ناشتے اُپرںتّ٬ سُکھجِیت کَۄر اُٹھّݨ ہی لگّی سی کِہ راجُۄ نیں اُسنُۄں کُجھ چِر ہۄر بَیٹھݨ دا اِشارا کردِیاں٬ اِکّ لِپھاپھے وِچّۄں وڈّا سارا کاگذ کڈھِّیا تے تہِیاں کھۄلہ کے اُسدے ساہمݨے٬ ڈائِنِںگّ-ٹیبل 'تے وِچھا دِتّا۔ کپّ-پلیٹاں سِںکّ 'چ رکھّ کے شَیرن وی کۄلھ آ کھلۄئی۔ چھے کُ سالا ڈَیبی تاں پہِلاں ہی٬ کھُش مُۄڈ 'چ راجُۄ نالھ لگّی کھڑی سی۔

سوِمِںگّ-پُۄل دے نکشے دی پہِلی ہی جھلک نیں سُکھجِیت کَۄر اںدّر ہَیرانگی پَیدا کر دِتّی۔ پر اُہ سہِج رہی۔ ساہمݨے کھلۄتے پُتّ٬ نُۄںہ تے پۄتی دی ہیجلی مُسکراہٹ دے جواب وِچّ ہلکا جِہا مُسکرائُںدِیاں اُہ بۄلی٬ ''بئی! پرار آپاں اِہدی سلاہ ہٹا نہِیں سی دِتّی؟''

''ہاں مام! ہٹا تاں دِتّی سی'', راجُۄ دے بۄلاں وِچّ ہلکی جِہی گھبراہٹ وی سی تے اُتشاہ وی٬ ''پر... پر سوِمِںگّ-پُۄل بِناں سمر بڑی ڈلّ جِہی لںگھّدی اے... ایداں پھِیل ہُںدّا رہِںدّا آ پئی جِدّاں اسِیں لائیِپھ دا اِکّ وڈّا پھنّ مِسّ کر رہے آں... مَیں تے شَیرن نیں سلاہ کرکے اَیہ مَیپ بݨوائِئَے... مَیں اَیکسپلین کرداں... پںجّاہ ہجار گَیلن دی کپَیسِٹی والھا اِہ سوِمِںگّ-پُۄل٬ بَیکیارڈ دی نَۄرتھ-وَیسٹ کَۄرنر 'چ بݨیگا'', راجُۄ دِییاں اُںگلھاں لائیِناں 'تے گھُمّݨ لگِّییاں٬ ''اَیہ لَیںگتھ پچّی پھِیٹ٬ وِڈتھ وِیہ پھِیٹ تے ڈَیپتھ نَۄں پھِیٹ ہۄویگی۔ گھٹّ ڈَیپتھ والا اِہ پاسا ڈَیبی اتے رِکّدِیپ لئی... پُۄل دے چارے پاسے بلَیک اَیںڈ وہائیِٹ ٹائیِلاں 'چ تِنّ-تِنّ پھِیٹ دی پٹڑی ہۄویگی۔''

''اِٹ لُکس پھَیںٹَیسٹِک ٹُۄ می۔'' شَیرن دے گۄرے چِہرے تے نِیلِییاں اکھّاں وِچّ جۄش گھُلھِیا نذر آ رِہا سی۔

''وںڈّرپھُل! آئ'ل سوِمّ اَیوری ڈیء۔'' ڈَیبی نیں آپݨا سرِیر اِںج ٹیڈھا جِہا کِیتا جِویں سوِمِںگّ-پُۄل 'چ چھالھ مارن جا رہی ہۄوے۔

''وَیلّ٬ نکشے مُتابِک تاں پُۄل واکئی شاندار لگدا اے پر... ۔'' سُکھجِیت کَۄر نیں کاہلھے جِہے ہتھّاں نالھ لِپھاپھے وِچّۄں اَیسٹِیمیٹ والھا کاگذ کڈھِّیا... ٹۄٹل پڑھدِیاں اُسنُۄں اِںج لگّا جِویں نکشے دِییاں لائیِناں ہیٹھ کۄئی ڈُمّہ ہۄوے تے اُہ وِچّ ڈُبّدی جا رہی ہۄوے۔... اُسدے وِیک-اَیںڈّ دے سہِج مُۄڈ 'چ تلخی آ گئی٬ ''ڈَیم'ٹ... سٹھّ ہجار... آپݨے ڈَیڈ نالھ گلّ کرۄ۔'' اُسنے اۄورٹائیِم لائُݨ گئے پتی دے مُڑن تکّ گلّ نُۄں اگّے پا دِتّا۔ شَیرن ڈَیبی نُۄں لَے کے ٹی. وی. ولّ نُۄں ہۄ گئی۔ راجُۄ ذرا کُ کھڑا رِہا تے پھِر ساہمݨے والھی کُرسی 'تے بہِںدّا ہۄئِیا ہلِیمی نالھ بۄلِیا٬ ''مام! گلّ تاں تُہاڈی 'یَیس' دی اےَ٬ ڈَیڈ نُۄں تاں اسِیں منا ہی لَیݨا اے۔''

'' مَیں 'کلّی کِدّاں 'یَیس' کر سکدی آں۔ کھرچِیاں دا تاں پہِلاں ہی وار-پھیر نہِیں آئُںدا... گھر دِییاں تے کاراں دِییاں کِشتاں نیں سُرت بھُلائی ہۄئی اے۔ تے تُۄں اَیہ سٹھّ ہجار دی اِکّ ہۄر پںڈّ... کِدّاں کِشتاں تاراںگے اَینے لۄن دِییاں؟''

''پر جدۄں ساڈی مام اینی رِچّ اے تاں اسِیں لۄن کِئۄں لواںگے؟'' راجُۄ نیں آکھِیا۔

''راجُۄ! تیری سُرت پتا نہِیں کِتھّے گئی ہۄئی اےَ۔ اجے دۄ سال پہِلاں جدۄں آپاں اَیہ وڈّا گھر لِیا تاں مَیں تُہانُۄں وِیہ ہجار ڈالر مںگّا کے دِتّا سی۔... چاچا جی نیں پِچھلے سالاں دے جمہاں ہۄئے ٹھیکے 'چ دۄ سال دا اَیڈواںس پا کے اینا بھیجِیا سی۔'' اُہ کھِجھ کے بۄلی۔

''مائی ڈِیئر مام! تُسِیں میری گلّ نہِیں سمجھے۔'' راجُۄ دی سُر 'چ مِٹھاس اتے بُلّہاں 'تے مچلا جِہا ہاسا سی۔

''کی؟'' اُسنے جھُںجّلا کے پُچھِّیا۔

''میرا متلب اےَ کِہ آپاں تُہاڈی جمِین 'سَیلّ' کر دیئیِئے۔''

'سَیلّ' شبد سُکھجِیت کَۄر دے سِر 'تے بمبّ واںگ پھٹِیا۔ دِل تھلّے نُۄں ڈِگدا جاپِیا... سرِیر تْریلِیئۄ-تْریلی ہۄ گِیا... اُسنُۄں اِںج لگّا جِویں اُسدا پُتّ اُسدِییاں جڑھاں نالھ جُڑی ہۄئی مِٹّی نُۄں کھُرچ کے کِسے گاربیج دے ٹۄئے وِچّ سُٹّݨی چاہ رِہا ہۄوے... پلاں وِچّ ہی اُسدِییاں نساں 'چ ٹَینشن آ وڑی۔ ساہ پھیپھڑِیاں دے اُتّۄں-اُتّۄں ہی آئُںدا پْرتِیت ہۄئِیا... ۔ اُپّرۄں بَیڈّرُۄم 'چۄں اُسدے سال کُ دے پۄتے رِکّدِیپ دے اچانک رۄݨ دی آواذ نیں اُسدی ساہ-گتی نُۄں ہۄر وی تیذ کر دِتّا۔... سویرے نِگھّے پاݨی 'چ کیسِیں اِشنان کردِیاں اُسدا من لگبھگ شاںت سی۔ پر ہُݨ...۔ اُہ ٹیبل دا سہارا لَے کے اُٹھّی٬ گۄلھی کھادھی تے پَیراں نُۄں دھُۄںہدی ہۄئی پئُڑِییاں چڑھ کے بَیڈّ 'تے ڈھہِ پئی... 'اِنہاں نُۄں تاں بسّ آپݨے متلب ہی دِیںہدے آ... اگلے دی بھاویں ہۄںد ہی جاںدی لگّے۔' آپݨے اںدّرلے نالھ گلّاں کردی اُہ پتا نہِیں کِہڑِییاں-کِہڑِییاں گھُمّݨ-گھیرِییاں 'چ پئی رہی۔

دوائی دے اسر نالھ کُجھ ٹھِیک ہۄئی تاں تھلّے اُتّر کے لِوِںگّ-رُۄم دے پھرنِیچر نُۄں جھاڑن-پُۄںجھݨ لگّ پئی۔ شَیرن رسۄئی تے ہال-ویء 'چ مپّ پھیر رہی سی۔ ڈَیبی پھَیمِلی-رُۄم 'چ ٹی.وی. 'تے کارٹُۄن-پھِلم دیکھ رہی سی۔ اُتھّے ہی رِکّدِیپ نُۄں لَے کے بَیٹھا راجُۄ شَیرن دِییاں گلّاں دے ہُںگّارے 'چ٬ ''اہاں... اۄ یاہ... اۄ یاہ...۔'' کری جا رِہا سی۔ کُجھ دیر بائد مپّ نُۄں تھائیں چھڈّ شَیرن راجُۄ کۄلھ جا کھلۄئی تے کہِݨ لگّی٬ ''ڈَیبی نیں سوِمِںگّ دے کاپھی لَیسن لَے لئے نیں۔ ہُݨ کہِ رہی اے کِہ لیک 'تے لَے کے چلۄ٬ اۄتھے تَیر کے دیکھݨَے۔ اجّ دِن بڑا کھُۄبسُۄرت اے٬ چلِّیئے؟''

سُݨدِیاں ہی سُکھجِیت کَۄر دی گھٹ رہی ٹَینشن پھِر ودھݨ لگّ پئی۔ اُہ اںدّر ہی اںدّر کُڑھن لگّی٬ 'مَینُۄں لا کے گلّ کِیتی اے... کِنّی شَیتان ہَے... ناں اِہ اِس گھر 'چ آئُںدی٬ ناں سوِمِںگّ-پُۄل دا سِیاپا کھڑھا ہُںدّا۔ پتا نہِیں کدۄں دی راجُۄ نُۄں پٹّی پڑھا رہی اے۔ اُہۄ جِہا مِٹّی دا مادھۄ اُہ۔ اکھے٬ مام تُہاڈی ذمِین ویچ... چکِّئۄ سوِمِںگّ-پُۄل دے۔ کِتھّے میرے باپُۄ جی دی ڈکّرے ورگی ذمِین... کِتھّے میرے 'تے جان دیݨ آلھے میرے چاچا جی تے کِتھّے آپݨے ہی سرُۄر 'چ آکڑی ہۄئی٬ دُۄجِیاں 'چ ناں بھِجّݨ آلھی اِہ شَیرن...۔'

پِچھّے جِہے اَیداں ہی کۄئی گلّ چلّ رہی سی تاں سُکھجِیت کَۄر رۄہ 'چ آ کے بۄلی سی٬ ''تُسِیں گۄرے لۄک سانُۄں اِمِیگراںٹاں نُۄں تاں اِہ کہِںدّے آں پئی اسِیں تُہاڈی کلچر 'چ بھِجّدے نہِیں پر تُسِیں ساڈِییاں کلچراں 'چ کِنّی کُ دِلچسپی لَینے آں... تَینُۄں مَیں پںجّابی دے لپھذ سِکھا-سِکھا تھکّ گئی پر تُۄں...۔''

''لَے مام! مَیں کِنّے لپھذ تاں سِکھّے آ... سَیٹ سْری اکال٬ آچھا٬ کی ہال اے... رۄٹی٬ پرَۄںتھے٬ دال٬ سَیمۄسے... پانی٬ سَیمُںدّر٬ داریا... کدی-کدی پںجّابی سُۄٹ وی پائُنی آں۔'' شَیرن نیں اُتّر دِتّا سی۔

''ستّاں سالاں 'چ سِرپھ چالھی-پںجّاہ لپھذ٬ اُہ وی جِہڑے تیرے کمّ دے آ۔'' سُکھجِیت کَۄر دے بۄلاں وِچّ تلخی ہۄݨ دے باوجُۄد وی شَیرن نیں گُسّا نہِیں سی کِیتا۔

تے سُکھجِیت کَۄر نُۄں جِویں ہُݨ سمجھ آ رہی ہۄوے کِہ پِچھلے کُجھ سمیں تۄں شَیرن اُس نالھ اینی مِٹھّی-پِیاری کِئۄں بݨی چلی آ رہی سی... اُنہاں دے پۄتے دا ناں٬ ادھّا اںگّریذی تے ادھّا پںجّابی رکھّݨ لئی وی شائِد اِسے کرکے ہی منّ گئی سی٬ نہِیں تاں اُسنے پُۄرا اںگّریذی ناں رکھّݨا سی٬ جِویں ڈَیبی دا رکھِّیا سی۔

لِوِںگّ-رُۄم دی سپھائی دا کمّ مُکا کے سُکھجِیت کَۄر ٹی.وی. 'تے پںجّابی پْرۄگرام دیکھ رہی سی کِہ بلدیو سِںگھّ کمّ تۄں پرت آئِیا۔ لںچّ دا سماں ہۄ رِہا سی۔ سُکھجِیت کَۄر نیں پُچھِّیا تاں اُسنے آلُۄیاں والھے پرَۄںٹھے کھاݨ دی اِچھّا پْرگٹائی۔

مائیِکرۄویو 'چ آلُۄ اُبلھݨے رکھّدِیاں سُکھجِیت کَۄر دا دِل کِیتا کِہ نُۄںہ-پُتّ دا بِیپھ والھا پتِیلا باہر وگاہ مارے... تے پتا نہِیں اِہ کھِیال اُسدے من 'چ کِدھّرۄں آ وڑِیا کِہ اُہ کِہۄ جِہے پل ہُںدّے جے اِس وکت اُہ نُۄںہ-سسّ رلھ کے سرہۄں٬ پالک تے برَۄکلی نُۄں چھِلّ-چِیر کے ساگ بݨا رہِییاں ہُںدِّییاں... تے نالھ دی نالھ بِیتے ہپھتے دِییاں جمہاں ہۄئیِیاں گلّاں وی ساںجھِییاں کر رہِییاں ہُںدِّییاں۔ ڈُۄںگھا ہئُکا بھردِیاں اُہ بُڑبُڑائی٬ 'پر کِتھّے... ناں کھاݨ-پِیݨ دی ساںجھ تے ناں بۄلی دی۔'... گھر وِچّ پںجّابی دی اݨہۄںد کدی-کدی تاں اُسنُۄں بہُت ہی رڑکدی... جھۄرے جِہے 'چ اُسنُۄں اِںج لگّݨ لگّ پَیںدا جِویں راجُۄ نیں کِتِئۄں اُنہاں شِیشِیاں ورگا پاݨی لِیا کے اُنہاں دے گھر دِییاں کںدھّاں 'تے چڑھا دِتّا ہۄوے... جِہڑے شِیشے بںدّے دے چِہرے اتے کدّ-بُتّ نُۄں وِںگّا-ٹیڈھا تے کاݨسُۄتا جِہا بݨا کے بیپچھاݨ کر دیںدے نیں۔

پرَۄںٹھے کھا کے بلدیو سِںگھّ آرام کرن لئی بَیڈّ-رُۄم 'چ چلا گِیا تے سُکھجِیت کَۄر بَیکیارڈ 'چ ڈٹھّی گارڈن-چیئر 'تے جا بَیٹھی۔ پھُلّاں ولّ دیکھدِیاں اُسدے من نُۄں کُجھ چَین مِلھی۔ کھُۄبسُۄرت پھُلّاں دے اِہ بَیڈّ شَیرن تے راجُۄ دے لگائے ہۄئے سن۔ چِٹّے٬ لال٬ نِیلے٬ پِیلھے٬ گُلابی تے بدامی رںگّاں دے پھُلّاں نُۄں اُنہاں اجِہے کلامئی ڈھںگّ نالھ ترتِیبِیا ہۄئِیا سی کِہ اِکّ بجھّوِیں نُہار پیش ہۄ رہی سی٬ بھِنّ-بھِنّ رںگّ جِویں اِکّ-دُۄجے نُۄں آپݨے وِچّۄں اُبھار رہے ہۄݨ۔ سُگںدھِّت ہوا نُۄں پھیپھڑِیاں دے دھُر اںدّر ہںگھّالھدِیاں اُہ بھرویں ساہ لَیݨ لگّی۔ نُۄںہ-پُتّ وِرُدھّ من دی کُڑتّݨ جِویں مِٹھاس 'چ بدل گئی ہۄوے۔

اینے نُۄں شَیرن نیں مشِین 'چ دھۄتے ہۄئے کپّڑِیاں دی ٹۄکری بَیکیارڈ 'چ لِیا دھری۔ سسّ ولّ گہُ نالھ تکّدِیاں اُسنے پْرشن کِیتا٬ ''مام! آر یُۄ اۄ. کے.?'' سُکھجِیت کَۄر دا دِل کِیتا پئی کہِ دیوے٬ 'پںگّے وی کھڑھے کری جانی آں تے اۄ. کے. وی دیکھݨا چاہُنّی اَیں۔' پر اُسدے مُۄںہۄں٬ ''یاہ٬ آئ'م اۄ. کے'' نِکلھ گِیا۔ تھۄڑھا مُسکرا وی ہۄ گِیا۔

شَیرن اِکّ-اِکّ کپّڑے نُۄں چھںڈّ کے رسّی اُتّے پائُݨ لگّی۔ چھںڈّݨ-کْرِیا 'چ اُسدِییاں اُپّر اُٹھِّییاں باہواں اتے تݨے ہۄئے سرِیر ولِّیں تکّدِیاں سُکھجِیت کَۄر دِییاں اکھّاں مُۄہرے ہۄر ہی ترہاں دے اکس گھُمّݨ لگّے... جِویں وڈّے-وڈّے جباڑھِیاں تے لمبُّۄتری گردن والھی مشِین اُنہاں دے بَیکیارڈ نُۄں پُٹّ رہی ہۄوے... جِویں بݨ رہے سوِمِںگّ-پُۄل دِییاں نِیہاں ہیٹھ اُسدے پُرکھِیاں دی ذمِین دبّی جا رہی ہۄوے... جِویں اُنہاں دِییاں مۄٹراں دا پاݨی سُۄت کے سوِمِںگّ-پُۄل دے ڈھِڈّ 'چ پائِیا جا رِہا ہۄوے۔ اِکّ لمّا ہئُکا بھردِیاں اُسدی نِگہا پھِر پھُلّاں 'تے جا ٹِکی... من دے ہُمّس 'چ جِویں ہوا رُمک پئی ہۄوے... مۄٹراں اتے ذمِین نالھ جُڑے دِن اُسدی سۄچ وِچّ اُبھّر آئے... ٹِیُۄبوَیلّ لگوائُݨ تے ٹرَیکٹر کھرِیدݨ والھے اُہ پِںڈّ 'چۄں پہِلے کِسان سن۔ اُسدے باپُۄ جی کئی سالاں بائد سِںگھّاپُرۄں پرتے سن۔ باپُۄ جی نالھ گھر بھرِیا-بھرِیا لگدا۔ رَۄݨک جِہی لگّی رہِںدّی۔ سُکھجِیت اتے اُس تۄں کئی سال چھۄٹے اُسدے چچیرے بھرا بھُپّی لئی تاں جِویں کۄئی وِیاہ بِیت رِہا ہۄوے۔

پر ڈیڈھ کُ سال بائد اُسدے باپُۄ جی نیں واپس مُڑن دی تِیاری کر لئی۔ سُکھجِیت دی رُۄہ دی چہِک اُداسی 'چ بدل گئی٬ ''باپُۄ جی! تُہاتھۄں بِناں ساڈا دِل نہِیں لگّݨا...۔'' دھی دے بۄلاں 'چ چھلکدے مۄہ نیں نِشان سِںگھّ دے دِل نُۄں ہِلا دِتّا۔ ساواں جِہا ہۄ کے اُہ بۄلِیا سی٬ ''سُکھّی! بسّ اَیہ آکھری گیڑا اے۔ دۄ کُ کمّ نِبّڑ جاݨ, پھِر نہِیں جاواںگا۔''

''کِہڑے؟''

''تیرا وِیاہ تے آپݨے نالھ لگدی مگھّر سِہُں والھی ذمِین۔''

''چھڈّۄ باپُۄ جی۔'' ترلا جِہا کردِیاں سُکھجِیت نیں سِر باپُۄ دی چھاتی نالھ لا دِتّا سی۔

پر نِشان سِںگھّ نیں جاݨا ہی سی۔ اُسدے وِدا ہۄݨ سمیں ٹبّر دے سارے جِییاں دے چِہرے ہںجھُّۄیاں 'چ ڈُبّ گئے سن۔ سُکھجِیت کۄٹھے چڑھ کے٬ اتھّرُۄ بھرِییاں اکھّاں نالھ کِنّا ہی چِر پردیس جا رہے باپُۄ جی نُۄں دیکھدی رہی سی۔ کئی ہپھتے لمّی٬ سںگھّݨی اُداسی تۄں بائد ٹبّر دی ذِںدّگی مُڑ پہِلاں واںگ چلّ پئی سی۔

ٹِیُۄبوَیلّ-ٹرَیکٹر نالھ سُکھجِیت دے چاچے پںجّاب سِںگھّ اںدّر اِکّ نواں جۄش بھر چُکّا سی۔ ہرے اِنکلاب دے اُنہاں دِناں وِچّ نویں بِیجاں تے کھاداں دی ورتۄں نالھ اُسدی پھسل بنِّیاں تۄں باہر ہۄ-ہۄ پَیںدی۔ اُہ آپݨے اتے ٹھیکے 'تے لئے کھیتاں وِچّ کمّ دے سِر 'تے چڑھِیا رہِںدّا۔ اُسدے گھر والھی جسّ کَۄر لویرِییاں سامبھدی۔ سُکھجِیت دی بی جی دھنّ کَۄر رسۄئی اتے گھر دے ہۄر کمّاں 'چ لگّی رہِںدّی۔ جدۄں کالج اتے سکُۄل 'چ چھُٹِّییاں ہُںدِّییاں سُکھجِیت تے بھُپّی وی کھیتاں نُۄں چلے جاںدے٬ پںجّاب سِںگھّ نالھ ہتھّ وٹائُݨ۔

کݨک٬ جھۄنے تے آلُۄیاں دِییاں پھسلاں وڈھّݨ-سامبھݨ سمیں اُنہاں دے کھیتاں 'چ درجناں کامے کمّ کر رہے ہُںدّے۔ وڈّے-وڈّے بۄہلھاں تے بۄرِییاں دِییاں دھاںکاں ولّ دیکھدا پںجّاب سِںگھّ ہُبّ-ہُبّ گلّاں کردا۔

تے پھِر جدۄں مگھّر سِںگھّ نیں آپݨی دس گھُماں نانکی-ڈھیری ویچݨ دی گلّ شرییام کر دِتّی تاں پںجّاب سِںگھّ نیں بھرا نُۄں چِٹھّی لِکھوائی۔ اُسنے پھٹّ پَیسے بھیج دِتّے۔ پںجّاب سِںگھّ نیں آپ وی کُجھ جۄڑے ہۄئے سن۔ پر اُنہاں دے شرِیکے وِچّۄں اِکّ ہۄر کھرِیدار اُٹھّ کھلۄئِیا۔ کھہِباذی 'چ اگّ پھکّݨ والی گلّ سی۔ اُنہاں نُۄں آپݨی چار گھُماں گہِݨے دھرنی پَے گئی۔ پھِر وی اُہ کھُش سن... اِکّ ٹکّ بائی گھُماں۔ سِرپھ اُنہاں دے پِںڈّ 'چ ہی نہِیں٬ آلھے-دُیالھے دے پِںڈّاں وِچّ وی اُنہاں دی بلّے-بلّے ہۄ گئی سی۔

پر نِشان سِںگھّ دا سِںگھّاپُر تۄں مُڑن دا پرۄگرام اگّے پَے گِیا۔ دھنّ کَۄر کدی-کدی بہُت ہی اُداس ہۄ جاںدی۔ اُںج دیر-دراݨی ولّۄں مِلدے ماݨ-ستِکار سدکا اُہ آپݨی ذِںدّگی مائنِیاں بھری مہِسُۄس کردی۔ اُہ نِکّے تۄں نِکّا کمّ وی اُسنُۄں پُچھّ کے کردے۔

سُکھجِیت دے چاچا-چاچی سُکھجِیت نُۄں وی بڑا پِیار کردے۔ چاچا تاں٬ اُہدا بھُپی نالھۄں وی ودھّ کھِیال رکھّدا۔ اُہ جدۄں وی کۄئی چِیذ مںگّدی٬ جھٹّ لِیا دیںدا۔... سُکھجِیت بی.اے. دے آکھری سال 'چ سی جدۄں کنیڈا تۄں وِیاہ کروائُݨ گِیا بلدیو کُجھ دِناں لئی اُنہاں دے پِںڈّ٬ آپݨی ماسی کۄلھ جا ٹھہِرِیا۔

اُسنے سُکھجِیت نُۄں شہِر والھی بسّ چڑھدے-اُتّردے دیکھِیا تے...۔ بلدیو دی ماسی نیں دھنّ کَۄر نالھ گلّ کِیتی... تے اُنہاں دے گھر وِچّ اِکّدم ہی کلِیرے گُںدّݨ دے چاء اُمڈ پئے۔ سُکھجِیت نُۄں وی٬ سادا جِہا پر بݨدا-پھبدا بلدیو بھاء گِیا سی۔ چاء 'چ اُڈّدے پھِردے پںجّاب سِںگھّ نیں چِٹھّی پا کے بھرا نُۄں سدّ لِیا۔ گہِݨے پئی ذمِین پھری ہۄ چُکّی سی۔ نِشان سِںگھّ دھی لئی سِںگھّاپُر تۄں ہی گہِݨے-کپّڑے لَے آئِیا۔ پر پںجّاب سِںگھّ دی جِویں تسلّی ناں ہۄئی۔ سُکھجِیت نُۄں جلںدھّر دِییاں کپّڑِیاں تے گہِݨِیاں دِییاں وڈِّییاں-وڈِّییاں دُکاناں 'تے لِجا کے اُسنے رِیجھمئی اںدّاذ 'چ کِہا سی٬ ''لَے کُڑِیئے! جِہڑی مرجی چِیذ 'تے ہتھّ رخّ..۔''

کُجھ مہِینِیاں بائد سُکھجِیت کنیڈا اُڈّ آئی سی۔

چِڑِییاں دے٬ بَیکیارڈ دے پھَینس اُتّۄں 'پھُرر' کرکے اُڈّݨ دی آواذ اتے جاݨے-پہِچاݨے کدماں دی آہٹ نیں سُکھجِیت دے کھِیالاں دی لڑی تۄڑ دِتّی... بلدیو اُسدے ساہمݨے کھلۄتا سی۔ ''ہۄ گئی نِیںد پُۄری؟'' سُکھجِیت نیں پُچھِّیا۔

''ہاں'', کہِںدّا ہۄئِیا اُہ پتنی دے ساہمݨے والھی کُرسی 'تے بَیٹھ گِیا تے اُس ولّ گھۄکھوِیں نذر سُٹّدا بۄلِیا٬ ''اپسَیٹّ ہۄئی لگدی ایں۔''

''اِہ کۄئی اِکّ دِن دی گلّ تھۄڑھی اے... ہُݨ تاں ساری اُمر ایداں ہی... ۔''

''پھُلّاں 'چ بہِ کے تاں بںدّے نُۄں پھُلّاں واںگ ہی کھِڑے ہۄئے ہۄݨا چاہِیدَے۔'' پھُلّ-لدِّییاں کِیارِییاں ولّ تکّدِیاں اُہ مُسکرا کے بۄلِیا۔

''بُجھِیاں ہۄئِیاں نیں کی کھِڑنَے؟''

''سُکھّی! تُۄں تاں اَیویں چھۄٹِییاں-چھۄٹِییاں گلّاں 'تے ہی اپسَیٹّ ہۄ جانی اَیں۔''

''تُہانُۄں تاں ہریک گلّ ہی چھۄٹی لگدی اے... نُۄںہ-پُتّ سوِمِںگّ-پُۄل دِییاں سکِیماں بݨائی پھِردے آ۔'' کہِںدِّیاں سُکھجِیت نُۄں اِںج لگّا جِویں بَیکیارڈ دے پرلے پاسِئۄں٬ شَیرن باہاں دے بلّ اُلّر کے پُۄل تۄں باہر آ رہی ہۄوے۔

''اُہ بِیچ 'تے چلّے آ٬ آپاں نُۄں وی کہِ رہے آ٬ چلّ گھُمّ کے آئُنے آں۔''

بلدیو ولّۄں اُسدی گلّ اݨگَۄلھی کِیتی جاݨ 'تے سُکھجِیت کَۄر اںدّر دھُکھ رِہا کرۄدھ پھُٹّ نِکلِیا٬ ''تُہانُۄں تاں کۄئی وادھا-گھاٹا ہَے ای نہِیں۔ تُہاڈا سارا ٹبّر ہی ایداں دا اے... ناں کۄئی پھِکر ناں پھاکا۔'' اُسدا پریشان ہۄئِیا من کاہلھا جِہا پَے گِیا... تِیار ہۄݨ دے اِرادے نالھ اُہ اُٹھّ کے اںدّر نُۄں تُر پئی۔

پتی دی پۄلی جِہی مُسکراہٹ سُکھجِیت دی شِکائِت اگّے جِویں سوالِییا-نِشان بݨا گئی۔... اُہ جاݨدی سی کِہ بلدیو آپݨے ماپِیاں ورگا ہُںدّا ہۄئِیا وی اُنہاں نالھۄں بھِنّ سی۔ اُسدی رُۄہ 'چ مۄہ دی مہِک ہَیگی سی۔ پر اُسدے ممّی-ڈَیڈی٬ سُکھجِیت کَۄر نُۄں٬ پُۄرے اںگّریذ جاپدے۔ لمّے ارسے تۄں کنیڈا 'چ رہِںدّے ہۄݨ کرکے اُہ شائِد ایداں دے ہۄ گئے سن۔ بلدیو دے وڈّے بھرا ہردیو ولّۄں اِکّ وَیسٹ-اِںڈِیئن کُڑی نالھ وِیاہ کروائُݨ دے ماملے 'چ اُنہاں نیں کۄئی اُجر-اِتراذ نہِیں سی کِیتا۔ سُکھجِیت دے کنیڈا آئُݨ تۄں پہِلاں ہی اُسدے جیٹھ-جٹھاݨی آپݨے نِیاݨِیاں سمیت الگّ رہِںدّے سن۔ سسّ-سہُرا سُکھجِیت تے بلدیو تۄں وی اِہی توکّۄ رکھّدے سن کِہ اُہ آپݨا وکھّرا ٹِکاݨا لبھّ لَیݨ تاں کِہ اُہ آپدی آذادی نالھ رہِ سکݨ۔

سسّ-سہُرے ولّۄں ورتدی کھُشکی کارن سُکھجِیت نُۄں آلھا-دُیالھا بِگانا جِہا لگدا۔ آپݨے بی جی٬ باپُۄ جی٬ چاچا جی٬ چاچی جی تے بھُپّی ولّۄں مِلھے گُۄڑھے پِیار نُۄں چیتے کردِیاں اُہدا من بِہبل ہۄ اُٹھّدا... ۔ اُسدے بی جی تے باپُۄ جی کنیڈا آ کے پکّے تَۄر 'تے رہِݨ دے چاہوان نہِیں سن... تِنّ کُ سالاں بائد جدۄں سُکھجِیت نیں اُنہاں نُۄں سپَۄںسر کِیتا تاں اُہدے من 'چ اِہ سی کِہ اُہ نالھے تاں آپݨے دۄہتے جاں دۄہتی نُۄں کھِڈا جاݨگے تے نالھے گھُمّ-پھِر جاݨگے۔

پر اُنہاں پیپرذ بھر کے واپس ناں مۄڑے... سُکھجِیت دی بی جی دی سِہت- جِس بارے پہِلِییاں چِٹھِّییاں وِچّ اُسدے باپُۄ جی نیں کھُلّہ کے نہِیں سی لِکھِیا- ٹھِیک نہِیں سی۔ ہُݨ جدۄں چِٹھّی آئی کِہ اُہ سی.اَیم.سی. لُدھِیاݨے 'چ داکھل سی تاں سُکھجِیت وِیاکُل ہۄ اُٹھّی۔ جے اُسدی پیش جاںدی تاں اُہ بِناں پل کھُںجھّائے بی جی نُۄں اُڈّ کے جا مِلھدی ۔ پر اُسدی ڈلِوری دا سماں نیڑے پہُںچّ چُکّا سی۔... راجُۄ تِنّ کُ مہِینِیاں دا ہۄئِیا تاں اُسنے تِیاری کر لئی۔... بی جی نُۄں دیکھ کے اُسدے ہۄش اُڈّ گئے۔ اُہ تاں ادھّی وی نہِیں سی رہِ گئی۔ ماں دے گلھے مِلھدِیاں اُسدِییاں دھاہاں نِکلھ گئیِیاں۔ اُسدا باپُۄ جی وی بُری تراں جھمبِّیا پِیا سی۔ اُسنے دھی نُۄں پردے نالھ دسِیا کِہ دھنّ کَۄر نُۄں کَیںسر سی۔ ڈاکٹراں نیں اُسنُۄں گھر بھیج دِتّا سی... اِکّ کِسم دا جواب۔

سُکھجِیت لئی ہُݨ ماں دی سیوا ہی پلّے سی۔ اُسنے دِن-رات اُسدے سرہاݨے کھڑی رہِݨا... ۔ چار کُ ہپھتِیاں بائد دھنّ کَۄر دے سواس مُکّ گئے۔

اپھسۄس کرن آئیِیاں بُڑھِییاں کۄلھ بَیٹھِیاں٬ سُکھجِیت دا دھِیان پرہاں آدمِییاں 'چ بَیٹھے پِئۄ ولّ چلے جاںدا... اُسدے ہارے ہۄئے چِہرے نُۄں ویکھدِیاں سُکھجِیت اںدّر دھُۄہ پَیݨ لگّ جاںدی۔

اُسنے باپُۄ جی نُۄں کنیڈا سدّݨ لئی چاچے نالھ سلاہ کِیتی تاں اُہ چِیس جِہی بھردا بۄلِیا سی٬ ''سُکھّی جے میرے دِل دی گلّ پُچھّدی ایں تاں مَیں تاں اِہ چاہُنّا کِہ میرا دیوتے ورگا بھرا میرے کۄلھ ہی روہے... مَیں تن-من نالھ اِہدی سیوا کرنی چاہُنّا۔''

''چاچا جی! مَیں تُہاڈے دِل دِییاں جاݨدی آں... میرا متلب تاں اِہ سی پئی گھُمّدِیاں-پھِردِیاں باپُۄ جی دا مُۄڈ ٹھِیک رِہا کریگا... کدی ایتھے تُہاڈے کۄلھ تے کدی اۄدھر ساڈے کۄلھ۔''

پںجّاب سِںگھّ بھتِیجی نالھ سہِمت ہۄ گِیا سی۔

نِشان سِںگھّ جدۄں کنیڈا 'چ ہُںدّا تاں دھی-جُیائی پُۄرا آدر کردے تے جدۄں اِںڈِییا 'چ ہُںدّا تاں پںجّاب سِںگھّ تے جسّ کَۄر ہتھِّیں چھاواں کردے۔ پر نِشان سِںگھّ- جۄ پتنی دی مَۄت دا غم دِل نُۄں لا بَیٹھا سی- نِراشتا دے کالھے بدّلاں 'چۄں باہر ناں آ سکِیا۔ اُس اںدّرلی ستِّیا دِنۄ-دِن کِردی چلی گئی۔

اُدۄں٬ جدۄں اُسنُۄں ہارٹ-اٹَیک ہۄئِیا تاں اُہ اِںڈِییا 'چ سی۔ خبر مِلھدِیاں ہی سُکھجِیت ہُرِیں جہاذے چڑھ گئے... ماتمی ماہَۄل دِییاں کنسۄیاں پھِرنی 'چۄں ہی مِلھ گئیِیاں... وِرلاپ کردی سُکھجِیت نُۄں وِہڑے وِچلے تُۄت دی چھاں بیئرتھ ہۄ گئی جاپی۔ پِئۄ دے سںسّکار تے پھِر مکاݨاں دَۄران اُہ پتا نہِیں کِنّی وار بیہۄش ہۄئی سی۔

بھۄگ تۄں اگلے دِن پںجّاب سِںگھّ نیں سُکھجِیت تے بلدیو نُۄں اِکّ پاسے بِٹھا کے کُجھ ڈاکُمَیںٹس پھڑائے تے بۄلِیا٬ ''دھِیئے ! اِہ وسِیئتناما اے۔ سپھَیدِیاں والھے راہ تۄں لَے کے جںڈِّیاں دے نالھ-نالھ لابھیکِیاں دے بنِّیاں تکّ گِیاراں گھُماواں دی مالک ہُݨ تُۄں ایں...۔''

سُکھجِیت تے بلدیو دِییاں اکھّاں ٹڈِّییاں رہِ گئیِیاں سن... ذمِین دی گلّ تاں اُنہاں دے چِتّ-کھِیال وی نہِیں سی۔ چاچے نُۄں تکّدِییاں سُکھجِیت دِییاں نذراں ستِکار 'چ جھُک گئیِیاں... بھرے گلھے وِچّۄں لپھذ مساں ہی نِکلھے٬ ''چاچا جی! مَینُۄں ذمِین نہِیں٬ تُہاڈا پِیار چاہِیدا اے۔''

''کملھِیئے! دُنِییاں ایدھر دی اۄدھر ہۄ جائے پر تیرے چاچے دے مۄہ 'چ پھرک نہِیں پئیگا'', ساپھے نالھ اکھّاں پُۄںجھدا اُہ پھِر بۄلِیا٬ ''آپݨی بَیںک دی کاپی دے جائِئۄ٬ سال دی سال ٹھیکا جمہاں کروا دِیا کراںگے۔''

پںجّاب سِںگھّ سُکھجِیت ہُراں نُۄں دِلّی ایئرپۄرٹ 'تے چڑھائُݨ آئِیا۔ غم 'چ ڈُبِّیا ہۄݨ دے باوجُۄد وی اُسنے اُنہاں نُۄں مُسکرائُںدِیاں وِدا کِیتا۔ راجُۄ نُۄں گھُٹّ کے آپݨے نالھ لائُںدا بۄلِیا٬ ''دۄہتے نُۄں تاں اسِیں ایتھے ہی رکھّ لَیݨَے٬ آپݨے کۄلھ...۔''

''ممّی! ہُݨ آ وی جائۄ٬ آپاں چلِیئے۔'' پَۄڑِییاں 'چۄں آئی راجُۄ دی آواذ نیں سُکھجِیت کَۄر نُۄں سۄچاں وِچّۄں باہر کھِچّ لِیا۔

اُہ تھلّے اُتّر آئی۔ پتی نالھ کار 'چ بہِںدِّیاں اُسدی نِگہا شَیرن ولّ چلی گئی۔ نِیاݨِیاں نُۄں آپݨی کار 'چ بِٹھا رہی اُہ کِنّی کھُش سی۔ اُسدی سرُۄر بھری چال-ڈھال سُکھجِیت کَۄر لئی اۄپری نہِیں سی... جدۄں وی کِتے بِیچ 'تے جاں باہر گھُمّݨ-پھِرن جاݨا ہُںدّا تاں شَیرن اِسے رئۄں 'چ ہُںدّی سی۔ تے جدۄں کدی اُہ ہَۄلِیڈیئذ 'تے جاݨ دِییاں تِیارِییاں کر رہی ہُںدّی تاں اُسدی اِہ چال-ڈھال دیکھݨ والھی ہُںدّی- جِویں نچّدی پھِر رہی ہۄوے۔ سُکھجِیت کَۄر اںدّر گِلا جِہا اُٹھّ پِیا٬ 'جے کہۄ کِہ چلّ کِسے رِشتیدار دے ہۄ آئیِئے تاں پھٹّ ناںہ کر دئۄُ۔ کدی بھاویں٬ جے مُۄڈ ہۄوے تاں تُر پئے...۔' اِکّ ویراں اِس بابت اُہ نُۄںہ نُۄں گُسّے ہۄئی تاں نُۄںہ دا جواب سی٬ ''مام! تُہاڈِییاں رِشتیدار اَۄرتاں٬ آپݨِییاں پںجّابی گلّاں 'چ اَینِییاں مست ہۄ جاںدِییاں نیں کِہ اُنہاں نُۄں سُرت ہی نہِیں رہِںدّی کِہ مَیں وی اُنہاں دے کۄلھ بَیٹھی آں... میرے نالھ تاں اُہ کۄئی گلّ ہی نہِیں کردِییاں... مَیں بۄر ہۄ جانی آں۔''

''اِہ گلّاں تَینُۄں پہِلاں دیکھݨِییاں چاہِیدِییاں سی۔'' سُکھجِیت کَۄر نیں کِہا سی۔

''کۄئی لۄڑ ہی نہِیں سی٬ مَیں تاں سِرپھ راجُۄ نُۄں ہی دیکھݨا سی۔''

'دیکھِیا کاہدا٬ تُۄں تاں کھۄہ کے ہی لَے گئی۔' اِہ شبد سُکھجِیت کَۄر نیں نُۄںہ نُۄں کہے نہِیں سن۔ کہِݨ دی کۄئی تُک وی نہِیں سی بݨدی۔ اُہ تاں چاہُںدّی سی کِہ اِہۄ جِہِییاں گلّاں اُسدے من 'چ وی ناں آئُݨ۔ پر اُسدے من نُۄں پتا نہِیں کی ہۄ گِیا سی کِہ چںدّرا بِیتے دِییاں پَیڑاں پھرۄلݨۄں ہٹدا ہی نہِیں سی۔ اُسنُۄں چیتا آ رِہا سی... اُنہاں نُۄں راجُۄ 'تے شکّ پئی سی۔ پُچھِّیا تاں کہِݨ لگّا٬ ''میری شَیرن نالھ ڈیٹِںگّ چلّ رہی اے... اُہ یُۄنِیورسِٹی 'چ میرے نالھ ہی مائیِکرۄ-بائِلَۄجی پڑھدی اے۔''

''کی اِہ پھرَیںڈّشِپ ہی اے جاں...۔'' بلدیو سِںگھّ دے بۄلاں وِچّ تَۄکھلا سی۔

''مۄسٹ لائیِکلی اسِیں وِیاہ کراںگے۔'' راجُۄ نیں کِہا سی۔

سُکھجِیت کَۄر تے بلدیو سِںگھّ اِکّدم ہی اُنہاں ماپِیاں واںگ چِںتّت ہۄ اُٹھّے سن٬ جِنہاں دے پرِوار دی سمُںدّر 'چ سفر کر رہی چںگّی-بھلی کَیبِن-کرُۄذر وارنِںگّ لائیِٹ دیݨ لگّ پئی ہۄوے۔

... بلدیو سِںگھّ تاں چھیتی سمبھّل گِیا پر سُکھجِیت کَۄر اںدّر مُڑ-مُڑ اِہی گلّاں گھُمِّیں جاݨِییاں٬ 'چںدّرِیا! تَینُۄں اینے چاواں نالھ پالھِیا٬ پڑھائِیا... اَیہ تُۄں کی کِیتَے٬ میرِییاں رِیجھاں ہی کُچل سُٹِّییاں... مَیں تَینُۄں پرِییاں ورگی تے گھریلُۄ جِہی پںجّابݨ کُڑی لبھّ کے دیݨی سی۔'

راجُۄ نالھ اُہ اۄنا کُ ہی بۄلدی۔ پُتّ نُۄں اکھّ بھر کے دیکھݨ نُۄں اُسدا دِل ناں کردا۔ اِکّ دِن راجُۄ اُسنُۄں منائُݨ لگّ پِیا۔ سُکھجِیت کَۄر دا ہِرکھ اکھّاں راہِیں وہِ تُرِیا۔ من 'چ اِکّ چڑھے٬ اِکّ اُتّرے۔ پر اُسنے بُلّہ سِئۄں لئے... سۄچݨ لگّی٬ 'کِنّے کُ نیں٬ مساں اِکّۄ-اِکّ تاں ہَے... جے اُچّا-نِیواں بۄلی تاں کی پتَے٬ مُۄںہ پھیر کے کِدھّر تُر جائے۔'

راجُۄ شَیرن نُۄں گھر لَے کے آئِیا۔ سُکھجِیت کَۄر اپسَیٹّ ہُںدّی ہۄئی وی اُسنُۄں مُسکرا کے مِلھی۔

... وِیاہ والھے کھامۄش جِہے دِن سُکھجِیت کَۄر تے بلدیو سِںگھّ تِیار ہۄ کے راجُۄ نالھ کۄرٹ نُۄں چلّ پئے۔ راجُۄ دے دادا-دادی تے تائِیا-تائی نیں سِدھّے ہی پہُںچّݨا سی۔ شَیرن نالھ اُسدے مام-ڈَیڈ٬ بھرا-بھرجائی تے چار کُ پرِوار ہۄر سن۔ ججّ کۄلھۄں وِیاہ دا سرٹِیپھِکیٹ لَیݨ اُپرںتّ شَیرن دے مام-ڈَیڈ سارِیاں نُۄں اِکّ رَیسٹۄرَیںٹ 'چ لَے گئے۔ اُتھّے کیک کٹِّیا گِیا٬ شَیمپین کھۄلہی گئی٬ شراب تے بھۄجن سرو کِیتے گئے تے ماپِیاں نیں دھی تۄر دِتّی۔

اگلے دِن سُکھجِیت کَۄر ہُرِیں آپݨے گھر پارٹی وِئُںتی ہۄئی سی۔ کھُلّہے-ڈُلّہے بیسمَیںٹّ دے اِکّ پاسے بار لا دِتّی تے دُۄجے پاسے چاہ-پاݨی تے کھاݨے دا وڈّا کائۄُںٹر...۔

شَیمپین کھۄلہݨ اتے کیک کٹّݨ اُپرںتّ اُچّ-سُری مِئۄُذِک شُرُۄ ہۄ گِیا۔ مُںڈّے-کُڑِییاں ڈانس 'چ کُدّ پئے۔... راجُۄ تے شَیرن٬ گھیرے دے وِچکار٬ ڈانس 'چ جھُۄم رہے سن۔ پتا نہِیں اِہ راجُۄ دے پہِراوے دا رںگّ سی جاں ڈھںگّ کِہ سُکھجِیت کَۄر نُۄں اُہ اُکّا ہی پںجّابی نہِیں سی لگّ رِہا... پر جدۄں اُسدا دھِیان پُتّ دے چِہرے دی ڈُلّہ-ڈُلّہ پَیںدی کھُشی ولّ گِیا تاں اُسدِییاں سارِییاں رںجّشاں پتا نہِیں کِدھّر اُڈّ گئیِیاں۔ نُۄںہ-پُتّ ولّ تکّدی اُہ چاواں تے کھُشِییاں دِییاں لہِراں 'چ گواچ گئی۔ پر مِئۄُذِک دے ذرا کُ بںدّ ہۄݨ 'تے جدۄں بلدیو سِںگھّ دے چاچے دے پُتّ دی آواذ سُکھجِیت کَۄر دے کنِّیں پئی تاں اُسنُۄں اِںج لگّا جِویں کۄئی تِکھّی سُۄلھ اُسدے پْرسنّ-چِتّ 'چ کھُبھّ گئی ہۄوے۔ مُکھتِیار سِںگھّ شراب دی لۄر 'چ کہِ رِہا سی٬ ''ساڈے بھرا-بھرجائی نیں اِہ کی چجّ گھۄلھِیا... اِںڈِیئن کُڑِییاں دا کِتے کالھ پَے گِیا سی٬ ہُںءّ۔''

سُکھجِیت کَۄر دا دِل کِیتا کِہ مُکھتِیار سِںگھّ ساہمݨے کھلۄ کے پُچھّے٬ 'بھا جی! تُہانُۄں اُہ دِن بھُلّ گئے جدۄں تُہاڈی پںجّابݨ نُۄںہ تُہاڈے سارے ٹبّر نالھ نِتّ کُتّے-کھاݨی کرِیا کردی سی تے تُسِیں سانُۄں رۄج پھۄن کردے ہُںدّے سی- اکھے اسِیں تاں پںجّاب دا اڈّا-گڈّا وی گُیا آئے ہاں... ہُݨ ایتھے ساڈی مدّد کرۄ۔ اِہ سِرپھ مَیں تے بلدیو ہُرِیں ہی جاݨدے آں کِہ کِویں اسِیں تُہانُۄں تے تُہاڈِییاں دۄہاں دھِییاں نُۄں کمّ 'تے لُیائِیا سی... پھِر اِکّ بیسمَیںٹّ لبھّ کے تُہانُۄں اُتھّے مُۄو کروائِیا... تے اجّ تُسِیں...۔'

پر اُہ دڑ وٹّ گئی۔... تے آپݨے آپ نُۄں کۄسݨ لگّ پئی کِہ کِنّا چںگّا ہُںدّا جے اُسنے بلدیو دی گلّ منّ لئی ہُںدّی۔ بلدیو نیں تاں بتھیرا کِہا سی٬ ''سُکھّی! چھڈّ پرہاں پارٹی نُۄں... لۄکِیں ساڈا ہی انّ پاڑنگے٬ ساڈی ہی شراب ڈکارنگے تے پھِر ساڈی ہی مِٹّی پُٹّݨگے۔''

پارٹی ادھّی رات تۄں بائد کھتم ہۄئی۔ بلدیو سِںگھّ تاں بَیڈّ 'تے پَیںدا ہی سَۄں گِیا۔ پر سُکھجِیت کَۄر دی اکھّ ناں لگّی۔ لۄکاں دے وتِیرے دِییاں چھِلتراں نُۄں مہِسُۄس کردی اُہ کِنّا ہی چِر پِیڑۄ-پِیڑ ہُںدّی رہی...۔ پر پھِر اُسنُۄں مہِسُۄس ہۄئِیا کِہ اِہ چھِلتراں تاں اَیویں ہی سن۔ اسل چھِلتراں تاں اُسدے آپݨے اںدّر جمہاں ہۄئیِیاں پئیِیاں سن... ٹُٹّ گئے سُپنِیاں دِییاں چھِلتراں... تے اُہ جِویں آپݨے آپ تۄں پُچھّݨ لگّ پئی سی٬ 'کِہۄ جِہا وِیاہ سی اِہ؟ ناں ماںئیِیاں لگّا٬ ناں گھۄڑِییاں گائیِیاں٬ ناں پاݨی وارِیا...۔'

''سُکھّی! مَینُۄں لگدَے کِہ تُۄں اجے وی سوِمِںگّ-پُۄل والھی گلّ 'چ اُلھجھی پئی ایں۔'' پتی دے بۄل سُݨدِیاں سُکھجِیت کَۄر کھِیالاں دے وہِݨ 'چۄں باہر آ گئی۔... اُہ بِیچ دی بھِیڑ تۄں اِکّ پاسے کرکے وڈّی ساری رںگّ-برںگّی چھتری ہیٹھ بَیٹھے سن۔ اُنہاں کۄلھ پِیا رِکّدِیپ سَۄں چُکّا سی۔ بلدیو سِںگھّ دی گلّ جاری سی٬ ''دیکھ! آپݨے لئی سوِمِںگّ-پُۄل دا کۄئی مائنا نہِیں پر نِیاݨِیاں دی ذِںدّگی دی اِہ اِکّ وڈّی اَیسپِیریشن اے۔ جے مَیتھۄں پُچھّیں تاں اِس وِچّ ماڑا وی کُجھ نہِیں۔ مَیں کھُد کئی وار سوِمِںگّ-پُۄل اتے لیک 'چ تَیر کے دیکھِئَے۔ بڑا لُتف آئُںدا اے... اَیہ ساہمݨے دیکھ لَے٬ کھُلّہے اسمان تھلّے٬ پاݨی وِچّ لۄکِیں کِدّاں اِںجُیائ کر رہے آ۔''

بلدیو سِںگھّ دی جھِیل ولّ گھُمّی اُںگلھ دے نالھ ہی سُکھجِیت کَۄر دی نِگہا وی اۄدھر گھُمّ گئی۔ دُۄر دُمیل تکّ پسرے اسِیم پاݨی وِچّ سفر کر رہے چھۄٹے-وڈّے جہاذ٬ پاݨی نُۄں چِیردِییاں تے کںکّراں واںگ اُچھالھدِییاں ونّ-سُونِّییاں بۄٹاں٬ تَیردے-کھیڈدے اتے مستِییاں ماردے انیکاں لۄک- اِکّ میلا جِہا لگّا ہۄئِیا سی۔ آپݨے اںدّر سکُۄن مہِسُۄس کردِیاں اُہ بُڑبُڑائی٬ 'اِہ رَۄݨک-میلا پاݨی دا ہی پرتاپ اے... پاݨی لۄکاں نُۄں مِلائُںدا اے٬ جۄڑدا اے... پاݨی آپ وی تاں اِکّ-دُۄجے نُۄں دَۄڑ-دَۄڑ مِلدے نیں... کِتھّۄں-کِتھّۄں چلّ کے ندِییاں٬ نالھے تے درِیا اِس سمُںدّر جِڈّی جھِیل وِچّ آ اِکٹھّے ہۄئے نیں۔ کَۄݨ جاݨدَے کِہ اِس پاݨی دی اِکّ-اِکّ بُۄںد کِتھّے-کِتھّے جنمی سی۔' کُجھ اِسے ترہاں دا ہی رہسّ اُسدی ذِںدّگی 'چ وی واپرِیا سی... اُہ کِتھّے جمّی-پلی تے کِتھّے ستّ سمُںدّر پار اِس دھرتی دا اںگّ آ بݨی سی... من اںدّرلِییاں چھلّاں 'تے سوار ہۄئی اُہ پِںڈّ پہُںچّ گئی... آپݨی مۄٹر دے چلھہے 'چ نہا رہی سی اُہ... گرمِییاں دی رُتّے جدۄں کدی کہِر دی گرمی پَے رہی ہۄݨی تاں ہنہیرا ہۄݨ 'تے اُسنے بی جی جاں چاچی نُۄں پُچھّݨا٬ آپݨی سہیلی نِمّی نُۄں نالھ لَیݨا تے مۄٹر چلا کے چلھہے 'چ جا وڑنا۔ نالھ 'چۄں ڈِگدے کل-کل کردے ٹھںڈھّے پاݨی نالھ تالۄ-تال بھرے وڈّے سارے چلھہے وِچّ ڈُبکِییاں ماردِیاں تے مدھّم آواذاں 'چ ہسّ-ہسّ گلّاں کردِیاں اُسنُۄں تے نِمّی نُۄں ایداں لگّݨا جِدّاں تن-من نُۄں گرمی تۄں ہی نہِیں کِسے بیچَینی جِہی تۄں وی راہت مِلھ رہی ہۄوے۔... تے ہُݨ پل دی پل اُسنُۄں اِںج لگّا جِویں اُہ چلھہے کۄلھ بی جی تے باپُۄ جی دے سنمُکھ کھلۄتی اُنہاں دا رۄس سُݨ رہی ہۄوے٬ 'سُکھّی! تُۄں چںگّی نِکلھی! پُتّ دے پِچھّے لگّ کے ساڈا ناں-نِشان ہی مِٹا چلّی ایں...۔'

''بئی! کی گلّ؟ تُۄں میری گلّ دا ہُںگّارا ہی نہِیں دے رہی۔'' پتی دے بۄلاں نیں اُسنُۄں پِںڈّ تۄں مُڑ بِیچ 'تے لَے آںدا۔

''ٹھِیک اےَ٬ مَیں منّدی آں پئی سوِمِںگّ-پُۄل چںگّی چِیذ اے پر نُۄںہ-پُتّ آپݨی کمائی نالھ بݨا لَیݨ۔ دۄنۄں چںگِّییاں جَۄباں 'تے ہن۔ پھذُۄل کھرچے بںدّ کرن... مَیں ذمِین کِئۄں ویچاں؟ ... اینا چِر ہۄ گِئَے٬ تُسِیں اجّ تائیِں میری ذمِین ولّ اکھّ بھر کے نہِیں دیکھِیا... تے ساڈے لاڈلے نیں مُۄںہ پاڑ کے ایداں کہِ دِتَّے جِویں ذمِین ناں ہۄوے٬ پھرَیںچائیِذر تۄں لئی ہۄئی کۄئی کَۄپھی-شَۄپ ہۄوے۔''

''سُکھّی! مَیں تیرِییاں پھِیلِںگّذ سمجھداں۔ پر اِکّ گلّ اِہ وی اےَ کِہ تیری جمِین اۄنا چِر ہی سیپھ اے جِنّا چِر چاچا جی بَیٹھے نیں... بھُپّی کُجھ ہۄر ہی ترہاں دا بںدّا اے... چیتا نہِیں٬ جنوری 'چ جدۄں پھۄن آئِیا سی... اکھے میرے اِکّ دۄست نُۄں کِسے ترہاں وی کنیڈا لںگھّائۄ۔ ایجںٹّ نالھ گلّ کرکے مَیں دسِّیا پئی وِیہ ہجار ڈالر لگُّۄگا٬ دس ہجار پہِلاں... اکھے چِںتّا ناں کرۄ... تُسِیں دے دِئۄ... پَیسے تاں سمجھ لئۄ میری جیب 'چ پئے آ... مَیں کِہا جے تیری جیب 'چ پئے آ تاں بھیج دے... بسّ پھِر چُپّ ہۄ گِیا۔''

''اِہ کی پتَے٬ اُہ شائِد تُہاڈِییاں کۄرِییاں گلّاں تۄں کھِجھ کے ہی چُپّ ہۄ گِیا ہۄوے... ہۄر اُہنے تُہاڈے پَیسے نہِیں سی مار لَیݨے۔''

گلّ کردی سُکھجِیت کَۄر دا دھِیان کۄلھ دی لںگھّ رہی مۄٹر بۄٹ ولّ چلا گِیا... مۄٹر بۄٹ نالھ چِیر ہُںدّے تے پِچھاںہ نُۄں دھکیلے جاںدے پاݨی ولّ تکّدِیاں اُسدی سۄچ وِچّ پِچھلی وار دا اِںڈِییا دا گیڑا گھُمّ گِیا... اُہ سارے جݨے گئے سن۔ شَیرن نیں آپݨِییاں تِکھِّییاں نذراں نالھ سسّ دی ذمِین نُۄں اِکّ سِرے تۄں دُۄجے سِرے تِیک دیکھِیا سی تے آچمبھِّت جِہی ہۄ کے بۄلی سی٬ ''اِٹ'س نائیِس پرَۄپرٹی۔'' مۄٹر 'تے پہُںچّ کے سُکھجِیت کَۄر نیں نالھ وِچّۄں پاݨی دا گلاس بھر کے شَیرن ولّ ودھائِیا سی٬ ''دیکھ! کِنّا سُیاد پاݨی اے۔''

''واکئی سُیاد اے... مِٹھّا-مِٹھّا جِہا۔'' گلاس کھالی کردِیاں شَیرن نیں کِہا سی۔

''ساڈے ایتھے سمُںدّر-جھِیلاں بھاویں نہِیں ہن پر دھرتی ہیٹھ بڑا پاݨی اے... تے اِویں ہی... سمجھ لَے پئی ساڈے پںجّابِییاں دِییاں رُۄہاں اںدّر وی بڑا پاݨی اے۔'' کہِںدِّیاں سُکھجِیت کَۄر نیں ماݨ جِہے وِچّ بھُپّی دے کاکے سنّی ولّ تکِّیا سی جۄ ڈَیبی نُۄں مۄپِڈ 'تے جھُۄٹے دے رِہا سی۔

سُکھجِیت دے چاچا-چاچی تے اُنہاں دی نُۄںہ سُکھجِیت کَۄر ہُراں دے کھاݨ-پِیݨ تے سُکھّ-آرام دا بڑا کھِیال رکھّدے۔ پر بھُپّی گھٹّ ہی دِسدا۔

''چاچا جی! بھُپّی تاں مارکِیٹِںگّ کمیٹی 'چ جِیادا ہی بِذی ہۄ گِئَے۔'' اِکّ دِن سُکھجِیت نیں گلّ چھیڑی سی۔

''آہۄ٬ اِہ سالھِییاں نوِییاں ہی ہاڑھِییاں-سائُݨِییاں چلّ پئیِیاں نیں... ساری دِہاڑی لِیڈراں نالھ کدی شہِر تے کدی کِتے ہۄر... کھیتاں 'چ وی گھٹّ ہی وڑدَے۔'' پںجّاب سِںگھّ نیں دسِّیا سی۔

''رسُۄکھ تاں ایداں ہی ودھدَے۔'' جسّ کَۄر بۄلی سی۔

تے ہپھتے کُ بائد اُنہاں کۄلھ بَیٹھا بھُپّی اُچِّییاں-اُچِّییاں گلّاں کر رِہا سی٬ ''بھَیݨ جی! اِہ مندِیپ ڈھِلّۄں٬ جِہنُۄں مارکِیٹِںگّ کمیٹی دا چیئرمَین بݨائُݨ لئی ساڈا اینا جۄر لگّا ہۄئِئَے٬ مُکھّ مںتّری دا کھاس بںدّا اے۔ مُکھّ مںتّری ساہِب نیں مَینُۄں آپ پھۄن کِیتا کِہ اِہدی ڈٹ کے مدّد کرۄ۔... مَۄکا ہی ہُںدَّے۔ دۄ کُ مںتّرِییاں تائیِں آپݨی چںگّی پہُںچّ ہَیگی اےَ... مُکھّ مںتّری نالھ وی بݨ جُۄ... پھِر کِسے بۄرڈ جاں کارپۄریشن دی چیئرمَینی لئی نہُں اڑائۄُںگا۔''

''لَیئہ! میرا وِیر کھُۄب ترکِّییاں کر رِہَے٬ اِکّ دِن ذرُۄر وڈّے اہُدے 'تے پہُںچُّۄگا۔'' کہِںدِّیاں سُکھجِیت نیں ماݨ نالھ بھُپّی ولّ تکِّیا سی... بھرا دے چِہرے 'تے اُسنُۄں ایداں دا کُجھّ وی نذر نہِیں سی آئِیا کِہ اُسدے دِل 'چ کِسے کِسم دا کۄئی ولھ ہۄوے... بھَیݨ جی٬ بھَیݨ جی کردے دا اُسدا مُۄںہ سُکّدا سی۔ اُس بارے بلدیو دی کہی گلّ سُکھجِیت نُۄں بلدیو دے آپݨے ہی کھُشک دِماگ دی اُپج جاپی سی۔

''سُکھّی! مَیں دس کُ مِںٹّ والِیبال کھیڈ آواں۔'' کہِںدّا ہۄئِیا بلدیو٬ اُس کۄلھۄں اُٹھّ کے٬ لاگے ہی والِیبال کھیڈ رہے گۄرِیاں ولّ تُر گِیا۔

سُکھجِیت کَۄر جھِیل وِچّ دَۄڑ رہِییاں٬ پاݨی نُۄں چِیردِییاں-اُچھالھدِییاں سپِیڈ بۄٹاں٬ سرپھ بۄٹاں٬ مۄٹر بۄٹاں٬ کَیبِن کرُۄذراں تے سیل بۄٹاں ولّ دیکھݨ لگّی... رںگّ-برںگّے سوِم-سُۄٹاں تے بکِنِّییاں 'چ تَیر تے گھُمّ-پھِر رہے لۄکاں دی بھِیڑ وِچّۄں اُسنُۄں شَیرن تے راجُۄ کلۄل کردے آئُںدے دِکھائی دِتّے۔ شَیرن دی کاشݨی بکِنّی چمکاں مار رہی سی۔ سُۄرج دی تیذ دھُپّ٬ اُسدے پاݨی-بھِجّے گۄرے بدن اُتّۄں جِویں تِلہک-تِلہک جا رہی ہۄوے۔پتا نہِیں اِہ شَیرن دی تۄر وِچلی مڑک سی جاں مڑک وِچّۄں جھلکدا اُسدا نِجّ کِہ اُسنُۄں اُہ راجُۄ نالھۄں مدھری ہُںدّی ہۄئی وی اُچّی-اُچّی لگّی۔

... جدۄں شَیرن اُنہاں دے گھر نوِیں-نوِیں آئی تاں سُکھجِیت کَۄر نُۄں اُسدے اِس نِجّ دی ٹھِیک ترہاں سمجھ نہِیں سی پئی۔ اُس ولّۄں لِوِںگّ-رُۄم٬ پھَیمِلی-رُۄم اتے بَیڈّ-رُۄماں دی کِیتی سَیٹِںگّ نُۄں دیکھدِیاں سُکھجِیت کَۄر نیں مہِسُۄس کِیتا کِہ اِہ اَیویں اُسدا بھرم سی کِہ اُسدے سُپنے ادھُۄرے رہِ گئے سن۔ بلکِہ اُسنے تاں آپݨے آپ نُۄں کۄسِیا وی کِہ اُس وِچّۄں دھِیرج کھتم کِئۄں ہُںدّا جا رِہا سی٬ ''ہے شَیرن! تیری رِیسَیٹِںگّ مَینُۄں چںگّی لگّی اے۔'' ہتھلے کمّ نُۄں ذرا کُ رۄکدِیاں اُسنے کِہا سی۔

''تھَیںک یُ مام۔'' شَیرن کھُش ہۄ گئی سی۔ اُسنُۄں آپݨے کۄلھ آ کھلۄئی ویکھ کے سُکھجِیت کَۄر نُۄں ایداں لگّا سی پئی جِدّاں کہیگی٬ 'مام! لِیائۄ٬ مَیں کردی آں سۄپھِیاں دی وَیکیُۄم۔'

پر اُسنے دیکھِیا کِہ نُۄںہ دی نِگہا تاں کھِڑکی تۄں باہر جا ٹِکی سی۔ تے پھِر سُکھجِیت کَۄر نُۄں اُسدے کُۄکویں بۄل سُݨائی دِتّے سن٬ ''واہ! کِنّا سُہݨا دھُپّدار دِن اے... مَیں دَۄڑن جا رہی آں۔'' تے رنِںگّ-شُۄ پہِن کے شَیرن اَۄہ گئی٬ اَۄہ گئی۔

سُکھجِیت کَۄر نُۄں اِںج لگّا سی جِویں وَیکیُۄم سۄپھے دی دھُۄڑ نہِیں کھِچّ رِہا٬ اُسدے ساہاں نُۄں کھِچّی جا رِہا سی... اُسنُۄں گھر دے کمّ ہی نہِیں٬ آپݨا آپ وی ارتھہِیݨ ہۄ گِیا جاپِیا... سڑدِیاں-بھُجّدِیاں اُسنے ہتھّ 'چ پھڑی پائیِپ پرہاں وگاہ ماری سی۔

پھِر اِکّ دِن٬ سویرے ساجھرے ہی جدۄں اُہ رسۄئی 'چ رُجھّی ہۄئی سی تاں پتا نہِیں کھڑاک سُݨ کے جاں بھُنّے جا رہے تُڑکے دی سمَیلّ چڑھن کرکے شَیرن دی جاگ٬ الارم وجّݨ تۄں پہِلاں ہی کھُلّہ گئی۔ اکھّاں ملھدی اُہ تھلّے اُتّر آئی تے شِکائِتی-سُر 'چ بۄلی سی٬ ''مام وہٹ'س دِش.. جَۄب 'تے جاݨ تۄں پہِلاں تُۄں اِہ اِکّ ہۄر جَۄب آپݨے گلھ پائی ہۄئی اے۔''

سُکھجِیت کَۄر سمجھ گئی سی... شَیرن چاہُںدّی سی کِہ اُس اتے راجُۄ واںگ سسّ-سہُرا وی کمّ 'تے جاںدے-جاںدے راہ 'چۄں ہی کِسے کَۄپھی-شَۄپ تۄں سنَیکس تے کَۄپھی وگَیرا پھڑ لِیا کرن تے اِسے ترہاں ہی لںچّ وی کِتے باہر ہی...۔

''مَیں تَینُۄں اگّے وی دسِّیا سی پئی باہرلے کھاݨے سانُۄں سُیاد نہِیں لگدے۔''

''پر راجُۄ کہِںدّا اے کِہ نِتّ رَیسٹۄرَیںٹاں 'چ کھاݨ-پِیݨ نُۄں تُسِیں پھذُۄل کھرچی سمجھدے ہۄ۔''

شَیرن دی گلّ سُݨ کے سُکھجِیت کَۄر نُۄں اِںج لگّا سی جِویں تھرمۄس 'چ پائی جا رہی اُبّلھدی-اُبّلھدی چاہ٬ پھُہارا بݨ کے اُسدے چِہرے 'تے آ پئی ہۄوے۔ کرۄدھ 'چ بلھدی اُہ نُۄںہ 'تے ورہ پئی٬ ''مَیں تاں سمجھدی سی کِہ راجُۄ دا دِماگ ہی پھِرِیا ہۄئِیا اے پر لگدا اے کِہ تیرا اُہدے نالھۄں وی ودھّ... تُۄں میرے نالھ رسۄئی 'چ مدّد تاں کی کرائُݨی ایں٬ اُلٹا نُکتاچِینِییاں کرن ڈہِ پئی ایں۔''

سُکھجِیت کَۄر نیں گھر کی تے کمّ 'تے کی٬ ہر ویلے کُڑھدی رہِݨا کِہ اُسدے کرماں 'چ ہی سُکھّ نہِیں۔ وِچّے ہی اُہ آپݨے آپ نُۄں ڈھارس جِہا دیݨ لگّ پَیںدی٬ 'چھڈّ منا٬ سُکھی تاں اِںڈِیئن نُۄںہاں والھِییاں وی نہِیں۔'... اُسدی پھَیکٹری 'چ کمّ کردِییاں اِںڈِیئن بُڑھِییاں اکسر ہی نُۄںہاں دِییاں شِکائِتاں کردِییاں رہِںدِّییاں۔ کدی-کدی سُکھجِیت کَۄر وی شَیرن دی کِسے کھامی-کھُۄبی دی گلّ کر دیںدی۔ اُدۄں٬ جدۄں شَیرن مَیٹرنِٹی-لِیو 'تے سی تاں سُکھجِیت کَۄر نیں٬ نالھ والھِییاں نُۄں ہُبّ کے دسِّیا سی کِہ اُسدی نُۄںہ بڑی لگن نالھ ماں-پُݨے اتے بچّے دے پالݨ-پۄسݨ بارے کِتاباں لِیا-لِیا پڑھ رہی سی۔... ڈَیبی ہۄݨ 'تے شَیرن نیں اُسنُۄں کھُیائُݨ, پِیائُݨ, نہِلائُݨ, کھِڈائُݨ آدِ لئی ٹائیِم بنّہ لئے سن۔ ہر چھے مہِینے بائد اُہ ڈَیبی دے کدّ٬ وذن٬ کھُراک اتے آدتاں سمبّںدھّی ویروے اُسدی کمپِّئۄُٹر-پھائیِل وِچّ نۄٹ کری جاںدی۔

رِکّدِیپ واری وی شَیرن نیں اجِہا ہی ٹائیِم-ٹیبل بنّہ لِیا سی۔ اۄدھر ڈَیبی دی دیکھ-بھالھ ہُݨ ذِیاداتر دادی دے ذِمّے سی۔ پۄتی دِییاں دِن-بھر دِییاں شرارتاں تۄں سُکھجِیت کَۄر تںگّ آ جاںدی۔ کدی-کدی جدۄں ڈَیبی چامہل کے کِلکارِییاں جِہِییاں ماردی تاں پریشان ہۄئی سُکھجِیت کَۄر دے مُۄںہۄں 'تۄبا... تۄبا' نِکلھ جاںدا۔

''ہَیں!'' ڈَیبی دی کِلکاری سُݨ کے سُکھجِیت کَۄر نیں تْربھک کے ساہمݨے دیکھِیا۔ تھۄڑھے-تھۄڑھے پاݨی 'چ نِکِّییاں-نِکِّییاں تارِییاں لا رہی ڈَیبی٬ آپݨے کۄلھۄں دی لںگھّ رہی٬ پاݨی 'چ ترتھلّی مچائُںدی اِکّ کھُۄبسُۄرت سپِیڈ بۄٹ نُۄں ہتھّ ہِلا-ہِلا کِلکارِییاں مار رہی سی۔ سپِیڈ بۄٹ والھے نیں تھائیِں گیڑا دے کے بۄٹ کھڑھی کِیتی٬ تھلّے نُۄں باہاں لمکا کے ڈَیبی نُۄں اُپّر اُٹھائِیا تے بۄٹ اَۄہ گئی٬ اَۄہ گئی۔

سُکھجِیت کَۄر دا دِل دھکّ کرکے رہِ گِیا... ڈَیبی نیں اِہ کی کِیتا؟ ناں بںدّے دا اتا ناں پتا...۔

''گرَیںڈماں! یُۄ نۄء... یُۄ نۄء٬ اِٹ'س اے لیٹَیسٹ اَیںڈ پھاسٹَیسٹ بۄٹ۔'' نوِیں اتے اتِ-تیذ بۄٹ 'تے لئے جھُۄٹے دی تھرِلّ بارے دسّدی ڈَیبی دادی دے ہُںگّارے دی اُڈِیک 'چ سی پر دادی تاں کِدھرے دُۄر گُیاچی ہۄئی سی٬ '... جوانی چڑھن دی دیر اے ڈَیبی نیں ایداں ہی اُڈارِییاں... ۔' پر پھِر اُسنُۄں آپݨے آپ 'تے کھِجھ آ گئی کِہ اُہ اینا پھِکر کِئۄں کردی سی٬ جد کِہ ٹبّر دے باکی جِییاں نُۄں ایداں دی کۄئی پرواہ ہی نہِیں سی ۔... اُسدے سسّ-سہُرا ایسے کرکے ہی تاں سُکھی سن کِہ اُہ بہُتے جںجّالاں 'چ نہِیں سن پئے۔ اگلے ہی پل اُسنُۄں بِیتے مہِینے دا اُہ وِیک-اَیںڈّ یاد آ گِیا جدۄں اُہ تے بلدیو سِںگھّ اُنہاں نُۄں مِلݨ, اُنہاں دے اپارمَیںٹّ 'چ گئے سن... بُڈھاپے کارن اُہ کُجھ ہارے ہۄئے تاں لگّدے سن پر ٹھِیک مُۄڈ 'چ سن۔ جدۄں سُکھجِیت کَۄر تے بلدیو سِںگھّ تُرن لگّے تاں اُہناں کِہا سی٬ ''بڑا چِر ہۄ گِیا راجُۄ٬ شَیرن تے نِیاݨِیاں نُۄں دیکھِیاں٬ اُنہاں نُۄں کِہۄ٬ کِتے آ کے مِلھ جاݨ۔''

تے ہُݨ راجُۄ تے شَیرن نُۄں بِیچ دے واشرُۄماں 'چۄں نِکلھدے دیکھدِیاں سُکھجِیت کَۄر اںدّر سوال اُٹھِّیا کِہ کی اِنہاں نُۄں وی کدی دادا-دادی دا چیتا آئُںدا ہۄویگا... بِیچ دی ریت اُتّے اُٹھّ رہے اُنہاں دے نشئی جِہے کدماں تۄں تاں اُہ اپݨی ہی مستی 'چ ڈُبّے ہۄئے لگدے سن۔

''لگدا اے٬ مام اجّ ٹھِیک ترہاں اِںجُیائ نہِیں کر سکی۔'' سسّ نالھ مُسکرا کے نذراں مِلائُںدِیاں شَیرن نیں کِہا۔

''نہِیں... ہاں... ٹھِیک ہی سی... اینی دُۄر-دُۄر تکّ پسرے پاݨی نُۄں دیکھ کے سکُۄن تاں مِلدا ہی اے ۔'' سُکھجِیت کَۄر نیں آپݨے اُکھّڑدے جاںدے شبداں 'چ ارتھ بھرن دی کۄشِش کِیتی۔

''مام! شائِد آپݨی پہِلاں وی گلّ ہۄئی سی... ہُݨ پھِر کہِ رہی آں کِہ ذِںدّگی کِنارِیاں 'تے بَیٹھ کے جِیݨ والھی چِیذ نہِیں... سۄ جۄ مذا پاݨی وِچّ کُدّݨ, پاݨی نالھ کھہِݨ-کھیڈݨ اتے پاݨی 'تے سوار ہۄݨ 'چ آئُںدا اے٬ اُہ کِنارے 'تے بَیٹھ کے نہِیں آ سکدا۔''

''شَیرن! اسل 'چ گلّ اِہ اےَ کِہ تیری مام پبلِک 'چ شرمائُںدی اے۔ جدۄں گھر 'چ سوِمِںگّ-پُۄل بݨ گِیا پھِر دیکھِیں... ۔'' گلّ کردے پتی دی مُسکراہٹ سُکھجِیت کَۄر نُۄں پاݨی 'چۄں اُٹھّی٬ اُسدے پَیراں نُۄں چُکُّۄں-چُکُّۄں کردی چھلّ ورگی لگّی۔

''ڈَیڈ! مَیں سمجھ گئی٬ تُسِیں مام نالھ پھنّ کر رہے آں... چلۄ آپاں رَیسٹۄرَیںٹ 'چ بَیٹھ کے گلّاں کراںگے۔ مام! مَیں تُہانُۄں ڈِنر لئی اِںڈِیئن رَیسٹۄرَیںٹ 'چ لَے کے چلدی آں۔'' شَیرن نیں کِہا۔

''اۄ گریٹ!'' پِئۄ-پُتّ نیں اِکٹھّی تاڑی ماری۔

سُکھجِیت کَۄر نیں تِنّاں دے چِہرِیاں نُۄں گھۄکھوِیں نذرے دیکھِیا... تے بُڑبُڑائی٬ 'رَیسٹۄرَیںٹ 'چ 'کٹھّے ہۄ کے میرے 'تے پرَیشّر پائُݨگے۔' اُس اںدّر اینی کھلبلی مچّ چُکّی سی کِہ اُسدا پۄتی-پۄتے ولّ نُۄں وی دیکھݨ نُۄں دِل ناں کِیتا... کِسے ترہاں اُسنے آپݨی آواذ 'چ نرمائی لِیاںدی٬ ''تُسِیں جا آئۄ٬ مَیں گھر جا کے آرام کرنا چاہُنّی آں۔''

''ناں بئی! تُۄں وی چلّ۔'' بلدیو نیں کِہا۔

نُۄںہ-پُتّ نیں اِںج تکِّیا جِویں کہِ رہے ہۄݨ, 'جِویں تُہاڈی مرذی۔'

... سُکھجِیت کَۄر دے من دا تݨاء پلۄ-پل ودھدا جا رِہا سی۔ اُسنُۄں ڈر جِہا لگّݨ لگّ پِیا کِہ کِتے دِماگ دی ناڑی ہی ناں پھٹ جائے۔... گھر پہُںچّ کے اُسنے گۄلھی کھادھی اتے بَیڈّ 'تے پَے گئی۔ کُجھ چَین مِلھی۔ پر کُجھ دیر بائد اُسدے من 'چ پچھتاوا جِہا اُٹھّ کھلۄئِیا کِہ اُسنُۄں ٹبّر دے نالھ جاݨا چاہِیدا سی۔ اُسنے شَیرن دا ہی نہِیں باکی دے جِییاں دا وی ماݨ تۄڑِیا اے۔ رَیسٹۄرَیںٹ 'چ٬ نٹکھٹّ جِہی ڈَیبی اُسنُۄں کِنّا مِسّ کر رہی ہۄویگی۔ پر پھِر اُہ آپݨے آپ نُۄں کۄسݨ لگّ پئی کِہ اُہ آپݨے دِل 'چ اینا مۄہ کِئۄں چُکّی پھِردی اے۔ نُۄںہ-پُتّ دے تاں مۄہ لاگے دی وی نہِیں سی لںگھِّیا ہۄئِیا۔ اجّ ساری دِہاڑی کِنّا بھُنِّیا سی اُنہاں نیں اُسنُۄں... گھر وِچّۄں مۄہ دِنۄ-دِن کھُردا کِئۄں جا رِہا سی؟ اِہ سوال اُسدے من 'چ سِرپھ ہُݨ ہی نہِیں سی اُٹھِّیا٬ پہِلاں وی اِہ اکسر ہی اُسدی سۄچ وِچّ گھُمّدا رہِںدّا سی۔ اِکّ واری کنیڈا دی امِیری دِییاں گلّاں کردی شَیرن جدۄں کنیڈا دے پاݨِییاں دے امُلّ خذانے بارے دسّ رہی سی تاں اِہ سوال سُکھجِیت کَۄر اںدّرۄں جِویں لاوا بݨ کے پھُٹّ نِکلِیا سی۔ شَیرن نُۄں ٹۄکدِیاں اُسنے کِہا سی٬ ''منّدے آں پئی ایتھۄں دے سمُںدّراں٬ جھِیلاں تے درِیاواں وِچّ اتھاہ پاݨی اے پر ایتھۄں دے لۄکاں دِییاں رُۄہاں وِچّ تاں بھۄرا وی پاݨی نہِیں دِیںہدا... بسّ کھُشکی ہی کھُشکی اے۔''

من دے اُتراواں-جھڑاواں 'چ اُلھجھِیاں سُکھجِیت کَۄر دا دھِیان پِںڈّ ولّ چلا گِیا... اگلے سال اِںڈِییا جاݨ دے پرۄگرام بارے سۄچدِیاں-سۄچدِیاں ہی اُسدی اکھّ لگّ گئی۔

بَیڈّ دے نالھ٬ سائیِڈ-ٹیبل 'تے پئے ٹَیلِیپھۄن دی گھںٹّی وجّݨ 'تے اُسنے رِسِیور اُٹھا لِیا۔ بھُپّی بۄل رِہا سی٬ ''بھَیݨ جی! ستِ سْری اکالھ.. سُݨائۄ کی ہال اےَ؟''

''ٹھِیک اےَ بھُپّی... تُسِیں کِدّاں٬ سارے ٹھِیک-ٹھاک اۄ؟''

''ہاں... آں... ٹھِیک ای اےَ... بھَیݨ جی!... مَیں... مَیں اسل 'چ ایس کرکے پھۄن کِیتَے کِہ تُہاڈی ذمِین دا مُختِیارناما چاہِیدَے۔''

''مُختِیارناما؟ کاہدے لئی؟''

''گلّ ایداں آں... پئی پںجّاب دی ذمِین تھلِّئۄں پاݨی مُکّ گِئَے۔ ذمِین ویچ کے مَیں کۄئی ہۄر جُگاڑ پھِٹّ کرنا چاہُنّا۔''

''چاچا جی نالھ گلّ کرا تاں۔''

''اُہ بِمار نیں۔'' بھُپّی دا اُتّر سی۔

سُکھجِیت کَۄر نُۄں اِںج لگّا جِویں اُسدا چاچا٬ پھۄن دے لاگے ہی٬ مںجّے 'تے پِیا ہُۄںگ رِہا ہۄوے۔

اچانک ہی ٹَیلِیپھۄن دی لائیِن جِویں ٹُٹّ گئی۔

'ہَیں! ذمِین تھلِّئۄں پاݨی مُکّ گِئَے... پاݨی مُکّ گِئَے۔' سُتّ-اُنِیںدی ہالت 'چ بُڑبُڑائُںدِیاں سُکھجِیت کَۄر نُۄں ٹھِیک ترہاں پتا نہِیں سی لگّ رِہا کِہ پھۄن سچّمُچّ ہی آئِیا سی جاں اُسنے کۄئی سُپنا دیکھِیا سی۔

(راہِیں: مُہمّد آسِف رذا 'ماں بۄلی رِیسرچ سَیںٹر لاہَۄر')