اِہ دسّݨ والی کۄئی گلّ نہِیں کِہ بِیتے کُجھ مہِینِیاں تۄں سارے بھارت دے لۄکاں دِییاں نذراں دیش دی راجدھانی دِلّی دی وِدھان سبھا دی چۄݨ ولّ لگِّییاں ہۄئیِیاں سن۔ اِسدے کئی کارناں وِچّۄں وڈّا اِکّ اِہ وی ہَے کِہ جدۄں سارے دیش وِچّ اِکّ پارٹی آپݨا دبدبا کائِم کری پھِردی ہَے٬ بھارت دی راجدھانی وِچّ اُس دے وِرۄدھ والی سرکار رہِݨا اُس نُۄں سُکھائُںدا نہِیں سی۔ پْردھان مںتّری نرِںدّر مۄدی نیں گِیاراں سال پہِلاں جدۄں دیش دی کمان سمبھّالی سی٬ اُدۄں تۄں اِہ گِݨتی آرمبھّ کر دِتّی سی کِہ اِںدرا گاںدھی دی چڑھت دے دِناں وِچّ کاںگرس اَینے سُۄبِیاں وِچّ راج کردی سی اتے میری اگیت تد بݨ سکدی ہَے٬ جے اُس تۄں ودھّ سُۄبِیاں دِییاں سرکاراں میری کمان ہیٹھ چلدی پارٹی دے راج ہیٹھلِییاں ہۄݨ۔ راج سرکاراں دے نال اُس نیں آپݨی پارٹی وِچّ وی پہِلاں پہِل وڈّے لِیڈراں نُۄں بݨدا ستِکار دیݨ تۄں شُرُۄ کِیتا تے پھِر ہَۄلی-ہَۄلی اِکّ-اِکّ کر کے سارِیاں نُۄں نُکّرے لا کے اِںدرا گاںدھی دے اُس دَۄر دی یاد تاذا کروا دِتّی سی٬ جِس وِچّ ’اِںدرا اِذ اِںڈِییا اَیںڈ اِںڈِییا اِذ اِںدرا‘ دا نائرا لگّا سی۔ اِںدرا گاںدھی دے دُیالے جِنّے ڈھںڈّۄرچی ہۄئِیا کردے سن٬ اُس تۄں ودھّ نرِںدّر مۄدی دُیالے ہن٬ پر بہُت وڈّا پھرک اِہ ہَے کِہ مۄدی اِدّاں دے ڈھںڈّۄرچِییاں دی اَۄکات جاݨدا ہَے اُنہاں نُۄں ویلے-کُویلے جھٹکا دے کے ٹِکاݨے رکھّدا اتے ہر تھاں اُنہاں دے اِہۄ جِہے بدل اگّے لا سکدا ہَے٬ جِہڑے سِر ہی ناں چُکّ سکدے ہۄݨ۔ اِدّاں دی مانسِکتا والے راجسی آگُۄ دے کیںدری کماںڈ والے شہِر وِچّ کِسے وِرۄدھی پارٹی دی سرکار ہۄوے٬ اُس نُۄں اِہ گلّ ہذم نہِیں سی ہۄ سکدی تے اِہۄ کارن سی کِہ اِس وار اُہ ساری تاکت جھۄک کے وی اِس دیش دی راجدھانی والے شہِر وِچّ آپݨی پارٹی دی نہِیں٬ آپݨی کھُد دی مرذی دی سرکار بݨائُݨا چاہُںدّا سی۔
اِہ سۄچ نرِںدّر مۄدی دی ہۄ سکدی ہَے تے سارِیاں نُۄں پتا ہَے کِہ اِدّاں ہی ہۄویگا٬ پر جِہڑی دھِر نُۄں دِلّی دے لۄکاں نیں بڑے چاء نال اِس شہِر دے پْرشاسن دی کماںڈ سَۄمپی سی٬ اُہ وی اِس تبدِیلی دے کارن پَیدا کرن وِچّ گھٹّ سہِیۄگی سابت نہِیں ہۄئی۔ سارِیاں نُۄں پتا ہَے کِہ اروِںدّ کیجرِیوال نیں پہِلی واری دِلّی دے مُکھّ مںتّری وجۄں جدۄں ذِمّیواری سمبھّالی تاں اُہ مُکھّ مںتّری والی سرکاری کۄٹھی وِچّ وی نہِیں سی جاݨا چاہُںدّا٬ جاں گھٹّۄ-گھٹّ اِہ گلّ کہِںدّا ذرُۄر سی٬ پر دس سال پُۄرے ہۄݨ تۄں پہِلاں اِہ دُہائی پَیݨی شُرُۄ ہۄ گئی کِہ جِہڑا کیجرِیوال اُس سرکاری کۄٹھی وِچّ جاݨا نہِیں سی چاہُںدّا٬ اُس نیں اُس کۄٹھی اُپّر دۄ سَۄ کرۄڑ رُپئے تۄں ودھّ کھرچ کر کے اُس نُۄں شِیش مہِل ورگی بݨا دھرِیا ہَے اتے اِدّاں کرن ویلے اُس نیں نِئماں مُتابک کھرچ کرن دِییاں ہدّاں دی پرواہ وی نہِیں کِیتی۔ اِس بارے پْردھان مںتّری نرِںدّر مۄدی جاں اُس دے سہِیۄگی جدۄں اُںگل اُٹھائُںدے سن تاں جواب وِچّ اِہ کِہا جاںدا سی کِہ پْردھان مںتّری نیں کھُد آپݨے لئی دۄ بہُت مہِںگّے وِشیش جہاذ بِناں وجاہ کھرِید لئے ہن۔ کھرِیدے ہۄݨ تاں اُہ جِہڑی پارٹی دا لِیڈر سی٬ اُس پارٹی نیں کۄئی سادگی جاں ’آم آدمی‘ بݨ کے رہِݨ دا ہۄکا نہِیں سی دِتّا ہۄئِیا٬ جدۄں کِہ کیجرِیوال اِکّ راجسی آگُۄ نہِیں٬ اُس کھاس پارٹی دا آگُۄ سی٬ جِہڑی آم لۄکاں دی پْرتِینِدھ ہۄݨ دا دائوا کردی سی۔ اُس دی تُلنا نرِںدّر مۄدی نال نہِیں کِیتی جا سکدی٬ دۄواں وِچّ پھرک چاہِیدا سی اتے اُہ پھرک رکھّݨ دی لۄڑ ناں سمجھݨا اُس پارٹی نُۄں دیش دے آم لۄکاں تۄں نِکھیڑن دا کارن بݨِیا ہَے۔
کۄئی وکت سی کِہ ستّراں وِچّۄں مساں تِنّ سِیٹاں بھاجپا نُۄں مِلِییاں سن تے مذاک اُڈائُݨ لئی اِہ کِہا جاںدا سی کِہ کار دی لۄڑ نہِیں٬ دۄپہِییا گڈّی٬ سکُۄٹر جاں مۄٹر-سائیِکل اُتّے تِنّ سوار بَیٹھݨ دی آگِیا دے دِتّی جاوے تاں اِنہاں تِنّاں لئی اُہی کاپھی ہَے۔ اجّ ستھِتی اِہ ہَے کِہ آم آدمی پارٹی دِلّی دی وِدھان سبھا دا تِیجا ہِسّا سِیٹاں نیڑے مساں جِتّی ہَے٬ پر بھاجپا دۄ-تِہائی بہُمت لَے گئی ہَے۔ اِسدے کارناں دی گھۄکھ اِس پارٹی نُۄں کرنی پویگی اتے پھِر اُہ گلّاں وِچارنِییاں پَیݨگِییاں٬ جِنہاں دی چرچا ہۄݨ ویلے اُہ پَیراں اُتّے پاݨی نہِیں سن پَیݨ دِںدّے۔ مُکھّ مںتّری دی سرکاری رِہائِش اُتّے انّہا کھرچ کرن دی گلّ ہی نہِیں٬ اُس دی سرکاری رِہائِش وِچّ اِکّ مِیٹِںگّ دَۄران جدۄں کیجرِیوال دی ہاذری وِچّ دِلّی دے چِیپھ سَیکٹری نال اُس دے دۄ وِدھائِکاں نیں ہتھّۄ-پائی کِیتی اتے شِکائِت وِچّ کیجرِیوال دی ہاذری دا ذِکر آئِیا سی٬ اُس نُۄں اِدّاں دے بیہُۄدا بںدِّیاں نُۄں اُدۄں نتھّ پائُݨی چاہِیدی سی۔ اِدّاں کرن دی تھاں اُس نیں آپݨے بںدِّیاں دا پکھّ پُۄرِیا سی تے جدۄں دِلّی دے مہِلا کمِشن دی چیئرپرسن نال مُکھّ مںتّری دی سرکاری کۄٹھی وِچّ مار-کُٹّ ہۄئی سی٬ کیجرِیوال نیں اُدۄں وی چُپّ نہِیں سی تۄڑی۔ اِنہاں ہرکتاں نُۄں دِلّی دے سائۄُ لۄکاں نیں جے ماڑا سمجھِیا ہَے تاں اِس نُۄں گھٹناواں دے اسل رںگّ وِچّ ویکھݨا چاہِیدا ہَے۔
مَیں اجّ وی اِہ منّݨ نُۄں تِیار نہِیں کِہ اروِںدّ کیجرِیوال کھُد بیئیِمانی کردا ہۄویگا٬ پر اُس نال جُڑی ساری دھاڑ جدۄں جیباں ہی نہِیں٬ تہِکھانے بھرن تک رُجھّ گئی ہۄݨ کارن چرچِیاں وِچّ سی٬ اُس نیں اُدۄں وی اُنہاں وِچّۄں کِسے بارے کاروائی کرن دی لۄڑ نہِیں سمجھی۔ ہمیشا اِہ ہُںدّا آئِیا ہَے کِہ ’لڑن پھَۄجاں تے ناںء سرداراں دا ہُںدّا ہَے‘ اتے جدۄں کدی پھَۄجاں کۄئی پُٹھّا کمّ کرن تاں اُس دا ذِمّیوار وی سِدھّا جاں ولاواں پا کے اُس پھَۄج دے سردار نُۄں ٹھہِرائِیا جاںدا ہَے۔ کیجرِیوال اِہ ہکِیکت نہِیں سمجھ سکِیا۔ اُس دی دھاڑ دے کِیتے پُٹھّے کمّ اُس دی سرکار دے پتن دا اسلی کارن بݨدے رہے ہن۔
اِس مَۄکے جِہڑے سوال سِر چُکّ کھڑۄتے ہن٬ اُنہاں وِچّۄں اِکّ اِہ ہَے کِہ دِلّی دی ہار دا پںجّاب دی سرکار اتے پارٹی اُتّے کی اسر پویگا! ودھّ اسر پوے جاں گھٹّ٬ پَیݨا تاں ہَے ہی٬ اتے اِہ وی سمجھِیا جا رِہا ہَے کِہ دِلّی جِتّݨ پِچھّۄں بھاجپا دی کیںدری کمان٬ کھاس کے پْردھان مںتّری نرِںدّر مۄدی اتے گْرہِ مںتّری امِت شاہ دی جۄڑی اگلا سِیاسی مۄرچا پںجّاب وِچّ کھۄلہ سکدی ہَے۔ پِچھلے دِنِیں کیجرِیوال دی ٹِیم دا پںجّاب سرکار وِچّ جِدّاں دا دکھل ودھِیا سی٬ پںجّاب وِچّ راج کردی ٹِیم والِیاں وِچّۄں بہُت سارے اِہ سمجھݨ اتے کہِݨ تک چلے گئے سن کِہ دِلّی وِچّ جھٹکا لگّ گِیا تاں پںجّاب سرکار دا ساہ سَۄکھا ہۄ جاویگا۔ اِہ گلّ ادھّی ٹھِیک ہۄ سکدی ہَے٬ پُۄرا دْرِش ویکھِیاں اُنہاں نُۄں اِہ سمجھݨا چاہِیدا ہَے کِہ اِس نوِیں ہالت وِچّ اُنہاں دے نال ڈٹ کے کھڑۄݨ والی اِکّ مذبُۄت کںدھّ وی ڈِگ پئی ہَے۔ کیجرِیوال دے ہُںدِّیاں سارے بھارت وِچّۄں پںجّاب دی سرکار دے پکھّ وِچّ جِہڑی لامبںدّی کِیتی جا سکدی سی٬ اِہۄ جِہی لامبںدّی کرن والا مُکھّ مںتّری دے درجے والا اِڈّے کدّ والا اگوانُۄں اُنہاں نُۄں ہۄر کۄئی نہِیں لبھّ سکݨا۔
دُۄسری گلّ پںجّاب سرکار چلائُݨ والِیاں نُۄں اِہ سمجھ لَیݨی چاہِیدی ہَے کِہ لۄک سِرپھ مُپھت دا مال وںڈّݨ دِییاں گرںٹِّییاں نال بجھّے نہِیں رہِ سکدے٬ اُنہاں دی نِتّ دِن دی ذِںدّگی وِچّ جۄ کُجھ واپردا تے اُہ بھُگتدے ہن٬ اُس نُۄں ویکھݨا تے سُدھارنا وی اِنہاں دا کمّ سی٬ پر کِیتا نہِیں گِیا۔ پِچھلی کۄئی وی سرکار ہۄوے٬ بھاویں اکالی-بھاجپا دی تے بھاویں کاںگرس دے اِکّ جاں دُۄسرے لِیڈر دی٬ جے اُس وکت لۄکاں نُۄں تھاݨے-کچہِری-ہسپتال آدِ ہر دپھتر وِچّ جا کے جیباں کھالی کرنِییاں پَیںدِییاں سن تاں اجۄکی سرکار دے وکت وی لۄکاں دا ساہ سُکھالا نہِیں کِیتا جا سکِیا۔ ہۄئِیا اِسدی تھاں اِہ سی کِہ اپھسراں تے ہیٹھلے کرمچارِییاں نیں ’رِسک پھَیکٹر ودھ گِیا‘ کہِݨ اتے پہِلاں تۄں ودھّ ریٹ نال پَیسا کمائُݨ والا راہ پھڑ لِیا ہَے۔ سرکار اتے آم آدمی پارٹی دی لِیڈرشِپّ اِس نُۄں رۄکݨ لئی اپھسراں اتے ہیٹھلے کرمچارِییاں نُۄں گاہے-بگاہے دبکے ماردی رہِںدّی ہَے٬ پر جِہڑی چھُری پھیرن دا کمّ اِس پارٹی دے مںتّری اتے وِدھائِک کردے پئے ہن٬ اُنہاں ولّ ویکھݨ اتے نتھّ پائُݨ دا کدے دھِیان کِیتا گِیا۔ اسِیں کھُد جاݨدے ہاں کِہ جدۄں پںجّاب دی اجۄکی سرکار بݨی تاں کئی سِیٹاں لئی چۄݨ لڑن والا اُمِیدوار ناں لبھّݨ کارن جِہڑا کۄئی ساہمݨے آئِیا٬ کھڑھا کر دِتّا گِیا تے کئی بیئیِمان وی اِس پارٹی دے وِدھائِک بݨن وِچّ سپھل ہۄ گئے سن٬ پر سارے دے سارے بیئیِمان نہِیں سن۔ تِنّ سال لںگھّݨ دے بائد ویکھِیئے تاں اِس گلّۄں ہَیرانی ہُںدّی ہَے کِہ جِہڑے اُس وکت بہُت اِماندار بںدّے وِدھائِک بݨے سن٬ اُنہاں وِچّۄں وی بہُت سارِیاں نیں باکِییاں والا کمّ شُرُۄ کر دِتّا ہَے۔ اُنہاں نُۄں اِہ کُجھ سِکھّݨا نہِیں پِیا٬ سرکاری گلِیارِیاں وِچّ کاںگرس اتے اکالی-بھاجپا سرکاراں دے وکت دلالِییاں کرن لئی جاݨے جاںدے سِرے دے بدنام بںدِّیاں نیں اِنہاں دے لئی دلالِییاں شُرُۄ کر دِتِّییاں ہن تے اِہ گلّ منّݨی اَۄکھی ہَے کِہ سرکار دے مُکھی نُۄں پتا نہِیں۔ جِہڑی گلّ پںجّاب دے بچّے-بچّے دی ذبان اُتّے ہَے٬ اُہ سرکار چلائُݨ والِیاں نُۄں وی ذرُۄر پتا ہۄویگی۔
اِس کر کے دِلّی وِدھان سبھا دے جِہڑے نتِیجے آئے ہن٬ اُنہاں ولّ ویکھدے ہۄئے کھڑھے پَیر کُجھ اہِم کمّ پںجّاب سرکار اتے اِسدے مُکھی جاں اِس نُۄں چلائُݨ والی پارٹی دے سُۄبا پْردھان نُۄں کرن دی لۄڑ پَیݨی ہَے۔ اُنہاں نُۄں آپݨی ٹۄکری وِچّۄں گںدّے آںڈے چُݨ کے باہر سُٹّݨ دی کسرت کرنی پویگی٬ پر مُشکِل اِہ ہَے کِہ اِس کمّ وِچّ دیر بڑی ہۄ چُکّی ہَے۔ پہِلے اتے دُۄسرے سال وِچّ اِہ کمّ کرنا سَۄکھا سی٬ اجّ جدۄں ہۄرناں دی ویکھۄ-ویکھی بچے-کھُچے اِمانداراں وِچّۄں وی بہُت سارے اِس پٹڑی اُتّے پَے چُکّے ہن٬ بیئیِماناں دی گِݨتی کرن نالۄں اجّ تک بچے ہۄئے وِرلے اِماندار دی پچھاݨ کرنی ودھّ سَۄکھی ہۄ سکدی ہَے۔ سرکار دی اگوائی کرن والا اتے اُس نال جُڑی ٹِیم اِہ سۄچ کے چلدی پئی ہَے کِہ اُنہاں کۄل دۄ سال اجے ہۄر ہن٬ پر اُہ اِہ نہِیں سۄچدے کِہ آکھری سال وِچّ اپھسرشاہی کِسے سرکار دا ہُکم منّݨ دی تھاں ہُکم ٹالݨ دا کمّ ودھّ کرن لگدی ہَے۔ پںجّاب دی اپھسرشاہی نیں پِچھلے تِنّ سال وی اِنہاں دے آدیش پُۄری ترہاں کدے نہِیں منّے٬ باکی دۄ سال رہِںدّے گِݨ کے وی گُذارا نہِیں ہۄݨا۔ دِلّی وِدھان سبھا دِییاں چۄݨاں وِچّ اُتھّۄں دے لۄکاں نیں جۄ سںدّیش جاں سںکّیت دِتّا ہَے٬ اُس نُۄں اکھّۄں پرۄکھے کرن دی تھاں بھوِکھّ لئی چںگّے سِٹِّیاں دی آس وِچّ جۄ کُجھ کرن دی لۄڑ ہۄ سکدی ہَے٬ جے اُہ ناں کِیتا گِیا تاں بھُیاٹݨی آ سکدی ہَے۔