ساہِب شْری گُرُۄ نانک پاتشاہ جی دے جنم دِہاڑے دِییاں رَۄݨکاں بچپن تۄں ہی دیکھدے آ رہے ہاں۔ گُردُیارا ساہِب آکھںڈّ پاٹھ پْرکاش کروائے جاںدے ہن۔ کتّک دی پُۄرنماشی نُۄں بھۄگ پائے جاںدے۔ سارے پِںڈّ وِچّ وِیاہ ورگا ماہَۄل ہُںدّا ہَے۔ بِیبِییاں لںگّر بݨائُݨ دی سیوا کردِییاں٬ وِیر ورتائُݨ دی سیوا کردے ہُںدّے۔ سارا دِن گُرُۄ نانک پاتشاہ نال سمبّںدھِّت سپِیکر وِچّ دھارمِک گِیت چلّدے رہِںدّے۔ تُردِیاں پھِردِیاں کھیڈدِیاں نُۄں ہی گُرُۄ نانک پاتشاہ نال سمبّںدھِّت بہُت ساری اِتِہاسک جاݨکاری کںٹھّ ہۄ جاںدی۔ اِہ جاݨکاری تاں وَیسے وی ہر رۄذ گُرُۄ گھراں وِچّ سویرے شام لگّدے سپِیکراں تۄں مناں وِچّ اُتّر جاںدی سی٬ جِس نُۄں اجّ کلّہ دے جواک رٹّے لا لا کے یاد کردے دیکھے جاںدے ہن۔

پِںڈّ وِچّ چھۄٹے ہُںدِّیاں بھائی گۄپال سِںگھّ جی ولّۄں آپݨی رسبھِنّی آواذ وِچّ گائِیا … نانک نام چڑھدی کلا٬ تیرے بھاݨے سربتّ دا بھلا٬ … … اِہ سِیس جھُکاواں مَیں تیرے ہذُۄر نانک٬ بݨ جائے ذِںدّگی دا اِہ دستُۄر نانک۔ - سُݨ کے ہُݨ وی من بچپن وِچّ پہُںچّ جاںدا ہَے۔ امّْرِت ویلے ماں دُدھّ رِڑکدی جپُجی ساہِب دا پاٹھ کردی۔ گُردُیارا ساہِب وِکھے بھائی ساہِب دے اُپرۄکت گِیت چلدے ہُںدّے۔ ہُݨ وی اِہ رُۄہ اتے آتما وِچّ وسے ہۄئے نیں۔ سُݨ کے اُسے ترہاں رُۄہ آنںدِّت ہۄ جاںدی ہَے۔ … … لال چںدّ یملا جٹّ جی ولّۄں تُۄمبی نال مارِییاں ’واجاں‘ سبھ دِییاں ساںجھِییاں آواذاں پْرتِیت ہُںدِّییاں سن جۄ اجے تک منِیں وسِییاں ہۄئیِیاں ہن۔ اُس ویلے کئی گلّاں دی سمجھ نہِیں سی پَیںدی٬ اِس لئی جدۄں یملا جی گائُںدے … تیرے ہتھّ وِچّ چابی اۄ داتا سارے سںسّار دی … … اُدۄں اِہی سمجھدے سی بابا جی کۄل کِسے وڈّے سارے ٹرںکّ دی چابی ہَے جِس وِچّ سارے جہان لئی لۄڑِیںدِییاں بہُت سُہݨِییاں سُہݨِییاں وستاں پئیِیاں ہۄݨگِییاں۔ جِہنے بابا جی دا پِیار پا لِیا اُہنُۄں تھُڑ نہِیں رہِںدّی۔ گلّ تاں ہُݨ وی اِہی سہی لگدی ہَے۔ پر بابا جی دا پِیار تاں اُہناں دے سِدھاںتاں نُۄں پڑھ سُݨ کے٬ اپݨا کے اتے امل وِچّ لِیا کے پائِیا جا سکدا ہَے۔ اُہ اسِیں سارے کھُد آپݨے اںدّر جھاتی مار کے دیکھ سکدے ہاں کِہ اسِیں کِنّی کُ گُرُۄ بابے دی گلّ پڑھی٬ سُݨی جاں منّ کے امل کِیتا ہَے۔

سِرف تِنّ گلّاں وِچّ بابا جی نیں جِیون نُۄں سُکھی رکھّݨ دا سِدھاںت سمجھا دِتّا۔ نام جپۄ٬ کِرت کرۄ اتے وںڈّ چھکۄ۔ اُہناں اِہ سبھ کر کے وِکھائِیا ہَے۔ آپݨی گلّ ساڈے تک اپّڑدی کرن لئی اُہناں نُۄں آپݨے پِتا جی دے گُسّے دا ساہمݨا کرنا پِیا۔ بھاویں اُہ اِکّ نُۄری ربّی جۄت سن٬ پھِر وی آم بچِّیاں واںگ اُہ وی پِتا جی تۄں ڈردے گھر نہِیں سی آئے۔ آپݨے ہِساب نال اُہناں آپݨے پِتا جی دی گلّ منّی سی۔ بِلکُل ’خرا سَۄدا‘ کرکے آئے سن۔ پِتا جی دُنِیاوی وپار کروائُݨا چاہُںدّے سی۔ نانک پاتشاہ ربّی رُۄہ ہۄݨ کر کے دُنِییاں تۄں بہُت اُچّی سۄچ رکھّدے سن۔ اِسے لئی تاں ہُݨ وی کئی وار وِیر بھَیݨاں بڑے ماݨ نال آپݨا لِکھِیا ساںجھا کردے ہن کِہ بابے نانک دے وِیہ رُپئے والا شُرُۄ کِیتا لںگّر اجے وی اتُٹّ ورت رِہا ہَے۔

اُداسِییاں تۄں بائد گُرُۄ بابا جی نیں کرتارپُر وسا کے آپݨے ہتھِّیں ہلّ واہِیا٬ بِیج بِیجے٬ اناج پَیدا کِیتا۔ بچپن وِچّ مجھّاں چارِییاں۔ دَۄلت کھاں لۄدھی دے مۄدِیخانے وِچّ نَۄکری کِیتی۔ بھاویں اُہناں دا نَۄکری کرن دا ڈھںگّ نِرالا سی۔ سُرتی جُڑی ہُںدّی تاں تیراں تۄں بِںدّی اُتّر جاںدی … … تیرا٬ تیرا٬ تیرا آکھدے ہی گرِیباں دِییاں جھۄلِییاں بھری جاںدے سن۔ بھاویں اِہناں گلّاں دا کھمِیاذا کئی وار اُہ آپݨی تنخاہ وِچّۄں بھُگتدے جاں پھِر نِرںکّار آپ آ کے آپݨے پِیارے نانک دے نال آ کھڑھدا اتے ہِساب کِتاب سہی نِکلدا سی۔

اِس ہِساب نال تاں اِس ربّی جۄت نیں سبھ ترہاں دی سچّی سُچّی کِرت کِیتی۔ پشُۄ وی چرائے٬ دُکانداری وی کِیتی٬ کھیتی وی کِیتی۔ اِہی کمّ تاں اُس ویلے دے مُکھّ کِتِّیاں وِچّ شامل سن۔ پھِر اسِیں ہُݨ کِئۄں کِرت نالۄں تۄڑ وِچھۄڑا کر رہے ہاں؟ کِئۄں سانُۄں ہتھِّیں کمّ کرنا چںگّا نہِیں لگدا؟ کِئۄں ساڈے بچّے کمّاں تۄں دُۄر بھجّدے ہن؟ آپݨے آپ ہی سۄچ کے دیکھِیئے٬ جِہڑے لگاتار مِہنتاں کردے ہن اُہناں دے گھر برکتاں نال بھرے رہِںدّے ہن۔ جِہڑے پرِواراں دے جِیء کِرت چھڈّ کے شۄشیباذی. فُکرپُݨے دے دِکھاوے وِچّ آ جاںدے ہن٬ اُہناں دا کی ہال ہُںدّا ہَے؟ دُۄر جاݨ دی لۄڑ نہِیں ساڈے ادھّۄں ودھّ پںجّاب دا اِہی ہال ہَے۔ کُجھ لۄکاں دِییاں آپݨِییاں گلتِییاں کرکے جاں پھِر اگلِییاں پِچھلِییاں سرکاراں دے کُجھ سوارتھی بںدِّیاں نیں آپݨے خاتے بھرپُۄر کرن لئی کِرتی٬ کِسان٬ مذدُۄر جماں نِچۄڑ کے رکھّ دِتّے ہن۔ جے نیتا لۄک اِہ گلّاں یاد رکھّݨ کِہ گُرُۄ مہاراج جی نیں ملِک بھاگۄ دے گھر پکوان کِئۄں نہِیں سی کھادھے؟ بھائی لالۄ دی رُکھّی مِسّی وِچّۄں دُدھّ ورگا سُیاد کِئۄں دسِّیا سی؟ سارے سرکارِیئے اِنا کُ پڑھے لِکھے تاں ہن٬ اِہ تاں ہۄ نہِیں سکدا کِہ اُہ بابا جی دی اِس رمذ نُۄں سمجھدے ناں ہۄݨ۔ سمجھدے تاں سارے ہن پر اُہناں کۄل بابا جی والی پاک نِرمل اُچّ دْرِشٹی نہِیں کِہ اُہ آپݨے اگّے پرۄسے بھۄجن وِچّ گرِیباں دا کھُۄن دیکھ سکݨ۔

اِہ وی سہی ہَے کِہ سارے اِنسان سبھ ترہاں دا کمّ نہِیں کر سکدے ہُںدّے۔ کئی دِماگی مِہنت کردے ہن٬ جۄ گھںٹِّیاں وِچّ ہی لکھّاں کرۄڑاں کما لَیںدے ہن۔ مذدُۄر نُۄں اِکّ دِن دی دِہاڑی کُجھ کُ رُپئے مِلدے ہن اتے کِسان نُۄں کئی مہِینے بائد یانی کِہ بِیج بِیجے جاںدے ہن٬ پھسل اُگّدی ہَے٬ وڈّی ہُںدّی ہَے٬ پھِر اُہ پکّدی ہَے۔ جے کُدرتی آپھتاں تۄں بچ کے سُکھّی ساںدی نیپرے چڑھ جاوے تاں چار پَیسے گھرے آ جاںدے ہن جاں پھِر جِہناں نیں چھے مہِینِیاں دا پرِوار دا کھرچا وی آڑھتِیئے تۄں پَیسے چُکّ کے کِیتا ہُںدّا ہَے٬ اُہناں دی پھسل دی تاں وِچّے کٹّ کٹائی ہۄ جاںدی ہَے۔ گھر لِیائُݨ لئی پَیسے بچدے ہی نہِیں۔ بہُتے کِساناں نال اِہی کُجھ ہُںدّا ہَے۔

اِہ وی تاں ہۄ سکدا ہَے کِہ بابا جی دے وںڈّ چھکݨ والے سِدھاںت نُۄں سارے امِیر تھۄڑھا بہُتا ہی منّ لَیݨ۔ کِرتِییاں٬ کِساناں٬ مذدُۄراں نُۄں اُہناں دی مِہنت دا مُلّ دِتّا جاوے اتے سارے چںگّی ذِںدّگی بسر کر سکݨ۔ نَۄجوان راہۄں کُراہے ناں تُرن۔ سبھ نُۄں مہِسُۄس ہۄوے کِہ سرکاراں اُہناں لئی ہن۔ گُرُۄ جی نیں پرائِیا ہکّ کھاݨ تۄں ورجِیا ہَے۔ پر اُہناں دے جنم دِن ’تے ڈکّا تۄڑ کے دُۄہرا ناں کرن والے وی ہُبّ ہُبّ کے اُہناں دِییاں سِکھِّیاواں ’تے چلّݨ لئی آکھدے ہن۔

گُرُۄ نانک پاتشاہ جی نیں آپ رُۄہانی باݨی اُچاری اُس نُۄں گاوِیا اتے انیکاں تپدِییاں رُۄہاں نُۄں ٹھںڈھّ پائی۔ آپݨے رُۄہانی مِٹھّے بۄلاں سدکا بھُلِّیاں نُۄں راہے پائِیا۔ ٹھگّاں نُۄں سجّݨ بݨائِیا۔ ولی کںدھّاری ورگِیاں دا ہںکّار تۄڑن لئی نِرمل جل دے چشمے بہائے۔ کَۄڈے راخش ورگِیاں دے اںدّر اتے باہر بلھدے تیل دے کڑاہے ٹھںڈھّے سِیت کِیتے۔ بابا جی دی سُۄجھ سِیاݨپ اُچّ پائے دی وِگِیانک سمجھ کرکے ہی اُہناں نُۄں پہاڑاں اتے مَیداناں اںدّر گرم ٹھںڈھّے پاݨی دے چشمے وگݨ دا پتا چلِّیا جۄ لۄڑ مُتابک اُہناں جنتا ساہمݨے پْرگٹ وی کِیتے۔ وہِماں بھرماں وِچّ پھسے لۄکاں نُۄں آپݨی پْربھاوشالی وِدوتا نال اُہناں دے دِل دِماگ وِچّ وسے سدِییاں پُراݨے وہِماں٬ بھرماں٬ پکھںڈّاں نُۄں دُۄر کِیتا۔ بھاویں اُس سمیں گُرُۄ جی نُۄں بہُت سارے لۄکاں دے وِرۄدھ دا ساہمݨا وی کرنا پِیا۔ اِہ کُدرتی گلّ ہَے کِہ سدِییاں پُراݨے بھرم تۄڑن لئی وِرۄدھتا ہُںدّی ہَے۔ پر وِرۄدھ اُہی لۄک کردے سن٬ جِہناں دِییاں گۄگڑاں اِہناں وہِماں بھرماں نُۄں لۄکاں وِچّ پھَیلا کے ہی پلدِییاں سن۔ گُرُۄ نانک پاتشاہ دے پُۄرے جِیون نال سمبّںدھِّت ساکھِییاں پْرچلِت ہن۔ کِتے اُہ خرا سَۄدا کردے٬ بھُکھّے سادھُۄیاں نُۄں لںگّر چھکا کے اِکّ وہِںدّی ندی ورگی پِرت پا گئے جِہڑی ناں کدے سُکّے ناں مُکّے۔ کِتے مجھّاں چارن ویلے آپݨے پِیارے نال اَیسی سُرت جُڑی دِین دُنِییاں دی سُدھّ بُدھّ بھُلّ گئے٬ مجھِّییاں لۄکاں دے کھیتاں وِچّ جا وڑِییاں۔ کِتے نانک دے بھۄلے مُکھّ ’تے آپݨا پھن پھَیلا کے سپّ نیں چھاں کِیتی۔ کِتے جنیئۄُ پائُݨ ویلے اسلی سچّے جنیئۄُ دِییاں سِفتاں دسّ کے سبھ نُۄں ہَیران کر دِتّا۔ کِتے مۄدِیخانے وِچّ نَۄکری کردے سمیں تیرا تیرا ہی تۄلدے۔ ویئیِں وِچّ اِشنان کرکے تِیجے دِن مُڑے تاں اِہی اُچارِیا … … ن کۄئی ہِںدُّۄ ن مُسلمان۔ پھِر آپݨا پرِوار چھڈّ کے اُداسِییاں نُۄں چلّ پئے۔ اُداسِییاں ویلے جۄ تپدے ہِردِیاں نُۄں ٹھںڈھّ پائی٬ بھُلّے بھٹکِیاں سہی رستے تۄرِیا٬ اُہ میرے ورݨن تۄں پرے دِییاں گلّاں نیں۔ گُرُۄ نانک ساہِب جی پْرتی سبھ دھرماں والے بہُت شردھا رکھّدے ہن۔ اُہ سبھ دے ساںجھے رہِبر ہن۔ اُہ سِرف میرے جاں تُہاڈے ہی نہِیں٬ سبھ دے ساںجھے ہن۔

گُرُۄ نانک پاتشاہ جی دِییاں سِفتاں٬ سماج سُدھارک کارج٬ اُہناں دی رُۄہانی باݨی٬ اُہناں دے جِیون نال سمبّںدھِّت ساکھِییاں بِیان کرنا میری پہُںچّ تۄں پرے ہَے۔ پھِر وی اِہ ستر … … مَینُۄں ہر تھاں دِسدا رہے٬ تیرا ہی نُۄر نانک … … سبھ دے مناں وِچّ وسے اِسدا متلب نُۄرانی نانک نُۄں سارے اںگّ سںگّ مہِسُۄس کرن۔ بابا نانک ساہمݨے ہۄوے پھِر کِتے وی کُجھ گلت ہۄݨ دی گُںجّائِش نہِیں ہۄویگی۔ ماڑے کمّ کرکے بہُت وِگاڑ لِیا٬ ہُݨ سانُۄں بہُت لۄڑ ہَے گُرُۄ نانک مہاراج جی دے سادگی بھرپُۄر٬ اڈمبّراں تۄں رہِت پرئُپکاری جِیون تۄں پْریرنا لَیݨ دی۔