سِپّی گِلّ دے گِیت دس مِںٹّ نیں پںجّابی سرۄتِیاں نُۄں جھںجّۄڑ کے رکھّ دِتّا ہَے۔ اِک پاسے اِس گِیت نُۄں سُݨن والے تے اِس دی وِیڈِیئۄ دیکھݨ والِیاں دِییاں کِتاراں لمِّییاں ہۄ رہِییاں ہن تے دُۄسرے پاسے اِس گِیت دا وِرۄدھ کرن والِیاں نیں وی جِںدّگی دے ہر پکھّ تۄں اِس گِیت دی پرکھ پڑچۄل کرکے اِس گِیت نُۄں ناں کیول نکارِیا ہی ہَے سگۄں ادالت دا بُۄہا وی جا کھڑکائِیا ہَے۔ لۄک ستھّاں وِچ وی اِس دے کھِلاپھ اِک لۄک پھتوا تِیار کرن لئی وِچار چرچا ہۄ رہی ہَے۔ جِتھّے یُۄ ٹِیئۄُب اُپر اِس دے درشکاں دی گِݨتی ودھ رہی ہَے اُتھّے پھیس بُک اُپر اِس دے وِرۄدھی لامبںدّ ہۄ رہے ہن۔ جِن•اں نُۄں اِس گِیت وِچّۄ گُںڈّا گردی دی بۄ آ رہی ہَے۔

سپِیڈ رِیکارڈ کمپّݨی جلںدھّر ولّۄں رِیکارڈ کِیتے گئے تے سِپّی گِلّ دُیارا گائے گئے اِس گِیت نیں پںجّاب جگت وِچ چلّی وِچار چرچا نُۄں اِس کدر تیذ کر دِتّا ہَے کِہ پںجّابی سبھِّیاچار نال جُڑِیا ہر وِئکتی اِس وِواد دا اںگّ بݨ رِہا ہَے۔ پںجّاب دا بُدھِّیجِیوی ورگ جِہڑا اکسر ہی سماجک ورتارِیاں وِچ گَیر ہاذر ہۄݨ دا آدی ہۄ گِیا ہَے اِس چرچا وِچ وی گَیر ہاذر ہی نذر آ رِہا ہَے۔ اِس دے لمّے چَۄڑے کران ہۄ سکدے ہن پر ہر وار واںگ پںجّاب دے بُدھِّیجِیوی ورگ دی گَیر ہاجری رڑکدی جارُۄر ہَے۔ ہر کِسم دِییاں نِیواݨا سِرجدا اِہ گِیت جے کِہا جاوے کِہ اِہ گِیت پںجّاب دے گَیر جِمّیوار بُدھِّیجِیوی ورگ دی چُپّ دی ہی اُپج ہَے تاں گلت نہِیں ہۄویگا۔ جِس چُپّ دا نجائِج پھائِدا اُٹھاکے ہاکم دھِراں پںجّاب دی جوانی نُۄں کُراہے پائُݨ دا کارج کر رہِییاں ہن۔ اِہ سِلسلا کدۄ تکّ چلّیگا؟ تے اجے اِس نیں کِنّے کُ نِگھار ہۄر سر کرنے ہن اِہ اِس لیکھ دا وِشاں نہِیں۔ سِپّی گِلّ نیں اِس گِیت وِچ پںجّاب دی جوانی نُۄں تباہ کرن والے کارج دے نال نال پںجّاب دے اُس ورگ نُۄں وںگّارِیا وی ہَے جِہڑا گُرُۄ گۄبِںدّ سِںگھّ تے شہِید بھگت سِںگھّ دے پھِکراں دی باںہ پھڑ کے چل رِہا ہَے۔ اُس ورگ لئی اِہ اِک گِیت ناں ہۄکے اِک وںگّار ہَے۔ جِس نُۄں پںجّاب دے اگاںہودھُۄ لۄک ہر پدھّر اُپر جواب دیݨ لئی تِیار ہن۔

سِپّی گِلّ نیں گِیت وِچ کۄئی کسر باکی نہِیں چھڈّی جِہڑی رِیݨ ماسا ڈھِلّ رہِ وی گئی سی اُہ کسر اُس گِیت دی وِیڈِیئۄگْراپھی نیں پُۄری کر دِتّی ہَے۔ اِس کرکے اِس گِیت دی چرچا اِس گِیت دی وِیڈِیئۄگْراپھی تۄں بِناں ادھُۄری ہَے۔

کۄئی وی ساہِتک رچنا اُس سماج دا ہی پْرتِیبِمبّ ہُںدّا ہَے بھاںوے کِہ اِہ پھۄٹۄگْراپھِک کاپی وی نہِیں ہُںدّی۔ ساہِت تے سماج دا رِشتا دۄ دھاری ہۄݨ کرکے اِہ سماج نُۄں پْربھاوِت کردا وی ہَے تے پْربھاوِت ہُںدّا وی ہَے۔ اِس کرکے اِس گِیت دا کیول وِرۄدھ کر دیݨا جاں ادالت وِچ کیس کر دیݨا ہی کاپھی نہِیں ہَے سگۄں اُس سماج پْربںدھّ بارے سۄچݨا وی بݨدا ہَے جِس دی اُپج ہَے اِہ گِیت۔ جاں جِس دی اُپج ہر رۄج لچّر گائِکی ودھ پھُلّ رہی ہَے۔ اِس گِیت دے نال اِہ چرچا وی چلّی ہَے کِہ سرکار دا سَیںسر بۄرڈ کی کردا ہَے؟ جدکِہ اِس سمبّںدھّی اِہ گلّ چںگّی تر•اں نال سمجھ لَیݨی چاہِیدی ہَے کِہ سرکار دا سَیںسر بۄرڈ سرکار دِییاں نِیتِییاں دے انُسار ہی کمّ کردا ہَے تے سرکار دی نِیتی ہَے کِہ پںجّاب دے نَۄجوانا نُۄں کُراہے پائِیا جاوے۔ پںجّاب وِچ سکُۄلاں نالۄ ودھ شراب دے ٹھۄکے کھُلّݨا٬ شراب دِییاں چھے نوِییاں پھَیکٹرِییاں نُۄں منجُۄری دیݨا٬ نشِیا دے درِیا دا بیرۄکٹۄک وگݨا تے اِس تر•اں دے گِیت تے پھِلماں سبھ اِسے منشا دی ہی اُپج ہن کِہ نَۄجوان بھگت سِںگھّ تے سرابھے دے راہ ناں پَے جاݨ۔ نَۄجوانا نُۄں کُراہے پائُݨ وِچ سَیںسر بۄرڈ وی آپݨا کمّ کر رِہا ہَے۔ اِس گِیت دا آرمبھّ اِک اپاہج وِئکتی دے دَۄڑن نال ہُںدّا ہَے جِہڑا تُر وی نہِیں سکدا تے جِہڑا آپݨی پُۄری سمرتھا دے نال ناں کیول دَۄڑ ہی رِہا ہَے سگۄں ہۄر لۄکاں نُۄں وی دَۄڑ جاݨ …لئی پُۄکار کر رِہا ہَے۔ اُہ آکھ رِہا ہَے رَۄلی والا سِپّی آ گِیا . . . اجّ لَے کے جائۄُ ۔ اُہ نال نال اِہ وی کہِ رِہا ہَے کِہ مَیں پہِلاں ہی کِہا سی۔ اُس دا بار بار اِہ واک دُہرائُݨا کِہ ''مَیں پہِلاں ہی کِہا سی'' اِس گلّ دا سںکّیت ہَے کِہ گُںڈّاگردی دے مۄہرے کھڑنا نہِیں چاہِیدا۔ جِیون دا اِہ ی اِک پھلسپھا ہَے کِہ اںدّر وڑکے دِن کٹی کرۄ۔ اِہ گِیت اِس پھلسپھے دی ترذمانی کردا ہَے۔ اُس دا اپاہج ہۄݨا سماج پْربںدھّ دے اپاہذ ہۄݨ دا سںکّیت ہَے۔ جِہڑا دۄہاں لتّاں دے بھار ہی نہِیں کھڑا اُہ گُںڈّا انسراں دے مُکابلے کِویں کھڑ جائۄُ۔ سِپّی گِلّ دا للکارنا تے لۄکاں دا اںدّری جا وڑنا گُںڈّا کلچر دا منۄں اِچھّت یتھارتھ ہَے۔

اِہ گِیت دا سبںدھّ پِںڈّ دے نال ہَے۔ سِپّی دا آپݨی پْریمکا نُۄں لَیݨ آئُݨا ہی پِںڈّ دی درد کہاݨی دا آرمبھّ ہَے۔ پِںڈّ دی ہۄݨی دا کارن سِپّی گِلّ تے اُس دی پْریمکا بݨدی ہَے۔ اِہ گِیت پِیار دی درد کہاݨی دا گِیت ناں ہۄکے مچھّری مںڈِّیر دی گُںڈّا گردی دا گِیت ہَے۔ جِہڑی گُںڈّا گردی کئی تر•اں دے سوال کھڑے کردی ہَے۔ جِن•اں سوالاں تۄں پاسا وٹّکے لںگِّیاں نہِیں جا سکدا۔ ہُݨ تکّ پاسا وٹّکے لںگھّݨ کرکے ہی پںجّاہبی کلچر وِچ وِگاڑ پَیدا کرن والے اِس کِسم دے گِیت ہر رۄذ آ رہے ہن۔ پِیار دے بدل رہے ارتھ تے بیوسّ ہۄ رِہا سماج اِس گِیت دا وِشا وستُۄ بݨدے ہن۔

پہِلا وڈّا سوال ہَے پِںڈّ دے گُردُیارے وِچّۄں جِہڑی سُۄچنا دِتّا جاںدی ہَے کِہ رَۄلی والا گِلّ پِںڈّ وِچ آپݨی پْریمکا نُۄں لَیݨ واستے آ گِیا ہَے۔ سارے پِںڈّ واسِییاں نُۄں اپِیل ہَے کِہ اُہ اںدّر وڑ جاݨ تاں کِہ کِسے دا کۄئی جی ناں نُکسانِیاں جاوے۔ گُردُیارے دے سپِیکر وِچّۄں ہُںدّی اِہ اپِیل اِس گلّ دا سںکّیت ہَے کِہ کھُۄن کھرابا ہۄݨ والا ہَے٬ جِہڑا اکھِیر تکّ واپردا ہَے۔ اِہ اپِیل اِس گلّ دا وی سںکّیت ہَے جِہڑے گُردُیارے پںجّابی سبھِیاچار وِچ دِین دُکھی دے راکھے بݨکے اُس دی مدد کردے سن کی ہُݨ بدلے سمِیاں وِچ آپݨی بھُۄمِکا بدل رہے ہن؟ گُردُوارِیاں دا آپݨا اِک سانا متّا اِتِہاس ہَے جِہڑا پںجّ سدِییاں تۄں آپݨی روائِت نُۄں دہرائُںدا رِہا ہَے۔ بھاںوے کدی مسںدّاں تے کدی ہۄر سماج دۄکھی شکتِییاں گُردوارِیاں اُپر وکتی تَۄر اُپر کابج وی ہُںدِّییاں رہِییاں ہن۔ پر پںجّاب دا اِتِہاس اِس گلّ دا گواہ ہَے کِہ جِتّ گُراں دے اُس مہان پھلسپھے دی ہی ہۄئی ہَے دۄکھی شکتِییاں دی نہِیں۔

سِپّی ولّۄں کِیتی انائُسمَیںٹ کِہ دس مِںٹّاں وِچ اُس دی پْریمکا اُس دے ہوالے کر دِتّا جاوے نہِیں تاں کھُۄن کھرابا ہۄویگا۔ اُس مہان سںسّتھا اُپر پھِر سماج دۄکھی شکتی دا کبجا ہَے بھاںوے اُہ وکتی ہی ہَے۔ جِس مہان سںسّتھا تۄں لۄک واک ساہِب لَیکے جِیون دے ہر دِن دا آرمبھّ کردے ہن کی اُس ستھان اُپرۄں لۄکاں نُۄں اںدّر وڑ جاݨ دی تے کُںڈّے جِںدّے لا لَیݨ دی سلاہ دِتّی جاویگی؟ Ñلۄکاں نُۄں بھیڈاں بݨ جاݨ دا تُگلکی پھرمان دِتّا جاویگا۔ سِپّی دا اِہ پھرمان کِسے اہِمدشاہ ابدالی تۄں گھٹّ نہِیں جِہڑا لۄکاں دے دھن مال دے نال نال لۄکاں دِییاں دھِییاں بھَیݨا دی اِذّت وی لُٹّدا سی تے سماج نُۄں چَیلِںجّ وی کردا سی۔ اِہ نادرشاہ دا پھرمان تاں ہۄ سکدا ہَے۔ گُردُیارے دے پاٹھی دا نہِیں۔ جِس مہان سںسّتھا نال اِس تر•اں دِییاں مِتھّاں جُڑِییاں ہۄݨ کِہ سرۄور دے پاݨی وِچّۄں کاں اِسنان کرکے ہںسّ بݨ بݨ اُڈّدے ہۄݨ اُتھّۄں لۄکاں نُۄں بھیڈاں بکّرِییاں بݨ جاݨ دی اپِیل کرنا گُردُوارِیاں نال جُڑی اِتِہاسک مِتھّ نُۄں تار تار کرکے گُںڈّاگردی نُۄں اہِمدشاہ تے نادر شاہ دی گُںڈّاگردی دے تُل کرنا ہَے۔ بھاںوے پھیس بُک 'تے ہۄئے وڈّے وِرۄدھ کرکے گِیت وِچّۄں ہُݨ اِہ سِین کٹّ دِتّا گِیا ہَے پر لۄکاں کۄل اِہ سِین سامبھِیا پِیا ہَے۔

ہَیپی رائیکۄٹی دے لِکھے اِس گِیت دا کیںدر بِںدُّۄ نائِک نہِیں سگۄں کھلنائِک ہَے جِہڑا آپݨے مُۄہۄ اِہ گائُںدا ہَے٬ ''نائِک نہِیں کھلنائِک ہاں مَیں جُلمی بڑا دُکھدائِک ہاں مَے''۔ اِس کھلانائِک گِیت دا جے اسل چیہرا دیکھݨا ہۄوے تاں اُہ ہَے نِشان سِںگھّ جِہڑا دِن دِہاڑے اِک نِبالگ کُڑی نُۄں چُکّ کے لَے گِیا سی۔ پںجّاب دا سارا سرکاری تںتّر نِشان سِںگھّ دی اِس شرمناک کاروائی دے باوجُۄد وی اُس دی مدد کر رِہا سی۔ جِہڑی پھۄٹۄ اُس دی نِشان دیہی واستے پْرچاری گئی اُس وِچ وی اُہ ہاکم دھِراں دے نال سٹیج اُپر کھڑا دِکھائی دے رِہا سی۔ جِس دا سِدھّا سبںدھّ اِس گلّ نال سی کِہ نِشان نُۄں تے اُس دی گُںڈّاگردی نُۄں سِدھّے اسِدھّے رُۄپ وِچ سرکار دی سرپْرستی ہَے جِس کرکے پںجّاب دا پُلِس تںتّر کیول مُۄک درشک بݨکے ہی اُس نُۄں دیکھ رِہا سی۔ پر پںجّاب دا بچّا بچّا جِہڑا اِس گلّ دا گواہ ہَے کِہ لۄکاں دے دباء مۄہرے ناں نِشان ہی کھڑ سکِیا سی تے ناں ہی اُس دی سْرپرستی والا تںتّر۔ آکھر نِشان نُۄں جیل• جاݨا پِیا۔ اِہ سارا کُجھ پںجّاب دے اگاہ ودھُۄ سۄچ والے اِنکلابی لۄکاں دی بدَۄلت ہی ہۄئِیا سی۔ پںجّاب دِییاں کھبِّییاں دھِراں تے جاگدے سِراں والے لۄکاں نیں اِس گِیت دے اسل نائِک نُۄں جیل• جاݨ لئی مجبُۄر کِیتا ہَے۔

پںجّاب جِتھّے دھِییاں نُۄں کُکھّ وِچ مارنا پَے رِہا ہَے اُس دا جواب ہَے اِہ جاں اِس ورگے ہۄر گِیت جِتھّے گُںڈّاگردی دھِییاں دی ہۄݨی نِردھارت کردی ہَے۔ جِتھّے ہَیپی رائیکۄٹی تے سِپّی گِلّ ورگے ماپِیاں دی نِیںد ہرام کر رہے ہن۔ اُتھّے ہر ماں باپ اِہ سۄچدا ہَے کِہ اِک تۄں ودھیرے دھِییاں دا باپ ناں بݨے۔ اِس لئی اِک لۄک لامبںدّی دی لۄڑ جِتھّے نَۄجوان لڑکِیاں لئی ہَے اُتھّے دھِییاں لئی وی ہَے جِن•اں دے جِیون نُۄں کھتم کرن وِچ اِس کِسم دا مہَۄل اہِم بھُۄمِکا ادا کردا ہَے۔

اجّ جدۄں اِک پاسے گُںڈّا گردی دی سِکھر سِرجدا اِہ گِیت چل رِہا ہَے اُتھّے دُۄسرے پاسے وِگِیانک پہِلُۄیاں تے بݨی پھِلم پِیکے نُۄں سماج دِییاں دکھّݨ پںتھّی شکتِییاں وںگّار رہِییاں ہن۔ اُس تۄں اِس گلّ دا ہِساب بڑا ہی سرل ترِیکے نال لائِیا جا سکدا ہَے کِہ اگاںہ ودھُۄ ساہِت تے سبھِیاچار نُۄں کِن•اں کِن•اں شکتِییاں تۄں کِنّے کِنّے وڈّے کھترے ہن۔