اسِیں اتے ساڈے واںگ ہۄر لِکھݨ اتے بۄلݨ والے سجّݨ جِنّے مرذی پھنّے کھاں بݨے پھِرن٬ اجے تک وی اِنے سُۄجھ والے نہِیں ہۄ سکے٬ تے شائِد کدے ہۄ وی نہِیں سکݨگے٬ کِہ راج-تکھت لئی یتن کر رہے آگُۄیاں دی نِیت اتے نِیتِییاں نُۄں جاݨ سکِیئے۔ اُہ جۄ کُجھ کہِںدّے ہن٬ اُہ بہُتی وار سچّ نہِیں ہُںدّا تے اِسے لئی جِہڑے سچّ دی جھلک کھاتر اسِیں اُنہاں شبداں نُۄں بۄچدے جاں پڑھدے ہاں٬ اُنہاں شبداں وِچّ بہُتی وار لبھّدا ہی نہِیں۔ کھاس تَۄر اُتّے جدۄں لِیڈراں دی بھوِکھّ نِیتی دا مُدّا اتے اِس نال جُڑے داء-پیچاں اتے سِیاستی گٹھّجۄڑاں دِییاں گُںجھّلاں دا سوال ہۄوے تاں اُہ ہکِیکتاں اُتّے مۄٹا پردا پا رکھّدے ہن۔ اِہی گلّ اِس ویلے ہرِیاݨا وِچّ ہۄݨ والِییاں وِدھان سبھا چۄݨاں تے اِنہاں چۄݨاں نال جۄڑ کے سارے دیش پدھّر اُتّے چلائی جاݨ والی اِکّ کھاس نِیتی بارے مِلدے سںکّیتاں اتے اگلے پڑاواں دے سمبّںدھّ وِچّ کہی جا سکدی ہَے۔

ہرِیاݨے وِچّ اِس وکت جۄ کُجھ واپردا پِیا ہَے٬ کھاس کر کے بھارتی جنتا پارٹی جِہڑے پَیںتڑے اِس چۄݨ وِچّ لَیںدی پئی ہَے٬ اُہ بہُت سارے لۄکاں نُۄں ہَیران کردے ہۄ سکدے ہن۔ پںجّ کُ سال پہِلاں جِنہاں لۄکاں نیں بھاجپا دے کھِلاپھ چۄݨاں لڑِییاں اتے اُس دی لِیڈرشِپّ اتے اُس پِچھّے کھڑھی آر اَیسّ اَیسّ ناںء دی سںسّتھا بارے بہُت کُجھ آکھِیا سی٬ راجسی پکھّ تۄں سکھت پَیںتڑے والی راجسی دھِر بھاجپا دے لِیڈراں نُۄں کدے اُہ بھُلّݨا نہِیں٬ پھِر وی اُہ سجّݨ اجّکلّہ بھاجپا وِچّ شامل ہۄئی جا رہے ہن۔ ناں سِرپھ اُہ بھاجپا وِچّ شامل ہُںدّے ہن٬ اُنہاں لئی وِدھان سبھا چۄݨاں واستے ٹِکٹاں اتے سِیٹاں دا اُچیچا کۄٹا کڈھِّیا جاںدا ہَے اتے اِدّاں کرن ویلے چالی-چالی سال پارٹی کھاتر مُشکلاں جھلّدے رہِ چُکّے وپھدار لۄکاں نُۄں نُکّر وِچّ دھکِّیا جا رِہا ہَے۔ دس سال پہِلاں لۄک سبھا چۄݨاں وِچّ جدۄں اِویں ہۄئِیا تاں کِہا گِیا سی کِہ اِہ ستّا دے بھُکھّے کُجھ بھاجپا لِیڈراں دی نِیتی ہَے٬ آر اَیسّ اَیسّ اِس نال سہِمت نہِیں ہۄ سکدا۔ بائد وِچّ اِہ سابت ہُںدّا رِہا کِہ نِیتی بھاویں اگّے لگّے ہۄئے بھاجپا آگُۄ چلائُںدے ہن٬ پر آر اَیسّ اَیسّ دے مُکھی جاں کیںدری ٹِیم وِچلے ناگپُری آگُۄیاں دی سہِمتی جاں مارگ-درشن تۄں بِناں اِہ کُجھ ہُںدّا سۄچݨا مُۄلۄں ہی مُۄرکھتا ہَے۔ اِہ گلّ ناں ہُںدّی تاں جمُّۄ-کشمِیر وِچّ جِس پی ڈی پی پارٹی نُۄں اِہ دہِشتگرداں دی ساتھی کہِںدّے ہُںدّے سن تے اُس دا مُکھی مُپھتی مُہمّد سئیِد تے اُس دی دھی مہِبُۄبا مُپھتی اِدّاں دے بِیان داگݨ تۄں سںکّۄچ نہِیں سی کردے٬ اُنہاں نال سرکار بݨائُݨ دی ساںجھ نہِیں سی پائی جا سکݨی۔ ناگپُر والی ہائی کمان دی آپݨی نِیتی اِہۄ منّی جاںدی ہَے کِہ ہر راج وِچّ ستّا دی کمان جھپٹݨی ہَے٬ اِس کۄشِش وِچّ کالے چۄر نال وی سَۄدیباذی کرن دی لۄڑ پَے جاوے تاں کرن تۄں جھِجکݨا نہِیں چاہِیدا۔

اِہ سرویکھݨ کر لَیݨ پِچھّۄں کِہ ہرِیاݨے وِچّ اجے آپݨے سِر ستّا دا سںگھّرش جِتّݨ دے ہالات نہِیں٬ اُتھّے دُۄسرِییاں سارِییاں پارٹِییاں وِچّۄں تے کھاس کر کے دُشِئںتّ چَۄٹالا دی جننائِک جنتا پارٹی دے پْربھاوشالی آگُۄیاں وِچّۄں جِنّے وی کھِچّے جاݨ, کھِچّ لَیݨ دی نِیتی چلائی گئی ہَے۔ جدۄں بھاجپا دی اِس نِیتی ہیٹھ اِدّاں دے کبُۄتر آئُںدے ہن تاں اُنہاں نُۄں سمبھّالݨ اتے آہرے لائُݨ لئی آپݨے پُراݨِیاں دِییاں سِیٹاں چھُڈا کے اُنہاں نُۄں دِتِّییاں جاںدِییاں ہن٬ جِس کارن کئی آگُۄ باگی سُراں کڈھّݨ لگّ سکدے ہن٬ پر پارٹی پْرواہ نہِیں کردی٬ آپݨی نِیتی اُتّے چلّی جاںدی ہَے۔ اِس تۄں پہِلاں اِہی کُجھ پںجّاب٬ مدھّ پْردیش اتے ہۄر کئی راجاں وِچّ کِیتا گِیا ہَے۔ پںجّاب وِچّ جِہڑے لۄک اَۄکھے دِناں وِچّ بھاجپا لئی کُٹّاں کھاںدے رہے٬ گھراں دے جِییاں دِییاں جاناں گُیا بَیٹھے٬ اُہ پِچھّے دھکّے گئے اتے اُنہاں دی تھاں دل-بدلُۄیاں دی پھَۄج نُۄں مۄہری بݨائِیا جا رِہا ہَے۔ سۄچݨی اِہ ہی ہَے کِہ پُراݨے وپھادار کۄئی اِکّا-دُکّا رُسّ وی گئے تاں پھرک نہِیں پَیݨا٬ باکی سارے ورکر پارٹی اتے آر اَیسّ اَیسّ دے کِلّے نال ہی بجھّے رہِݨے ہن٬ نوِیاں نُۄں جۄڑ کے اِنہاں ہیٹھلا آدھار کھۄہ کے آپݨی کماںڈ ہیٹھ پُۄری ترہاں کر لِیا جاوے٬ تاں کِہ اگلی کِسے مُہِمّ دے ویلے مۄہرے لا کے پُٹھّے-سِدھّے کمّ کر سکݨ والا اسُۄلۄں سکھّݨا لڑاکُۄ دستا بݨائِیا جا سکے۔ جِہڑے لۄک سالاں بدھّی ہۄر پارٹِییاں وِچّ رہِ کے اجّ بھاجپا وِچّ جاںدے دِکھائی دِںدّے ہن٬ اُہ اِہ سمجھݨ جۄگی اکل دے مالک ہی نہِیں کِہ اُنہاں نُۄں اسل وِچّ ورتِیا جا رِہا ہَے٬ اُہ تھۄڑھ-چِرے لابھ ہی ویکھدے رہِںدّے ہن۔

بہُت سارے وِچارواناں دی رائے ہَے کِہ بھارتی جنتا پارٹی بھوِکھّ دے دُۄر تک ویکھݨ والی پہُںچّ دے نال سِیاسی پہِل-کدمی کردی اتے اُس دے چںگّے اتے مںدّے ہر پکھّ دی اگائۄُں گھۄکھ نال اسل وِچّ پِچھّے بَیٹھے تھِںکّ ٹَیںک ولّۄں بݨائی نِیتی اُتّے چلدی ہَے۔ پِچھّے بَیٹھے تھِںکّ-ٹَیںک والے لۄک رۄذ-رۄذ دی چِیںگڑ-بۄٹ راجنِیتی وِچّ لتّاں اڑائُݨ دا کمّ نہِیں کردے٬ چۄݨویں داء تَیء کردے تے اِس لمّی سۄچ نال کمّ کردے ہُںدّے ہن کِہ ’اِکّ دیش٬ اِکّ چۄݨ’ ہی نہِیں٬ اِکّ وِچاردھارا دے دیش دی سِرجݨا کرنی ہَے٬ جِسدا سُپنا کدی آر اَیسّ اَیسّ دی نِیںہ رکھّݨ والِیاں دے مناں وِچّ سی۔ اِسلام دا جھںڈّا سمُچّے بھارت دے ہر نُکّر-کھُۄںجے تک جھُلائُݨا چاہُںدّے بادشہاں دے جتھیبںدّک ڈھاںچے نُۄں ویکھۄ تاں اُنہاں بادشاہاں دے درباراں وِچّ وی اتے جںگّی دستِیاں وِچّ اِسلام تۄں وکھّری وِچاردھارا والے لۄک تھۄڑھ-چِرے لابھاں لئی شامل ہۄ جاںدے سن٬ پر اُہ کماںڈ کردے اہُدِیاں تک نہِیں سن جاݨ دِتّے جاںدے۔ اجّ دی بھاجپا جِہڑے راہ اُتّے چلدی پئی ہَے٬ اِس نُۄں آپݨے مکسد لئی اُہ لۄک نال لَیݨ وِچّ جھِجک نہِیں٬ جِہڑے بِیتے سمیں وِچّ اِسدی راجنِیتی دا وی اتے اِسدی ہِںدُّۄتو والی وِچاردھارا دا وی تِکھّا وِرۄدھ کردے ہر ہدّ اُلںگھّݨ نُۄں تِیار رہِںدّے سن٬ پر اِہۄ جِہے لۄکاں دا پُراݨا رِکارڈ وی کائِم رہِݨا ہَے۔ اِنہاں نُۄں سَینتاں سِرپھ اُدۄں تک مارِییاں جاںدِییاں رہِݨگِییاں تے آئے ہۄئِیاں نُۄں سِینِیئر آگُۄ والِییاں پھِیتِییاں لائیِیاں جاںدِییاں رہِݨگِییاں٬ جِنّی دیر تک اُس نِشانے تک بھاجپا پہُںچّ نہِیں جاںدی٬ جِہڑا کرِیب اِکّ سدی پہِلاں اِس لہِر دے آگُۄیاں نیں سۄچِیا سی۔ ’گَۄںء بھُنّاوے جَۄںء‘ دے مُہاورے واںگ اِس لۄڑ واستے لِیاںدے باہرلے لۄک سۄچدے ہۄݨگے کِہ بھاجپا دی راجنِیتی شائِد اُنہاں آسرے چلدی ہَے تے بھاجپا لِیڈر چُپّ وٹّی رکھّݨگے۔

اجّ بھاجپا لِیڈرشِپّ آپݨی وکھّری وِچاردھارا دے باوجُۄد پہُںچّ دے پکھّۄں اِسرائیِل دے بہُت نیڑ والی دھِر منّی جاںدی ہَے۔ جِہڑی وی دھارمِک وِچاردھارا والی دھِر کۄئی وڈّا سُپنا سۄچدی ہُںدّی ہَے٬ اُہ اِسرائیِل نُۄں آپݨی سیدھ دا کیںدر منّ سکدی ہَے۔ بھارت-پاکِہ وںڈّ مگرۄں بݨدے پئے ہالات وِچّ اکالی لِیڈرشِپّ نیں وی آپݨے بِیاناں اتے مںگّاں وِچّ کئی واری اِسرائیِل دا ذِکر کِیتا سی اتے اُنہاں وِچّۄں کئی آگُۄ اُسے واںگ سِکھّاں لئی اِکّ وکھّرا دیش اتے کال پَیدا کرن لئی اُسے کِسم دی نِیتی اُتّے چلّݨ دی وکالت کردے رہے سن۔ اِہ گلّ شائِد اُنہاں نُۄں پتا وی نہِیں ہۄݨی کِہ اِہی سۄچ آر اَیسّ اَیسّ والی دھِر تِیہ سال پہِلاں اُدۄں تۄں سۄچ چُکّی سی٬ جدۄں اِسرائیِل دی سۄچ بارے سںسّار دے لۄکاں نیں اجے سُݨِیا وی نہِیں سی۔ بائد دے سالاں وِچّ ویکھِیا گِیا کِہ اکالی آگُۄ اِکّۄ ویلے ’ہتھّ کار ولّ٬ دِل یار ولّ‘ دا نمُۄنا بݨ گئے اتے دِل وِچّ سُپنے ہۄر رکھّ کے ’ہتھّ کار ولّ‘ والے وِچار مُتابک امل وِچّ سارا تاݨ راج-سُکھ دی پْراپتی اتے کرۄڑاں دی پُٹھّی-سِدھّی کمائی والے کارۄبار لئی راجنِیتک چُستِییاں ولّ لائُںدے رہے سن۔ بھارت دے دُۄسرے کئی راجاں وِچّ اُنہاں ورگے سِیاسی لِیڈر آپݨے ستّا والے سُپنے کھاتر اجّکلّہ اُہۄ کُجھ کردے نذر پَیںدے ہن٬ جِہڑا اکالی لِیڈر کردے رہے سن۔

اکالی ہۄݨ جاں ہرِیاݨے وِچلے اۄم پْرکاش چَۄٹالے دی اِنَیلۄ پارٹی جاں اُس دے ستّا دے بھُکھّڑ پۄترے دُشِئںتّ چَۄٹالا دی جننائِک جنتا پارٹی والے٬ اُہ وی سارے جݨے وکھّ-وکھّ سمِیاں اُتّے ستّا دے کیںدری دھُرے لئی آپݨی سۄچ دی سیدھ دے رہی دھِر آر اَیسّ اَیسّ دے کرِںدّے بݨدے رہے۔ بھارت بہُت وڈّے اِلاکے والا دیش ہَے٬ جِسدا اِکّ نکشا نوِیں بݨی پارلِیمَیںٹ بِلڈِںگّ لئی پسںدّ کِیتا ہۄݨ دی گلّ کئی وار چلّ چُکّی ہَے٬ ہالاںکِہ اُس نکشے والے سارے اِلاکے کدے وی اِکّۄ سِںگھّاسن ہیٹھ نہِیں سی آئے۔ کُجھ اِلاکے اِس وِچّ آئُںدے سن تاں کُجھ کھُسّ چُکّے ہُںدّے سن اتے اُس نکشے دا دکھّݨ والا بھارتی اِلاکا اُس وکت وی بھارت دے کیںدری شاسن دا ہِسّا نہِیں سی۔ اجّ والی لِیڈرشِپّ اِس سۄچ نال چلّ رہی ہَے کِہ جِہڑے اِلاکے اِس راج وِچّ چِݨے جا چُکّے ہن جاں چِݨے جا سکدے ہن٬ اُنہاں اںدّر اۄہۄ جِہِییاں سرکاراں ہی ہۄݨِییاں چاہِیدِییاں ہن٬ جِہڑِییاں سرکاراں واںگ چلّ سکݨ دی بجائے کِسے پھَۄجی کماںڈ دِییاں رَیجِیمَیںٹاں واںگ اِکّۄ کیںدری سِںگھّاسن دے کہے مُتابک اِکّۄ اِشارے اُتّے چلدِییاں نہِیں٬ چلائیِیاں جا سکدِییاں ہۄݨ۔

اُہ آپݨی سۄچ اتے پہُںچّ٬ دۄواں بارے سپشٹ وی ہن اتے اِکّ سیدھ وِچّ چلّدے ہۄئے اِس اُدیش دی پُۄرتی لئی اُہ سمجھَۄتے کرنۄں نہِیں جھِجکدے٬ جِہڑے ساڈے ورگے لۄکاں نُۄں سِیاسی بیئیِمانی دا رُۄپ جاپدے ہن٬ پر اِس نال اُنہاں نُۄں کۄئی پھرک نہِیں پَیںدا۔ لڑائی تے جںگّ دا پھرک جِہڑے لۄکاں نُۄں پتا ہَے٬ اُنہاں نُۄں اِہ سارا پتا ہُںدّا ہَے کِہ چُست پھَۄجی کماںڈر جںگّ جِتّݨ لئی وِچلے سمیں وِچّ آئُںدی لڑائی ہار جاݨ دی چِںتّا نہِیں کردے٬ سگۄں کئی وار جھاںسا دیݨ لئی جاݨ-بُجھّ کے اُہ لڑائی ہاردے ہن۔ وِچار دے آدھار دی جِہڑی نِیتی اِس وکت بھاجپا دی چۄݨ-راجنِیتی اُتّے بھارُۄ دِسدی ہَے٬ اُہ اسل وِچّ اُس چُست پھَۄجی کماںڈر والا پَیںتڑا ہَے٬ جِسدی اکھّ آپݨے ساہمݨے ہۄ رہی لڑائی جِتّݨ اُتّے نہِیں٬ اگلے وکت وِچّ اسلی جںگّ جِتّݨ اُتّے ہُںدّی ہَے تے اِہ پْرواہ ہی نہِیں کردا کِہ کَۄݨ کی کہِںدّا ہَے! نرِںدّر مۄدی نیں جِس دِن دُۄسری واری ستّا سامبھݨ مگرۄں اِہ کِہا سی کِہ آپݨی چڑھت دے دِناں وِچّ اِںدرا گاںدھی دی اگوائی والے راجاں دی گِݨتی تۄں بھاجپا دی اگوائی والے راجاں دی گِݨتی مامُۄلی جِہی گھٹّ رہِ گئی ہَے٬ اُس دے کھاس ارتھ سن۔ اگلے سالاں وِچّ بھاجپا نیں آپݨی اگوائی والا اِلاکا اِس ہدّ تک ودھا لِیا ہَے کِہ اُہ اگلی سۄچ اِہ سۄچݨ لگّے ہن کِہ بسّ اَینے کُ راج رہِںدّے ہن٬ جِنہاں تِیکر پہُںچّ اجے نہِیں ہۄ سکی٬ اُس مگرۄں اُنہاں دی کی سۄچ ہَے٬ دلبدلُۄ کبُۄتراں نُۄں سۄچݨ دی اکل کِتھّے ہَے! چۄݨ لڑن لئی اِکّ ٹِکٹ جاں پںجّ-چار سال راج کرن لئی اِکّ چھۄٹی جِہی ہکُۄمتی کُرسی دی بھُکھّ نیں پںجّاب دے وِکاس والے بھوِکھّ سُپنے نُۄں وی بدل دھرِیا سی اتے باکی دیش دا بھوِکھّ وی بدلدا پِیا ہَے۔ جِہڑی گلّ بدلدی نہِیں اتے بدلݨ والی وی نہِیں٬ اُہ پِچھلی سدی دے پہِلے دہاکے وِچّ اُبھّری اِہ راجسی سۄچݨی ہَے کِہ بھارت کدی اِکّ سامراج ہُںدّا سی٬ اِکّۄ دھرم دے جھںڈّے والا سامراج اتے اۄداں دا سامراج اجّ وی چاہِیدا ہَے۔