پںجّابی جگت دے اِکّ سُچّے ہِیرے مِییاں مُہمّد بخش ہۄراں سچّ ہی تاں آکھِیا سی پئی:

مرد مِلے٬ تاں درد ن چھۄڑے٬ اَۄگݨ دے گُݨ کر دا

کامِل لۄک٬ مُہمّد بخشا٬ لال بناوݨ پتھّر دا

 

جِسراں پںجّاب دی دھرتی بڑی ہی بھاگاں بھری جُۄہ اے اِںج ہی پںجّابی وی بڑا ہی نِگھّ دیݨ والی بۄلی اے۔ اتے پںجّاب وسۄں دے جِییاں اںدّر پاݨی اتے مِٹّی دے مۄہ دی اُہ منٹھار تاسِیر اے جۄ اُہ کَۄڑے تُمِّیاں نُۄں وی شہِد سوادی میوے بݨا دھردی اے۔ کُجھ جُۄہاں ای اِںج دِییاں ہُںدِّییاں نیں جِہناں دی مِٹّی نال کھیڈ ملّہ کے اتے اُتھُّۄں دا جل چھک کے گبھّرُۄ ہۄݨ والھِیاں اںدّر ویلھے دِییاں اکھّاں وِچّ اکھّاں پا کے نوِییاں پَیڑاں اتے پِرتاں پاݨ دا چۄکھا ست ہُںدّا اے۔ بس رۄذ دا دھڑی-دھڑی انّ کھا کے بِرتھے اِس جہانۄں ٹُر جاݨ والِیاں نُۄں ویلا کدی یاد نئیِں رکھّدا۔ اجّ مرے کلّ دُۄجا دِن والی گلّ واںگ اجِہے بںدِّیاں دا ویلا کھۄج کھُرا مُکا دیںدا اے۔ پر جۄ گبھّرُۄ ویلے دی کںڈّ تے کاٹھی پا کے اُس نُۄں اپݨی مرذی مُۄجب ٹۄرݨ دا ولّ سِکھّ لَیݨ اُہناں بارے مَیں چۄکھا چِر اگدُۄں اِکّ نذم  لِکھّی سی:

جِہڑا ٹۄرن سِکھّ لَیںدا اے
وکت دے اتھّرے گھۄڑے نُۄں
جِہڑا ہتھّ وِچّ فڑ لَیںدا اے
گھُٹّ کے واگ ہواواں دی
اُہنُۄں کدی وی لۄڑ ناں  رہِںدّی
مںگِّییاں ہۄئیِیاں چھاںواں دی

اجِہِییاں کرتاں تے کدراں دے وارس بھاویں کدے سدِییاں مگرۄں ہی جمّدے نیں پر اُہ لۄکاں دے دِلاں اُتّے سدِییاں تِیکر مُہبّتاں دا چھاپا لائی رکھّدے نیں۔ اجِہِیاں مرداں نُۄں مَۄت نیں کی مارنا سگۄں اُہ آپُۄں مَۄت نُۄں مار کے سدا لئی امر ہۄ جاںدے نیں۔ آکھدے نیں بںدّے نُۄں اُہدی کرت کرتُۄت جِیئۄُںدِیاں رکھّدی اے اتے سُلکھّݨِییاں کرتاں دے وارساں وِچّۄں اِکّ ناں کِرپال سِںگھّ پنُّۄں دا وی اے۔ مَینُۄں ہِیر وارس شاہ دے اذِیم کھۄجکار ذاہِد اِکبال راہِیں پنُّۄں جی بارے جاݨکاری مِلی تاں مَیں اُہناں دا کمّ کار ویکھ کے اُہناں بارے چار اکھّر اُلِیکݨ تۄں ناں رہِ سکِیا۔ اُںج تاں اِس پنُّۄں ٹابری دے اِکّ سپُتّر نارۄوال دے وسنِیک بَیرِسٹر انوارُلہکّ پنُّۄں نال میری پِچھلے 15 سالاں تۄں یاری اے جۄ پِچھّے جِہے ہائی کۄرٹ دا جسٹِس وی بݨ گِیا پر مُڑ پںجّ مہِینِیاں مگرۄں کِسے اُتلے سِیاسی پُیاڑے دا شِکار ہۄ گِیا۔ مَینُۄں چںگّا یاد اے پئی اساں ورہیوار ہاشم شاہ کانپھْرںسّ کرواݨی سی جِہدا مَیں سدر ہاں اتے انوارُلہکّ پنُّۄں پَیٹرن اے۔ اُس سمے نارۄوال دی اِکّ اُردُۄ دے ناں تے اُساری گئی ستھّ دے بںدِّیاں ’چۄں اِکّ نیں میرے خِلاپھ ڈی.سی. نارۄوال نُۄں اِکّ ارذی دِتّی پئی اِہ ہِںدُّستانی خُپھِییا ایجںسّی دا ایجَیںٹ اے اتے گریٹر پںجّاب بناݨ دا رِیجھوان اے۔ اِس درخاست پارۄں اسلامِییا کالج دے پْرِں: نیں کانپھْرںسّ لئی کالج ہال دیݨ تۄں ناںہ کر دِتّی۔ آئُݨ والے گھٹّۄ گھٹّ 200 پْراہُݨِیاں دی رۄٹی اںجّمن شَیہرِییاں نارۄوال نیں ورجی ہۄئی سی٬ اُہناں وی رۄٹی تۄں ناںہ کر دِتّی۔ اگلے دِن کانپھْرںسّ ہۄݨی سی۔ مَینُۄں ڈی.سی. نارۄوال نیں پُچھّ پرتِیت لئی سدِّیا۔ جدۄں مَیں اُہنُۄں آکھِیا پئی گریٹر پںجّاب دا ہامی راء دا ایجَیںٹ کِویں ہۄ سکدا اے تاں ڈی.سی. مُسکرا کے آکھݨ لگّا جائۄ تُسِیں اپݨا کمّ کرۄ۔

جدۄں مَیں نارۄوال کچہِری وِچّ جا کے پنُّۄں نُۄں ساری ہۄئی ہوائی دسّی تاں اُہدِییاں اکھِّیں رتِّییاں ہۄ گئیِیاں تے آکھݨ لگّا پںجّابی دا کمّ ساڈی ماں دا کمّ اے۔ اسی بھۄئیں ویچ کے لا دِیاںگے پر کانپھْرںسّ ذرُۄر ہۄویگی۔ مُڑ کانپھْرںسّ اگّے نالھۄں وی ودھّ کے ہۄئی۔ کِرپال سِںگھّ پنُّۄں بارے لیکھ لِکھݨ دی چںگِّیاڑی خَۄرے ہِردے اںدّر انوارُلہکّ پنُّۄں دی سچّی مُہبّت پارۄں وی چۄکھی بھخ پئی پر سچّی گلّ اِہ ہَے جۄ کِرپال سِںگھّ پنُّۄں دے کمّ بارے جاݨ کے مَینُۄں اَینی خُشی ہۄئی پئی مَیں اُہدے بارے اِہ لیکھ لِکھݨۄ ن رہِ سکِیا۔

کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄراں دا ناں بھاویں پںجّابی جگت اںدّر چنّ واںگُۄں چمکدا اے اتے چۄکھا جاݨِیا پچھاݨِیا ناں اے پر میرا اُہناں نال میل اتے ساہِب سلامت کدی نئیِں ہۄئی پر ذاہِد اِکبال کۄلھۄں اُس بںدّے دے منٹھار سُبھاء٬ اُچّی کرت کرتُۄت اتے پِیار ورتارے دِییاں گلّاں سُݨ کے میرے ہتھّ ہرپھاں دِییاں تاراں کھڑکاݨ لگّ پئے۔ ذاہِد اِکبال دے کمّ اتے نِگھّے سُبھاء نیں میرے دِل وِچّ اُہدی اَینی تھاں بݨا لئی ہۄئی اے پئی مَے اُہدی ہر آکھی پروان کرن نُۄں اپݨی اِذّت سمجھدا ہاں۔

کِرپال سِںگھّ پنُّۄں بارے اِہ جاݨ کے مَینُۄں چۄکھی ہَیرانی وی ہۄئی پئی اُہ اپݨے پِںڈّ دے میلِیاں ٹھیلِیاں وِچّۄں کَۄڈی-کَۄڈی کردا ہۄئِیا نِکلِیا۔ اُہ پُلس اتے بی.اَیس.اَیپھ. ورگے ہتھّ چھُٹّ اتے اکھّڑ مہِکمِیاں اںدّر ہیاتی دے 32 ورہے نَۄکری کرن مگرۄں پاسے دا سۄنا کِویں بݨ نِکلِیا۔ مَے بہُتا تاں نئیِں جاݨدا پر میرے چاچے دا مُںڈّا پُلس وِچّ تھاݨیدار اے۔ اُہ ہر گلّ دے مُڈھّ وِچّ وی گالھ کڈھدا اے اتے اُہدی گلّ مُکدی وی گالھ ’تے وے۔ مَینُۄں اِہ وی پکّ اے پئی ساڈے دیساں دے لۄکاں دِییاں آدتاں وِچّ اُنّی وِیہ دا پھرک تاں ہۄ سکدا اے اِس تۄں ودھّ نئیِں ہۄ سکدا۔ پر پنُّۄں جی بارے جاݨ کے اَینا چاء چڑھِیا پئی اِہ بںدّا اُجاڑاں وِچّ ہدّاں تے لگِّییاں واڑاں نال اڑا-اڑا اپݨے لِیڑے پڑواںدا اتے سپّاں دِییاں سِرِییاں مِدھّدا ہۄئِیا کمپِّیئۄُٹر ورگے گُںجھّلدار سائِںسی کمّ دا مہاں گِیانی کِویں بݨ گِیا؟ کمپِّیئۄُٹر بارے اُہدے کمّ کار بارے جاݨ کے مَینُۄں اِہ پکّ ہۄ گِیا اے پئی اُہدے من اںدّر اُدّم اتے سِیاݨپھ دا ٹھاٹھاں ماردا ہۄئِیا سمُںدّر گِیان وِگِیان دِییاں پرتاں کھۄلہدا لگّا جاںدا اے۔ مَینُۄں دسِّیا گِیا اے پئی پنُّۄں ہۄراں دی کمپِّئۄُٹر دی جاݨکاری بارے لِکھّی کِتاب ’آئۄ کمپِّئۄُٹر سِکھِّیئے‘ نیں جگت بھر وِچّ پںجّابِییاں نُۄں گھر بَیٹھِیاں کمپِّئۄُٹر سِکھّݨ دے یۄگ بݨا دِتّا اے۔

کمپِّیئۄُٹر دے گُرمُکھی تۄں شاہمُکھی اتے شاہمُکھی تۄں گُرمُکھی (Font convert ion) دا کمّ چۄکھا ای اَۄکھا اے جِہدا مُڈھّ بنّہ کے کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄراں پںجّابِییاں ’تے چۄکھا کرذ چاڑھِیا اے۔ مَیں سمجھدا ہاں پئی اِس کمّ دی سپھلتا وِچّ شاہمُکھی لِپّی اڑائُݨی بݨیگی۔ اُہ اِس لئی پئی اُہدی اُساری گُرمُکھی واںگر اِکّ ہرپھ اِکّ آواذ دی بُنِیاد تے نئیِں کِیتی گئی سگۄں شاہمُکھی وِچّ کئیِیاں اواذاں لئی اِکّۄ اکھّر ورتِیا جاںدا اے جِویں میل٬ مِیل اتے مَیل جاں مَیں تے میں اِکّۄ جِئہا لِکھِیا جاںدا ہَے۔ بچِّییاں تے بچِّیاں نُۄں کمپِّئۄُٹر وی نکھیڑ کے نئیِں لِکھ سکدا۔ اِہ پُواڑا مُکاݨ لئی ساڈے اِکّ دۄست سئیِد کرِیم نیں نوِیں کرِیمی لِپّی بݨائی ہَے جۄ گُرمُکھی واںگ (Phonetic) ہَے۔ اُہدا (Software) وی تِیار ہَے پر مَۄجُۄدا (Non phonetic) لِپّی نال پِیار کرن والے لِکھاری اپݨی چَۄدھر مُکّݨ دے ڈر تۄں اُس لِپّی دی وِرۄدھتا وِچّ جُٹے ہۄئے نیں۔

کمپِّئۄُٹر دی رگ-رگ تۄں جاݨُۄں ہۄݨ دے اِس سمُںدّر ورگے ڈُۄںگھے کمّ اںدّر اِس ہدّ تِیکر اُتر کے پاتال وِچّۄں آس دے مۄتِییاں دی جھۄلی بھر لَے آئُݨا کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ورگے تارُۄیاں دا کمّ ہی ہۄ سکدا اے۔ مُڑ کمپِّئۄُٹر دِییاں بارِیکِییاں اںدّرۄں اپݨی منمرذی دے پںجّابی پرۄگرام بݨا کے ہِںدُّستان ورگے وڈّے سارے دیس اتے پُۄرے جگّ اںدّر اپݨا آپ منواݨا ہاری ساری دا کمّ نئیِں ہۄ سکدا۔ اِہدے پِچھّے پنُّۄں ہۄراں دی دِن رات دی میہنت اتے اِکّ لمّا تجربا واجاں مار-مار لۄکاں نُۄں پنُّۄں ہۄراں ولّ سدّ ماردا اے۔ اِس پارۄں اُہناں نُۄں پُۄرے جگّ اںدّرۄں مان سنمان پراپت ہۄئے نیں خاس کر کے چڑھدے پںجّاب دی مۄہلری٬ پںجّابی ستھّ لامبڑا٬ ولّۄں تکنِیکی کھۄج لئی س. لہِݨا سِںگھّ مجِیٹھِییا اَیوارڈ 2002 وِچّ٬ اتے ہرِیاݨا ساہِت اکَیڈمی پںچّکُۄلا ولّۄں 2006 وِچّ٬ اجِیت وِیکلی ٹۄراںٹۄ ولّۄں کمپِّئۄُٹر چیتنا اَیوارڈ 2009 وِچّ دسّݨ جۄگ نیں۔

ہۄر تے ہۄر اُہ وکھّ-وکھّ یُۄنِیورسِٹِییاں اںدّر کمپِّئۄُٹر دے کمّ اتے پھَۄںٹاں اںدّر پئے پواڑِیاں نُۄں وی سیدھ اتے سۄدھ دے رہے نیں۔

اُہناں نیں کمپِّئۄُٹر اتے اُس لئی لۄڑِیدی جاݨکاری دیݨ لئی جِتھّے جݨے کھݨے نُۄں سِکھِّیا دِتّی اُتھے کُرکشیتر یُۄنِیورسِٹی٬ پںجّابی یُۄنِیورسِٹی پٹِیالا٬ پںجّاب یُۄنِیورسِٹی چںڈِّیگڑھ٬ اِںجنِیئرِںگّ اِںسٹِیچِئۄُٹ لُدھِیاݨا٬ سٹیٹ کالِج آپھ اَیجُۄکیشن پٹِیالا ورگِییاں تھاواں تے کمپِّیئۄُٹر بارے لَیکچر دِتّے جاں پیپر پڑھے۔ سِرپھ اِہ ہی نئیِں سگۄں اُہناں کئی اخباراں اںدّر کمپِّیئۄُٹر بارے لیکھ وی لِکھّے۔

مُکدی گلّ اِہ ہَے جۄ کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄراں دے کمّ نُۄں کمپِّیئۄُٹر جگت اںدّر سدِییاں-بدھّی یاد رکھِّیا جاویگا۔ کمپِّیئۄُٹر بارے اُہناں دِییاں کڈھِّییاں کاڈھاں تۄں پںجّابی پِیارے سدا لابھ چُکدے رہِݨگے۔ کمپِّیئۄُٹر دے پںجّابِیئۄَݨ دا اِتِہاس جد وی لِکھِیا جاویگا٬ کِرپال سِںگھّ پنُّۄں دِییاں کاڈھاں نُۄں ساہمݨے رکھِّیا جاویگا۔ مَیں ذاہِد اِکبال دا وی دِلۄں شُکرگُذار آں جۄ اُہناں مَینُۄں اَیڈے مہان منُکھّ بارے لیکھ لِکھݨ لئی پریرِیا۔ مَیں کِرپال سِںگھّ پنُّۄں بارے اِہۄ کہِ کے گلّ مُکائُںدا ہاں:

تیرے جِہے پُتّ جمّݨ ماںواں کِدھرے کِدھرے کۄئی

 

(اِہسان باجوا)

Ahsaan Bajwa,

Gakharwali, P. O Qila Kalar wala Distt. Sialkot, Pakistan

0092-345-6362362

jatbajwa2000@yahoo. com