کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄراں دی پْراپتی نُۄں اِک سںدّربھ وِچ ہی سمجھِیا جا سکدا ہَے۔
اُہ بی اَیس اَیپھ وِچۄں رِٹائِر ہۄئے ہن اتے رِٹائِر ہۄݨ تۄں بائد آپݨا رہِںدّا وکت گُذارن لئی کَینیڈا وِچ آپݨے لڑکے کۄل آ گئے۔ اِس وکت تکّ اُنہاں لئی کمپِّئۄُٹر اُسے ترہاں اِک اۄپری اتے ڈرائُݨی شَیء سی٬ جِس ترہاں اُنہاں دی پِیڑھی دے باکی لۄکاں لئی ہُںدّا ہَے۔ اُدۄں تکّ اُنہاں نیں شائِد کدے کمپِّئۄُٹر دے کِیء-بۄرڈ نُۄں وی ناں چھُۄہِیا ہۄوے۔
کَینیڈا آئُݨ تۄں بائد اچانک اُنہاں دی ذِںدّگی وِچ اِک تبدِیلی آئُںدی ہَے۔ آپݨا وکت لںگھّائُݨ لئی اُنہاں نیں ماڑا مۄٹا کمپِّئۄُٹر سِکھّݨا شُرُۄ کر دِتا۔ اِہ اُنہاں سالاں دی گلّ ہَے٬ جدۄں اجے کمپِّئۄُٹر ’تے پںجّابی وِچ ٹائیِپ کرنا کۄئی دُۄر دی گلّ لگّدی سی۔ پچھّمی مُلکاں وِچ کُجھّ لۄکاں نیں آپݨے نِجّی اُدم سدکا کمپِّئۄُٹر تے پںجّابی وِچ ٹائیِپ کرن جۄگے پھَۄںٹ تِیار کِیتے سن۔ کَیلِیپھۄرنِییا وِچ رہِںدّے ڈا کُلبِیر سِںگھّ تھِںدّ آپݨے تَۄر ’تے اِس پاسے لگّے ہۄئے سن۔ پنُّۄں ہۄرِیں آپݨے بیٹے دی مدد نال کمپِّئۄُٹر نال چھیڑکھانی کرن لگّے اتے اجّ پنُّۄں ساہب نیں جۄ کُجھّ وی کِیتا ہَے٬ اُس دی شُرُۄیات اِس چھیڑکھانی تۄں ہی ہۄئی۔
جے کِرپال سِںگھّ پنُّۄں کۄئی سَۄپھٹویئر اِںجنِیئر ہُںدّے جاں کِسے آئی ٹی ادارے وِچ رِسرچ سکَۄلر وجۄں کمّ کردے ہُںدّے تاں اُناں دِییاں پْراپتِییاں نُۄں اِکّ وکھّرے ذاوِیئے تۄں آںکِیا جاݨا سی۔ پر اُناں دی کہاݨی کُجھّ وکھّری اتے بیہدّ رَۄچک ہَے۔
آئُݨ والے سمیں وِچ اسِیں جدۄں وی کدے پںجّابی بھاشا دے کمپِّئۄُٹرائیِجیشن دا اِتِہاس لِکھاںگے تاں اِس دے مۄڈھِییاں وِچ کِرپال سِںگھّ پنُّۄں دا ناں پْرمُکھتا نال لِیا جاویگا٬ بھاویں کِہ اُنہاں دی کمپِّئۄُٹر نال آپݨی واکپھی ذِںدّگی دے ڈھلدے پکھّ وِچ جا کے ہۄئی۔ ڈا. کُلبِیر سِںگھّ تھِںدّ اتے کِرپال سِںگھّ جِہے سِدکی لۄکاں نُۄں اِہ سِہرا اِس کرکے وی جائیگا٬ کِئُںکِہ اِہ کمّ اُنہاں ادارِیاں نیں نہِیں کِیتا٬ جِہناں دی اسل وِچ اِہ ذِمّیواری سی۔ جے پںجّابی یُۄنِیورسِٹی پٹِیالا٬ پںجّاب دا بھاشا وِبھاگ٬ شْرۄمݨی کمیٹی جاں پںجّاب سرکار دے ہۄر ادارِیاں نیں اِہ کمّ کِیتا ہُںدّا جاں سمیں سِر کِیتا ہُںدّا تاں شائِد اِہ تھِںدّ ساہب جاں پنُّۄں ساہب جِہے لۄکاں دے ہِسّے ناں آئُںدا۔ اِنہاں سِرڑی لۄکاں نیں اُہ کمّ چھُہِیا٬ جِہڑا اسل وِچ اِنہاں وڈّے وڈّے ادارِیاں دے کرن دا سی۔
اجّ پںجّابی سَۄپھٹویئراں دا نِرماݨ کاپھی وِکست سٹیج ’تے پہُںچّ گِیا ہَے۔ بہُت سارے ادارے جاں وِئکتی اِس پاسے لگّے ہن اتے سمبھّو ہَے کِہ کُجھّ سالاں وِچ سانُۄں پنُّۄں ساہب جِہے لۄکاں دے یۄگدان دی اہِمِیئت مہِسُۄس ہۄݨۄں ہٹ جاوے۔ جِنہاں لۄکاں نیں کلم دی کاڈھ کڈھّی٬ اُہ اُس وکت اُناں دی بہُت وڈّی دیݨ سی۔ پر اجّ جدۄں ترہاں ترہاں دے پَینّ بݨ گئے ہن تاں ہۄ سکدا ہَے کِہ بہُت سارے لۄکاں نُۄں اِہ مہِسُۄس ناں ہُںدّا ہۄوے کِہ کلم آپݨے آپ وِچ کِنّی وڈّی کاڈھ سی؟ اِسے نذرِیئے نال کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄراں دی دیݨ نُۄں سمجھݨ اتے درج کرن دی لۄڑ ہَے۔
میری سمجھ مُتابک چار مُکھّ کھیتر ہن٬ جِنہاں وِچ پنُّۄں ہۄراں دی دیݨ بہُت اہِم اتے وڈّی ہَے۔ پںجّابی دے مُڈھلے پھَۄںٹ نبّیوِیاں دے مُڈھلے دَۄر وِچ بݨنے شُرُۄ ہۄ گئے سن اتے وکھّ وکھّ لۄکاں نیں آپۄ آپݨے ہِساب نال اجِہے کُجھّ پھَۄںٹ بݨائے ہۄئے سن۔ پر اِناں پھَۄںٹاں وِچ کئی ترہاں دِییاں کمِییاں سن۔ کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄراں نیں ڈِییارچاترِک پھَۄںٹ بݨائِیا۔ اِس پھَۄںٹ بارے دۄ گلّاں اہِم سن۔ اِک تاں اِہ پہِلا اجِہا پںجّابی پھَۄںٹ سی٬ جِہڑا اِںٹرنَیٹ ’تے سہی ترِیکے نال چلّدا سی۔ جے اِس نُۄں پہِلا وَیبّ کمپَّیٹِیبل پںجّابی پھَۄںٹ کہِ لِیا جاوے تاں اِہ گلّ گلت نہِیں ہۄویگی۔ دُۄسرا اِس پھَۄںٹ نُۄں پنُّۄں ہۄراں نیں جِس کِیء-بۄرڈ ’تے ادھارت کِیتا٬ اُہ وی پںجّابی دی ورتۄں دِییاں لۄڑاں دے ودھّ انُکُۄل سی۔ اُنہاں دے اِس پھَۄںٹ نیں کمپِّئۄُٹر اتے اِںٹرنَیٹ ’تے پںجّابی دی ورتۄں نُۄں پہِلاں دے مُکابلے بہُت سَۄکھا کر دِتّا۔ تِیسرا پہِلُۄ پںجّابی پھَۄںٹاں دے کنورذن دا سی۔ سارے ہی پھَۄںٹ کِئُںکِہ وکھّ وکھّ وِئکتِییاں نیں آپۄ آپݨے پدھّر ’تے تِیار کِیتے سن٬ اِس کرکے ہر پھَۄںٹ دا کِیء-بۄرڈ وکھّرا سی۔ جِہڑا وِئکتی جِس پھَۄںٹ ’تے کمّ کردا سی٬ اُہ اُس تۄں بِناں کِسے پھَۄںٹ ’تے کمّ نہِیں سی کر سکدا۔ پبلِشِںگّ دے کھیتر وِچ پںجّابی دی ورتۄں دے ماملے وِچ اِہ بہُت وڈّی اڑچݨ بݨی ہۄئی سی۔ اِسے لۄڑ وِچۄں پھَۄںٹ کنورٹ کرن والے پْرۄگرام دی لۄڑ مہِسُۄس ہۄئی اتے پنُّۄں ہۄراں نیں اِس کھیتر وِچ وی کمّ کِیتا۔ اُنہاں نیں آپݨے تَۄر ’تے اجِہا اِک کنورٹر تِیار کِیتا اتے پھیر اُس نُۄں پَۄپُۄلر وی کِیتا۔ اجّ اِہ گلّ ہاسۄہِیݨی لگّ سکدی ہَے پر اُس دَۄر وِچ پںجّابی پھَۄںٹ کنورٹر دا نِرماݨ اِک اِنکلابی پْراپتی سی۔ اسِیں جِہڑے لۄک کمپِّئۄُٹر ’تے پںجّابی دی ورتۄں کردے ساں٬ اُنہاں نیں اچانک اِہ مہِسُۄس کِیتا کِہ اِک کِنّی وڈّی سمسِّیا اِک دم کھتم ہۄ گئی ہَے۔ اِس گلّ نُۄں اُہ لۄک ہی سمجھ سکدے ہن٬ جِہڑے اُس دَۄر وِچ کمپِّئۄُٹر ’تے پںجّابی دی ورتۄں دِییاں سمسِّیاواں نال وِہارک پدھّر ’تے دۄ چار ہۄ رہے سن۔ چَۄتھا اتے سبھ تۄں اہِم پہِلُۄ گُرمُکھی تے شاہمُکھی لِپِییاں دے رُپاںتر دا ہَے۔ اِس سبںدھّ وِچ ہُݨ پںجّابی یُۄنِیورسِٹی پٹِیالا دُیارا گُرمُکھی-شاہمُکھی کنورٹر ’سںگّم‘ تِیار کِیتا گِیا ہَے۔ پر اِس ماملے وِچ مُڈھلا کمّ کرن والے کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہن۔ اِس سَۄپھٹویئر دی مدد نال اسِیں گُرمُکھی لِپی دی ٹَیکسٹ نُۄں شاہمُکھی وِچ کنورٹ کرن دے سمرتھّ ہۄئے ہاں۔
اِہ چار کھیتر بہُت اہِم کھیتر ہن اتے اِنہاں چاراں وِچ کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄراں دا رۄل مۄڈھِییاں والا ہَے۔ اُنہاں دی سکھشِیئت دا اِک ہۄر پہِلُۄ وی ہَے٬ جِسدا ذِکر کِیتے بگَیر اُنہاں دی دیݨ نُۄں پُۄری ترہاں نہِیں سمجھِیا جاویگا۔ تکنِیکی پدھّر تے بہُت سارے ہۄر لۄک وی کمّ کر رہے ہۄݨگے پر پنُّۄں ہۄرِیں اجِہی شکھسِیئت ہن٬ جِنہاں نیں اِنہاں چِیذاں نُۄں نِشکام بھاو نال لۄکاں تکّ پہُںچّاݨ لئی کمّ کِیتا۔ اُہ اِک مِشن دی ترہاں لگّ ہۄئے سن اتے جِہڑا وی اُنہاں دِییاں اِہناں گلّاں وِچ دِلچسپی لَیںدا٬ اُس کۄل اُہ کھُد چلّ کے جاںدے اتے آپݨے پْرۄگرام اِنسٹَۄل وی کردے اتے اُنہاں دی ورتۄں وی سمجھائُںدے۔ نَۄرتھ امرِیکا وِچ چھپدے پںجّابی اکھباراں والے جاݨدے ہن کِہ مُڈھلے دِناں وِچ کِس ترہاں پنُّۄں ہۄراں نیں اُنہاں دِییاں پھَۄںٹ٬ کِیء-بۄرڈ اتے کنورذن دِییاں سمسِّیاواں نُۄں ہلّ کرن وِچ مدد کِیتی۔ پںجّابی مِیڈِییا وِچ کمّ کرن والے اسِیں بہُت سارے لۄک اِس گلّ دے گواہ رہاںگے کِہ اجّ بھاویں جۄ وی سَۄپھٹویئر اُپلبدھ ہۄݨ, پر جِس دَۄر وِچ اسِیں کمپِّئۄُٹر ’تے پںجّابی دی ورتۄں دی شُرُۄیات کر رہے ساں تاں ساڈے ساہمݨے کۄئی سلاہ اتے مدد دیݨ والا جے کۄئی شکھس ہُںدّا سی تاں اُہ کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہی سن۔
پںجّابی بھاشا دے اِک مُددّی دے تَۄر ’تے مَیں کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄراں دی گھالݨا نُۄں سلام کرداں۔