س. کِرپال سِںگھّ پنُّۄں جی نیں پںجّابی دے کمپِّئۄُٹرِیکرن وِچّ جۄ آپݨا یۄگدان پائِیا ہَے٬ اُہ کِسے تۄں گُجھّا نہِیں۔ اُنہاں دے جِیون دا پںجّاب دے اِکّ چھۄٹے جِہے پِںڈّ تۄں کَینیڈا تکّ دا سفر٬ بارڈر سکِئُرِٹی پھۄرس دی سرکاری نَۄکری تۄں کمپِّئۄُٹر دے دھنّا جٹّ بݨ جاݨ تکّ دا پَیںڈا؛ اُنہاں دی آپݨے کمّ پْرتی لگن اتے اِرادے دی مذبُۄتی دی مُۄںہ بۄلدی تسوِیر ہَے۔ جدۄں تۄں اُہ کمپِّئۄُٹر دی دُنِییاں نال جُڑے ہن٬ اُنہاں دا گُرمُکھی اتے پںجّابی بھاشا دی سیوا لئی وِشیش اتے بھرپُۄر یۄگدان رِہا ہَے۔ پںجّابی دے پھاںٹ کنورٹر تِیار کرنے٬ گُرمُکھی-شاہمُکھی لِپِییاںتر ٹُۄل بݨائُݨ وِچّ پہِل کرنی٬ وِدیشی اخباراں وِچّ یُۄنِیکۄڈ پرچلت کرن واستے مُکھّ سُۄتردھار بݨنا٬ گُرمُکھی دا اِکّ مِیاری کی-بۄرڈ بݨائُݨ دی ذرُۄرت دی دیش-وِدیش وِچّ ہر مںچّ اُتّے وکالت کرنی٬ پںجّابی دے کمپِّئۄُٹرِیکرن سمبّںدھّی دیش-وِدیش دِییاں اخباراں اتے رسالِیاں واستے کھۄج بھرپُۄر سمگّری مُہئیِّیا کروائُݨی٬ اجۄکے اتے اِس تۄں پہِلاں دی پِیڑھی دے آپݨے بھائیِچارے دے وِدواناں نُۄں کمپِّئۄُٹر دا گِیان ہاسل کرن واستے ہلّاشیری دیݨ دے نالھ-نالھ اُنہاں وِچّ اِہ گِیان وںڈّݨا آدِ نُۄں پنُّۄں ساہِب جی دِییاں پْراپتِییاں اتے سیواواں وِچّ شُمار کِیتا جا سکدا ہَے۔

پںجّابی تۄں شاہمُکھی لِپِییاںتر وِچّ جِہڑی اُنہاں دی پْراپتی ہَے٬ اُس دی بابت شائِد میرے تۄں ودھّ ہۄر سجّݨ وی جاݨدے ہۄݨ پر میری آپݨی ہڈّ-بِیتی س. کِرپال سِںگھّ پنُّۄں جی ولّۄں اُنہاں دُیارا اِس کھیتر وِچّ سبھ تۄں پہِلی اتے سفل کۄشِش دی اِکّ نِگّر شاہدی ہَے۔ گلّ پِچھلی سدی دے اخِیرلے دہاکے دے اںتِّم سالاں دی ہَے جدۄں اجے ناں یُۄنِیکۄڈ پھاںٹ پرچلت ہۄئے سن اتے ناں ہی گُرمُکھی-شاہمُکھی لِپِییاںتر واستے کۄئی باکائِدا پْرۄگرام تِیار ہۄئِیا سی۔ اُنہاں دِناں وِچّ داس نیں بھائی کانہ سِںگھّ نابھا جی دے مہانکۄش (گُر شبد رتناکر) دے کمپِّئۄُٹرِیکرن دا کارج آرمبھّ کِیتا۔ اِس وِچّ رۄذ نِتّ نویں مسلے کھڑھے ہۄݨ لگّے جۄ کِہ سُبھاوِک وی سن۔ کِئُںکِہ اِکّ تاں اجے اُدۄں مہانکۄش دی ٹائیِپِںگّ واستے لۄڑِیںدے گُرمُکھی پھاںٹ اُپلبدھ نہِیں سن٬ دُۄسرے اِس کھیتر وِچّ میرا آپݨا تجربا ناںہ دے برابر سی۔ کئی سمسِّیاواں دا ہلّ تاں ڈِگ-ڈِگ کے سوار ہُںدِّیاں لبھّدا رِہا۔ تکنِیکی اُلجھݨاں دے ہلّ واستے پںجّابی دے کمپِّئۄُٹرِیکرن دے پِتاما وجۄں جاݨے جاںدے ڈا. کُلبِیر سِںگھّ تھِںدّ جی ورگے ماہِراں دا سہِیۄگ مِلدا رِہا۔ پر مہانکۄش وِچّ شاہمُکھی (اربی-پھارسی) دے اکھّر پائُݨ دا اِکّ ماملا اجِہا اُلجھ گِیا جِہڑا بہُت کۄشِشاں کرن دے باوجُۄد وی سُدھرن دے نیڑے پہُںچّدا ناں دِسِیا۔ اکھِیر جدۄں ڈا. تھِںدّ جی کۄل گُہار لائی٬ تاں اُنہاں نیں س. کِرپال سِںگھّ پنُّۄں جی دی دسّ پائی۔ اُنہاں دسِّیا کِہ س. پنُّۄں جی نیں اِکّ اجِہا ٹُۄل بݨائِیا ہَے٬ جِس دُیارا اُپلبدھ شاہمُکھی سمگّری کِسے ہۄر ٹَیکّسٹ اَیڈِیٹر وِچّ کاپی/پیسٹ کِیتی جا سکدی ہَے۔ ڈا. تھِںدّ جی نیں س. کِرپال سِںگھّ پنُّۄں جی دا سمپّرک نمبّر دے دِتّا اتے جاݨکاری دِتّی کِہ اُہ کَینیڈا دے ٹۄرںٹّۄ شہِر وِچّ رہِںدّے ہن۔

اِتپھاک نال داس اُنہاں دِناں وِچّ ٹۄرںٹّۄ شہِر وِچّ ہی سی۔ اگلے دِن ہی س. کِرپال سِںگھّ نُۄں مِل کے اُنہاں کۄل آپݨی مُشکل دا ذِکر کِیتا۔ داس نیں اُنہاں نُۄں آپݨے پْراجَیکّٹ دے بارے دسِّیا اتے اُنہاں نیں وی آپݨے ٹُۄل بابت جاݨکاری دِتّی جِس تۄں تسلّی ہۄئی کِہ ڈا. تھِںدّ ساہِب جی نیں دسّ تاں سہی ٹھِکاݨے دی پائی ہَے۔ آپݨے-آپݨے پْراجَیکّٹ بابت جاݨکاری دے آدان-پْردان اتے ہۄ رہِییاں گلّاں-باتاں دَۄران اِہ وی پتا لگِّیا کِہ پنُّۄں ساہِب راڑا ساہِب دے بِلکُل نال کر کے پَیںدے کٹاہری پِںڈّ دے جمّپل ہن۔ اِہ جاݨ کے خُشی وی ہۄئی اتے ہَیرانی وی۔ جدۄں پنُّۄں ساہِب نُۄں پُچھِّیا٬ “تُہاڈا اِہ ٹُۄل کِس ترہاں کمّ کردا ہَے؟ مَیں تاں راڑا ساہِب دے نیڑے پَیںدے شہِر ملیرکۄٹلا٬ جِتھّے اُردُۄ دی کمپِّئۄُٹر کمپّۄذِںگّ دا کمّ ہُںدّا ہَے؛ دے سارے اُردُۄ ٹائیِپِںگّ ماہِراں پاس آپݨی مُشکِل دا ذِکر کِیتا ہَے۔ اِس تۄں اِلاوا لُدھِیاݨا٬ جلںدھّر٬ امّْرِتسر٬ جمُّۄ اتے دِلّی تکّ دے اُردُۄ دے ٹائیِپِسٹ اتے ماہراں تۄں پُچھِّیا ہَے۔ اُنہاں نیں تاں کیول اِتنا ہی بھرۄسا دِتّا ہَے کِہ اسِیں اِنپیج (Inpage) وِچّ شاہمُکھی سمگّری تاں تُہانُۄں ٹائیِپ کر کے دے سکدے ہاں٬ پر اِسنُۄں تُہاڈی مرذی دے کِسے ہۄر ٹَیکّسٹ اَیڈِیٹر وِچّ پیسٹ کرنا تُہاڈی سِردردی ہَے۔ ساڈے کۄلھ اِس سمسِّیا دا کۄئی ہلّ نہِیں۔” تاں پنُّۄں ساہِب دا اُتّر سی کِہ تُہاڈا کمّ ہۄ جائیگا۔

پنُّۄں ساہِب نال اِہ پہِلی مُلاکات سی۔ پتا نہِیں کِئۄں اُنہاں دا پْرتِیکرم کۄئی بہُتا ساکارتمک ناں لگِّیا۔ س. گُرمِیت سِںگھّ نِجھّر٬ جِنہاں دے گھر داس دی رِہائِش سی٬ واپِس گھر پہُںچّ کے داس نُۄں کہِݨ لگِّیا٬ “لگّدَے٬ پنُّۄں ساہِب کۄلھ تُہاڈی سمسِّیا دا ہلّ تاں ہَے پر اُنہاں نُۄں تُہاڈا سںتّاں والا چۄلا دیکھ اِتبار نہِیں آئِیا کِہ بابے وی کمپِّئۄُٹر والا کۄئی کمّ کر سکدے ہن!” مَیں کِہا٬ “میرے واستے اِہ کۄئی نواں تجربا نہِیں۔ جِس کِسے نُۄں وی مَیں کمپِّئۄُٹر دے کِسے کمّ دے سمبّںدھّ وِچّ پہِلی وار مِلدا ہاں٬ پہِلی وارتالاپ اِہۄ جِہی ہی ہُںدّی ہَے۔”

اگلے دِن سُوکھتے ہی س. گُرمِیت سِںگھّ نُۄں س. کِرپال سِںگھّ جی دا پھۄن آئِیا کِہ مَیں بابا بلجِںدّر سِںگھّ جی نُۄں مِلݨا چاہُںدّا ہاں۔ راتۄ رات کی ہۄئِیا٬ اِہ تاں پنُّۄں ساہِب ہی جاݨدے ہن۔ پر جۄ مَینُۄں س. گُرمِیت سِںگھّ نیں دسِّیا اُہ اِہ سی کِہ پنُّۄں ساہِب دی سپُتری جۄ کِہ برَیمپّٹن وِچّ ہی رہِںدّی ہَے٬ اُس نیں آپݨے پاپا نُۄں کِہا کِہ لۄک تاں بابِیاں کۄلھ جا کے بینتی کردے ہن ساڈے گھر آپݨے چرن پائۄ٬ تُہاڈے کۄلھ اُہ آپ چلّ کے آئے سن۔ اِس کر کے تُہانُۄں ذرُۄر اُنہاں نال سہِیۄگ کرنا چاہِیدا ہَے۔ کھَیر! پنُّۄں ساہِب وی اِہ گلّ تاں بھلی پرکار جاݨدے ہی سن کِہ راڑا ساہِب والے بابِیاں دا تالِیم دے نالھ کِنّا پِیار ہَے۔ راڑا ساہِب والے وڈّے مہامپُرش سںتّ اِیشر سِںگھّ جی مہاراج تۄں تاں آپ پہِلاں ہی پْربھاوت سن کِئُںکِہ اُنہاں نیں مَیٹْرِک سںتّ جی مہاراج دُیارا ستھاپِت گُرُۄ نانک کھالسا ہائی سکُۄل وِچّ ہی کِیتی سی۔ ڈا. تھِںدّ جی دی سِفارش٬ اُنہاں دی سپُتْری دا پْربھاو اتے راڑا ساہِب سںسّتھا دے وِدِّیا دے کھیتر وِچّ پائے یۄگدان دا پْربھاو اُنہاں نُۄں اُسے دِن س. گُرمِیت سِںگھّ جی دے برَیمپّٹن (ٹۄرںٹّۄ) ستھِت گھر لَے آئِیا۔ اُس دِن بڑے سُہِرد واتاورݨ وِچّ گلّ-بات ہۄئی۔ پنُّۄں ساہِب جی نیں اجّ آپݨے ٹُۄل اتے اُسدی کارغُذاری بابت بہُت وِستھار وِچّ جاݨکاری دِتّی۔ اُہ آپݨا لَیپٹاپ وی نالھ لِیائے سن۔ اُنہاں نیں نمُۄنے وجۄں آپݨے ٹُۄل دُیارا پْرِیورتِت اِکّ شاہمُکھی ٹَیکّسٹ مائیِکْرۄساپھٹ ورڈ وِچّ پیسٹ کرکے وی دِکھائِیا جۄ میرے واستے اُدۄں کِسے چمتکار تۄں گھٹّ نہِیں سی۔

اُسے دِن داس نیں مہانکۄش دی اِکّ ترل کاپی س. کِرپال سِںگھّ پنُّۄں جی دے ہوالے کر دِتّی٬ جِس وِچّ شاہمُکھی دے سارے شبد ہائیِلائیِٹ کِیتے ہۄئے سن۔ پنُّۄں ساہِب جی نیں اُہ کارج مِتھے سمیں تۄں وی پہِلاں پُۄرا کر کے مہانکۄش وِچّ آئُݨ والے شاہمُکھی شبداں دی سُۄچی داس دے ہوالے کر دِتّی۔

اِس کارج دی پُۄرنتا وِچّ اُنہاں دی سُپتنی پتوںتّ کَۄر پنُّۄں دا وی تکڑا سہِیۄگ سی جِس نیں ناں کیول پنُّۄں ساہِب نُۄں گھر دے سارے پھرجاں تۄں اُتنے دِن مُکت کری رکھِّیا سگۄں اُنہاں دے چاہ-پاݨی٬ سُکھّ-آرام اتے کمپِّئۄُٹر سبںدھّی پربںدھّکی کارج پُۄرے کرن وِچّ وی سہِیۄگ دِتّا اتے سمیں سِر کارج نبیڑ لَیݨ لئی سمیں-سمیں چِتاونی وی دِتّی۔

مہانکۄش دی کمپّۄذِںگّ دا باکی دا کمّ تاں پہِلاں ہی پُۄرا ہۄ چُکّا سی۔ پنُّۄں ساہِب جی دُیارا اُپلبدھ کروائے شاہمُکھی شبد مہانکۄش وِچّ ڈھُکوِیں تھاں پیسٹ کر کے مہانکۄش دا ڈِجِٹل سںسّکرݨ تُرںتّ اِیشر مائیِکْرۄ مِیڈِییا دے پہِلے نمُۄنے دے سںسّکرݨ وِچّ شامِل کر دِتّا گِیا اتے اِںٹرنَیٹّ اُتّے پا دِتّا گِیا۔ مہانکۄش دا اِہ ڈِجِٹل سںسّکرݨ http: //www. ik13. com/PDFS/Mahan_Kosh. pdf تۄں پی. ڈی. اَیپھّ. پھائیِل دے رُۄپ وِچّ نِشُلک ڈائۄُنلۄڈ کِیتا جا سکدا ہَے۔

کیول مہانکۄش ہی نہِیں٬ سْری گُرُۄ گْرںتھّ ساہِب وِچلے اربی-فارسی مُۄلک شبداں دا کۄش جۄ کِہ ڈا. گُرچرن سِںگھّ پی.اَیچّ.ڈی. (پْرۄ. رِیٹائِرڈ پںجّابی یُۄنِیورسِٹی پٹِیالا) اَیکّس پھَیلۄ گُرُۄ گْرںتھّ ساہِب ادھِئَن وِبھاگ ولۄں سںکّلِت کِیتا گِیا اتے ’سیوا سِمرن سمرپِت سُسائِٹی٬ 1659, پھیذ 10 (سَیکٹر 64) ساہِبجادا اجِیت سِںگھّ نگر (مُہالی) ولّۄں سال 2003 وِچّ پْرکاشِت کِیتا گِیا؛ وِچّ وی شاہمُکھی ٹَیکّسٹ س. کِرپال سِںگھّ پنُّۄں جی ولّۄں آپݨے 2000 وِچّ اُسارے ہۄئے گُرمُکھی-شاہمُکھی پرِیورتن ٹُۄل دُیارا ہی مُہئیِیا کروائِیا گِیا۔

اُس تۄں بائد ہر سال آپݨی ٹۄرںٹّۄ پھیری سمیں س. کِرپال سِںگھّ پنُّۄں جی نال مُلاکات ہُںدّی ہَے۔ اُہ جدۄں کدی داس نُۄں مِلݨ واستے آئُںدے ہن٬ کۄئی ناں کۄئی پںجّابی دا سِرکڈھّ وِدوان آپݨے نال ذرُۄر لِیائُںدے رہے ہن۔ اُنہاں دے ذرِیئے ٹۄرںٹّۄ وِچّ جِنہاں وِدواناں نُۄں مِلݨ دا اوسر پْراپت ہۄئِیا٬ اُنہاں وِچّ پْرۄ. سروݨ سِںگھّ (اُگھّے کھیڈ چِںتّک اتے لِکھاری), پُۄرن سِںگھّ پاںدھی٬ جۄگِںدّر سِںگھّ گریوال (اَیڈِیٹر پںجّ-پاݨی), ہرمِںدّر ڈھِلّۄں٬ نوتیج بھارتی (چِںتّک اتے وِدوان), امرجِیت سِںگھّ ساتھی٬ اِکبال ماہل (ٹی.وی ہۄسٹ) دے ناں خاس تَۄر تے ذِکریۄگ ہن۔ اُنہاں دی پْریرنا نال ہی اُنہاں دے سہِیۄگی٬ کَینیڈا دے پںجّابی لیکھکاں ولّۄں داس نُۄں مئی 2004 وِچّ بھائی کانہ سِںگھّ نابھا سنمان چِنّہ نال سنمانِت کِیتا گِیا۔

س. کِرپال سِںگھّ پنُّۄں جی دے سہِیۄگ نال ڈا. گُرمِیت سِںگھّ (برَیمپٹن٬ کَینیڈا) پِچھلے کئی سالاں تۄں راڑا ساہِب وِکھے کَیمپ لائُںدے آ رہے ہن۔ اُدۄں وی س. پنُّۄں جی نُۄں مِلݨ دا اوسر مِلدا ہَے۔ اِس تۄں اِلاوا پںجّاب دِییاں یُۄنِیورسِٹِییاں اتے ہۄر وِدِئک ادارِیاں ولّۄں سمیں-سمیں کروائے جاںدے سَیمِیناراں اتے وِیچار گۄشٹِییاں اُتّے وی گاہے-بگاہے پنُّۄں ساہِب نال میل ہُںدّا ہی رہِںدّا ہَے۔ اِنہاں مںچّاں اُتّے جِتھّے پنُّۄں ساہِب ولّۄں پںجّابی دے کمپِّئۄُٹرِیکرݨ دے کھیتر وِچّ پائے یۄگدان دی بھرپُۄر پْرسںسّا ہُںدّی ہَے٬ اُتھّے پنُّۄں ساہِب ہمیشا ہی آپݨے ولّۄں پںجّاب دِییاں یُۄنِیورسِٹِییاں اتے پںجّاب سرکار اُتّے پںجّابی دے اِکّ سٹَیںڈرڈ کِیء-بۄرڈ تِیار کرن اُتّے ذۄر دِںدّے آ رہے ہن۔ پر افسۄس دی گلّ ہَے کِہ اجے تکّ اِس دی ذرُۄرت ہُںدِّیاں ہۄئِیاں وی پںجّاب دِییاں یُۄنِیورسِٹِییاں اتے پںجّاب سرکار اِس سمبّںدھّی کۄئی انُکُۄل کاروائی نہِیں کر سکی۔

پنُّۄں ساہِب جی اِس وِیچار دے ہامی ہن کِہ کِسے کھیتر وِچّ گِیان پْراپت کر لَیݨ نالۄں وی وڈّی پْراپتی ہَے٬ اُہ گِیان دُۄسرِیاں وِچّ وںڈّݨا۔ اُہ ہمیشا ہی پںجّابی دے وِدواناں نُۄں کمپِّئۄُٹر دی جاݨکاری پْراپت کرن واستے پْریرنا دِںدّے رہِںدّے ہن۔ کیول پْریرنا ہی نہِیں دِںدّے٬ بلکِہ آپݨے ذرُۄری رُجھیویں چھڈّ کے وی ہۄرناں نُۄں کمپِّئۄُٹر بابت جاݨکاری دیݨ واستے اُتاولے رہِںدّے ہن۔ اُنہاں پاسۄں داس نیں وی آپݨی ٹۄرںٹّۄ دی اِکّ پھیری سمیں مائیِکْرۄساپھٹ ورڈ دے مَیکرۄ بݨائُݨ دی جاݨکاری پْراپت کِیتی جۄ ہُݨ لۄڑ پَیݨ اُتّے داس دے بہُت سارے کارج سَۄکھِیاں ہی سُیار دِںدّے ہن۔ اُہ برَیمپٹن (ٹۄرںٹّۄ) وِچّ پُراݨی پِیڑھی دے وِدواناں نُۄں کمپِّئۄُٹر سمبّںدھّی جاݨکاری دیݨ واستے ہر سال دۄ مہِینے کلاساں لائُںدے ہن۔ پںجّابی بھاشا دی سیوا نُۄں سمرپِت ہۄ کے پنُّۄں ساہِب اِہ کارج آپݨا مِشن جاݨ کے کِسے مائِک لابھ لَیݨ دی اِچھّا تۄں رہِت ہۄ کے کر رہے ہن۔ اُنہاں تۄں سیدھ لَے کے کمپِّئۄُٹر بابت گِیان پْراپت کرن والے پںجّابی دے لیکھک اتے چِںتّک جِتھّے پنُّۄں ساہِب دے اِس اہِسان پْرتی کْرِتگّتا پْرگٹ کردے ہن٬ اُتھّے اُنہاں نُۄں اِس گلّ دا اہِساس وی ہُںدّا ہَے کِہ آپݨِییاں لِکھتاں کمپِّئۄُٹر دی سہائِتا دُیارا لِکھݨ نال اِکّ تاں سمیں دی بچّت ہُںدّی ہَے٬ دُۄسرے کمّ کرن دی سمرتھا اتے نِپُنّتا وِچّ وادھا ہُںدّا ہَے۔

کئی سالاں تۄں داس ’بھائی نںدّ لال‘ دِییاں رچناواں اُتّے کمّ کر رِہا ہَے جۄ کِہ پرشِیئن وِچّ ہۄݨ کارن اِکّ گُںجھّلھدار کارج ہَے۔ اُس دے کنورشن وِچّ وی کِرپال سِںگھّ پنُّۄں دا پُۄرا سہِیۄگ مِلھ رِہا ہَے۔ آس ہَے کِہ اِہ وی چھیتی ہی سمپُّۄرن ہۄ جائیگا۔

پِچھلے سال داس نُۄں پنُّۄں ساہِب نیں اِیشر مائیِکْرۄ مِیڈِییا دے نویں سںسّکرݨ نُۄں اُنہاں دے وِدِیارتھِییاں دے سنمُکھ پْردرشِت کرن واستے بُلائِیا۔ پنُّۄں ساہِب تۄں لُکا کے رکھّی تھۄڑھی جِہی جھِجک تۄں بائد مِتھے سمیں اُتّے داس اۄتھے پہُںچّ گِیا۔ داس تاں اِہ سۄچ کے اُتھّے پہُںچِّیا سی کِہ اۄتھے کُجھّ پیںڈُۄ بذُرغ بَیٹھے ہۄݨگے۔ اُنہاں نُۄں میرے اِس سرچ ٹُۄل دی کی سمجھ پویگی؟ پر اُنہاں دی کلاس دے سٹُۄڈَیںٹاں دی جمات٬ جِہڑی درئسل وِدواناں دی اِکّ کرِیم سی ولّ دیکھ کے میرے ہںکّار دی دِیوار جِویں ڈھہِ-ڈھیری ہۄ گئی ہۄوے۔ اِیشر مائیِکْرۄ مِیڈِییا دے پْردرشِت کرن دا جِہڑا انںدّ اُنہاں دے سنمُکھ آئِیا٬ اُہ کِسے یُۄنِیورسِٹی وِچّ پیشکاری سمیں وی نہِیں بݨ سکِیا۔ آپݨے پْرۄگْرام دی پیشکاری تۄں بائد داس نیں پنُّۄں ساہِب کۄلھ اِس گلّ نُۄں کبُۄل کرن وِچّ کۄئی جھِجک مہِسُۄس ناں کِیتی۔

پِچھلے سال داس نیں پںجّابی یُۄنِیورسِٹی پٹِیالا وِچّ پںجّابی دے پھَۄںٹ کنورٹر٬ پںجّابی تھِیسارس دا اِکّ نمُۄنا اتے پںجّابی/اںگّْریذی اتے اںگّْریذی/پںجّابی دِییاں ڈِکشنرِییاں دی پْرۄگْرامِںگّ دا اردھ-وِکست ٹُۄل نمُۄنے وجۄں پْردرشِت کِیتا۔ اُس دے وِچّ وی ڈِکشنرِییاں دی کمپّۄذِںگّ کروائُݨ واستے پنُّۄں ساہِب جی دا وڈمُلّا یۄگدان رِہا۔ اجّ کلّہ س. کِرپال سِںگھّ جی کَینیڈا دے پںجّابی وِدواناں دی ٹِیم نالھ مِلھ کے پںجّابی/اںگّْریذی تے اںگّْریذی/پںجّابی ڈِکشنرِییاں اتے ’پںجّابی پرَیسّ ٹۄراںٹۄ‘ دی آرتھِک سہائِتا نالھ ٹَیکنِیکل ڈِکشنرِییاں نُۄں اِںٹرنَیٹّ اُتّے پائُݨ واستے اتے اُنہاں دی پْرۄگرامِںگّ دا پْربںدھّ کرن وِچّ یتنشِیل ہن۔ آس ہَے س. کِرپال سِںگھّ پنُّۄں جی پںجّابی بھاشا اتے گُرمُکھی دی سیوا نُۄں سمرپِت ہۄ کے پںجّابی دے کمپِّئۄُٹرِیکرݨ وِچّ آپݨا یۄگدان پائُݨ دا سفر جاری رکھّݨگے۔ ستِگُرُۄ جی اُنہاں نُۄں گُرمُکھی٬ پںجّابی بھاشا اتے پںجّابِیئت دی ہۄر تندیہی نالھ سیوا کرن دا اُتشاہ اتے سمرتھا بخشݨ۔ آئُݨ والے بھوِکھّ وِچّ وی سفلتا اُنہاں دے پَیر چُمّدی رہے۔