے۔ اناج دے بھںڈّار دی ذِمّیواری لئی ویئر ہائۄُسِںگّ کارپۄریشن بݨائی گئی۔ اناج دی کھرِید اتے وںڈّ دی ذِمّیواری لئی پھُۄڈ کارپۄریشن آپھ اِںڈِییا بݨائُݨ دا فَیسلا کِیتا گِیا۔ جدۄں مُلّ کمِشن ہۄںد وِچّ آئِیا تاں پںجّاب اَیگرِیکلچرل یُۄنِیورسِٹی دے ارتھ شاستری ڈا. اوتار سِںگھّ کاہلۄں نُۄں چیئرمَین بݨائِیا گِیا۔ اِتھّۄں دے ہی ارتھ شاستری ڈا. سردارا سِںگھّ جَۄہل ہۄراں نُۄں وی اِس پدوی اُتّے کمّ کرن دا مَۄکا مِلِیا سی۔

اُدۄں ہی مَیکسِیکۄ وِکھے ڈا. بَۄرلاگ دی اگوائی ہیٹھ کݨک دِییاں ودھّ جھاڑ دیݨ والِییاں کِسماں وِکسِت ہۄئیِیاں۔ کھیتی مںتّری سُورامنِیئم نیں بِناں سرکاری لال فِیتاشاہی دی پْرواہ کِیتِیاں وڈّی ماترا وِچّ اُتھّۄں بِیج دی کھرِید کروائی اتے کِساناں نُۄں وںڈِّیا۔ کݨک دی پَیداوار وِچّ تیذی نال وادھا ہۄئِیا۔ سرکار نیں وی مِتھے مُلّ اُتّے اِسدی کھرِید کِیتی۔ جیکر اجِہا ناں ہۄئِیا ہُںدّا تاں شائِد اُتّری بھارت وِچّ ہرا اِنکلاب ناں سِرجِیا جاںدا۔ آپݨی اُپج دا پُۄرا مُلّ مِلݨ کرکے کِساناں نیں پہِلی وار کھُشہالی دا مُۄںہ ویکھِیا۔

پںجّاب دیش دا سبھ تۄں کھُشہال سُۄبا بݨ گِیا۔ جِس تیذی نال پںجّاب دے پِںڈّاں دا نکشا بدلِیا٬ سںسّار وِچّ اجِہا پہِلاں کدے نہِیں ہۄئِیا۔

مَۄجُۄدا سرکار نیں وی کِسان دی آمدن دُگّݨی کرن دا وائِدا کِیتا سی پر اجِہا نہِیں ہۄ سکِیا کِئُںکِہ کِسان دی آمدن وِچّ وادھا اُس دی اُپج دا پُۄرا مُلّ مِلݨ اُتّے ہی ہۄ سکدا ہَے۔ سمیں دے بِیتݨ نال لاگت کِیمت وِچّ تیذی نال وادھا ہۄئِیا۔ نِتّ لۄڑِیںدِییاں وستاں دِییاں کِیمتاں وی تیذی نال ودھِییاں ہن پر اُسے انُپات انُسار کِسان دی اُپج دے مُلّ وِچّ وادھا نہِیں کِیتا گِیا٬ جِس نال کِسان نیں جِہڑی کھُشہالی دا مُۄںہ ویکھِیا سی٬ اُہ پھِکّی پَیݨی شُرُۄ ہۄ گئی ہَے۔ ہُݨ ہالت اِہ ہۄ گئی ہَے کِہ پںجّاب دے بہُتے کِسان کرذے وِچّ ڈُبّے پئے ہن اتے کھیتی وِکاس در سارے دیش نالۄں گھٹّ ہۄ گئی ہَے۔

بھارت اِکّ کھیتی پْردھان دیش ہَے۔ اِتھّۄں دی گھٹّۄ گھٹّ ادھّی وسۄں نُۄں رُذگار لئی کھیتی اُتّے ہی نِربھر رہِݨا پویگا۔ ابادی وِچّ تیذی نال ہۄ رہے وادھے دا ڈھِڈّ بھرن لئی اناج دی اُپج وِچّ وادھا ذرُۄری ہَے۔ اُنت دیشاں واںگ بھارت وِچّ وسۄں دی بہُگِݨتی نُۄں سنئتی اتے دُۄجے کھیتراں وِچّ رُذگار نہِیں دِتّا جا سکدا کِئُںکِہ سوَے-چالک مشِیناں آئُݨ نال کامِیاں دی لۄڑ گھٹّ ہۄ رہی ہَے۔ مسنُۄئی سِیاݨپ وِچّ ہۄ رہے وادھے کارن سرکاری اتے گَیرسرکاری ادارِیاں وِچّ نَۄکرِییاں گھٹّ ہۄ رہِییاں ہن۔ اِس کرکے سرکار نُۄں دیش دی کھُشہالی لئی جِتھّے نوِیں تکنالَۄجی دی لۄڑ ہَے٬ اُتھّے اُپج دا پُۄرا مُلّ دیݨا وی ذرُۄری ہَے۔ اِس وِچّ وِئُپاری وی سرکار دی سہائِتا کر سکدے ہن۔ کِسان دی لُٹّ کرن دی تھاں اِمانداری نال اُس دی اُپج دی پُۄری کِیمت دِتّی جاوے۔ گرِیب کِسان دی مجبُۄری دا پھائِدا ناں اُٹھائِیا جاوے سگۄں اُس دی باںہ پھڑی جاوے۔ جِویں مَیں پہِلاں لِکھِیا ہَے کِہ کِسان دی کھُشہالی اتے وِئُپاری دی اِمانداری بِناں دیش کدے وی سہی ارتھاں وِچّ کھُشہال نہِیں ہۄ سکدا٬ سرکار نُۄں اِس پاسے دھِیان دیݨ دی لۄڑ ہَے۔ جِویں سرکار کارۄبارِییاں دی باںہ پھڑدی ہَے اتے اُنہاں نُۄں انیکاں سہُۄلتاں دِںدّی ہَے٬ اُسے ترہاں کِسان دی وی باںہ پھڑن دی لۄڑ ہَے۔ اِہ منّݨا پویگا کِہ دیش دی لگبھگ ادھّی وسۄں نُۄں سںتُّلِت بھۄجن نسِیب نہِیں ہُںدّا اتے سرکار کۄئی 80 کرۄڑ لۄکاں نُۄں مُفت بھۄجن دے رہی ہَے٬ اِس کرکے کھیتی وِکاس اُتّے ہی دیش دا اُجول بھوِکھّ نِربھر کردا ہَے۔ سورگواسی ڈا. سوامِیناتھن نیں آکھِیا سی کِہ بھوِکھّ وِچّ اُہ دیش تاکتوار نہِیں ہۄویگا جِس کۄل شکتِیشالی فَۄج ہۄویگی سگۄں اُہ دیش ہی تاکتور ہۄویگا جِس کۄل بھۄجن ہۄویگا۔

سرکار ہُݨ کۄئی 22 فسلاں دا گھٹّۄ گھٹّ سرمتھن مُلّ اَیلان کردی ہَے۔ اِس نُۄں لاگُۄ کرن وِچّ کُجھ مُشکِلاں تاں آ سکدِییاں ہن پر اِہ نامُمکِن نہِیں ہَے۔ سرکار نُۄں ساری وسۄں دا ڈھِڈّ بھرن لئی اناج دا بہُتا ہِسّا تاں آپ ہی کھرِیدݨا پویگا پر ہریک جِݨس دی سرکاری کھرِید ذرُۄری نہِیں ہَے۔ سرکار راجاں دے مںڈّی بۄرڈاں راہِیں اِہ نِشچِت کرواوے کِہ مںڈّی وِچّ جِݨس دی بۄلی مِتھے گئے گھٹّۄ گھٹّ مُلّ تۄں شُرُۄ کِیتی جاوے۔ اِںجھ کِسان دی لُٹّ نُۄں رۄکِیا جا سکدا ہَے۔ جِݨساں دا مُلّ وی ڈا. سوامِیناتھن دی سِپھارش انُسار ہی مِتھِیا جاوے تاں جۄ کِسان وی رجّوِیں رۄٹی کھا سکے۔ جیکر سرکار سنئتکاراں دی اِنی مائِک سہائِتا کر سکدی ہَے تاں کِسان دی مدد کِئۄں نہِیں کِیتی جا سکدی جِہڑا کِہ منُکھّ دی سبھ تۄں مُڈھلی لۄڑ بھۄجن پَیدا کردا ہَے۔ چنّ اُتّے جاݨ نالۄں وی کِسان دی کھُشہالی ودھیرے ذرُۄری ہَے۔

ہُݨ پںجّاب بارے وی چرچا کرنی بݨدی ہَے کِئُںکِہ پںجّاب ہی دیش دے انّ بھںڈّار وِچّ سبھ تۄں ودھّ ہِسّا پائُںدا ہَے۔ پںجّاب وِچّ کݨک٬ چَۄل٬ کپاہ٬ گنّا اتے دُدھّ پہِلاں ہی گھٹّۄ گھٹّ مِتھے سمرتھن مُلّ اُتّے ہی کھرِیدے جاںدے ہن۔ اِہ مُلّ مِتھّدے سمیں ودھ رہِییاں کِیمتاں دا پُۄرا دھِیان ذرُۄر رکھِّیا جاوے۔ جِتھّۄں تک دالھاں اتے تیل بِیجاں دا سمبّںدھّ ہَے٬ اِس سمیں سُۄبے وِچّ 6500 ٹن دالاں اتے 74 ہذار ٹن تیل بِیج پَیدا ہُںدّا ہن۔ اِنہاں دی کِیمت گھٹّ ہۄݨ تۄں رۄکݨ وِچّ کیںدری سرکار دی سہائِتا نال راج سرکار ودھِییا بھُۄمِکا نِبھا سکدی ہَے۔ جیکر پںجّاب دے ادارے اسام تۄں چاہ پتّی کھرِید کے ویچ سکدے ہن تاں آپݨے سُۄبے دِییاں دالاں اتے تیل بِیجاں دا تیل کِئۄں نہِیں ویچ سکدے۔ مکّی اتے باجرے دی کھیتی نُۄں اُتشاہِت کرن لئی جِتھّے ودھّ جھاڑ دیݨ والِییاں کِسماں وِکسِت کرن دی لۄڑ ہَے٬ اُتھّے اِنہاں دی سنئتی ورتۄں نُۄں وی اُتشاہِت کرن دی لۄڑ ہَے۔ اِہ پَیداوار اِنی ودھّ نہِیں ہَے کِہ اِسدے کھرِید مُلّ نُۄں ستھِر ناں رکھِّیا جا سکے۔ راج سرکار نُۄں چاہِیدا ہَے کِہ کھیتی آدھارِت سنئتاں نُۄں اُتشاہِت کرے۔ اِس نال کِسان نُۄں اُپج دا مُلّ وی پُۄرا مِل سکیگا اتے اُنہاں لئی رُذگار دے وسِیلے وی پَیدا ہۄݨگے۔ سنئتی وِکاس لئی وی کھیتی وِکاس ذرُۄری ہَے کِئُںکِہ جیکر پِںڈّاں دے لۄکاں دی کھرِید شکتی وِچّ وادھا ہۄویگا اُہ تاں ہی سنئتی وستاں دی کھرِیدداری کر سکݨگے۔ کیںدر سرکار اتے راج سرکاراں نُۄں مُفت دِییاں رِئُڑِییاں وںڈّݨ نال وۄٹاں تاں پْراپت ہۄ سکدِییاں ہن پر بھارت وِکسِت دیش اُدۄں ہی بݨیگا جدۄں اِتھّۄں دا کِسان کھُشہال ہۄویگا اتے پِںڈّاں دا وِکاس ہۄویگا۔

*****