اٹھارہوِیں اُنّہِیوِیں سدی وِچّ اُتّری امرِیکا دے مُۄل واسِییاں پاسۄں اُنہاں دی جدّی ذمِین لَے لئی گئی۔ اِتھّے آ کے وسے یُۄرپی گۄرِیاں نیں کاپھی لمّے سمیں دے تکراراں٬ دھکِّیاں٬ سمجھَۄتِیاں تۄں بائد اِس ذمِین نُۄں آپݨے کبذے وِچّ لَے لِیا٬ جِسدے بدلے وِچّ مُۄل واسِییاں نُۄں چھۄٹے مۄٹے ادھِکار اتے راکھواںکرن دے وائدے وگَیرا کِیتے گئے٬ جِہڑے کِہ ہُۄبہُۄ کدے وی پُۄرے نہِیں ہۄئے۔ اِنہاں مُۄل واسِییاں وِچّ کئی جن جاتِییاں اتے کبِیلِیاں دے لۄک سن۔ دُوامِش جن جاتی دے اِکّ مُکھی٬ چِیپھ سِیاٹل اُس سمیں دے جن-جاتی کبِیلِیاں دا وِشو نذرِییا پیش کرن والا پْرتِینِدھ آگُۄ سی۔ سِیاٹل نیں ہی 1855 اِیسوی دے پُیائِںٹ اِلِیئٹ دے سمجھَۄتے ’تے دستخت وی کِیتے سن٬ جِس راہِیں اِہناں لۄکاں نُۄں شِکار کرن اتے مچھِّییاں پھڑن دے ادھِکار دِتّے گئے سن۔ بھرے من نال اِہناں آپݨی ذمِین امرِیکا سرکار نُۄں سَۄمپ دِتّی سی۔ اِہ لۄک دھرتی نُۄں٬ درِیاواں نُۄں٬ جںگّلاں نُۄں بہُت ذِیادا پِیار کردے سن۔ سِیاٹل ہی اُہ وِئکتی سی٬ جِسدی مُۄل نِواسِییاں اتے یُۄرپِیئناں وِچّ شاںتی اتے سُکھاویں سمبّںدھّ بݨائی رکھّݨ دے یتناں نُۄں ماݨ دیݨ لئی ڈاکٹر مَینارڈ٬ ڈیوِڈ سوِنسن اتے آرتھر اے. ڈَینی نیں امرِیکا دے شہِر دا ناں اُس دے نام تے سِیاٹل رکھِّیا۔

چِیپھ سِیاٹل دا جنم 1786 اِیسوی اتے مَۄت 1866 اِیسوی وِچّ ہۄئی۔ اُہ آپݨے جِیون کال وِچّ آپݨے کبِیلے دے لۄکاں دے لئی جِئۄُںدا رِہا اتے گۄرِیاں نال چںگّے سمبّںدھّ بݨائُݨ لئی جدّۄجہِد کردا رِہا۔ اجّ اسِیں اُس دے 11 مارچ 1854 اِیسوی دے اُس اِتِہاسک بھاشݨ نُۄں یاد کر رہے ہاں٬ جِہڑا اُس نیں سِیاٹل دے کھُلّہے مَیدان وِچّ ہذاراں لۄکاں دے ساہمݨے آپݨی ذمِین نُۄں گۄرِیاں نُۄں سَۄمپݨ سمیں دِتّا۔ اِس بھاشݨ وِچّۄں اُس دا آپݨے لۄکاں پْرتی٬ آپݨی دھرتی اتے واتاورݨ سمبّںدھّی پِیار تاں پْرگٹ ہۄ ہی رِہا ہَے٬ پر اِکّ پرماتما دے منّݨ نال جۄ نسلی وِتکرے ’تے اُس نیں اِتراذ پْرگٹائِیا ہَے٬ اُہ وی بہُت مہتّوپُۄرن ہَے۔ اِس بھاشݨ دی بھاونا اجّ وی اتے وِشو دے کِسے وی کۄنے وِچّ اُنّی ہی سارتھک ہَے٬ جِنّی اُس سمیں اِہ اُتّری امرِیکن بھارتی لۄکاں لئی سی۔ اِس بھاشݨ دے مُۄل پاٹھ دی پْرماݨِکتا بارے تاں پُۄرا دائوا نہِیں کر سکدے٬ پر اُسدی بھاونا اتے وِشا پُۄرن اۄہی ہَے۔ سمیں دِییاں پرتاں نیں ہۄ سکدا اے٬ کُجھ شبداں وِچّ تبدِیلی لَے آںدی ہۄوے۔

سِیاٹل دے بھاشݨ دے تِنّ مُکھّ ہِسّے ہن۔ پہِلے وِچّ اُس دا کُدرت نال سمبّںدھّ ذاہِر ہُںدّا ہَے٬ دُۄجے ہِسّے وِچّ اِکّ دُۄجے نال پِیار سمبّںدھّ اتے تِیسرے ہِسّے وِچّ اِکّۄ پرماتما دے راہِیں ساںجھی تکدِیر دا ذِکر ہَے۔

1. کُدرت نال سمبّںدھّ: بھاشݨ دے پہِلے ہِسّے وِچّ اُس دا آپݨی اُس بھُۄمی پْرتی٬ اُس دے درِیاواں٬ جںگّل٬ پںچھِّییاں٬ جانوراں اتے بنسپتی نال پِیار پْرگٹ ہُںدّا ہَے۔ آئۄ سِیاٹل دے شبداں نُۄں ماݨِیئے-

“جے تُہاڈے کۄل تاذی ہوا دے بُلّے اتے جل دِییاں پھُہاراں نہِیں ہن٬ اُہناں نُۄں کِویں اتے کِتھّۄں کھرِیدۄگے؟ دھرتی دا ہریک ٹۄٹا میرے لۄکاں لئی پاکِہ پوِتّر ہَے۔ دیودار دِییاں نُکِیلِییاں سُۄئیِیاں٬ ہر ریتلا کِنارا٬ سںگھّݨے جںگّلاں دا ہر کُہاسا٬ ہر چراگاہ٬ ہر بھِݨ بھِݨ کردا کِیٹ میرے لۄکاں دے تجربے اتے یاداں وِچّ پاک پوِتّر ہن۔ سانُۄں اہِساس ہَے کِہ درختاں وِچّۄں وہِںدّے ہۄئے رس نُۄں اسِیں آپݨا کھُۄن سمجھدے ہاں٬ جِہڑا ساڈِییاں ناڑِییاں وِچّۄں وگ رِہا ہَے۔ اسِیں اِس بھُۄمی دا اِکّ جِئۄُںدا جاگدا ہِسّا ہاں اتے اِہ ساڈا ہِسّا ہَے۔ مہِکدے پھُلّ ساڈِییاں بھَیݨاں ہن۔ رِچھّ٬ بھالُۄ٬ وِراٹ باذ ساڈے بھرا ہن۔ چٹانی اُچائیِیاں٬ جُۄس اتے چراںداں٬ ٹٹُّۄ دے سرِیر دی گرمی اتے منُکھّ اِہ سبھ اِکّ ہی پرِوار نال سمبّںدھّ رکھّدے ہن۔ ندِییاں اتے درِیاواں وِچّۄں وہِںدّے ہۄئے لہِلہائُںدے پاݨی نُۄں سِرپھ پاݨی ہی ناں جاݨۄ٬ اِہ ساڈے وڈّے وڈیرِیاں دا کھُۄن ہَے۔ جے اسِیں آپݨی بھُۄمی تُہانُۄں ویچدے ہاں٬ تاں یاد رکھِّئۄ اِہ ساڈے لئی بہُت ہی پوِتّر ہَے۔ جھِیلاں دے ساف پاݨی وِچّ پَیںدا ہر پریتمئی پْرتِیبِمبّ میرے لۄکاں دے جِیون دِییاں گھٹناواں اتے ساںجھاں دسّدا ہَے۔ پاݨی دی گڑگڑاہٹ ساڈے پُرکھِیاں دی آواذ ہَے۔ درِیا ساڈے بھرا ہن۔ اُہ ساڈی پِیاس بُجھائُںدے ہن۔ اُہ ساڈے بیڑِیاں نُۄں ٹھیلہدے ہن اتے ساڈے بچِّیاں نُۄں پالھدے ہن۔ اِس لئی تُسِیں اِہناں درِیاواں پْرتی اُنّی ہی دئِیا اتے سُہِردتا رکھّݨی٬ جِنّی تُسِیں آپݨے بھرا پْرتی رکھّدے ہۄ۔”

2. آپسی سمبّںدھّ: وِئکتی دے وِئکتی نال سمبّںدھّ بہُت مہتّوپُۄرن ہن۔ جِتھّے سِیاٹل شہِراں دی مشِینی جِہی سبھِئتا نُۄں پسںدّ نہِیں کردا٬ اُتھّے اِہ کہِݨ تۄں وی گُریذ نہِیں کردا کِہ اِہناں وِچّ ذِںدّگی دی دھڑکݨ نہِیں ہَے۔ اُسدے شبداں نُۄں دیکھۄ-

“ساڈے جِیون ڈھںگّ تُہاڈے نالۄں وکھّرے ہن۔ تُہاڈے شہِراں دِییاں نذراں لال آدمی (اُتّری امرِیکن بھارتی مُۄل نِواسِییاں نُۄں کِہا ہَے) نُۄں تکلِیف پُچائُںدِییاں ہن۔ گۄرے لۄکاں (یُۄرپِیئن٬ جۄ اِتھّے آ کے سَیٹّ ہۄئے٬ اُنہاں ولّ اِشارا ہَے) دے شہِراں وِچّ کۄئی وی جگہا شاںت نہِیں ہَے۔ کۄئی وی تھاں اجِہی نہِیں لبھّدی٬ جِتھّے بسںتّ رُتّ وِچّ ہوا وِچّ کھڑکدے پتِّیاں دی جاں کِسے کِیٹ دے کھمبھّاں دی بھِݨبھِݨاہٹ سُݨی جا سکدی ہۄوے۔ اتے اِکّ اِنسان دی ذِںدّگی کِس ارتھ رہِ جائیگی جے اُہ وِپرول (اِکّ امرِیکن پںچھّی) دی پِیاری کُۄک جاں ڈڈُّۄیاں دی ٹرَیں ٹرَیں نہِیں سُݨ سکدا؟ بھارتی٬ تلاء دے اُپّرۄں وگدی ہۄئی پَۄݨ دی مٹھّی آواذ اتے دُپہِر دے مِیںہ دُیارا دھۄتی ہۄئی ہوا دی مہِک نُۄں ماݨدا اتے پسںدّ کردا ہَے۔ لال آدمی لئی ہوا بہُت کِیمتی ہَے کِئُںکِہ ہر جِیو اِکّۄ ترہاں ساہ لَیںدا ہَے۔ بِیسٹ (امرِیکن جانور), درکھت اتے منُکھّ سبھ اِکّۄ ترہاں تاں ساہ لَیںدے ہن۔ سِرپھ اِکّ مر رہے پْراݨی نُۄں تیذ اتے اسُکھاوِیں دُرگںدھّ وی مہِسُۄس نہِیں ہُںدّی۔ پر جے اسِیں آپݨی بھُۄمی تُہانُۄں ویچِیئے٬ تُسِیں یاد رکھّݨا کِہ ہوا ساڈے لئی بہُت ذِیادا کِیمتی ہَے۔ اتے ہوا ذِںدّگی دی ادھار پْراݨ شکتی نُۄں وںڈّدی ہَے۔”

“ہوا٬ جِس وِچّ ساڈے پُرکھِیاں نیں پہِلا ساہ لِیا٬ جِس وِچّ اُہناں نیں آکھری ساہ وی لِیا سی۔ جے اجّ اسِیں آپݨی ذمِین تُہانُۄں ویچِیئے٬ تُسِیں اِس نُۄں سمبھّال کے اتے پوِتّرتا نال اجِہی تھاں واںگ رکھِّئۄ٬ جِتھّے اِکّ گۄرا وِئکتی (یُۄرپِیئن) وی اُس ہوا دا آنںدّ لَیݨ جاوے٬ جِہڑی کِہ چراںداں دے پھُلّاں نال مہِکائی گئی ہَے۔”

“آدمی بِیسٹ تۄں بِناں کاہدے جۄگا ہَے؟ جے سارے بِیسٹ کھتم ہۄ گئے٬ اِس منُکھّ دی رُۄہ وی اِکلّتا کرکے ہی مر جاویگی۔ سارے جِیو آپس وِچّ چںگّی ترہاں جُڑے ہۄئے ہن۔”

“تُسِیں آپݨے بچِّیاں نُۄں ذرُۄر سِکھائُݨا کِہ اُہناں دے پَیراں ہیٹھلی ذمِین٬ ساڈے بذُرگاں دی اںتِّم راکھ ہَے٬ تاں کِہ اُہ ذمِین دا ستِکار کر سکݨ۔ آپݨے بچِّیاں نُۄں دسّۄ کِہ بھُۄمی ساڈے پُرکھِیاں دِییاں ذِںدّگِییاں نال بھرپُۄر ہَے۔ جے کۄئی وِئکتی اِس ذمِین ’تے تھُکّدا ہَے٬ تاں اُہ آپݨے وڈّے وڈیرِیاں ’تے تھُکّ رِہا ہَے۔ سانُۄں پتا ہَے کِہ دھرتی منُکھّ دی نہِیں ہَے٬ سگۄں منُکھّ دھرتی دا ہَے۔ اسِیں چںگّی ترہاں سمجھدے ہاں کِہ سارِییاں چِیذاں اتے سارے جِیو اُس کھُۄن واںگ جُڑے ہۄئے ہن٬ جِہڑا اِکّ پرِوار نُۄں جۄڑدا ہَے۔ سبھ کُجھ ہی آپس وِچّ سمبّںدھِّت ہَے۔”

3. ساںجھی تکدِیر: اِہ کبِیلے پْرماتما وِچّ وِشواس رکھّدے ہن۔ سِیاٹل دا پرماتما سبھ نُۄں اِکّۄ نذر نال دیکھدا ہَے اتے کِسے ترہاں دا وِتکرا نہِیں کردا۔ اُہ نسلی وِتکرے وِرُدھّ آپݨے پْربھُۄ تۄں تاکت لَیںدا ہَے پر اُسدا اِہ وِشواس وی ہَے کِہ گۄرِیاں نُۄں تاکتور وی اُسنے ہی بݨائِیا ہَے۔ اُس دی ساںجھی تکدِیر دا بِیان پڑھۄ-

“اِکّ گۄرا وِئکتی٬ جِسدا ربّ اُس نال دۄستاں واںگ تُردا ہَے اتے دۄستاں واںگ گلّ کردا ہَے٬ ساںجھی تکدِیر تۄں بچ نہِیں سکدا۔ آکھر اسِیں سارے ہی بھرا ہۄ سکدے ہاں۔ اِکّ گلّ پکّی جۄ سانُۄں پتا ہَے اتے اِکّ دِن گۄرا منُکھّ وی جاݨ جائیگا٬ اُہ اِہ ہَے کِہ ساڈا ربّ وی اۄہی ہَے٬ اُنہاں والا ہی۔ کِئُںکِہ تُسِیں ساڈی ذمِین لَیݨ دی اِچھّا رکھّدے ہۄ٬ پر اِس ترہاں نہِیں ہۄ سکدا۔ ربّ دا پِیار گۄرے نال اتے لال آدمی نال اِکّۄ جِہا ہَے۔ اُس لئی اِس دھرت دی بہُت کِیمت اتے مہتّتا ہَے۔ دھرت نُۄں ذرا جِنّا وی کھراب کرنا اُسدے ہُکم دی ادُۄلی ہَے۔ گۄرے وی اِکّ دِن مر جاݨگے٬ شائِد کبِیلِیاں نالۄں وی چھیتی ہی۔ پر یاد رکھِّئۄ٬ آپݨے رہِݨ دی تھاں نُۄں دُۄشِت کرۄگے تاں اِکّ دِن آپݨی ہی رہِںدّ-کھُۄںہد دی سڑھاںد نال مر جائۄگے۔”

“پر تُہاڈے خاک ہۄݨ سمیں تُسِیں پرماتما دی تاکت نال چمکݨ لگّۄگے جِس نیں تُہانُۄں ذمِین دِوائی ہَے۔ اتے کِسے کھاس کارن کرکے اِس ذمِین اُپّر اتے لال آدمِییاں اُپّر ادھِکار دِتّا ہَے۔”

اِہناں شبداں وِچّۄں کُدرت نال اتے واتاورݨ نال رُۄہ دا پِیار جھلکدا ہَے۔ جے ہر منُکھّ آپݨے کُدرتی وسِیلِیاں نُۄں اِس اِشک دی اِںتہا تک چاہُݨ لگّ جاوے٬ تاں ساری دُنِییاں سورگ بݨ سکدی ہَے۔